GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 20 હરિ! આવોને

GSEB Solutions

હરિ! આવોને સ્વાધ્યાય

1. પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (V) નિશાની કરો :

Question 1. ભગવાન માટે ભક્ત આંગણાને કેવી રીતે શોભાવશે?
(A) રંગોળી દોરવા માગે છે. રિવા માગે છે.
(B) ફૂલો વેરવા માગે છે.
(C) રેતી પથરાવવા માગે છે.
(D) પાંદડાં વેરવા માગે છે.
Answer: (B) ફૂલો વેરવા માગે છે.
In simple words: ભક્ત ભગવાનના આગમન પર આંગણાને ફૂલોથી સુશોભિત કરવાની ઈચ્છા ધરાવે છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ પ્રશ્નમાં ક્રિયાપદ વિશે પૂછવામાં આવે ત્યારે તેનો ચોક્કસ જવાબ શોધીને લખવો જોઈએ.

Question 2. આ લોકગીતમાં હરિને ભોજનમાં શું આપવાનું કહેવાયું છે?
(A) લાપસી
(B) ખમણ
(C) કઢિયેલા દૂધ
(D) શીરો
Answer: (A) લાપસી
In simple words: આ લોકગીતમાં હરિને ભોજનમાં લાપસી આપવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: ભોજન સંબંધિત વસ્તુઓ યાદ રાખવી, ખાસ કરીને જ્યારે તેનો ઉલ્લેખ કોઈ ચોક્કસ કાવ્યમાં કરવામાં આવ્યો હોય.

Question 3. આ કાવ્યમાં કઈ રમતનો ઉલ્લેખ થયો છે?
(A) કબડ્ડી
(B) ખો-ખો
(C) સોગઠાં
(D) ક્રિકેટ
Answer: (C) સોગઠાં
In simple words: આ કાવ્યમાં સોગઠાં નામની રમતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

Exam Tip: કાવ્યમાં આવતી બધી પ્રવૃત્તિઓ અને રમતોના નામ બરાબર યાદ રાખો.

Question 4. હરિને સૂવા-બેસવા માટે કઈ વ્યવસ્થા નીચેનામાંથી કરવામાં આવી નથી ?
(A) ઢોલિયાની
(B) હીંડોળાની
(C) ખાટની
(D) બાજઠ
Answer: (D) બાજઠ
In simple words: હરિને સૂવા-બેસવા માટે ઢોલિયો, હીંડોળો અને ખાટની વ્યવસ્થા દર્શાવાઈ છે, પરંતુ બાજઠની નથી.

Exam Tip: "નથી" જેવા નકારાત્મક શબ્દો પર ખાસ ધ્યાન આપો જેથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી શકાય.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. હરિને ભોજનમાં શું-શું પીરસવામાં આવશે તે જણાવો.
Answer: ભક્ત ભગવાનને ભોજનમાં લાપસી અને કઢિયેલાં દૂધ આપશે. તે મુખવાસમાં એલચી અને પાનનાં બીડાં પણ આપશે.
In simple words: ભક્ત હરિને જમવામાં લાપસી અને ઉકાળેલું દૂધ આપશે. જમ્યા પછી મુખવાસમાં એલચી અને પાનના બીડાં આપશે.

Exam Tip: જ્યારે પૂછવામાં આવે કે "શું-શું" તો બધી જ વસ્તુઓની યાદી આપવી જરૂરી છે.

Question 2. શેરીને વાળીને સજ્જ શા માટે કરવામાં આવે છે?
Answer: ભક્ત ભગવાનને પોતાને ઘેર પધારવાનું નિમંત્રણ આપે છે. તે માટે તે શેરીની સફાઈ કરાવે છે અને આંગણામાં ફૂલ વેરે છે.
In simple words: ભક્ત ભગવાનને પોતાના ઘરે આવવા માટે બોલાવે છે. તેથી તે શેરીને સ્વચ્છ કરે છે અને આંગણામાં ફૂલો પાથરે છે, જેથી તેમનું સ્વાગત સારી રીતે થાય.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં કારણ પૂછવામાં આવે ત્યારે સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્તમાં જવાબ આપો.

