CBSE Class 7 Marathi Worksheet Set 02

खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा

Question 1. कवीला कोण व्हावेसे वाटते?
Answer: कवीला झुळूक व्हावेसे वाटते.
In simple words: कवीला वाऱ्याची झुळूक बनून सर्वत्र फिरायचे आहे.

Exam Tip: पाठाचे नाव आणि कवीचे नाव लक्षात ठेवा.

Question 2. कवी कलिकांची कोणती गंमत करणार आहे?
Answer: कवी कलिकांशी खेळ खेळून त्यांना हसवण्याची गंमत करणार आहे.
In simple words: कवी कलिकांना अलगद स्पर्श करून त्यांना हसवणार आहे.

Exam Tip: अचूक शब्द रचना वापरा.

Question 3. कवीला सुगंध कुठे उधळून दयावा असा वाटते?
Answer: कवीला आपला सुगंध सर्व रानावनात उधळून दयावासा वाटतो.
In simple words: फुलांचा सुगंध सगळीकडे पसरवावा असे कवीला वाटते.

Exam Tip: उत्तर लिहिताना व्याकरणाची काळजी घ्या.

Question 4. कवी नदीवरून कसा जाणार आहे?
Answer: कवी नदीवरून लहरींवर स्वार होऊन जाणार आहे.
In simple words: नदीच्या पाण्याच्या लहरींवर बसून कवी पुढे जाईल.

Exam Tip: मुख्य शब्दांवर भर द्या.

Question 5. सुलभा परीक्षा संपल्यावर कुठे गेली?
Answer: सुलभा परीक्षा संपल्यावर समुद्रकिनाऱ्यावर गेली.
In simple words: सुट्टीत सुलभा समुद्राच्या किनारी फिरण्यासाठी गेली होती.

Exam Tip: ठिकाणाचे नाव अचूक लिहा.

Question 6. सांकव म्हणजे काय?
Answer: सांकव म्हणजे नदी किंवा ओढ्यावरून जाण्यासाठी लाकडाचा घातलेला तात्पुरता पूल.
In simple words: नदी पार करण्यासाठी लाकडांचा जो पूल बनवलेला असतो त्याला सांकव म्हणतात.

Exam Tip: व्याख्या अचूक लिहावी.

Question 7. सांकव हा शब्द पाहिल्यानंतर सुलभाने काय केले?
Answer: सांकव हा शब्द पाहिल्यानंतर सुलभाला तिची आजी आठवली.
In simple words: सांकव शब्द पाहताच सुलभा जुन्या आठवणीत रमली.

Exam Tip: पाठातील घटनेनुसार उत्तर द्या.

Question 8. सुलभा सांकवावरून जाताना का बिचकत होती?
Answer: सांकव लहान लाकडांचा आणि जुना असल्यामुळे सुलभा जाताना बिचकत होती.
In simple words: पूल पक्का नसल्यामुळे सुलभाला भीती वाटत होती.

Exam Tip: कारणासहित उत्तर स्पष्ट करा.

Question 9. सदाशिवनं कशाची भाकरी आणली होती?
Answer: सदाशिवनं नाचणीची भाकरी आणली होती.
In simple words: सदाशिवसोबत खाण्यासाठी नाचणीची भाकरी होती.

Exam Tip: भाकरीचा प्रकार लक्षात ठेवा.

Question 10. गावातली मुलं चित्रात काय बघायाची?
Answer: गावातली मुलं चित्रात समुद्र बघायाची.
In simple words: मुलांना चित्रात समुद्र पाहण्यात खूप आनंद मिळायचा.

Exam Tip: प्रश्नाचे संदर्भ लक्षात ठेवा.

Question 11. उंच इमारतीत वरच्या मजल्यावर जाण्यासाठी कशाचा उपयोग करतात?
Answer: उंच इमारतीत वरच्या मजल्यावर जाण्यासाठी उद्वाहकाचा (लिफ्टचा) उपयोग करतात.
In simple words: वर जाण्यासाठी आपण लिफ्ट वापरतो.

Exam Tip: तांत्रिक शब्द अचूक लिहा.

Question 12. लेखकेच नाव काय?
Answer: लेखिकेचे नाव अचला जोशी आहे.
In simple words: पाठाच्या लेखिका अचला जोशी आहेत.

