GSEB Class 9 Gujarati Vyakaran વિરામચિહ્નો Solutions

વિરામચિહ્નોનો પરિચય

બોલચાલની લઢણને લખાણમાં મૂકવા માટે આપણે વિરામચિહ્નોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. આ ચિહ્નો વાક્યમાં યોગ્ય વિરામ અને ભાવ દર્શાવવામાં મદદ કરે છે.

વિરામચિહ્નો અને તેનાં કાર્યો નીચે મુજબ છે:

1. સમાપન: વાક્યના અંતે – આરોહ કે અવરોહ – વિરામચિહ્નોનું કામ સમાપ્તિ બતાવવાનું છે. પૂર્ણવિરામ (\(.\)), પ્રશ્નાર્થચિહ્ન (\(?\)), ઉદ્ગારચિહ્ન (\(!\)) આદિ સમાપ્તિ સૂચવે છે.

2. ઉદ્ઘાટન: પહેલા વાક્યાંશમાં જે વિગતો હોય તેનું વધુ વિવરણ, સ્પષ્ટતા કે પ્રકાર આદિ બાબતોનો બીજાં વાક્યાંશમાં નિર્દેશ થયો છે તે બતાવવા માટે ગુરુવિરામ (\(:\)), ગુરુરેખા (\(-\)) આદિ વિરામચિહ્નો વપરાય છે.

3. વિભાજન: અર્થગ્રહણની સરળતા માટે શબ્દો, પદો, વાક્યાંશોનું વિભાજન કરવા માટે અલ્પવિરામ (\(,\)), અર્ધવિરામ (\(;\)), ગુરુરેખા (\(C\)), વિગ્રહરેખા (\(-\)) આદિ વિરામચિહ્નો ઉપયોગી છે.

4. સીમાંકન: જે શબ્દ, પદ, પદસમૂહ, વાક્યાંશ કે ગૌણવાક્યને ખાસ રીતે દર્શાવવા હોય, પ્રદર્શિત કરવાના હોય, તેમને જોડમાં વપરાયેલા વિરામચિહ્નોની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે. તે વિશેષ બાબતોના આરંભ-અંતની સીમા બતાવતા હોવાથી હંમેશાં જોડમાં વપરાય. અવતરણચિહ્ન – એકવડા (\(` '\)), બેવડા (\(` " `")).

વિરામચિહ્નોનાં ઉદાહરણ:

1. પૂર્ણવિરામ (\(.\)): આપને આંજણી થઈ છે તો જવ લગાવો.

2. પ્રશ્નાર્થચિહ્ન (\(?\)): પણ અહીં તમે બધા કેમ નવરા ૨ ફરો છો?

3. ઉદ્ગારચિહ્ન (\(!\)): અરર! મિસ્ટર આય સે ગોજું કરી મૂક્યું છે!

4. અલ્પવિરામ (\(,\)): તાવ આવે, ઉધરસ થાય કે વા આવે, માથું દુઃખે કે સળેખમ થાય, પણ મારો તો એક ‘પેટ” ઇલાજ છે.

5. અર્ધવિરામ (\(;\)): જીવનમાં કેટલીક બાબતો ખૂબ ઉપયોગી નીવડે છે; જેમ કે સમયપત્રક.

6. ગુરુવિરામ (\(:\)): (1) વાક્યોના પ્રકારઃ (2) ઋતુઓ ત્રણ છેઃ શિયાળો, ઉનાળો, ચોમાસું

7. ટપકાં (\(...\)): રામશંકર બાપાનો બોલ એ જ મારે મન ભગવાનનો ...

8. અવતરણ (\(` '\), ` " `)): મેં પૂછ્યું, “આજે બધું બંધ ૨ કેમ રાખ્યું છે?” મેં ઉત્તર દીધો, “આંજણી થઈ છે, માટે દાક્તર પાસે ગયો હતો.”

9. વિગ્રહરેખા (\(-\)): એ લોકો નરસિંહ-મીરાને, અરે, સુન્દરમ્9 રાજેન્દ્ર-મકરંદને કેવી રીતે વાંચશે?

10. લોપચિહ્ન (\(...)\)): ને મારા વરે મે'નત કરવા માંડી.

વિરામચિહ્નો સ્વાધ્યાય

Question 1. નીચેના ફકરામાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકો:
કોઈને દયા આવી પૂછ્યું અલી આ છોકરાને તેડીને ચડે છે તે તને ભાર નથી લાગતો છોકરીએ જવાબ આપ્યો ના રે ભાર શાનો એ તો મારો ભાદ ભાઈ છે
Answer: કોઈને દયા આવી, પૂછ્યું, “અલી, આ છોકરાને તેડીને ચડે છે તે તને ભાર નથી લાગતો? છોકરીએ જવાબ આપ્યો, “ના રે, ભાર શાનો? એ તો મારો ભાઈ છે.”
In simple words: અહીં, વાક્યો વચ્ચે અલ્પવિરામ, પ્રશ્નાર્થચિહ્ન અને અવતરણચિહ્નોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કર્યો છે જેથી વાક્યનો અર્થ સ્પષ્ટ થાય અને ભાવ સમજી શકાય.

