CBSE Class 10 Sanskrit Worksheet Set 09

Question 1. त्वत्तः ब्रह्मास्त्रम् इच्छामि ।
Answer: कस्मात् / कुतः ब्रह्मास्त्रम् इच्छामि?
In simple words: अत्र 'त्वत्तः' इति पञ्चम्यन्तपदस्य स्थाने 'कस्मात्' अथवा 'कुतः' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Always identify the case (विभक्ति) and gender of the underlined word to choose the correct 'किम्' pronoun form.

Question 2. जानामि भवतः दिव्यां शक्तिम् ।
Answer: जानामि कस्य दिव्यां शक्तिम्?
In simple words: अत्र 'भवतः' इति षष्ठ्यन्तपदस्य स्थाने 'कस्य' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For genitive case (षष्ठी विभक्ति) masculine or neuter words, the corresponding question word is always 'कस्य'.

Question 3. सः सव्येन पाणिना चक्रम् गृहीतवान् ।
Answer: सः कीदृशेन / केन पाणिना चक्रम् गृहीतवान्?
In simple words: अत्र 'सव्येन' इति विशेषणपदस्य स्थाने 'कीदृशेन' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: When the underlined word is an adjective (विशेषण), use 'कीदृश' in the matching gender and case instead of a simple pronoun to score full marks.

Question 4. क्रूरे द्रोणपुत्रे न विश्वसितव्यम् ?
Answer: कीदृषे द्रोणपुत्रे न विश्वसितव्यम्?
In simple words: अत्र 'क्रूरे' इति सप्तम्यन्त-विशेषणपदस्य स्थाने 'कीदृशे' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Since 'क्रूरे' is a locative adjective, 'कीदृशे' is the most precise question word to use here.

Question 5. सः द्वारकापुरीम् अगच्छत् ।
Answer: सः कुत्र / काम् अगच्छत्?
In simple words: अत्र 'द्वारकापुरीम्' इति स्थानवाचकपदस्य स्थाने 'कुत्र' अथवा 'काम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For places of destination, 'कुत्र' (where) is generally preferred and highly acceptable in Sanskrit question formation.

Question 6. इदम् अपाण्डवाय ।
Answer: इदम् कस्मै?
In simple words: अत्र 'अपाण्डवाय' इति चतुर्थ्यन्तपदस्य स्थाने 'कस्मै' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Dative case (चतुर्थी विभक्ति) masculine singular nouns are replaced by 'कस्मै' in question formation.

Question 7. आयुषः एकं क्षणम् अपि स्वर्णकोटिकैः न लभ्यः ।
Answer: कस्य एकं क्षणम् अपि स्वर्णकोटिकैः न लभ्यः?
In simple words: अत्र 'आयुषः' इति षष्ठ्यन्तपदस्य स्थाने 'कस्य' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: The word 'आयुषः' is genitive singular of the neuter noun 'आयुस्', so its question word is 'कस्य'.

Question 8. एषा सृष्टिः रमणीया ।
Answer: एषा का रमणीया?
In simple words: अत्र 'सृष्टिः' इति स्त्रीलिङ्ग-प्रथमान्तपदस्य स्थाने 'का' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For feminine nominative singular nouns like 'सृष्टिः', use the question word 'का' to form a grammatically correct question.

Question 9. अहम् प्रकृतिः एव युष्माकं जननी ।
Answer: अहम् का एव युष्माकं जननी?
In simple words: अत्र 'प्रकृतिः' इति स्त्रीलिङ्ग-प्रथमान्तपदस्य स्थाने 'का' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Identify 'प्रकृतिः' as a feminine noun in the nominative singular, which requires the question word 'का'.

Question 10. अलं मिथः कथनेन ।
Answer: अलं कथम् / केन कथनेन?
In simple words: अत्र 'मिथः' इति अव्ययपदस्य स्थाने 'कथम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: When an adverb or manner of action is underlined, 'कथम्' (how) is the correct question word to use.