Exam Tip: लेखकांचे नाव पाठ ठेवा.

Question 13. लेखिकेच्या आईचे नाव काय?
Answer: लेखिकेच्या आईचे नाव गंगूबाई आहे.
In simple words: आईचे नाव गंगूबाई होते.

Question 14. लेखिकेच्या मैत्रिणीचे नाव काय?
Answer: लेखिकेच्या मैत्रिणीचे नाव मंगला आहे.
In simple words: मंगला ही लेखिकेची मैत्रीण होती.

Question 15. यांग ची ची आई कोण होती?
Answer: यांग ची ची आई एका कंपनीत साफसफाईचे काम करणारी महिला होती.
In simple words: ती एक मेहनती साफसफाई करणारी महिला होती.

Question 16. लेखिकेची आई कोण होती?
Answer: लेखिकेची आई रस्ता झाडणारी झाडूवाली होती.
In simple words: आई रस्ता साफ करण्याचे काम करायची.

Question 17. ध्यान धारणा कोण करत बसले होते?
Answer: पारध्याने जाळ्यात पकडलेला पोपट ध्यान धारणा करत बसला होता.
In simple words: पोपट शांतपणे डोळे बंद करून बसला होता.

Question 18. साधूना शरण कोण आला?
Answer: पारध्याने पकडलेला पोपट साधूला शरण आला.
In simple words: पोपटाने स्वतःला वाचवण्यासाठी साधूची मदत मागितली.

Question 19. पोपटाना जाळ्यात पकडायला कोण गेला?
Answer: पोपटांना जाळ्यात पकडायला पारधी गेला होता.
In simple words: पारध्याने जंगलात पक्षी पकडण्यासाठी जाळे लावले होते.

Question 20. पोपटाचे कोण करत होता?
Answer: साधू पोपटाचे रक्षण व उपदेश करत होता.
In simple words: साधूने पोपटाला ज्ञान दिले.

खालील प्रश्नांची उत्तरे थोक्यात लिहा.

Question 1. सुलभाने कोकणात कोणकोणत्या गोष्टी पाहिल्या?
Answer: सुलभाने कोकणात हिरवीगार झाडे, लहान-मोठ्या नद्या, लाकडाचा सांकव, नारळी-पोफळीच्या बागा आणि सुंदर समुद्रकिनारा पाहिला.
In simple words: कोकणातील निसर्गरम्य वातावरण सुलभाने पाहिले.

Question 2. सांकव शब्दाचे कोणते दोन अर्थ या पाठात आले आहेत?
Answer: सांकव शब्दाचे दोन अर्थ म्हणजे एक नदीवरील लाकडाचा पूल आणि दुसरा बालपणीच्या आठवणींना जोडणारा भूतकाळ व वर्तमानकाळाचा पूल.
In simple words: प्रत्यक्षातील पूल आणि आठवणींचा सांधा असा दोन अर्थ होतो.

Question 3. सुलभा व तिच्या मित्रांनी शेवटी काय ठरवले का?
Answer: सुलभा व तिच्या मित्रांनी कोकणात जाऊन सुट्टी घालवण्याचे आणि निसर्गाचा आनंद घेण्याचे ठरवले.
In simple words: सर्वांनी मिळून कोकणात जाण्याचा बेत आखला.

Question 4. यांग ची च्या प्रश्नाचे उत्तर द्यायचे मेने का टाळले?
Answer: मेनेला यांग ची च्या आईच्या व्यवसायाची लाज वाटत होती, म्हणून तिने उत्तर देणे टाळले.
In simple words: मैत्रिणीच्या आईच्या कामाबद्दल सांगताना मेने संकोचली.

Question 5. "नोकरी ! ही केवळ नोकरी नाही. ही एक......." असे मेनेबाई का म्हणाल्या?
Answer: कारण त्या कामामुळे केवळ साफसफाई होत नाही तर समाजाला स्वच्छ व सुंदर ठेवण्याचे मोठे राष्ट्रकार्य घडत असते.
In simple words: ती नोकरी नसून एक सेवा आहे असे त्यांना वाटायचे.

