Download CBSE Class 8 sanskrit Assignments
Access comprehensive school assignments for All topics using the CBSE Class 8 Sanskrit Assignment Set 01. Designed to align with the 2026-27 CBSE academic guidelines, these practice sets help Class 8 sanskrit students reinforce core concepts and improve their problem-solving accuracy.
Access CBSE School Assignments and Answers
Navigate directly to the solved sanskrit assignments using the digital viewer below. Each practice set includes detailed step-by-step solutions, allowing students to instantly cross-check their work and identify areas requiring further revision.
अभ्यास कार्य (लेखन कार्यम्)
प्रश्न 2. कथनों के समक्ष सत्य अथवा असत्य लिखिए-
(क) महर्षिः वाल्मीकिः लौकिक-संस्कृत-साहित्यस्य आदिकविः अस्ति। - आम्
(ख) सः एकः धनलुण्ठकः आसीत्। - आम्
(ग) रत्नाकरस्य जीविकासाधनं धनलुण्ठनं नासीत्। - न
(घ) रत्नाकरस्य कर्मणि तस्य स्वजनाः सहभागिनः न आसन्। - आम्
(ङ) वाल्मीकिः स्व आदिकविः इति सुविख्यातः। - आम्
Answer: उपर्युक्त सभी कथन पाठ के आधार पर सत्य तथा असत्य रूप में सत्यापित किए गए हैं।
In simple words: दिए गए कथनों में से जो पाठ की कथा के अनुसार सही हैं उनके आगे 'आम्' (हाँ) और जो गलत हैं उनके आगे 'न' (नहीं) लिखा गया है।
Exam Tip: 'आम्' का अर्थ 'हाँ' (सत्य) तथा 'न' का अर्थ 'नहीं' (असत्य) होता है, इसे अच्छी प्रकार याद रखें।
प्रश्न 3. निर्देश के अनुसार उत्तर दीजिए -
| पदानि | मूलधातुः | लकारः | वचनम् | पुरुषः |
|---|---|---|---|---|
| जानीयाम | ज्ञा | विधिलिङ् | एकवचनम् | उत्तमः |
| (क) क्रथाः | कृ | विधिलिङ् | एकवचनम् | मध्यमः |
| (ख) भवेम | भू | विधिलिङ् | बहुवचनम् | उत्तमः |
| (ग) तिष्ठ | स्था | लोट् | एकवचनम् | मध्यमः |
| (घ) कथयतु | कथ् | लोट् | एकवचनम् | प्रथमः |
| (ङ) आगच्छ | आ + गम् | लोट् | एकवचनम् | मध्यमः |
| (च) शृणुयुः | श्रु | विधिलिङ् | बहुवचनम् | प्रथमः |
| (छ) स्युः | अस् | विधिलिङ् | बहुवचनम् | प्रथमः |
| (ज) जानासि | ज्ञा | लट् | एकवचनम् | मध्यमः |
In simple words: संस्कृत शब्दों के व्याकरणिक रूप जैसे धातु, लकार, वचन और पुरुष तालिका में स्पष्ट किए गए हैं।
Exam Tip: धातुओं के रूप याद करते समय लकार, वचन और पुरुष का विशेष ध्यान रखें।
प्रश्न 4. लकार परिवर्तन कीजिए -
| लट् लकारः | लोट् लकारः | विधिलिङ् लकारः |
|---|---|---|
| कथयति | कथयतु | कथयेत् |
| गच्छसि | आगच्छ | गच्छेः |
| तिष्ठसि | तिष्ठ | तिष्ठेः |
| शृण्वन्ति | शृण्वन्तु | शृणुयुः |
| भवामः | भवाम | भवेम |
In simple words: एक ही क्रिया के अलग-अलग लकारों के रूपों को तालिका में दर्शाया गया है।
Exam Tip: लकार परिवर्तन करते समय पुरुष और वचन का परिवर्तन मूल पद के अनुसार ही होना चाहिए।
प्रश्न 5. पाठ के आधार पर वाक्य पूरे कीजिए -
(क) क्रूरः दस्युः
(ख) धन लुण्ठनम्
(ग) परिवारस्य पोषणार्थम्
(घ) पापकर्मणा
(ङ) लुण्ठनं
Answer: पाठ की कथा के मुख्य वाक्यांशों को रिक्त स्थानों में भरकर पूरा किया गया है।
In simple words: पाठ की कहानी से संबंधित अधूरे वाक्यों को सही शब्दों से पूरा किया गया है।
Exam Tip: पाठ आधारित रिक्त स्थानों को भरने के लिए पाठ का वाचन ध्यानपूर्वक करें।
प्रश्न 6. एक वाक्य में उत्तर दीजिए -
(क) वाल्मीकिः कः आसीत्?
