CBSE Class 4 Marathi Worksheet Set 01

धडा : १,२,३, ४ No. and No. Name Marathi & English २१-३० 'निबंध - माझी आजी

शब्दार्थ (English meaning)

Question 1. आजी
Answer: Grandmother
In simple words: आजी म्हणजे आईची किंवा वडिलांची आई.

Exam Tip: आजी हा शब्द नातेसंबंधाशी संबंधित आहे.

Question 2. शोधू
Answer: To search / finding
In simple words: शोधू म्हणजे कोणतीही हरवलेली किंवा हवी असलेली वस्तू शोधणे.

Exam Tip: क्रियापद ओळखण्यासाठी शब्दाचा अर्थ समजून घ्या.

Question 3. भाजी
Answer: Vegetable / Cooked vegetable
In simple words: खाण्यासाठी बनवलेला पालेभाजी किंवा फळभाजीचा पदार्थ.

Exam Tip: दैनंदिन जीवनातील खाद्यपदार्थांचे मराठी शब्द लक्षात ठेवा.

Question 4. परसात
Answer: In the backyard
In simple words: घरामागची मोकळी जागा किंवा बाग.

Exam Tip: घराच्या परिसराशी संबंधित शब्दांचे अर्थ समजून घ्या.

Question 5. वेलावर्ती
Answer: On the creeper / vine
In simple words: वेलीवर उगवलेली किंवा वेलीवर असणारी वस्तू.

Exam Tip: वनस्पतींच्या अवयवांवर आधारित शब्दांचा अभ्यास करा.

Question 6. भोपळा
Answer: Pumpkin
In simple words: एक मोठे फळ किंवा भाजी.

Exam Tip: फळे आणि भाज्यांच्या नावांचे इंग्रजी व मराठी अर्थ पाठ करा.

Question 7. झोपला
Answer: Slept
In simple words: विश्रांती घेण्यासाठी झोपी गेलेला.

Exam Tip: भूतकाळातील क्रियापद ओळखताना काळजी घ्या.

Question 8. ढेढ
Answer: Big / Large (Local colloquial term for plump/large)
In simple words: आकाराने मोठा किंवा जाड असा अर्थ होतो.

Exam Tip: विशेषणांचे अर्थ समजून घ्या.

Question 9. कापला
Answer: Cut
In simple words: धारदार वस्तूने दोन किंवा अधिक तुकडे करणे.

Exam Tip: कृतीदर्शक शब्दांचा सराव करा.

Question 10. ताटात
Answer: In the plate
In simple words: जेवणाच्या ताटाच्या आत.

Exam Tip: विभक्ती प्रत्ययांचा अभ्यास करा.

Question 11. पोटात
Answer: In the stomach
In simple words: शरीरातील पोट या भागाच्या आत.

Exam Tip: शरीराच्या अंगांविषयीच्या शब्दांचे अर्थ लक्षात ठेवा.

Question 12. लोखंड
Answer: Iron (metal)
In simple words: एक कठीण धातू ज्यापासून वस्तू बनतात.

Exam Tip: धातूंच्या नावांचे इंग्रजी अर्थ माहीत असावेत.

Question 13. ऐरण
Answer: Anvil (iron block used by blacksmiths)
In simple words: लोहार ज्या लोखंडी ब्लॉकवर हत्यारे बनवतो ती जागा.

Exam Tip: पारंपारिक हत्यारे व साधनांचे शब्दार्थ महत्त्वाचे आहेत.

Question 14. घाव
Answer: Blow / Strike / Wound
In simple words: हातोडीचा किंवा शस्त्राचा प्रहार.

Exam Tip: प्रहार किंवा आघात दर्शवणारा शब्द.

Question 15. चाकाची
Answer: Of the wheel
In simple words: गाडीच्या गोलाकार चाकासंबंधी.

Exam Tip: षष्ठी विभक्तीचे रूप ओळखा.

Question 16. घट्ट
Answer: Tight / Firm
In simple words: सैल नसलेले, मजबूत बसवलेले.

Exam Tip: विरुद्धार्थी शब्दामध्ये 'घट्ट' च्या विरुद्ध 'सैल' वापरले जाते.

