GSEB Class 9 Gujarati Vyakaran લિંગવ્યવસ્થા Solutions

લિંગવ્યવસ્કા, સ્વાધ્યાય

1. (અ) લિંગ શબ્દ ઓળખાવો:

Question 1. દિવેલ
(અ) પુંલ્લિંગ
(બ) સ્ત્રીલિંગ
(ક) નપુંસકલિંગ
Answer: (ક) નપુંસકલિંગ
In simple words: The word 'દિવેલ' (castor oil) belongs to the neuter gender.

Exam Tip: To identify the gender of Gujarati words, try using 'કેવો' (masculine), 'કેવી' (feminine), or 'કેવું' (neuter) before the word. For 'દિવેલ', 'કેવું દિવેલ' sounds correct, indicating neuter gender.

Question 2. જાત્રાળુ
(અ) પુંલ્લિંગ
(બ) સ્ત્રીલિંગ
(ક) નપુંસકલિંગ
Answer: (અ) પુંલ્લિંગ
In simple words: The word 'જાત્રાળુ' (pilgrim) is generally considered to be of masculine gender.

Exam Tip: Words describing a person's role or profession can sometimes have different genders based on context, but 'જાત્રાળુ' typically refers to a male pilgrim, making it masculine. If it was specifically a female pilgrim, a different word form might be used.

Question 3. મુલાકાત
(અ) પુંલ્લિંગ
(બ) સ્ત્રીલિંગ
(ક) નપુંસકલિંગ
Answer: (બ) સ્ત્રીલિંગ
In simple words: The word 'મુલાકાત' (visit) is classified as feminine gender in Gujarati.

Exam Tip: Remember that abstract nouns like 'મુલાકાત' (visit), 'વાત' (talk), or 'લાત' (kick) are frequently feminine in Gujarati. Practice with sentences like 'કેવી મુલાકાત?' to help remember.

Question 4. માનવી
(અ) પુંલ્લિંગ
(બ) સ્ત્રીલિંગ
(ક) નપુંસકલિંગ
Answer: (અ) પુંલ્લિંગ
In simple words: The word 'માનવી' (human being) is primarily considered masculine in Gujarati.

Exam Tip: While 'માનવી' refers to any human, grammatically it often takes a masculine form. In general, when referring to the species, the masculine gender is commonly used unless a specific female is indicated.

Question 5. તેજ
(અ) પુંલ્લિંગ
(બ) સ્ત્રીલિંગ
(ક) નપુંસકલિંગ
Answer: (ક) નપુંસકલિંગ
In simple words: The word 'તેજ' (radiance or brightness) falls under the neuter gender category.

Exam Tip: Many words denoting abstract qualities or natural phenomena like 'તેજ' are neuter. Using 'કેવું' (neuter) with such words helps to correctly identify their gender.

(બ) લિંગ શબ્દ ઓળખાવો:

Question 1. પુંલ્લિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) રાણી
(બ) રાજા
(ક) ધોબણ
Answer: (બ) રાજા
In simple words: Among the choices, 'રાજા' (king) is the only word that represents the masculine gender.

Exam Tip: When asked to identify a specific gender, quickly check each option. 'રાણી' (queen) and 'ધોબણ' (washerwoman) are both feminine, leaving 'રાજા' (king) as the clear masculine choice.

Question 2. સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ભૂમિ
(બ) નોકર
(ક) પોટલું
Answer: (અ) ભૂમિ
In simple words: From the given options, 'ભૂમિ' (land/earth) is the word that is of feminine gender.

Exam Tip: Words associated with nature or foundational elements like 'ભૂમિ' often tend to be feminine in Gujarati. 'નોકર' (servant) is masculine, and 'પોટલું' (bundle) is neuter.

Question 3. નપુંસકલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ગાય
(બ) બળદ
(ક) વાછરડું
Answer: (ક) વાછરડું
In simple words: The word 'વાછરડું' (calf) is correctly identified as belonging to the neuter gender.

Exam Tip: In Gujarati, the young ones of animals often take the neuter gender form, like 'વાછરડું' (calf). 'ગાય' (cow) is feminine, and 'બળદ' (ox) is masculine.

2. નીચેના શબ્દોના લિંગ બદલો:

Question. નીચેના શબ્દોના લિંગ બદલો:
1. દીકરી
(2) માળી
(3) હાથી
(4) પ્રિયતમ
(5) દાસ
(6) સુથાર
(7) પતિ
(8) નોકર
(9) શેઠાણી
(10) ગોર
(11) જેઠાણી
(12) સોની
(13) પટેલ
(14) લોટી
(15) શીશો
(16) છોકરી
Answer:
(1) દીકરો
(2) માળણ
(3) હાથણી
(4) પ્રિયતમા
(5) દાસી
(6) સુથારણ
(7) પત્ની
(8) નોકરાણી
(9) શેઠ
(10) ગોરાણી
(11) જેઠ
(12) સોનારણ
(13) પટલાણી
(14) લોટો
(15) શીશી
(16) છોકરો
In simple words: To change the gender of these words, we need to provide their corresponding masculine or feminine forms. For example, 'દીકરી' (daughter) becomes 'દીકરો' (son), and 'માળી' (male gardener) becomes 'માળણ' (female gardener). Many changes involve common suffixes to denote the opposite gender.