3. નીચેના પ્રશ્નનો સવિસ્તાર ઉત્તર લખો :

Question 1. ભક્ત ભગવાનને શું શું આપવાની તૈયારી બતાવે છે તે ગીતના આધારે લખો.
Answer: ભક્તને ભગવાન પ્રત્યે ઘણો પ્રેમ છે, તેથી તે ભગવાનનું સન્માન કરવા ખૂબ જ ઉત્સાહિત છે. તે જણાવે છે કે જો ભગવાન પોતાને ઘેર પધારે તો તે તેમનું સરસ સ્વાગત કરશે. તે શેરીને સ્વચ્છ કરીને સજાવે છે, આંગણામાં ફૂલો પાથરે છે, અને ભગવાનને પોતાના ઘરના ઉપલા માળે ઉતારો આપે છે. તે ભગવાનને દાડમનું દાતણ અને કરણની ચીપ આપે છે. તે ભગવાનને ભોજનમાં લાપસી અને કઢિયેલું દૂધ પીરસશે; મુખવાસમાં એલચી અને પાનનાં બીડાં આપશે. તે ભગવાનને રમવા માટે સોગઠાંની રમત આપે છે, અને આરામ કરવા માટે ઢોલિયો તથા ઝૂલવા માટે હીંડોળાખાટ પણ આપે છે.
આમ, ભક્ત ભગવાનના સ્વાગતમાં કોઈ કચાશ રાખશે નહિ.
In simple words: ભક્ત ભગવાનને પોતાના ઘેર બોલાવીને તેમનું ઉત્તમ સ્વાગત કરવા ઈચ્છે છે. તે શેરીને સાફ કરે છે, આંગણામાં ફૂલ વેરે છે અને ભગવાનને મેડી ઉપર રહેવા માટે જગ્યા આપે છે. તે દાતણ, નદીનું પાણી, ભોજનમાં લાપસી અને કઢિયેલું દૂધ, મુખવાસમાં એલચી અને પાનનાં બીડાં આપે છે. આ ઉપરાંત, રમવા માટે સોગઠાં અને આરામ કરવા માટે ઢોલિયો અને હીંડોળો પણ આપે છે.

Exam Tip: સવિસ્તાર ઉત્તર લખતી વખતે કાવ્યમાં ઉલ્લેખિત બધી વિગતો ક્રમબદ્ધ રીતે રજૂ કરવી જોઈએ.

હરિ! આવોને પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. 'હરિ આવોને' કાવ્યમાં કઈ કઈ દૈનિક ક્રિયાઓ દર્શાવાઈ છે?
Answer: 'હરિ આવોને' કાવ્યમાં દાતણ કરવાની, સ્નાન કરવાની, ભોજન લેવાની અને ઊંઘવાની દૈનિક ક્રિયાઓ દર્શાવાઈ છે. મુખવાસ ખાવાની અને રમતગમતની ક્રિયાઓ પણ દર્શાવવામાં આવેલી છે.
In simple words: આ કાવ્યમાં દરરોજની ક્રિયાઓ જેવી કે દાતણ, નાહવું, જમવું અને સૂવું બતાવવામાં આવી છે. મુખવાસ અને રમવાની ક્રિયાઓ પણ ઉલ્લેખવામાં આવી છે.

Exam Tip: દૈનિક ક્રિયાઓ વિશે પૂછવામાં આવે ત્યારે કાવ્યમાં વર્ણવેલી બધી ક્રિયાઓનો ઉલ્લેખ કરવો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. હરિને શાનું દાતણ આપવામાં આવશે?
Answer: હરિને દાડમનું દાતણ આપવામાં આવશે.
In simple words: હરિને દાડમની ડાળીનું દાતણ આપવામાં આવશે.

Exam Tip: એક વાક્યમાં ઉત્તર આપતી વખતે, સીધો અને ટૂંકો જવાબ આપો, વધારાની માહિતી ટાળો.

Question 2. ભક્ત કોને પોતાને ઘેર પધારવાનું નિમંત્રણ આપે છે?
Answer: ભક્ત હરિને પોતાને ઘેર પધારવાનું નિમંત્રણ આપે છે.
In simple words: ભક્ત ભગવાન હરિને પોતાના ઘરે આવવા માટે આમંત્રણ આપે છે.

Exam Tip: પ્રશ્નમાં પૂછાયેલી મુખ્ય વ્યક્તિનું નામ બરાબર યાદ રાખો અને તેનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 3. હરિને મુખવાસમાં શું આપવામાં આવશે?
Answer: હરિને મુખવાસમાં એલચી અને પાનનાં બીડાં આપવામાં આવશે.
In simple words: હરિને મુખવાસ માટે એલચી અને પાનના બીડાં આપવામાં આવશે.