Question 17. धाव
Answer: Run
In simple words: वेगाने चालणे किंवा पळणे.

Exam Tip: गती दर्शवणारे क्रियापद.

Question 18. धरण
Answer: Dam / Catch
In simple words: पाण्याचा साठा करण्यासाठी नदीवर बांधलेली भिंत किंवा पकडणे.

Exam Tip: संदर्भावरून शब्दाचा अर्थ ओळखा.

Question 19. पाणी
Answer: Water
In simple words: पिण्यासाठी वापरले जाणारे जीवनलहरी जल.

Exam Tip: मूलभूत गरजांच्या शब्दांचे इंग्रजी अर्थ.

Question 20. गाणी
Answer: Songs
In simple words: संगीतमय पदे किंवा गाणे.

Exam Tip: अनेकवचनी शब्दांचे अर्थ.

Question 21. गाऊ
Answer: Let us sing / Will sing
In simple words: गाणे म्हणणे ही क्रिया.

Exam Tip: क्रियापदाचे रूप ओळखा.

Question 22. बैलगाडी
Answer: Bullock cart
In simple words: बैलांनी ओढली जाणारी गाडी.

Exam Tip: जोडशब्द समजून घ्या.

Question 23. बाहुली
Answer: Doll
In simple words: मुलांनी खेळण्याचे खेळणे (पुतळी).

Exam Tip: खेळांच्या साहित्याची नावे.

Question 24. धाकुली
Answer: Small / Little (affectionate term for a little girl)
In simple words: लहान मुलगी.

Exam Tip: लहान मुलांसाठी वापरले जाणारे लाडाचे शब्द.

Question 25. रंग
Answer: Color
In simple words: लाल, हिरवा, निळा इत्यादी छटा.

Exam Tip: रंगांची नावे मराठी आणि इंग्रजीत पाठ करा.

Question 26. गोरा
Answer: Fair (complexion)
In simple words: पांढरट किंवा उजळ वर्ण.

Exam Tip: रंगाशी किंवा वर्णनाशी संबंधित विशेषण.

Question 27. हात
Answer: Hand
In simple words: शरीराचा अवयव ज्याने आपण वस्तू पकडतो.

Exam Tip: शरीराच्या अंगांची नावे.

Question 28. पाय
Answer: Leg / Foot
In simple words: चालण्यासाठी वापरला जाणारा शरीराचा भाग.

Exam Tip: शरीराच्या अवयवांचे अर्थ.

Question 29. मरू
Answer: Maru (Proper noun / Name of a doll or child)
In simple words: एका लहान मुलीचे नाव.

Exam Tip: विशेष नाम ओळखा.

Question 30. छान
Answer: Nice / Beautiful / Good
In simple words: सुंदर किंवा चांगले.

Exam Tip: कौतुकासाठी वापरले जाणारे विशेषण.

Question 31. केस
Answer: Hair
In simple words: डोक्यावर असणारे केस.

Exam Tip: शरीराच्या अवयवांशी संबंधित शब्द.

Question 32. काळा
Answer: Black
In simple words: काळ्या रंगाचा.

Exam Tip: रंगांचे अर्थ.

Question 33. डोळे
Answer: Eyes
In simple words: पाहण्यासाठी उपयोगात येणारे शरीराचे अवयव.

Exam Tip: ज्ञानेंद्रियांची नावे.

Question 34. निळे
Answer: Blue
In simple words: आकाशसारख्या रंगाचे.

Exam Tip: रंगांचे मराठी व इंग्रजी रूप.

Question 35. बघा
Answer: Look / See
In simple words: पाहण्याची आजार किंवा निर्देश.

Exam Tip: आज्ञार्थी क्रियापद.

Question 36. लाल
Answer: Red
In simple words: रक्तासारख्या रंगाचा.

Exam Tip: रंगदर्शक शब्द.

Question 37. चाल
Answer: Walk / Gait / Tune
In simple words: चालण्याची पद्धत किंवा गाण्याची चाल.

Exam Tip: बहुअर्थी शब्द लक्षात ठेवा.

Question 38. संग
Answer: Company / With
In simple words: सोबत किंवा सहवास.

Exam Tip: संदर्भानुसार अर्थ समजून घ्या.

