CBSE Class 4 Sanskrit Worksheet

चित्रं दृष्ट्वा मञ्जूषायां प्रदत्त-पदानां साहाय्येन संस्कृते पञ्च-वाक्यानि रचयतु -

Question 1. चित्रं दृष्ट्वा मञ्जूषायां प्रदत्त-पदानां साहाय्येन संस्कृते पञ्च-वाक्यानि रचयतु - (मञ्जूषा - सूर्यः, पर्वतः, वृक्षः, पतन्ति, चत्वारि, फलानि, कमलानि, उत्पतन्ति, उदयति, विकसन्ति, खगाः)
Answer: 1. सूर्यः उदयति।
2. पर्वतः दृश्यते।
3. वृक्षे फलानि सन्ति।
4. आकाशे खगाः उत्पतन्ति।
5. जले कमलानि विकसन्ति।
In simple words: Look at the picture and write five sentences in Sanskrit using the help box.

Exam Tip: Use simple present tense verbs like 'उदयति', 'विकसन्ति', and 'उत्पतन्ति' matching the subject's number and person.

अधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा संस्कृतभाषया प्रश्नान् उत्तरन्तु -
महर्षिः एकं संदेशं दत्वा पुनः शिष्यं तत्र प्रेषितवान्। शिष्यः तत्र गत्वा अकथयत् - "अस्माकं स्वामी कथयति - 'यत् भवतः अमृतवर्षाया बहुशक्तिः नष्टा। पुनः अमृतवर्षात्यै शक्तिं प्राप्तुम् एतानि मधुराणि रसयुक्तानि फलानि स्वीकुरुतु।'" एतत् श्रुत्वा सः यात्री लज्जितः भूत्वा धावित्वा च महर्षेः समीपम् आगत्य पादयोः पतित्वा अकथयत् - "क्षमस्व महर्षे ! क्षमस्व । अहम् अपराधी अस्मि । भवान् देवः । क्षमस्व । क्षमस्व ।" इदं सर्वं दृष्ट्वा शिष्याः चकिताः आसन्।

Question I. एकपदेन उत्तरन्तु -
(i) के चकिताः आसन् ?
Answer: (i) शिष्याः
In simple words: Who were astonished? The disciples.

Exam Tip: For 'एकपदेन' (in one word), write only the exact single word answer from the passage.

Question I.(ii). कः लज्जितः अभवत् ?
Answer: (ii) यात्री
In simple words: Who became ashamed? The traveller.

Exam Tip: Identify the masculine nominative singular subject from the text.

Question II. पूर्णवाक्येन उत्तरन्तु -
(i) शिष्यः तत्र गत्वा किम् अकथयत् ?
Answer: (i) शिष्यः तत्र गत्वा अकथयत् - "अस्माकं स्वामी कथयति - 'यत् भवतः अमृतवर्षाया बहुशक्तिः नष्टा। पुनः अमृतवर्षात्यै शक्तिं प्राप्तुम् एतानि मधुराणि रसयुक्तानि फलानि स्वीकुरुतु।'"
In simple words: What did the disciple say after going there? He delivered the master's message about the fruits.

Exam Tip: 'पूर्णवाक्येन' requires a complete sentence answer ending with a full stop.

Question II.(ii). महर्षिः किम् दत्वा पुनः शिष्यं तत्र प्रेषितवान् ?
Answer: (ii) महर्षिः एकं संदेशं दत्वा पुनः शिष्यं तत्र प्रेषितवान्।
In simple words: What did the sage give and send the disciple back? A message and fruits.

Exam Tip: Locate the exact sentence matching the question keywords in the passage.

Question III. निर्देशानुसारम् उत्तरन्तु -
(i) 'प्रेषितवान्' इति क्रियापदस्य किं कर्तृपदम अत्र प्रयुक्तम् ?
(क) महर्षिः (ख) शिष्यम् (ग) संदेशम् (घ) तत्र
Answer: (क) महर्षिः
In simple words: The subject for the verb sent is the sage.

Exam Tip: Match the verb's person and number with the nominative subject.

Question III.(ii). 'सः यात्री' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किम् अस्ति ?
(क) सः (ख) यात्री (ग) पदम् (घ) अत्र
Answer: (क) सः
In simple words: The adjective describing the traveller is 'सः'.

Exam Tip: Adjectives usually precede nouns and share the same case, gender, and number.

Question III.(iii). 'अहम्' इति कर्तृपदस्य किं क्रियापदम् अत्र प्रयुक्तम् ?
(क) अस्मि (ख) अपराधी (ग) अहम् (घ) कथयति
Answer: (क) अस्मि
(Explanation: The pronoun 'अहम्' takes the first-person singular verb 'अस्मि'.)
In simple words: The verb corresponding to 'अहम्' is 'अस्मि'.

Exam Tip: Always check subject-verb agreement in person and number.

Question III.(iv). 'दूरम्' अस्य किं विलोमपदम् अत्र प्रयुक्तम् ?
(क) तत्र (ख) समीपम् (ग) पुनः (घ) इदम्
Answer: (ख) समीपम्
In simple words: The antonym of far (दूरम्) used here is near (समीपम्).