Answer: पुरा वाल्मीकिः एकः क्रूरः दस्युः आसीत्।
In simple words: प्राचीन काल में वाल्मीकि एक क्रूर डाकू थे।
(ख) रत्नाकरः किं करोति स्म?
Answer: रत्नाकरः वनान्तरे पथिकानां धनं लुण्ठनं कृत्वा जीविकापाळं करोति स्म।
In simple words: रत्नाकर जंगल में यात्रियों का धन लूटकर अपनी आजीविका चलाता था।
(ग) मुनिः रत्नाकरं किम् अपृच्छत्?
Answer: मुनिः रत्नाकरम् अपृच्छत् - हे स्वजनाः! अहं पापकर्मणा भवतां पोषणं करोमि। मम पापे भवन्तः अपि सहभागिनः स्युः?
In simple words: मुनि ने रत्नाकर से पूछा कि क्या उसके परिवार के लोग उसके पाप कर्म में भागीदार हैं।
(घ) स्वपरिवारजनस्य उत्तरं श्रुत्वा रत्नाकरः किम् अचिन्तयत्?
Answer: स्वपरिवारजनस्य उत्तरं श्रुत्वा रत्नाकरः अचिन्तयत् - हा! धिक्! तर्हि किमर्थम् अहं लुण्ठनं कुर्याम्? सः मुनिः सत्यम् एव अकथयत्। अहम् कदापि पापवृत्तिं न करिष्यामि। मुनिवरम् उपगच्छामि।
In simple words: परिवार का उत्तर सुनकर रत्नाकर ने सोचा कि वह कभी पाप नहीं करेगा और मुनि के पास जाएगा।
(ङ) वाल्मीकिः किं काव्यम् अश्रचयत्?
Answer: वाल्मीकिः रामायणम् महाकाव्यम् अश्रचयत्।
In simple words: वाल्मीकि ने रामायण महाकाव्य की रचना की।
Exam Tip: एक वाक्य के उत्तर हमेशा पूर्ण वाक्य में तथा व्याकरण की दृष्टि से शुद्ध होने चाहिए।
द्वितीय पाठ - आविष्कारः (लेखन कार्यम्)
प्रश्न 2. विशेषण पदों के साथ विशेष्य पदों का मिलान कीजिए -
(क) शीतकरः - वटवृक्षः
(ख) ज्ञानवर्धकान् - कार्यक्रमा्
(ग) अत्याधुनिकः - पुस्तकालयः
(घ) अनेन - यन्त्रेण
(ङ) आन्तरिकान् - दोषान्
Answer: विशेषण पदों को उनके उचित विशेष्य पदों के साथ मिलाया गया है।
In simple words: सही विशेषता बताने वाले शब्दों को उनके मूल संज्ञा शब्दों के साथ जोड़ा गया है।
Exam Tip: विशेषण और विशेष्य का लिंग, वचन तथा विभक्ति समान होती है।
प्रश्न 3. मञ्जूषा से पद चुनकर रिक्तस्थान पूरे कीजिए -
(क) उपयोगः
(ख) ज्ञानवर्धकान्
(ग) विषयान्
(घ) सौकर्यम्
(ङ) स्वस्थजीवनम्
Answer: मञ्जूषा (सहायक बक्से) से उचित पदों को चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति की गई है।
In simple words: दिए गए विकल्पों में से सही शब्द चुनकर खाली स्थान भरे गए हैं।
Exam Tip: रिक्त स्थान भरते समय वाक्य के अर्थ और प्रसंग का ध्यान रखें।
प्रश्न 4. वाक्य किसने कहा यह लिखिए -
(क) आधुनिकजीवनशैल्याम् - विद्युच्छैतकम्
(ख) दृश्य-श्रव्यकरणरूपेण - दूरदर्शनम्
(ग) अङ्गुलिभिः - सङ्गणकयन्त्रम्
(घ) जनसंपर्के - दूरभाषयन्त्रम्
(ङ) विशिष्टैः किरणैः - ध्वनिमापकयन्त्रम्
Answer: पाठ के विभिन्न यंत्रों (शीतकम, दूरदर्शन, सङ्गणक आदि) के कथनों को उनके वक्ताओं के साथ सुमेलित किया गया है।
In simple words: कौन सा वाक्य किस यंत्र या मशीन के द्वारा कहा गया है, यह लिखा गया है।
Exam Tip: पाठ के पैराग्राफों को ध्यान से पढ़ने से यह स्पष्ट हो जाता है कि कौन सा यंत्र क्या कार्य करता है।
प्रश्न 5. एक वाक्य में उत्तर दीजिए -
(क) सर्वत्र केषां जयघोषः श्रूयते?
