Step-by-Step Textbook Solutions for Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः
Access comprehensive textbook solutions for Deepakam Chapter 05 सदाचारः using the official curriculum guides for Class 7 Sanskrit. Designed to align with the 2026-27 NCERT standards, these detailed answers help students reinforce core academic concepts.
Download Deepakam Chapter 05 सदाचारः Textbook Solutions PDF
Access the complete solution PDF for Class 7 Sanskrit below. Regular practice with these targeted textbook answers builds familiarity with standard question patterns and helps secure higher marks in final school evaluations.
Question 1. अपोलिक्षितान प्रश्नानां एकप्रदेन पद्धेन वा उत्तरणि लिखन्तु (Answer the following questions in one word or one sentence)
Answer:
(क) क: प्रिसिद्: चिकित्सक: आसीत्?
नामार्जुन:
(ख) अन्यस्मिन् निन्दसे को आगतो?
हौ यववकी।
(ग) क: खिन्न: आसीत्?
हितीय: यववक:
(घ) रुणस्य परिस्थिति: कथम् आसीत्?
शीचनीया
(ड) नामार्जुन: सहायकरूपेण क चितवान्?
दितीय यववकम्।
(च) कौ विना चिकित्सक: न भवन्ति?
सवाभावना विना।
(छ) नामार्जुन: यववको केन मार्गेण गन्तु सूचितवान्?
राजमार्गेण।
In simple words: ये प्रश्नाः चिकित्सकस्य कथायाः अवबोधनार्थं सरलप्रश्नाः सन्ति येषु एकपदीय उत्तरं वा एकवाक्यीय उत्तरं दातव्यम्।
Exam Tip: प्रश्नानां उत्तराणि सन्दर्भग्रन्थे पठितवाक्यानां आधारे एव दातव्यानि, स्वनिर्मितप्रश्नोत्तरे नहीं।
Question 2. अपोलिक्षितान प्रश्नानां पूर्णबाक्येन उत्तरं लिखन्तु (Answer in full sentences)
Answer:
(क) अहोरान् नामार्जुन: कुत कार्यं करोति स्म?
अहोरान् नामार्जुन: प्रयोगशालायां कार्यं करोति स्म।
(ख) नामार्जुन: महाराज किं निर्बेदितवान्?
नामार्जुन: महाराज यत मम चिकित्सकार्याय एकः सहायक आवश्यक: इति निर्बेदितवान्।
(ग) प्रथम: यववक: स्वगृहस्य समस्या परिस्थिते आरोचितवान्?
प्रथम: यववक: स्वगृहस्य समस्यायाः परिस्थितिम् उचितरूपेण आरोचितवान्।
(घ) दितीय: यववक: राजमार्गे रोगिण इृष्टवा तस्य कुतवान्?
दितीय: यववक: राजमार्गे रोगिणः दृष्टवा तस्यचिकित्सां कृतवान्।
(ड) सेवया: भावना विना किं न भवेत्।br />सेवया: भावना विना चिकित्सा न भवेत्।
In simple words: ये प्रश्नाः विस्तृतप्रश्नाः सन्ति येषु सम्पूर्णवाक्यानां आधारे उचितसङ्गतयोक्ता उत्तरं दातव्यम्।
Exam Tip: पूर्णबाक्येन उत्तरे वाक्यारम्भे प्रश्नस्य मुख्यबिन्दु अन्तर्भवनीया, तदनन्तरं विवरणं दातव्यम्।
Question 3. उदाहरणानुसार अपोलिक्षितान पदनां जीलिङ्गरूपाणि लिखन्तु (Write singular and plural forms of the following words as per the example)
| एकवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|
| पठितवान् | पठितवत्य: |
| गतवान् | गतवत्य: |
| लिखितवान् | लिखितवत्य: |
| खादितवान् | खादितवत्य: |
| क्रीडितवान् | क्रीडितवत्य: |
| हसितवान् | हसितवत्य: |
| निर्वेदितवान् | निर्वेदितवत्य: |
| सूचितवान् | सूचितवत्य: |
Answer: उपरि विदितसारणीमध्ये एकवचनं बहुवचनञ्च दर्शितम्। सर्वे पदाः 'वान्-वत्य:' निमित्तात् परिवर्तनं प्राप्नुवन्ति। एकवचने 'वान्' प्रत्यय: येन, बहुवचने 'वत्य:' इति रूपान्तरः भवति।
In simple words: प्रत्येकं पदं एकवचने 'वान्' इत्यन्तञ्च, बहुवचने 'वत्य:' इत्यन्तञ्च भवति।
Exam Tip: संस्कृतभाषायां एकवचनबहुवचनयोः रूपान्तरे प्रत्ययान्यध्यता करणीया, विशेषतः 'वान्-वत्य:' प्रत्ययादीनां क्षेत्रे।
Question 4. उदाहरणानुसार अपोलिक्षितान पदनां पुंलिङ्गरूपाणि लिखन्तु (Write masculine forms of the following words as per the example)
| एकवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|
| पठितवती | पठितवन्त: |
| कृतवती | कृतवन्त: |
| दृष्टवती | दृष्टवन्त: |
| दन्तवती | दन्तवन्त: |
| प्रक्षालितवती | प्रक्षालितवन्त: |
| धावितवती | धावितवन्त: |
Answer: ये पदाः स्त्रीलिङ्गे 'वती' इत्यन्ता: सन्ति, तान् पुंलिङ्गे 'वान्' इत्यन्तात् एकवचने तथा 'वन्त:' इत्यन्तात् बहुवचने परिवर्तितव्यम्। सारणीमध्ये सर्वे परिणामाः दर्शिता:।
In simple words: स्त्रीलिङ्गपदस्य 'वती' इत्यन्तं पुंलिङ्गे 'वान्' वा 'वन्त:' इत्ययेन परिवर्तयितव्यम्।
Exam Tip: लिङ्गपरिवर्तनकार्ये स्त्रीलिङ्गस्य प्रत्ययं पुंलिङ्गस्य अनुरूपं प्रत्ययेन प्रतिस्थाप्य तत्सम्बन्धी वचनरूपं कृत्वा उत्तरं दातव्यम्।
Question 5. उदाहरणानुसार बाक्यानि परिवर्तनन्तु (Transform the sentences as per the example)
Answer:
यथा - पिता कपाय पीतवान् ।
अह: पुस्तक न्यामि ।
(क) यववक: आपणं गच्छति ।
यववक: आपणं गच्छति ।
(ख) स: रोटिका खादति ।
स: रोटिका खादति ।
(ग) महिला वस्त्रं ददाति ।
महिला वस्त्रं ददाति ।
(घ) बालक: दुर्चक्रिकात: पतति।
बालक: दुर्चक्रिकात: पतति।
(ड) पिताम्ही चलचित्रं पश्यति ।
पिताम्ही चलचित्रं पश्यति ।
(च) अह: गृहपात् लिखामि ।
अह: गृहपात् लिखामि / लिखिष्ये ।
(छ) त्वं कुत्र गच्छसि ?