समानार्थी शब्द

Question 1. झाड -
Answer: वृक्ष / तरू
In simple words: झाडला संस्कृतमध्ये वृक्ष किंवा तरू म्हणतात.

Exam Tip: पर्यायी शब्द पाठ करा.

Question 2. घर -
Answer: सदन / गृह / बास
In simple words: राहण्याची जागा म्हणजेच घर.

Exam Tip: घराचे समानार्थी शब्द लक्षात ठेवा.

Question 3. चाक -
Answer: चका / चक्र
In simple words: गोलाकार फिरणारा भाग.

Question 4. गाणी -
Answer: गीत / पदे
In simple words: गाणे किंवा गीते.

Exam Tip: अनेकवचनी समानार्थी शब्द.

Question 5. पाणी -
Answer: जल / नीर / सलिल
In simple words: पिण्याचे पाणी म्हणजेच जल.

Exam Tip: पाण्याचे विविध समानार्थी शब्द नेहमी लक्षात ठेवा.

Question 6. नदी -
जलवाहिनी / सरिता
Answer: सरिता / तटिनी
In simple words: वाहणारे पाणी जिथे असते ती नदी (सरिता).

Exam Tip: नदीचे समानार्थी शब्द अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.

Question 7. केस -
Answer: कुंतल / वचा / व्हाळ (केश)
In simple words: डोक्यावरील केस.

Exam Tip: शरीराच्या भागांचे समानार्थी शब्द.

Question 8. हात -
Answer: कर / बाहू
In simple words: हाताला कर किंवा बाहू असेही म्हणतात.

Exam Tip: हाताचे समानार्थी शब्द.

Question 9. डोळे -
Answer: नयन / चक्षु / डोळा
In simple words: डोळ्यांना नयन किंवा चक्षु म्हणतात.

Exam Tip: डोळ्यांचे समानार्थी शब्द.

Question 10. गोरा -
Answer: पांढरट / उजळ
In simple words: उजळ वर्णाचा.

Exam Tip: वर्णदर्शक समानार्थी शब्द.

Question 11. नरम -
Answer: मऊ / सुकुमार
In simple words: कडक नसलेले, मऊ.

Exam Tip: गुणदर्शक समानार्थी शब्द.

विरोधी शब्द

Question 1. वर X
Answer: खाली
In simple words: वरच्या दिशेच्या विरुद्ध खाली दिशा.

Exam Tip: साधे व सोपे विरोधी शब्द.

Question 2. पुढे X
Answer: मागे
In simple words: पुढच्या बाजूच्या विरुद्ध मागची बाजू.

Exam Tip: दिशादर्शक विरोधी शब्द.

Question 3. आता X
Answer: नंतर / तेव्हा
In simple words: वर्तमानकाळाच्या विरुद्ध भविष्य किंवा भूतकाळ.

Exam Tip: काळदर्शक विरोधी शब्द.

Question 4. बसणे X
Answer: उठणे
In simple words: बसण्याच्या विरुद्ध क्रिया उठणे.

Exam Tip: क्रियापद विरोधी शब्द.

Question 5. जाणे X
Answer: येणे
In simple words: जाण्याच्या विरुद्ध येणे.

Exam Tip: गतीदर्शक विरोधी शब्द.

Question 6. घट्ट X
Answer: सैल
In simple words: घट्ट बांधलेल्याच्या विरुद्ध सैल.

Exam Tip: गुणधर्मदर्शक विरोधी शब्द.

Question 7. गोरा X
Answer: काळा
In simple words: गोऱ्या रंगाच्या विरुद्ध काळा रंग.

Exam Tip: रंगांचे विरोधी शब्द.

Question 8. मऊ X
Answer: कडक / टणक
In simple words: मऊच्या विरुद्ध कडक.

Exam Tip: स्पर्शाचे विरोधी शब्द.

Question 9. तुझा X
Answer: माझा
In simple words: मालकी दर्शवताना तुझाच्या विरुद्ध माझा.

Exam Tip: सर्वनामांचे विरोधी रूप.

Question 10. धाकटा X
Answer: थोरला / मोठा
In simple words: लहानच्या विरुद्ध मोठा किंवा थोरला.