Answer: सर्वत्र यन्त्राणां जयघोषः श्रूयते।
In simple words: सभी जगह मशीनों और यंत्रों का जयघोष सुनाई देता है।
(ख) कः कल्पवृक्षः इव वर्तते?
Answer: विद्युच्छैतकम् कल्पवृक्षः इव वर्तते।
In simple words: फ्रिज (फ्रीज) कल्पवृक्ष के समान है।
(ग) जनाः कस्य उपयोगं संपर्कसाधनरूपेण कुर्वन्ति?
Answer: जनाः दूरभाषयन्त्रस्य उपयोगं संपर्कसाधनरूपेण कुर्वन्ति।
In simple words: लोग संपर्क के साधन के रूप में फोन (दूरभाष) का उपयोग करते हैं।
(घ) अत्याधुनिकः पुस्तकालयः कः?
Answer: अत्याधुनिकः पुस्तकालयः सङ्गणकयन्त्रम् अस्ति।
In simple words: कंप्यूटर अत्याधुनिक पुस्तकालय है।
(ङ) सोनोग्राफिकयन्त्रम् आरोग्याय कथं सहायकम्?
Answer: सोनोग्राफिकयन्त्रम् आरोग्याय आन्तरिकान् दोषान् ज्ञात्वा रोगस्य निराकरणे सहायकं भवति।
In simple words: सोनोग्राफी यंत्र शरीर के अंदर के दोषों को जानकर रोग को दूर करने में सहायक होता है।
Exam Tip: प्रश्नों के उत्तर लिखते समय प्रश्नवाचक शब्द (केषाम्, कः, कस्य आदि) के स्थान पर सटीक उत्तर पद रखें।
Download Practice Assignments: Class 8 sanskrit All topics
Revision Assignment: All topics (CBSE)
Explore reliable practice questions for All topics tailored for Class 8 learners. Use these structured worksheets to evaluate preparedness and strengthen core problem-solving skills.
Maximize Exam Scores with Chapter Practice Sets
- Exam Alignment: Questions strictly follow contemporary CBSE sample papers and grading schemes.
- Comprehensive Coverage: Features objective drills, case studies, and structured descriptive problems for All topics.
- Pacing & Precision: Regular problem-solving builds critical calculation speed and test-taking accuracy.
How to Approach sanskrit All topics Assignments
- Textbook Review: Always study the core NCERT book for Class 8 sanskrit prior to beginning the assignment.
- Independent Attempt: Solve All topics questions on your own initially before cross-checking with expert solutions.
- Error Tracking: Record challenging concepts in a dedicated notebook and practice online MCQ tests for revision.
FAQs
You can download free PDF assignments for Class 8 sanskrit All topics from StudiesToday.com. These practice sheets have been updated for the 2026-27 session covering all concepts from latest NCERT textbook.
Yes, our teachers have given solutions for all questions in the Class 8 sanskrit All topics assignments. This will help you to understand step-by-step methodology to get full marks in school tests and exams.
Yes. These assignments are designed as per the latest CBSE syllabus for 2026. We have included huge variety of question formats such as MCQs, Case-study based questions and important diagram-based problems found in All topics.
Practicing topicw wise assignments will help Class 8 students understand every sub-topic of All topics. Daily practice will improve speed, accuracy and answering competency-based questions.
Yes, all printable assignments for Class 8 sanskrit All topics are available for free download in mobile-friendly PDF format.