Question 6. "मला माझ्या आईचा....... या पाठातून आपणास कोणती शिकवण मिळते?
Answer: कोणत्याही प्रामाणिक श्रमाच्या कामाला कमी लेखू नये आणि प्रत्येक आईचा व तिच्या कष्टाचा सन्मान केला पाहिजे, ही शिकवण मिळते.
In simple words: कष्टाला आणि आईला नेहमी मान दिला पाहिजे.

Question 7. साधूने पोपटाला कोणता धडा शिकवला?
Answer: साधूने पोपटाला परोपकार, नम्रता आणि हिंसा न करण्याचा धडा शिकवला.
In simple words: सर्वांशी प्रेमाने वागावे हे शिकवले.

Question 8. पोपटाने साधूला कोणते वचन दिले?
Answer: पोपटाने साधूला आपण कधीही कोणालाही त्रास देणार नाही आणि शांततेने राहू असे वचन दिले.
In simple words: मी नेहमी चांगले वागेन असे पोपट म्हणाला.

Question 9. साधूने पोपटाला उपदेश कशासाठी केला होता?
Answer: पोपटाचे मन परिवर्तन करण्यासाठी आणि त्याला योग्य मार्ग दाखवण्यासाठी साधूने उपदेश केला होता.
In simple words: पोपटाचे जीवन सुधारण्यासाठी उपदेश केला.

वाक्य बनवा.

Question 1. काonoसा घेणे (कानोसा घेणे)
Answer: जंगलात जाताच मी आजूबाजूच्या परिस्थितीचा कानोसा घेतला.
In simple words: अंदाज घेणे किंवा माहिती मिळवणे.

Question 2. पसार होणे
Answer: पोलीस येताच चोर तिथून पसार झाला.
In simple words: पळून जाणे.

Question 3. गर्दी जमणे
Answer: रस्त्यावर अपघात घडताच लोकांची गर्दी जमली.
In simple words: बरीच माणसे एकत्र जमा होणे.

Question 4. नवल वाटणे
Answer: लहान मुलाचे हुशारी पाहून मला नवल वाटले.
In simple words: आश्चर्य वाटणे.

Question 5. तोंडातून सुटणे
Answer: रागाच्या भरात माझ्या तोंडातून चुकीचा शब्द सुटला.
In simple words: अचानक बोलले जाणे.

Question 6. अभय देणे
Answer: राजाने घाबरलेल्या सैन्याला अभय दिले.
In simple words: निर्भय किंवा सुरक्षित असल्याचे सांगणे.

Question 7. लांबून दाखवणे
Answer: आईने मला लांबूनच सुंदर किल्ला दाखवला.
In simple words: दूरवरून कोणतीही वस्तू दर्शवणे.

Question 8. डोकेपट्टी करणे
Answer: शिक्षकांनी अभ्यास न करणाऱ्या विद्यार्थ्याची डोकेपट्टी केली.
In simple words: समजावून सांगणे किंवा ओरडणे.

Question 9. पोपटपंची करणे
Answer: न समजता फक्त पाठांतर करून पोपटपंची करू नका.
In simple words: न समजता केवळ पाठांतर करणे.

कविता लिहा. झुळूक मी व्हावे.

Question 1. कविता लिहा - झुळूक मी व्हावे.
Answer:
वारा गातो गाणे, झुळूक मी व्हावे,
नदीच्या काठाने, आनंदाने गावे.
फुलांशी खेळावे, कळ्यांना हसवावे,
सर्वत्र आनंदाचे बीज पेरवावे.
In simple words: झुळूक मी व्हावे कवितेच्या ओळी पूर्ण करा.

गळलेल्या जागा भरा. (रिक्त जागा भरा)

Question 1. दाट झाडीतून येणारे पक्षांचे आवाज सुलभाला नवीन होते.
Answer: दाट झाडीतून येणारे पक्षांचे आवाज सुलभाला नवीन होते.
In simple words: रिकाम्या जागी नवीन शब्द येईल.

Question 2. सुलभाच्या डब्यात भाकरी होती.
Answer: सुलभाच्या डब्यात नाचणीची भाकरी होती.
In simple words: डब्यातील भाकरीचा प्रकार.

Question 3. सदाशिवच्या मित्रांनी भात आणि माशाचे कालवण आणले होते.
Answer: सदाशिवच्या मित्रांनी भात आणि माशाचे कालवण आणले होते.
In simple words: जेवणातील पदार्थ.

