NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 03 Mitraya Namah (मित्राय नमः) PDF Download

Class 7 Sanskrit Chapter 03 Mitraya Namah: NCERT Study Material

Access the official NCERT textbook for Class 7 Sanskrit, updated for the 2026-27 academic session. This digital resource provides the foundational knowledge required for exam success and conceptual clarity.

Read and Download Chapter 03 Mitraya Namah

View or download the dedicated Chapter 03 Mitraya Namah resource below. This chapter-by-chapter structuring ensures easy navigation for daily study routines. For comprehensive exam preparation, pair this reading with our verified NCERT Solutions.

पाठ 3: मित्राय नमः

अहो! योगिते त्व प्रात: किं करोषि? आह प्रतिदिन प्रात: पित्रा सह उद्यानें गच्छामि।

उद्यानें किं करोषि भो? अह तु भ्रमणं करामि। किंतु बहुव: जना: त्रय व्यायाम योगासनानि च कुर्वन्ति।

अहो योगासनानि! वयम् अपि ज्ञातुम् इच्छामि: तहि वयं सर्वे योगाशिक्षकाय: समीपं गच्छन्ति।

शिक्षक की टिप्पणी

इस पाठ में आप संस्कृत में योग आसनों के नाम और विवरण सीखेंगे। ध्यान से सुनिए और देखिए कि शरीर की गतिविधियों को संस्कृत में कैसे बताया जाता है।

[चित्र: योग आसन करती हुई महिला, पाठ्यपुस्तक में देखें]

आचार्यो - अत्युत्तमम्! मिलित्वा बद्धनु।

छात्रा: - ओं मिहायय नमः। ओं रवये नमः। ओं सूर्याय नमः। ओं भानवे नमः। ओं खगाय नमः। ओं पूर्णो नमः। ओं आदित्याय नमः। ओं भास्कराय नमः।

(सर्वन्ते) ओं सविन्तुपूर्यनारायणाय नमः।

आचार्यो - अत्युत्तमम्! इदानीम् एकैन् शलोकेन् सूर्यनमस्कारस्य बहिन् प्रयोजनानि वदामि।

भवन्त: शुणन्तु अनुवदन्तु च।

आदित्यस्य नमस्कारान् ये कुर्वन्ति दिने दिने। आयु: प्रज्ञा बलं वीर्य तेजस्वे धने दिने।

आचार्यो - धन्यवादा: आचार्ये!

१. ओं आदित्याय नमः

२. ओं रवये नमः

३. ओं सूर्याय नमः

४. ओं भानवे नमः

५. ओं खगाय नमः

६. ओं पूर्णो नमः

७. ओं आदित्याय नमः

१२. ओं भास्कराय नमः

(सर्वन्ते) ओं सविन्तुपूर्यनारायणाय नमः।

आचार्यो - अत्युत्तमम्! इदानीम् एकैन् शलोकेन् सूर्यनमस्कारस्य बहिन् प्रयोजनानि वदामि।

भवन्त: शुणन्तु अनुवदन्तु च।

आदित्यस्य नमस्कारान् ये कुर्वन्ति दिने दिने। आयु: प्रज्ञा बलं वीर्य तेजस्वे धने दिने।

आचार्यो - धन्यवादा: आचार्ये!

१. ओं आदित्याय नमः

२. ओं रवये नमः

३. ओं सूर्याय नमः

४. ओं भानवे नमः

५. ओं खगाय नमः

६. ओं पूर्णो नमः

७. ओं आदित्याय नमः

१२. ओं भास्कराय नमः

१०. ओं सविवे नमः

११. ओं अकोय नमः

१२. ओं भास्कराय नमः

छात्रा: - आम् महोदये! वयं स्मरामः।

आचार्यो - अच्छा भो! तर्हि वयं सर्वे योगाशिक्षकाय: समीपं गच्छामः।

शिक्षक की टिप्पणी

योग आसन करते समय शरीर के विभिन्न भागों का नाम संस्कृत में याद रखिए। प्रत्येक आसन के लिए शरीर की सही मुद्रा महत्वपूर्ण है।

[चित्र: विभिन्न योग आसन, पाठ्यपुस्तक में देखें]

अधोलिखितानां प्रश्नानां उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु -

  1. अधोलिखितानां प्रश्नानां उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु -
    1. (क) शुम्भ भवतु इति क: वर्तते?
    2. (ख) योगिता आचार्य: 'किं शिक्षयतु' इति वदति?
    3. (ग) सूर्यनमस्कार: कतीनां आसनानां समाहार: अस्ति?
    4. (घ) केषु सूर्यनमस्कार: श्रेष्ठ: ?
    5. (ड) सूर्यनमस्कारेण जना: कीदृशं शरीर प्राप्नुवन्ति?
  2. अधोलिखितानां प्रश्नानां उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु -
    1. (क) सर्वे छात्रा: आचार्य: किं पृच्छन्ति?
    2. (ख) सूर्यनमस्कार: इत्यनेन क: आशय: ?
    3. (ग) आचार्य: के शलोके पाठयति?

