NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 08 स एव महान् चित्रकारः

Question 1. एतत् सम्पूर्णं गीतं सस्वरं गायन्तु, तु लिखन्तु, तु कण्ठस्थं कुर्वन्तु।तु
Answer: राघव माधव सीते ललिते, विमानयानं रचयाम। नीले गगने विपुले पु लेविमले, ले वायुविहारं करवाम॥
In simple words: Memorize this patriotic song and practice singing it with proper rhythm and tone.

Exam Tip: Make sure to learn the complete verse with correct pronunciation and maintain the musical flow while reciting in exams.

Question 2. पाठस्य आधारेण प्रश्नानाम् उत्तरणी एकपदेन दे लिखन्तु - तु
(क) शूराः शूराः के?
(ख) वयं की दृश दमानसाः स्मः ?
(ग) वयं की दृश चिन्तकाः स्मः ?
(घ) वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः ?
(ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ?
Answer:
(क) भारतीयाः
(ख) दृढ़ मानसाः
(ग) शुभचिन्तकाः
(घ) विजये
(ङ) समरांगणम्
In simple words: These questions ask about the qualities and characteristics of brave Indians as shown in the poem.

Exam Tip: Answer in single words as instructed and ensure the answers match the meaning of each question carefully.

Question 3. उदाहरणानुसारम् अधो लिखितानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु - तु
Answer:
This exercise requires converting singular nouns to plural and plural to singular forms following the example provided. Students must change the number (singular/dual/plural) of each given Sanskrit word.
In simple words: Change each word from singular to plural or plural to singular, following the pattern shown in the example.

Exam Tip: Pay attention to gender and case endings while changing the number of words - the ending forms must match the grammatical rules for each word class.

Question 4. स्तम्भौ मेलमे यन्तु उत्तरं च लिखन्तु - तु
Answer:
(क) शूराः वयम् = अहम्
(ख) बलशाली = बलशालिन:
(ग) दुर्धमनसा: = दुर्धमनस:
(घ) अतभावुक: = शुभचिन्तका:
(ड) धनकामना = धनकामना:
(च) वर्चस्वल: = वर्चस्वला:
In simple words: Match the words from column A with their related forms in column B and write the complete pairs.

Exam Tip: Look carefully at the case endings and grammatical form changes when matching words from different columns.

Question 5. उदाहरणानुसारम् अधो लिखितानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु - तु
Answer:
Convert the following words according to the number (singular to plural or plural to singular):
Single form: शूराः - Plural form: शूराः
(क) धीराः - धीराः
(ख) वीराः - वीरा:
(ग) जनसेवकाः - जनसेवका:
(घ) धनकामना: - धनकामना:
(ड) निखिलाः - निखिला:
(च) बाल: - बाला:
In simple words: Change the number of each word from singular to plural or plural to singular as required.

Exam Tip: Remember the basic rules for number change in Sanskrit - pay attention to gender and declension patterns.

Question 6. उदाहरणं दृष्ट्वा अधो लिखितानि निपदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु - तु
Answer:
(क) छात्र: - पठति - छात्र: पठति
(ख) छात्रो - पठसि - छात्रो पठसि
(ग) छात्रा: - पठन्ति - छात्रा: पठन्ति
(घ) अहम् - पठामि - अहम् पठामि
(ड) आवाम् - पठथः - आवाम् पठथः
(च) वयम् - पठामः - वयम् पठामः
(छ) त्वम् - पठसि - त्वम् पठसि
(ज) युवाम् - पठथः - युवाम् पठथः
(झ) यूयम् - पठथ - यूयम् पठथ
In simple words: Combine the given words (subjects and verbs) to make complete sentences that show proper agreement between subject and verb.

Exam Tip: Ensure that the verb form matches the person and number of the subject - singular subjects need singular verbs, plural subjects need plural verbs.

Question 7. कोष्ठकात् उचितं पदं स्वीकृत्य रिक्तस्थाने लिखन्तु - तु
Answer:
यथा - तद्, स्वीलिडुङम्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = सा (एषा/अहम्/सा)
(क) अस्मद्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = अहम् (वयम्/त्वम्/अहम्)
(ख) युष्मद्, प्रथमा विभक्ति:, द्विवचनम् = युवाम् (लम्/स:/युवाम्)
(ग) तद्, पुलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, बहुवचनम् = ते (एष:/स/ता)
(घ) एतद्, नपुंसकलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, बहुवचनम् = एतानि (एतानि/वयम्/तत्)
(ड) एतद्, स्त्रीलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = एषा (अहम्/एषा/एतत्)
(च) तद्, स्त्रीलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, द्विवचनम् = ते (ते/अहम्/एषा)
In simple words: Fill the blanks with the correct pronoun forms based on gender, case, and number requirements shown in the brackets.

Exam Tip: Understand the agreement rules for pronouns with gender, case, and number - practice declination tables of tad-, etad-, asmad-, and yushmad- thoroughly.

Question 8. उदाहरणम् अनुसृत्य उचितेन पदेन दे रिक्तस्थानं पूरयन्तु - तु
Answer:
यथा - तद्, स्वीलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = सा (एषा/अहम्/सा)
(क) अस्मद्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = अहम् (वयम्/त्वम्/अहम्)
(ख) युष्मद्, प्रथमा विभक्ति:, द्विवचनम् = युवाम् (लम्/स:/युवाम्)
(ग) तद्, पुलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, बहुवचनम् = ते (एष:/स/ता)
(घ) एतद्, नपुंसकलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, बहुवचनम् = एतानि (एतानि/वयम्/तत्)
(ड) एतद्, स्त्रीलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, एकवचनम् = एषा (अहम्/एषा/एतत्)
(च) तद्, स्त्रीलिङ्गात्म्, प्रथमा विभक्ति:, द्विवचनम् = ते (ते/अहम्/एषा)
In simple words: Using the example as a guide, complete the blanks with suitable pronoun forms that match the gender, case, and number shown in parentheses.

Exam Tip: Memorize pronoun declension patterns carefully - tad-, etad-, asmad-, and yushmad- pronouns are commonly asked in exams through fill-in-the-blank questions.

Question 9. उदाहरणम् अनुसृत्य उचितेन पदेन दे रिक्तस्थानं पूरयन्तु - तु
Answer:
यथा - नायिका - नायिका (नृत्)
(क) बालक: - लिखति (लिखु)
(ख) छात्रो - क्रीडते (क्रीडु)
(ग) अहम् - गच्छामि (गच्छ्)
(घ) कवि: - रचयति (रचय्)
(ड) महिला: - वदन्ति (वद्)
(च) देवा: - आगच्छन्ति (आगच्छ्)
(छ) फलानि - पतन्ति (पत्)
(ज) गृहिणी: - उपविशन्ति (उपविश्)
In simple words: Form verb conjugations by taking the root verb from the brackets and adding proper endings based on the person and number of each subject.

Exam Tip: Practice verb conjugation patterns for different persons and numbers - understanding these patterns helps solve verb formation questions quickly.