Question 4. सुलभा शाळेला बसमधून जायची.
Answer: सुलभा शाळेला एस.टी. बसमधून जायची.
In simple words: प्रवासाचे साधन.

Question 5. 'स्वच्छता' या शब्दाचा नवा अर्थ मुलांना समजला होता.
Answer: 'स्वच्छता' या शब्दाचा नवा अर्थ मुलांना समजला होता.

Question 6. नोकरी ! ही केवळ नोकरी नाही. ही एक सेवा आहे.
Answer: नोकरी ! ही केवळ नोकरी नाही. ही एक सेवा आहे.

Question 7. आम्ही आस्तिक होतो. म्हणूनच हजारों लोकांना जागीच राहता येते.
Answer: आम्ही आस्तिक होतो. म्हणूनच हजारों लोकांना जागीच राहता येते.

Question 8. या घटेनेने मला माझ्या आईची ओळख पटली.
Answer: या घटनेने मला माझ्या आईची खरी ओळख पटली.

Question 9. त्या फळाव्यांनी माझ्या आईची किंमत ओळखली होती.
Answer: त्या फळाव्यांनी माझ्या आईची लवचिकपणा ओळखली होती.

Question 10. माझी आई रस्ता झाडणारी एक प्रामाणिक झाडूवाली आहे.
Answer: माझी आई रस्ता झाडणारी एक प्रामाणिक झाडूवाली आहे.

Question 11. पोपटपंची अभ्यास करत होता.
Answer: पोपटपंची न करता अभ्यास करत होता.

Question 12. साधूना शरण आला.
Answer: पोपट साधूला शरण आला.

Question 13. ध्यानधारणा करत बसले होते.
Answer: साधू ध्यानधारणा करत बसले होते.

Question 14. पोपटाना जाळ्यात पकडायला पारधी गेला.
Answer: पोपटांना जाळ्यात पकडायला पारधी गेला.

कोण, कोणास म्हणाले?

Question 1. "तुला मी माझ्या आश्रमातील काही फळे देतो."
Answer: साधू पोपटाला म्हणाला.

Question 2. "बाळा निराश होऊ नकोस."
Answer: मेनेची आई मेनेला म्हणाली.

Question 3. "बाबा रे मी तुला एवढा उपदेश केला, तो तू विसरलास कसा?"
Answer: साधू पोपटाला म्हणाला.

Question 4. "यापुढे मी नुसती पोपटपंची करणार नाही."
Answer: पोपट साधूला म्हणाला.

Question 5. "महाराज, मी तुमचा उपदेश विसरलो नाही."
Answer: पोपट साधूला म्हणाला.

Question 6. "तुझी आई कुष्ठ नोकरी करते?"
Answer: मेने यांग ची ला म्हणाली.

Question 7. "हे, तुम्ही साफ करून द्यायला पाहिजे."
Answer: नागरिक अधिकाऱ्यांना म्हणाला.

Question 8. "तुझे विचार अशा प्रकारचे असतील असं मला कधीच वाटलं नव्हतं."
Answer: यांग ची मेनेला म्हणाली.

Question 9. "किती स्वच्छ आहे रे हा समुद्रकिनारा!"
*Answer: सुलभा म्हणाली.

Question 10. "घाबरलीस? पक्का आहे तो सांकव."
Answer: सदाशिव सुलभाला म्हणाला.

Question 11. "आम्ही नेहमीच पुस्तकात वागतो."
Answer: मुले शिक्षकांना म्हणाले.

Question 12. "कधी कधी आम्ही बशेत जातो."
Answer: सुलभा म्हणाली.

Question 13. "आपण नेहमी एकमेकांच्या गावाला जायचं बरं का!"
Answer: मित्रांनी एकमेकांना सांगितले.

फक्त नावे लिहा.

