GSEB Class 9 Gujarati Vyakaran અનુગ અને નામયોગી Solutions

प्रश्न 1. "અનુગ” એટલે શું? ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

Answer: “અનુગ” એટલે વાક્યમાં શબ્દો વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતો પ્રત્યય. ‘એ’, ‘ને’, ‘થી’, ‘માં’ < અને ‘ન’ (જેમ કે, ન, ના, ની, નું) જેવા શબ્દો અનુગો ગણાય છે. નીચે કેટલાક ઉદાહરણો આપ્યા છે:

• દેશસેવકોએ ભંડોળ એકઠું કર્યું.
• સરલાને કોઈ ભાઈ નથી.
• મારાથી વાત થઈ ગઈ.
• બાળક ભણવામાં ખૂબ જ હોશિયાર છે.
• મામાનું નિવાસસ્થાન પાસે જ છે.

Exam Tip: To score full marks, define 'anug' clearly and then provide diverse examples showcasing its usage with various forms like 'એ', 'ને', 'થી', 'માં', અને 'ન'.

प्रश्न 2. અનુગોનાં વિવિધ કાર્યો જણાવો.

Answer: અનુગોનાં અલગ અલગ કાર્યો નીચે પ્રમાણે આપવામાં આવ્યા છે:
(1) “-એ”
કર્તા: રામશંકરે શરીર છોડ્યું.
સાધન: કોઈ વ્યક્તિને લાકડીથી કેમ મારવી?
કાર્યની રીત: ઝડપથી કેરીઓ પાકતી નથી.
કાર્યનું સ્થાન: તેઓ પાંચમા માળ પર વસે છે.
કાર્યનો સમય: હા, નક્કી કરેલા સમયે શાળા શરૂ થાય છે.
(2) “-ને”
કર્મ: હું ગંગાને શીખવીશ.
(3) “-થી”
કર્મણિ ભાવે રચના: ગૌણ કર્તા કુતમ્માથી વધુ અભ્યાસ કરી શકાતો નહોતો.
સાધન: આ કલમથી લખો.
કાર્યની રીત: બાળક ક્રોધથી બોલ્યો.
સમયની સીમા: અમે સાંજ પહેલાં ઑસ્ટ્રેલિયાથી રવાના થયા.
સ્થળનો વિસ્તાર: હું જૂનાગઢથી સાસણ સુધી ગયો.
સમયનો વિસ્તાર: અમે સવારે સાત વાગ્યાથી દસ વાગ્યા સુધી અભ્યાસ કરીએ છીએ.
અપાદાન: એહમદ જૂથમાંથી બહાર નીકળ્યો.
સરખામણી: મરઘી કરતાં સહેજ નાની જંગલી લવરી.
(4) “-માં”
સ્થળ: વિશ્વમાં રહેવું હોય તો ધૂળ પણ જરૂરી હોય છે.
સમય: મારે દેશ-વિદેશમાં છેલ્લાં પાંચ વર્ષ દરમિયાન ઘણા કાર્યો કરવાના બાકી રહ્યા.
સીમા: આટલા સમયમાં જ થાકી ગયા?
(5) “-ન” (ન, ના, ના, ના, ની, નું)
સંબંધ બતાવવા માટે ગંગાના મોટા ઘાટ દૂર સુધી ફેલાયેલા છે.
તેજસનું બેટ ભંગાઈ ગયું.
નીતાની ઢીંગલી ગુમ થઈ ગઈ.
In simple words: Anugs have many different jobs in sentences. They can show who is doing an action, what tool is used, how something is done, where it happens, or when it happens. They also show comparisons, limits, and relationships.

Exam Tip: When describing the functions of anugs, provide a clear, concise example for each function to demonstrate your understanding of its role in sentence structure.

प्रश्न 3. નામયોગી એટલે શું? ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

Answer: અનુગને બદલે અનુગ જેવું જ કાર્ય કરતા શબ્દોને નામયોગી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ:
(1) હું પેનથી લખું છું. (અનુગ)
હું પેન વડે લખું છું. (નામયોગી)
(2) તારી બૅગમાં ઉંદર છે. (અનુગ)
તારી બૅગની અંદર ઉંદર છે. (નામયોગી)
(3) મને પગે વાગ્યું છે. (અનુગ)
મને પગ ઉપર વાગ્યું છે. (નામયોગી)
In simple words: Namyogi are words that perform a similar role to anugs, often used instead of anugs to show relationships.

Exam Tip: To differentiate between 'anug' and 'namyogi', remember that 'anugs' are suffixes that attach directly to words, while 'namyogis' are separate words that function similarly to prepositions or postpositions.

યાદ રાખો:

• અનુગો અને નામયોગીઓ વિભક્તિ-સંબંધ દર્શાવતા ભાષાઘટકો છે.
• અનુગો અને નામયોગીઓ એકબીજાને સ્થાને આવી શકે છે.
• અનુગો જે-તે પદ સાથે જોડાઈને આવે છે, જ્યારે નામયોગીઓ જે-તે પદથી અલગ લખાય છે.

प्रश्न 4. નામયોગીઓ કયાં વિવિધ કાર્ય કરે છે, તે ઉદાહરણ સાથે દર્શાવો

Answer: નામયોગીઓ નીચે જણાવેલ મુજબના અલગ અલગ કાર્યો કરે છે:

Exam Tip: When asked to explain the functions of namyogis, present your answer in a clear table format, including the type, the namyogi words, and a relevant example for each to illustrate their usage.

અનુગ અને નામયોગી સ્વાધ્યાય

1. નીચેનાં વાક્યોમાંથી અનુગ શોધોઃ
પ્રશ્ન :
(1) તેમનો જાહેરમાં આભાર માનવાની આ તક લઉં છું.
(2) એહમદે બીડી સળગાવી.
(3) ડ્રાઇવરની નજર પડી.
(4) તું તારા દિલનો દીવો થા.
(5) શરૂઆત પ્રાર્થનાથી કરવાની હતી.
(6) મારાથી બોલાઈ ગયું.
(7) તારી બૅગમાં ઉંદર છે.
(8) છોકરો ભણવામાં હોશિયાર છે.
(9) છોકરો નાનપણથી ઘરે ગુજરાતી સાંભળતો.
(10) મામાનું ઘર છેટે નથી.

Answer:
(1) માં, ની
(2) એ
(3) ની
(4) નો
(5) થી
(6) થી
(7) માં
(8) માં
(9) થી
(10) નું

2. નીચેનાં વાક્યોમાંથી નામયોગી શોધોઃ
પ્રશ્ન:
(1) તારા માણસો માટે કંઈક કર.
(2) કઠિયારાએ કુહાડી વડે ઝાડ કાપ્યું.
(3) છોકરો મમ્મી પાસે ગયો.
(4) હું તેમની સાથે ઘેર પહોંચી.
(5) ધાબા ઉપર વાંદરાં છે.
(6) મે મહિનામાં બોર્ડ દ્વારા પરિણામ જાહેર કરવામાં આવશે.
(7) પછી તો ઐયપ્પાએ ઘણી હોટલો ખોલી.
(8) આ કૂધો કે પેલી તરફના અંધારા ખેતરમાં.
(9) હું પેન વડે લખું છું.
(10) કૃષ્ણ દયાનંદ દાદા કેરી પુણ્ય વિરલ રસ ભોમ.

Answer:
(1) માટે
(2) વડે
(3) પાસે
(4) સાથે
(5) ઉપર
(6) દ્વારા
(7) પછી
(8) તરફ
(9) વડે
(10) કેરી