Exam Tip: आकाराचे किंवा वयाचे विरोधी शब्द.

वचन बदला

Question 1. आजी -
Answer: आजी (किंवा आज्या - संदर्भाप्रमाणे अनेकवचन आजीच राहते)
In simple words: आजी या शब्दाचे अनेकवचन आजी असेच होते.

Exam Tip: काही आदराचे शब्द एकवचन व अनेकवचनी सारखेच असतात.

Question 2. वेल -
Answer: वेली
In simple words: एका वेलीचे अनेकवचन वेली होते.

Exam Tip: इ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ई-कार होते.

Question 3. घरे -
Answer: घर (एकवचन)
In simple words: घऱे अनेकवचन असेल तर त्याचे एकवचन घर होते.

Exam Tip: अनेकवचनाचे एकवचन करताना नियम पाळा.

Question 4. बैल -
Answer: बैल (अनेकवचनही बैलच राहते)
In simple words: बैल या शब्दाचे अनेकवचन बैल असेच राहते.

Exam Tip: काही पुल्लिंगी नामांचे रूप बदलत नाही.

Question 5. ऐरण -
Answer: एरणे
In simple words: ऐरणचे अनेकवचन एरणे होते.

Exam Tip: नपुंसकलिंगी नामांचे वचन परिवर्तन.

Question 6. गाडी -
Answer: गाड्या
In simple words: एका गाडीचे अनेकवचन गाड्या होते.

Exam Tip: ई-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन 'या' प्रत्यय लावून होते.

Question 7. नदी -
Answer: नद्या
In simple words: नदीचे अनेकवचन नद्या होते.

Exam Tip: स्पेलिंगमधील बदल लक्षात ठेवा (नद्या).

Question 8. तोंड -
Answer: तोंडे
In simple words: तोंडाचे अनेकवचन तोंडे होते.

Exam Tip: नपुंसकलिंगी नामाचे अनेकवचन.

Question 9. डोके -
Answer: डोकी
In simple words: एका डोक्याचे अनेक डोकी होतात.

Exam Tip: ए-कारान्त नपुंसकलिंगी नामांचे अनेकवचन ई-कार होते.

Question 10. अंग -
Answer: अंगे
In simple words: अंगाचे अनेकवचन अंगे होते.

Exam Tip: वचनाचे नियम लक्षात ठेवा.

लिंग बदला

Question 1. आजीबा (आजोबा) -
Answer: आजी
In simple words: आजोबा (पुल्लिंग) च्या विरुद्ध आजी (स्त्रीलिंग).

Exam Tip: नातेसंबंधातील लिंग बदल.

Question 2. बाबा -
Answer: आई
In simple words: बाबा (पुल्लिंग) चे स्त्रीलिंग आई होते.

Question 3. बैल -
Answer: गाय
In simple words: बैलाची स्त्रीलिंगी जोडी गाय आहे.

Exam Tip: प्राण्यांचे लिंग बदल.

Question 4. मित्र -
Answer: मैत्रीण
In simple words: मित्राची स्त्रीलिंगी जोडी मैत्रीण आहे.

Exam Tip: मित्र या शब्दाचे स्त्रीलिंग मैत्रीण होते.

खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

Question 1. आजी काय शोधू लागली?
Answer: आजी आपला चष्मा किंवा हरवलेली वस्तू शोधू लागली.
In simple words: आजी काहीतरी शोधत होती.

Exam Tip: पाठाच्या आधारे पूर्ण वाक्यात उत्तर लिहा.

Question 2. परसात काय होता?
Answer: परसात मोठा भोपळा होता.
In simple words: घराच्या मागच्या बागेत भोपळा वाढला होता.

Exam Tip: प्रश्नातील मुख्य शब्द ओळखून उत्तर लिहा.

Question 3. आजीने कशाची भाजी केली?
Answer: आजीने भोपळ्याची भाजी केली.
In simple words: परसातील भोपळा कापून त्याची भाजी बनवली.

Exam Tip: पाठातील घटनेनुसार उत्तर द्या.

Question 4. भोपळा कुठे गेला?
Answer: भोपळा कापून ताटात आणि नंतर पोटात गेला.
In simple words: भोपळा कापून भाजी करून खाल्ला गेला.