Question 1. आजीची आजी -
Answer: पणजी

Question 2. दोन काठ जोडणारा -
Answer: सांकव (पूल)

Question 3. वरच्या मजल्यावर घेऊन जाणारा -
Answer: उद्वाहक (लिफ्ट)

Question 4. सुलभाला सांकवावरून नेणारी -
Answer: तिची मैत्रीण / सदाशिवची मदत

चूक की बरोबर

Question 1. सांकव म्हणजे पन्हा
Answer: चूक

Question 2. सुलभाने समुद्र फक्त चित्रात पाहिला होता
Answer: चूक

Question 3. पन्हा ओलांडण्यासाठी लाकडाचा रोद पूल होता.
Answer: चूक

Question 4. विजेच्या पाळण्याला उद्वाहकम किंवा इंग्रजीत लिफ्ट म्हणतात.
Answer: बरोबर

समानार्थी शब्द.

Question 1. सुंधी = सुवास
Question 2. तरंग = लहर
Question 3. काठ = किनारा
Question 4. नदी = सरिता
Question 5. झुवा = ओढा
Question 6. गाणे = गीत
Question 7. आई = माता / जननी
Question 8. पन्हा = ओहोळ
Question 9. समुद्र = सागर
Question 10. किनारा = तीर
Question 11. सांकव = पूल
Question 12. झाड = वृक्ष
Question 13. झोप = निद्रा
Question 14. मुक्तपणे = स्वतंत्रपणे
Question 15. बोट = नौका
Question 16. सर्वत्र = सगळीकडे
Question 17. हिरवेगार = हरit
Question 18. विलंब = उशीर
Question 19. वर्तन = वागणूक
Question 20. रुबाबदार = डौलदार
Question 21. कुटी = झोपडी
Question 22. शिकारी = पारधी
Question 23. साधु = संत
Answer: वरील सर्व शब्दांचे अचूक समानार्थी शब्द दिले आहेत.

उलट अर्थाचे शब्द (विरुद्धार्थी शब्द).

Question 1. सुगंध x दुर्गंध
Question 2. गोड x कडू
Question 3. मंद x तीक्ष्ण
Question 4. मित्र x शत्रू
Question 5. शत्रू x मित्र
Question 6. केंद x लांब
Question 7. पक्का x कच्चा
Question 8. नवीन x जुना
Question 9. दाट x विरळ
Question 10. पलीकडे x अलीकडे
Question 11. बेसावध x सावध
Question 12. असंख्य x मोजके
Question 13. अस्वच्छ x स्वच्छ
Question 14. म्हातारा x तरुण
Question 15. अविश्वास x विश्वास
Question 16. निंदा x स्तुती
Question 17. अभय x भय
Question 18. वाईट x चांगले
Question 19. खरा x खोटा
Question 20. मधुर x कठोर
Question 21. वेडा x शहाणा
Question 22. सावध x बेसावध
Answer: सर्व शब्दांच्या योग्य जोडया जुळविल्या आहेत.

लिंग बदला.

Question 1. मुलगा - मुलगी
Question 2. मित्र - मैत्रीण
Question 3. तरुण - तरुणी
Question 4. झाडूवाला - झाडूवाली
Answer: दिले गेलेल्या शब्दांचे लिंग बदलून अचूक रूप लिहिले आहे.

Question XII. निबंध - माझे घर लिहा.
Answer:
माझ्या घरचे नाव 'सुखनिवास' आहे. माझ्या घरात आई, बाबा, माझा मोठा भाऊ आणि मी असे आम्ही चार जण राहतो. आमचे घर खूप सुंदर आणि हवेशीर आहे. घरासमोर एक लहानशी बाग आहे, ज्यामध्ये अनेक प्रकारची सुंदर फुले व झाडे आहेत.

घरात प्रवेश करताच एक मोठा दिवाणखाना (हॉल) आहे. तिथे आम्ही सर्वजण संध्याकाळी एकत्र बसतो आणि गप्पा मारतो. घरात एक स्वयंपपाकघर आणि दोन शयनकक्ष आहेत. माझी आई घरात खूप छान आणि रुचकर जेवण बनवते. आमचे बाबा आम्हाला अभ्यास शिकवतात.

माझ्या घरात सर्वजण एकमेकांवर खूप प्रेम करतात आणि आदराने वागतात. मला माझे घर माझ्या स्वर्गासारखे प्रिय वाटते.
In simple words: आपल्या घराविषयीचे वर्णन सोप्या मराठीत लिहावे.

Exam Tip: निबंध लिहिताना मुद्द्यांनुसार परिच्छेद पाडावेत.