Exam Tip: Pay close attention to the base word and the specific suffix or form change needed for each gender transformation. Some words like 'શેઠ'/'શેઠાણી' or 'પતિ'/'પત્ની' have irregular changes, while others follow more common patterns.

Std 9 Gujarati Vyakaran Linga Vyavastha Notes

ગુજરાતી ભાષામાં લિંગના પ્રકારો:

• પુંલ્લિંગ
• સ્ત્રીલિંગ અને
• નપુંસકલિંગ.

હિંદી ભાષામાં લિંગના પ્રકારો

• પુંલ્લિંગ અને
• સ્ત્રીલિંગ.

ગુજરાતી ભાષાના લિંગની વિસ્તૃત સમજ:

(1) પુંલ્લિંગ: જે સંજ્ઞાઓ નરજાતિ (પુરુષજાતિ) દર્શાવે છે, તેને પુંલ્લિંગ કહે છે. દા. ત., છોકરો, આંબો, રાજા, બળદ. સામાન્ય રીતે પુંલ્લિંગ માટે “ઓ લિંગસુચક પ્રત્યય છે. દા. ત., રોટલો, ઓટલો, ગોટલો, કાગડો. “ઓ’ લિંગસૂચક પ્રત્યય વગરની ઘણી પુંલ્લિંગ સંજ્ઞાઓ પણ છે. દા. ત., ચંદ્ર, દાદા, ભાઈ, પતિ. 'કેવો' કે 'કેવા પ્રશ્ન પૂછવાથી પુંલ્લિંગનો બોધ થાય છે.

Exam Tip: To effectively understand masculine gender in Gujarati, remember that it refers to male-indicating nouns. A quick way to test is by asking 'કેવો?' or 'કેવા?' with the noun; if it sounds right, it's likely masculine. Also, notice the common 'ઓ' ending, though exceptions do exist.

(2) સ્ત્રીલિંગ જે સંજ્ઞાઓ નારીજાતિ (સ્ત્રીજાતિ) દર્શાવે છે, તેને સ્ત્રીલિંગ કહે છે. દા. ત., ભાભી, દાદી, પત્ની, દીકરી. સામાન્ય રીતે સ્ત્રીલિંગ માટે “ઈ′ લિંગસૂચક પ્રત્યય છે. દા. ત., બકરી, રોટલી, કૂતરી, દીકરી. 'ઇ લિંગસૂચક પ્રત્યય વગરની સ્ત્રીલિંગ સંજ્ઞાઓ પણ છે. દા. ત., પેન, લાત, વાત, લુ, કથા. 'કેવી' પ્રશ્ન પૂછવાથી સ્ત્રીલિંગનો બોધ થાય છે.

Exam Tip: For feminine gender in Gujarati, focus on nouns that point to female identity. A good method for checking is to use 'કેવી?' with the noun. While the 'ઈ' ending is common for feminine words, be aware that many feminine nouns do not end with this suffix.

(૩) નપુંસકલિંગ જે સંજ્ઞાઓથી પુરુષ કે સ્ત્રી જાતિની ખબર પડતી ન હોય તે નપુંસકલિંગ કહેવાય છે. દા. ત., લવારું, છોકરું, ગધેડું, ખોલકું. સામાન્ય રીતે નપુંસકલિંગ માટે 'ઉ' લિંગસૂચક પ્રત્યય છે. દા. ત., માટલું, બકરું, વાંદરું, કૂતરું. 'ઉ' લિંગસૂચક પ્રત્યય વગરની નપુંસકલિંગ સંજ્ઞાઓ પણ છે. દા. ત., મોં, લસણ, પુસ્તક, પાણી. કેવું કે કેવા પ્રશ્ન પૂછવાથી નપુંસકલિંગનો બોધ થાય છે.

Exam Tip: Neuter gender nouns in Gujarati do not show male or female identity. The best way to identify them is by asking 'કેવું?' or 'કેવા?' about the noun. Although many neuter words conclude with 'ઉ', it is important to remember that some neuter nouns do not follow this pattern.

પુંલ્લિંગ સંજ્ઞાને કેટલાક પ્રત્યય લગાડીને તેને સ્ત્રીલિંગમાં ફેરવાય છે. જેમ કે,

Exam Tip: Learning common suffixes helps a lot in changing gender. Notice how 'આ', 'ઇકા', and 'આણી' are often used to create feminine forms from masculine nouns.

પુલિંગ અને સ્ત્રીલિંગની કેટલીક સંજ્ઞાઓ મોટા કે નાના કદનો નિર્દેશ કરે છે. દા. ત.,

Exam Tip: Many Gujarati nouns show a size difference by changing their gender. The masculine form often suggests a larger item, while the feminine form suggests a smaller one. This is a common pattern for many household objects.

એ જ રીતે નપુંસકલિંગ અને સ્ત્રીલિંગની કેટલીક સંજ્ઞાઓ મોટા કે નાનાનો નિર્દેશ કરે છે. દા. ત.,

Exam Tip: Similar to masculine and feminine, certain neuter and feminine nouns also show size differences. The neuter form often denotes a larger item, while the feminine form refers to a smaller version of the same object.