Exam Tip: સંવાદમાં હંમેશાં વાક્ય બોલનાર અને તેના વિધાનને દર્શાવવા માટે અવતરણચિહ્નોનો ઉપયોગ કરો અને પ્રશ્ન વાક્યના અંતે પ્રશ્નાર્થચિહ્ન મૂકો.

Question 2. ફકીરે જવાબમાં કહ્યું આજે તો મારું જીવન ધન્ય થઈ ગયું મારી બંદગી કબૂલ થાય કે ન થાય એની કોને પરવા છે પરંતુ ખુદાને એટલી ખબર તો છે જ કે હું નમાજ પઢી રહ્યો છું મારે માટે તો એટલું બસ છે ફળ મળે કે ન મળે એની શી જરૂર છે હા ખુદાને એટલી ખબર હોવી જોઈએ કે ખુદા અમને તારી સાથે મહોબ્બત છે બંદગી સફળ
Answer: ફકીરે જવાબમાં કહ્યું : “આજે તો મારું જીવન ધન્ય થઈ ગયું ! મારી બંદગી કબૂલ થાય કે ન થાય, એની કોને પરવા છે? પરંતુ ખુદાને એટલી ખબર તો છે જ કે, હું નમાજ પઢી રહ્યો છું. મારે માટે તો એટલું બસ છે.” ફળ મળે કે ન મળે, એની શી જરૂર છે? હા, ખુદાને એટલી ખબર હોવી જોઈએ કે, ખુદા અમને તારી સાથે મહોબ્બત છે, બંદગી સફળ.
In simple words: આ વાક્યમાં ફકીરના કહેલા શબ્દોને અવતરણચિહ્નમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. વાક્યમાં આશ્ચર્ય, પ્રશ્ન અને વિરામ સૂચવવા માટે યોગ્ય વિરામચિહ્નોનો ઉપયોગ થયો છે, જે ભાષાને વધુ સચોટ બનાવે છે.

Exam Tip: લાંબા સંવાદોમાં વિરામચિહ્નોનો સાચો ઉપયોગ કરવાથી વાક્યનો અર્થ બદલાતો નથી અને વાંચવામાં સરળતા રહે છે.

Question 3. નીચેના સંવાદમાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકોઃ
મગન તો હરખભેર આવકારી રહ્યો આવો આવો નાના શેઠ તમારા પ્રતાપે ને તમારા બાપુની કૃપાથી આ મારી જમીનમાં સોનાનો સૂરજ
મારી જમીન એમ આ જમીન તારી છે એનો કોઈ આધાર કોઈ લખાણ છે તારી પાસે
રામશંકર બાપાનો બોલ એ જ મારે મન ભગવાનનો
એ ન ચાલે આ જમીન તારી નથી શું સમજ્યો કે આ કાગળો ને કર સહી એટલે છેડો ફાટે
Answer: મગન તો હરખભેર આવકારી રહ્યો, “આવો આવો નાના શેઠ, તમારા પ્રતાપે ને તમારા બાપુની કૃપાથી આ મારી જમીનમાં સોનાનો સૂરજ...”
“મારી જમીન એમ? આ જમીન તારી છે એનો કોઈ આધાર, કોઈ લખાણ છે તારી પાસે?”
“રામશંકર બાપાનો બોલ એ જ મારે મન ભગવાનનો....”
“એ ન ચાલે. આ જમીન તારી નથી, શું સમજ્યો? લે આ ! કાગળો ને કર સહી એટલે છેડો ફાટે.”
In simple words: આ સંવાદમાં, દરેક વ્યક્તિના બોલાયેલા વાક્યોને અવતરણચિહ્નમાં મૂક્યા છે. વાક્યોના અંતે પ્રશ્નાર્થ, પૂર્ણવિરામ અને ઉદ્ગારચિહ્નનો ઉપયોગ થયો છે, જે વાતચીતના ભાવને બરાબર દર્શાવે છે.

Exam Tip: સંવાદોમાં દરેક વ્યક્તિના વાક્યને અલગ અવતરણચિહ્નમાં મૂકવું જોઈએ અને વાક્ય પૂર્ણ થાય ત્યારે યોગ્ય વિરામચિહ્નનો ઉપયોગ કરવો.