त्वं कुत्र गतवान् / गतवती ?
(ज) अश्वा: वने धावन्ति।
अश्वा: वने धाविष्यन्ति।
(झ) बालिका: शीघ्रम् आगच्छन्ति ।
बालिका: शीघ्रम् आगमिष्यन्ति।
(ञ) बालिका: शोभ्रम् आगच्छन्ति ।
बालिका: शोभ्रम् आगमिष्यन्ति।
(ज) वयं समुद्रीय पयोहिम् खादाम् ।
वयं समुद्रीय पयोहिम् खादिष्यामः।
In simple words: वाक्यानां रूपान्तरे वर्तमानकालस्य भविष्यकालं, भविष्यकालस्य भूतकालं च परिवर्तितव्यम्, तथा प्रश्नवाचकरूपान्तरे प्रश्नचिह्न (?) संयोज्यम्।
Exam Tip: कालपरिवर्तनसमये कर्ता, कर्म, क्रिया च सर्वत्र सङ्गतरूपे परिवर्तयितव्यम्, अन्यथा रूपान्तरः सङ्गतो न भवति।
Question 6. अनुच्छेदे कोष्ठकेन केचन धातुः दत्ता:। उपरि दत्तमपयोग्य धातुरूपानां आधारे तत्रैव रिक्तस्थानानि पूरयन्तु (Some verbs are given in brackets in the passage. Fill in the blanks using appropriate verb forms based on the above examples)
Answer: Passage with blanks filled according to Sanskrit grammatical rules for verb conjugation:
कृप्क: प्रतिविद् कृषीक्षेत्र (गच्छति/गन्तु) । जलसञ्चनं (करोति) ।
कोटना निवारणार्थ जैवोषध (प्रयोगपार्थ): कृषिकार्य समयक (आयामि) ।
स्वामिमानन (जीवनि) अत: अन्ये कृप्क: सङ्चयेन (पुच्छ): स: स्वामिमानन (जीवति) ।
अत: अह कृप्क: भूमिप्रष्ठ: किञ्चन पयोहिम् (खादति) । जनः जालपुषायमम् तस्य तण्डुल (श्रीणान्ति) ।
एवं तस्य परिवारस्य सर्वे जनः कृषिकार्येण सङ्कुल (जीवन्ति) ।
In simple words: रिक्तस्थानानि धातुरूपैः पूरणे कर्तृपुरुषवचन इत्येषु त्रिभिः विषयेषु समीप्स्य उचितरूपं निर्धारयितव्यम्।
Exam Tip: धातुरूपपूरणे कर्ता, काल, वचन, पुरुष च समीप्स्य सङ्गतरूपः निर्णेतव्य:, तदा एव उत्तरं पूर्णम् वा सङ्गतं भवति।
Free NCERT Textbook Explanations: Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः
Chapter Exercise Answers for Class 7 Sanskrit
Access structured NCERT textbook solutions for Deepakam Chapter 05 सदाचारः. Designed in alignment with the latest academic curriculum for Class 7 Sanskrit, these answers cover all end-of-chapter exercises to support daily learning and homework completion.
Detailed Answer Guides for Deepakam Chapter 05 सदाचारः
Beyond providing final answers, these guides offer step-by-step breakdowns for complex queries in the Class 7 Sanskrit module. This approach helps students balance theoretical depth with practical problem-solving skills required for NCERT exams.
Complete Preparation Kit for Class 7 Exams
Consistent practice with these solution guides cultivates faster problem-solving habits and clearer logical structuring. For a complete preparation experience, pair these textbook answers with our dedicated revision notes and sample papers for Class 7 Sanskrit.
FAQs
The complete and updated NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 7 Sanskrit are as per latest NCERT curriculum.
Yes, our experts have revised the NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Sanskrit concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using NCERT language because NCERT marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 7 Sanskrit. You can access NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 05 सदाचारः in printable PDF format for offline study on any device.