३. पाठात् समुचितं पदं चित्वा अष्: रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -

  1. (क) प्रत्येक्षमात् ............................ पूर्वम् एक: मन्त्र: भवति।
  2. (ख) वयं प्रतिदिन् ............................ करबाम्।
  3. (ग) स्वस्थं ............................ स्वस्थं ............................ च प्राप्तवाम्।
  4. (घ) एकैन ............................ सूर्यनमस्कारस्य बहिन् प्रयोजनानि वदामि।
  5. (ड) आदित्यस्य ............................ ये कुर्वन्ति दिने दिने?
लिङ्गम्शब्द:चतुर्थी विभक्तिरूपाणि
एकवचनम्द्विवचनम्बहुवचनम्
अकारान्त-पुल्लिङ्गम्छात्र नायकछात्रायछात्राभ्याम्छात्रेभ्य:
नायकनायकायनायकाभ्याम्नायकेभ्य:
आदित्यआदित्यायआदित्याभ्याम्आदित्येभ्य:
आकारान्त-स्त्रीलिङ्गम्आचार्यीआचार्यायैआचार्याभ्याम्आचार्याभ्य:
योगितायोगितायेयोगिताभ्याम्योगिताभ्य:
इकारान्त-स्त्रीलिङ्गम्बालिकाबालिकायेबालिकाभ्याम्बालिकाभ्य:
शालिनीशालिन्येशालिनीभ्याम्शालिनीभ्य:
नदीभगिनीभगिन्येभगिनीभ्याम्भगिनीभ्य:
आसनआसनायआसनाभ्याम्आसनेभ्य:
अकारान्त-नपुंसकलिङ्गम्भोजनभोजनायभोजनाभ्याम्भोजनेभ्य:
फलफलायफलाभ्याम्फलेभ्य:

रु. मित्राय नमः

मुख्य बिंदु

  • सूर्यनमस्कार एक महत्वपूर्ण योग अभ्यास है जो शरीर और मन को स्वस्थ रखता है।
  • संस्कृत में सूर्य के विभिन्न नामों का उल्लेख किया जाता है, जैसे आदित्य, रवि, खग आदि।
  • चतुर्थी विभक्ति (दातृ विभक्ति) का प्रयोग किसी को कुछ देने या समर्पित करने के अर्थ में होता है।

यह अध्याय के पहले 5 पृष्ठों का पूर्वावलोकन है। पूरा अध्याय पाने के लिए नीचे क्लिक करें।

Chapter 03 Mitraya Namah Digital Textbook & Resources for Class 7 Sanskrit

Download Textbook: Chapter 03 Mitraya Namah (Class 7 Sanskrit)

Access the official NCERT Textbook for Class 7 Sanskrit Chapter 03 Mitraya Namah, updated for the current academic session. Recognized as the core reading material across schools nationwide, board evaluations rely entirely on this syllabus.

Complete Chapter E-Books for Class 7 Sanskrit

Browse our comprehensive suite of NCERT books in English Medium designed for Class 7 students, offering clear conceptual breakdowns and concluding practice problems.

Maximize Conceptual Clarity with NCERT E-Books

The Class 7 Sanskrit Chapter 03 Mitraya Namah text is carefully engineered to build rock-solid foundational concepts. For an enriched academic journey, learners should pair this with our online NCERT Solutions and revision notes.

FAQs

Where can I download the latest NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 03 Mitraya Namah (मित्राय नमः) PDF Download in PDF for 2026-27?

You can download the latest, teacher-verified PDF for NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 03 Mitraya Namah (मित्राय नमः) PDF Download for free on StudiesToday.com. These digital editions are updated as per 2026-27 session and are optimized for mobile reading.

Does this Sanskrit book follow the latest NCERT rationalized syllabus?

Yes, our collection of Class 7 Sanskrit NCERT books follow the 2026 rationalization guidelines. All deleted chapters have been removed and has latest content for you to study.

Why is it better to download NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 03 Mitraya Namah (मित्राय नमः) PDF Download chapter-wise?

Downloading chapter-wise PDFs for Class 7 Sanskrit allows for faster access, saves storage space, and makes it easier to focus in 2026 on specific topics during revision.

Are these NCERT books for Class 7 Sanskrit sufficient for scoring 100%?

NCERT books are the main source for NCERT exams. By reading NCERT Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 03 Mitraya Namah (मित्राय नमः) PDF Download line-by-line and practicing its questions, students build strong understanding to get full marks in Sanskrit.