Exam Tip: कवितेतील किंवा पाठातील क्रमानुसार उत्तर लिहा.

Question 5. ऐरण कशाची आहे?
Answer: ऐरण लोखंडाची आहे.
In simple words: ती लोखंड या धातूपासून बनलेली आहे.

Exam Tip: साहित्याचे अचूक वर्णन द्या.

Question 6. बैलगाडी कोण बसले आहे? (बैलगाडीत कोण बसले आहे?)
Answer: बैलगाडीत मुले बसली आहेत.
In simple words: मुले बैलगाडीतून प्रवास करत आहेत.

Exam Tip: पाठातील पात्रांची नावे किंवा संदर्भ द्या.

Question 7. मुले बैलगाडीतूनसून कुठे जात आहेत?
Answer: मुले बैलगाडीतून गावाला किंवा बाजारात जात आहेत.
In simple words: मुले गाडीत बसून फिरायला चालली आहेत.

Exam Tip: वाक्यातील व्याकरण तपासा.

Question 8. बाहुलीचे नाव काय आहे?
Answer: बाहुलीचे नाव मरू आहे.
In simple words: खेळण्यातील बाहुलीचे नाव मरू असे ठेवले आहे.

Exam Tip: अचूक नाव लिहून उत्तर पूर्ण करा.

Question 9. बाहुलीचे हाथ पाय कसे आहेत?
Answer: बाहुलीचे हात पाय मऊ आहेत.
In simple words: तिचे हात आणि पाय अतिशय मऊ आहेत.

Question 10. बाहुलीचे आठ कसे आहेत? (हात कसे आहेत / ओठ कसे आहेत?)
Answer: बाहुलीचे ओठ लाल आहेत.
In simple words: बाहुलीचे ओठ लाल रंगाचे आहेत.

Question 11. बाहुलीचे केस कसे आहेत?
Answer: बाहुलीचे केस काळे आहेत.
In simple words: तिचे केस काळ्या रंगाचे आहेत.

Exam Tip: रंगाचा उल्लेख अचूक करा.

Question 12. बाहुलीचे डोळे कसे आहेत?
Answer: बाहुलीचे डोळे निळे आहेत.
In simple words: तिचे डोळे निळ्या रंगाचे सुंदर आहेत.

Exam Tip: वर्णनात्मक प्रश्नांची उत्तरे द्या.

रिकाम्या जागा भरा

Question 1. बाहुलीचे नाव ----------- आहे.
Answer: बाहुलीचे नाव मरू आहे.
In simple words: रिकाम्या जागेत 'मरू' शब्द येईल.

Exam Tip: पाठातील माहितीनुसार गाळलेली जागा भरा.

Question 2. ----------- मरू किती .
Answer: धाकटी मरू किती.
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'धाकटी' शब्द येईल.

Exam Tip: ओळी पूर्ण करताना कवितेच्या पंक्ती वाचा.

Question 3. ----------- बघा किती लाल.
Answer: ओठ बघा किती लाल.
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'ओठ' शब्द येईल.

Exam Tip: वर्णनातील अवयव ओळखा.

Question 4. ----------- छकुली चाले.
Answer: हळूहळू छकुली चाले.
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'हळूहळू' शब्द येईल.

Exam Tip: कृतीदर्शक शब्द लिहा.

Question 5. दौलत गेला -----------
Answer: दौलत गेला झोपायला / झोपला
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'झोपला' शब्द येईल.

Exam Tip: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करा.

Question 6. लोखंडाची -----------
Answer: लोखंडाची ऐरण
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'ऐरण' शब्द येईल.

Exam Tip: वस्तूची योग्य जोडी पूर्ण करा.

Question 7. बैलगाडीत चाकाची घट्ट बसते -----------
Answer: बैलगाडीत चाकाची घट्ट बसते कील / माती / धुरी
In simple words: पाठातील ओळ पूर्ण करा.

Exam Tip: कविता किंवा पाठातील शब्दप्रयोग लक्षात ठेवा.

Question 8. बैल गाडी बसूया ----------- जाऊ या
Answer: बैल गाडी बसूया फर्र् जाऊ या
In simple words: गाळलेली ओळ पूर्ण करा.