Question 11. पिता बाल्ये एव पुत्राय विद्याधनं यच्छति ।
Answer: पिता कदा / कस्मिन् एव पुत्राय विद्याधनं यच्छति?
In simple words: अत्र 'बाल्ये' इति कालवाचकपदस्य स्थाने 'कदा' अथवा 'कस्मिन्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For words indicating a life stage or time like 'बाल्ये', using 'कदा' (when) or 'कस्मिन्' (in what) is highly recommended.

Question 12. वाक्पटुः मन्त्री सभायां परैः न परिभूयते ।
Answer: कीदृशः मन्त्री सभायां परैः न परिभूयते?
In simple words: अत्र 'वाक्पटुः' इति प्रथमान्त-विशेषणपदस्य स्थाने 'कीदृशः' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For nominative singular masculine adjectives like 'वाक्पटुः', 'कीदृशः' is the standard and most precise question word.

Question 13. विद्वांसः एव चक्षुष्मन्तः कथ्यन्ते ।
Answer: के एव चक्षुष्मन्तः कथ्यन्ते?
In simple words: अत्र 'विद्वांसः' इति पुंल्लिङ्ग-प्रथमा-बहुवचनपदस्य स्थाने 'के' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Pay attention to the plural number of 'विद्वांसः' (nominative plural), which requires the plural question word 'के' instead of singular 'कः'.

Question 14. अहं खिन्नं द्रौणिं पृष्टवान् ।
Answer: अहं खिन्नं कम् पृष्टवान्?
In simple words: अत्र 'द्रौणिं' इति द्वितीयान्तपदस्य स्थाने 'कम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Accusative singular masculine nouns are replaced by the question word 'कम्'.

Question 15. ब्रह्मास्त्रम् एव मम शरणम् ।
Answer: किम् एव मम शरणम्?
In simple words: अत्र 'ब्रह्मास्त्रम्' इति नपुंसकलिङ्ग-प्रथमान्तपदस्य स्थाने 'किम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For neuter nominative singular subjects like 'ब्रह्मास्त्रम्', use the question word 'किम्'.

Question 16. प्रचण्डज्वलः अग्निः परितः प्रसरति ।
Answer: प्रचण्डज्वलः अग्निः कुत्र / कथम् प्रसरति?
In simple words: अत्र 'परितः' इति अव्ययपदस्य स्थाने 'कुत्र' अथवा 'कथम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Since 'परितः' denotes direction or location around something, 'कुत्र' (where) or 'कथम्' (how) is appropriate.

Question 17. आचार्येण अर्जुनाय प्रीत्या मनसा ब्रह्मास्त्रशिक्षा प्रदत्ता ।
Answer: केन अर्जुनाय प्रीत्या मनसा ब्रह्मास्त्रशिक्षा प्रदत्ता?
In simple words: अत्र 'आचार्येण' इति तृतीयान्तपदस्य स्थाने 'केन' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Instrumental singular masculine nouns (तृतीया विभक्ति) like 'आचार्येण' are replaced by 'केन'.

Question 18. इदानीं किं करवाणि ।
Answer: कदा किं करवाणि?
In simple words: अत्र 'इदानीं' इति कालवाचकपदस्य स्थाने 'कदा' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: Adverbs of time such as 'इदानीं' (now) should always be replaced by 'कदा' (when) in question formation.

Question 19. उल्काः भूमौ पतन्ति ।
Answer: उल्काः कुत्र / कस्याम् पतन्ति?
In simple words: अत्र 'भूमौ' इति सप्तम्यन्तपदस्य स्थाने 'कुत्र' अथवा 'कस्याम्' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: For locative feminine nouns like 'भूमौ', 'कस्याम्' is grammatically precise, but 'कुत्र' (where) is also widely accepted.

Question 20. त्वया रणे अस्त्रं न प्रयोक्तव्यम् ।
Answer: केन / कया रणे अस्त्रं न प्रयोक्तव्यम्?
In simple words: अत्र 'त्वया' इति तृतीयान्तपदस्य स्थाने 'केन' अथवा 'कया' इति प्रश्नवाचकपदं प्रयुज्यते।

Exam Tip: In passive construction (कर्मवाच्य), the agent is in the instrumental case; since 'त्वया' refers to a male (Ashwatthama) here, 'केन' is the correct choice.