Read Chapter 01 Vande Bharatamataram of NCERT Class 7 Sanskrit
Explore the complete NCERT textbook for Class 7 Sanskrit. Tailored for the 2026-27 curriculum, this resource breaks down complex topics to help students prepare effectively for school examinations.
Chapter 01 Vande Bharatamataram PDF Resource
View or download the dedicated Chapter 01 Vande Bharatamataram resource below. This chapter-by-chapter structuring ensures easy navigation for daily study routines. For comprehensive exam preparation, pair this reading with our verified NCERT Solutions.
पाठ: १: वन्दे भारतमातरम्
अम्बा! वय् विभिन्नेषु कायक्रमेषु।
आकाशवाण्या, शालायाः च 'वन्दे मातरम्' इति गीत बहुत्र शृणुमः। किन्तु अस्य अर्थ न जानीमः। मातः! अस्य कः अर्थ? मातः अस्य अर्थः?
वत्सो! महान् देशभक्तः बुद्धिमचन्द्रः चडोपाध्यायः १८७२ तमे वर्षे 'आनन्दमठः' इति नामकम् उपन्यासम् लिखितवान्। 'वन्दे मातरम्' इति गीत तस्मिन् एव उपन्यासे वर्तते। 'वन्दे मातरम्' इत्यस्य अर्थः अस्ति यत् 'अहं माता: वन्दन करोमि' इति।
एषा अस्माके भारतभूमिः सर्वेदा स्व-स्वेदबिन्दुभिः पिष्यन्ति। एतेषा पारश्रमेण एव भारतभूमिः हारितवर्णिष्या समृद्धा सस्यथामला च सज्जता। भारतातुः समूढे एषा आभा हारितवर्णरूपेण आभाति। तेषा वीरणा बलिदानं सूचयति एषः वर्णः।
वत्सो! महान् देशभक्तः बुद्धिमचन्द्रः चडोपाध्यायः १८७२ तमे वर्षे 'आनन्दमठः' इति नामकम् उपन्यासम् लिखितवान्। 'वन्दे मातरम्' इति गीत तस्मिन् एव उपन्यासे वर्तते। 'वन्दे मातरम्' इत्यस्य अर्थः अस्ति यत् 'अहं माता: वन्दन करोमि' इति।
एषा अस्माके भारतभूमिः सर्वेदा स्व-स्वेदबिन्दुभिः पिष्यन्ति। एतेषा पारश्रमेण एव भारतभूमिः हारितवर्णरूपेण समृद्धा सस्यथामला च सज्जता। भारतातुः समूढे एषा आभा हारितवर्णः शोभयपरम्परया च सुचकः अस्ति। ये भारतमातुः आजीवन् सेवा कृतवन्तः, देशस्य स्वतन्त्रता प्राप्तु सहर्षं स्वप्राणान् अर्पितवन्तः च, तेषां वीरणा बलिदानं सूचयति एषः वर्णः। 'जयतु सैनिकः:' इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति ध्वजस्थितः अयम् केशरवर्णः।
शिक्षक की टिप्पणी
'वन्दे मातरम्' का अर्थ है 'मैं मातृभूमि को प्रणाम करता हूँ' या 'मैं अपनी मातृभूमि को सम्मान करता हूँ'। यह गीत भारत की आजादी के आंदोलन में बहुत महत्वपूर्ण था। जब आप इस गीत को सुनते हैं, तो देश के लिए भारत की महान नेताओं के प्रेम को समझने का प्रयास करते हैं।
कृपकबान्धवः: अस्माके भारतभूमिः सर्वेदा स्व-स्वेदबिन्दुभिः पिष्यन्ति। एतेषा पारश्रमेण एव भारतभूमिः हारितवर्णरूपेण समृद्धा सस्यथामला च सज्जता। भारतातुः समूढे एषा आभा हारितवर्णः शोभयपरम्परया च सुचकः अस्ति। ये भारतमातुः आजीवन् सेवा कृतवन्तः, देशस्य स्वतन्त्रता प्राप्तु सहर्षं स्वप्राणान् अर्पितवन्तः च, तेषां वीरणा बलिदानं सूचयति एषः वर्णः। 'जयतु सैनिकः:' इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति ध्वजस्थितः अयम् केशरवर्णः।
अयोध्या, मथुरा, हरिद्रामुम्, काशी, काञ्ची, अवन्तिका, वेशाली, द्रविका, पुरी, गया, प्रयाग:, पाटलीपुत्रम्, बिजयनगरम्, इन्द्रप्रस्थम्, सोमनाथ:, अमृतसरः इत्यादिनि मडलालिनि तीर्थक्षेत्राणि च भारतभूमो एव सुशोभते। एतेषां तीर्थक्षेत्राणां धूलि ललाटे स्थापयित्तु विविधेष्य: प्रदेशः: आगच्छन्ति।