Exam Tip: गाण्याची ओळ अचूक लिहा.

Question 9. एक होती -----------
Answer: एक होती आजी
In simple words: गप्पं किंवा निबंधातील ओळ.

Exam Tip: सुरुवातीची ओळ पूर्ण करा.

Question 10. परसात होता -----------
Answer: परसात होता भोपळा
In simple words: परसातील भोपळ्याचा संदर्भ.

Exam Tip: कवितेची कडवी लक्षात ठेवा.

Question 11. हळूच ----------- कापला.
Answer: हळूच भोपळा कापला.
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'भोपळा' शब्द येईल.

Question 12. भोपळ्याची केली -----------.
Answer: भोपळ्याची केली भाजी.
In simple words: गाळलेल्या जागेत 'भाजी' शब्द येईल.

Exam Tip: वाक्याचा समारोप करणारा शब्द.

खालील शब्द शुद्ध करा .

Question 1. परसात
Answer: परसात (किंवा पाठातील शब्द अचूक लेखन: परसात)
In simple words: दिलेला शब्द आधीपासूनच शुद्ध आहे किंवा लेखन नियमांनुसार 'परसात' असे लिहितात.

Exam Tip: उच्चारानुसार र्‍हस्व-दीर्घ तपासा.

Question 2. झोपला
Answer: झोपला
In simple words: झोपला शब्द अचूक आहे.

Exam Tip: जोडशब्द व अनुस्वाराची काळजी घ्या.

Question 3. वेलीवरती
Answer: वेलावर्ती / वेलीवरती
In simple words: वेलीवरती हा शब्द शुद्ध रूप आहे.

Exam Tip: ई-कार विसरू नका.

Question 4. भोपळा
Answer: भोपळा
In simple words: काना-मात्रा तपासून भोपळा शब्द लिहा.

Exam Tip: काना व मात्रा अचूक द्या.

Question 5. लोखंडाची
Answer: लोखंडाची
In simple words: अनुस्वार देऊन लोखंडाची लिहा.

Exam Tip: अनुस्वार अचूक ठिकाणी द्या.

Question 6. घट्ट
Answer: घट्ट
In simple words: ट ला जोडलेला ट (ट्ट).

Question 7. धरणाची
Answer: धरणाची
In simple words: धरणाची हा शब्द शुद्ध आहे.

Exam Tip: र्‍हस्व दीर्घ तपासा.

Question 8. धाकुली
Answer: धाकुली
In simple words: धाकुली शब्द असाच लिहिला जातो.

Exam Tip: उ-कार र्‍हस्व आहे हे लक्षात ठेवा.

Question 9. बाहुली
Answer: बाहुली
In simple words: बाहुली शब्दात ह ला उ-कार र्‍हस्व आणि ल ला दीर्घ ई-कार असतो.

Exam Tip: वेलांटी व उ-कार अचूक काढा.

Question 10. बाळा
Answer: बााळा / बाळ
In simple words: बाळ किंवा बााळा शुद्ध शब्द आहे.

Exam Tip: अचूक शब्दलेखन सराव करा.

Question 1. कविता पुर्ण करा : असेकसे------------------------------------------------------------------------------------------------
Answer:
असे कसे असे कसे?
घरामध्ये कोपरा?
कोपर्यात बाहुली,
बाहुलीचे नाव मरू!
In simple words: विचारलेली कविता पूर्ण करून लिहा.

Exam Tip: पाठ्यपुस्तकातील कविता पाठ करा.

Question 2. निबंध - माझी आजी
Answer:
१. माझ्या आजीचे नाव लक्ष्मीबाई आहे.
२. माझी आजी खूप प्रेमळ आहे.
३. ती रोज सकाळी लवकर उठते.
४. ती आम्हाला छान-छान गोष्टी सांगते.
५. आजी देवाच्या पुजेला फुले आणते.
६. ती आमची खूप काळजी घेते.
७. मला माझ्या आजीचा खूप लळा आहे.
In simple words: आजीविषयी पाच ते सात साधी व सोपी वाक्ये लिहा.

Exam Tip: निबंध लिहिताना सोप्या आणि व्याकरणात्मकदृष्ट्या शुद्ध वाक्यांचा वापर करा.