નીચેનાં વાક્યોમાં યોગ્ય વિરામચિહ્ન મૂકી વાક્યો ફરીથી લખો :

Question 1. એમાં શું ભારે દરદ છે
Answer: એમાં શું ભારે દરદ છે?
In simple words: આ એક પ્રશ્ન વાક્ય છે, તેથી તેના અંતે પ્રશ્નાર્થચિહ્ન (\(?\)) મૂકવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે ત્યારે હંમેશાં વાક્યના અંતે પ્રશ્નાર્થચિહ્ન મૂકવું.

Question 2. બીજાનું લઈ લેવાની વૃત્તિથી દૂર રહેવું
Answer: બીજાનું લઈ લેવાની વૃત્તિથી દૂર રહેવું.
In simple words: આ એક સામાન્ય વિધાન વાક્ય છે, તેથી તેના અંતે પૂર્ણવિરામ (\(.\)) મૂકવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: સાદા વિધાન વાક્યોના અંતે હંમેશાં પૂર્ણવિરામ મૂકવામાં આવે છે.

Question 3. તું તારા દિલનો દીવો થા ને
Answer: તું તારા દિલનો દીવો થા ને!
In simple words: આ વાક્યમાં લાગણી કે ઉપદેશનો ભાવ છે, તેથી તેના અંતે ઉદ્ગારચિહ્ન (\(!\)) મૂકવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: જ્યારે આદેશ, આશ્ચર્ય, વિનંતી કે ભાવનાનો સ્પષ્ટ અર્થ વ્યક્ત કરવાનો હોય, ત્યારે ઉદ્ગારચિહ્નનો ઉપયોગ કરો.

Question 4. થોડું ઘણું ગુજરાતી તો એને આવડે છે
Answer: થોડું ઘણું ગુજરાતી તો એને આવડે છે.
In simple words: આ એક સરળ વિધાન વાક્ય છે, જેના અંતે પૂર્ણવિરામ (\(.\)) મૂક્યું છે.

Exam Tip: ખાતરી કરો કે દરેક વિધાન વાક્ય પૂર્ણવિરામ સાથે સમાપ્ત થાય છે, સિવાય કે તે પ્રશ્ન કે ઉદ્ગાર હોય.

Question 5. ને અંગ્રેજી ક્યાં ખોટી ભાષા છે કે બીજની જરૂર પડે
Answer: ને અંગ્રેજી ક્યાં ખોટી ભાષા છે કે બીજીની જરૂર પડે !
In simple words: આ વાક્યમાં આશ્ચર્યનો ભાવ રહેલો છે, તેથી તેના અંતે ઉદ્ગારચિહ્ન (\(!\)) મૂક્યું છે.

Exam Tip: આશ્ચર્ય, આઘાત કે ભાવનાત્મક ભાર ધરાવતા વાક્યો માટે ઉદ્ગારચિહ્ન યોગ્ય પસંદગી છે.

Question 6. ઠીક ડૉક્ટર ત્યારે હું રજા લઈશ.
Answer: ઠીક ડૉક્ટર, ત્યારે હું રજા લઈશ.
In simple words: સંબોધન પછી અલ્પવિરામ (\(,\)) મૂકીને વાક્યને યોગ્ય વિરામ આપ્યો છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈને સંબોધવામાં આવે ત્યારે સંબોધન પછી તરત જ અલ્પવિરામનો ઉપયોગ કરવો.

Question 7. થાળીમાં બધું રમણભમણ કરી નાખ્યું
Answer: થાળીમાં બધું રમણભમણ કરી નાખ્યું !
In simple words: આ વાક્યમાં આશ્ચર્ય કે નારાજગીનો ભાવ છે, તેથી તેના અંતે ઉદ્ગારચિહ્ન (\(!\)) મૂક્યું છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ક્રિયા કે ઘટના પર તીવ્ર પ્રતિક્રિયા દર્શાવવાની હોય ત્યારે ઉદ્ગારચિહ્નનો ઉપયોગ કરો.

Question 8. મોહને મગનને ખભે હાથ રાખી કહ્યું હું રામશંકરનો દીકરો છું.
Answer: મોહને મગનને ખભે હાથ રાખી કહ્યું, “હું રામશંકરનો દીકરો છું.”
In simple words: અહીં, મોહન દ્વારા કહેવાયેલા શબ્દોને અવતરણચિહ્નમાં મૂક્યા છે અને વાક્યના અંતે પૂર્ણવિરામ મૂક્યું છે.

Exam Tip: સીધા કથન (Direct Speech) ને હંમેશાં અવતરણચિહ્નમાં રાખો અને સંવાદ શરૂ કરતા પહેલા અલ્પવિરામનો ઉપયોગ કરો.