शिक्षक की टिप्पणी
भारत के विभिन्न हिस्सों में कई प्रसिद्ध तीर्थ स्थल हैं। इन पवित्र स्थलों के नाम याद रखने के लिए आप उन्हें अपने क्षेत्र से जोड़ सकते हैं। उदाहरण के लिए, यदि आप उत्तर भारत में हैं, तो वहाँ के तीर्थ स्थलों को पहले जानिए, फिर दक्षिण या अन्य क्षेत्रों के बारे में सीखिए।
मुख्य बिंदु
- 'वन्दे मातरम्' गीत का अर्थ है 'मातृभूमि को प्रणाम करना' या 'अपनी मातृभूमि को सम्मान करना'। यह गीत भारतीय स्वतंत्रता संग्राम में महत्वपूर्ण भूमिका निभाता था।
- भारत के हरे-भरे खेत, नदियाँ और धरती देशभक्तों के पसीने और कड़ी मेहनत से समृद्ध हैं। भारतीय नेताओं ने देश की स्वतंत्रता के लिए अपने जीवन का बलिदान दिया।
- भारत के विभिन्न क्षेत्रों में अयोध्या, वाराणसी, दिल्ली, वृंदावन जैसे पवित्र तीर्थ स्थल हैं जो इसकी आध्यात्मिक और सांस्कृतिक समृद्धि को दर्शाते हैं।
यह अध्याय के पहले 5 पृष्ठों का पूर्वावलोकन है। पूरा अध्याय पाने के लिए नीचे क्लिक करें।
Chapter 01 Vande Bharatamataram Digital Textbook & Resources for Class 7 Sanskrit
NCERT Book Class 7 Sanskrit Chapter 01 Vande Bharatamataram
Secure your copy of the NCERT Textbook for Class 7 Sanskrit Chapter 01 Vande Bharatamataram. Widely adopted across educational institutions, final question papers map directly to the framework outlined in this chapter.
Access NCERT English Medium Textbooks
Access a full archive of NCERT books in English Medium tailored for Class 7 courses. Units like Chapter 01 Vande Bharatamataram deliver in-depth concepts and thorough review questions at the section close.
Enhance Learning with Official Textbooks
Elevate your study routine by reviewing our comprehensive NCERT Solutions and revision notes available on our platform free of charge.
FAQs
You can download the latest, teacher-verified PDF for NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 01 Vande Bharatamataram (वन्दे भारतमातरम्) PDF Download for free on StudiesToday.com. These digital editions are updated as per 2026-27 session and are optimized for mobile reading.
Yes, our collection of Class 7 Sanskrit NCERT books follow the 2026 rationalization guidelines. All deleted chapters have been removed and has latest content for you to study.
Downloading chapter-wise PDFs for Class 7 Sanskrit allows for faster access, saves storage space, and makes it easier to focus in 2026 on specific topics during revision.
NCERT books are the main source for NCERT exams. By reading NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 01 Vande Bharatamataram (वन्दे भारतमातरम्) PDF Download line-by-line and practicing its questions, students build strong understanding to get full marks in Sanskrit.