Exam Tip: મુખવાસમાં આપવામાં આવતી બધી વસ્તુઓનો ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી છે.

Question 4. ભક્ત હરિને કેવું દૂધ આપશે?
Answer: ભક્ત હરિને કઢિયેલ દૂધ આપશે.
In simple words: ભક્ત હરિને ગરમ કરેલું અને ઉકાળેલું દૂધ આપશે.

Exam Tip: દૂધના પ્રકાર વિશે પૂછવામાં આવે તો તેનો સાચો ગુણધર્મ જણાવવો.

હરિ! આવોને વ્યાકરણ (Vyakaran)

Question 1. સાચો સમાનાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:
(1) શેરી
(અ) ગલી
(બ) ફળિયું
(ક) ચૉક
Answer: (બ) ફળિયું
In simple words: "શેરી" શબ્દનો સમાન અર્થ ધરાવતો શબ્દ "ફળિયું" છે.

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો યાદ કરતી વખતે, શબ્દના વિવિધ ઉપયોગોને ધ્યાનમાં રાખો.

Question 2. કઢિયેલ
(અ) ઉકાળેલું
(બ) ઠંડું
(ક) મીઠું
Answer: (અ) ઉકાળેલું
In simple words: "કઢિયેલ" શબ્દનો અર્થ "ઉકાળેલું" થાય છે, જે ગરમ કરીને તૈયાર કરાયું હોય.

Exam Tip: શબ્દના મૂળ અર્થ અને તેના પર્યાયને સમજવાનો પ્રયાસ કરો.

Question 3. નીર
(અ) વીર
(બ) શિર
(ક) પાણી
Answer: (ક) પાણી
In simple words: "નીર" શબ્દ "પાણી" માટેનો સમાનાર્થી શબ્દ છે.

Exam Tip: કાવ્યમાં વપરાયેલા શબ્દોના અર્થ ખાસ કરીને યાદ રાખવા જોઈએ.

2. આપેલા શબ્દોમાંથી સાચી જોડણી શોધીને લખો:

Question 1.
(અ) કઢિયેલ
(બ) સેરી
(ક) મૂખવાસ
Answer: (અ) કઢિયેલ
In simple words: આપેલા વિકલ્પોમાંથી "કઢિયેલ" એ સાચી જોડણી ધરાવતો શબ્દ છે.

Exam Tip: સાચી જોડણી શીખવા માટે શબ્દોને વારંવાર લખવાનો અને વાંચવાનો અભ્યાસ કરો.

Question 2.
(અ) ઢોલિયો
(બ) ઢોલીયો
(ક) ઢોલિયો
Answer: (ક) ઢોલિયો
In simple words: આપેલા વિકલ્પોમાંથી "ઢોલિયો" એ સાચી જોડણી ધરાવતો શબ્દ છે.

Exam Tip: ખાસ કરીને જે શબ્દોમાં હ્રસ્વ કે દીર્ઘ ઈ/ઉ હોય તેની જોડણી કાળજીપૂર્વક તપાસો.

3. લિંગ શબ્દ ઓળખાવોઃ

Question 1. પુંલ્લિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) શેરી
(બ) દાંતણ
(ક) ઓરડો
Answer: (ક) ઓરડો
In simple words: "ઓરડો" શબ્દ પુરૂષ જાતિ દર્શાવતો હોવાથી તે પુંલ્લિંગ શબ્દ છે.

Exam Tip: લિંગ ઓળખવા માટે શબ્દને "કેવો/કેવી/કેવું" થી પ્રશ્ન પૂછી શકાય છે.

Question 2. સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ઘર
(બ) દેશ
(ક) શેરી
Answer: (ક) શેરી
In simple words: "શેરી" શબ્દ સ્ત્રી જાતિ દર્શાવતો હોવાથી તે સ્ત્રીલિંગ શબ્દ છે.

Exam Tip: ગુજરાતીમાં લિંગ ઓળખવા માટે સામાન્ય રીતે શબ્દના અંતિમ અક્ષર પર ધ્યાન અપાય છે.

Question 3. નપુંસકલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ફૂલ
(બ) હરિ
(ક) રમત
Answer: (અ) ફૂલ
In simple words: "ફૂલ" શબ્દ નપુંસક જાતિ દર્શાવતો હોવાથી તે નપુંસકલિંગ શબ્દ છે.

Exam Tip: "કેવું" પ્રશ્ન પૂછવાથી નપુંસકલિંગ શબ્દ સરળતાથી ઓળખી શકાય છે.

4. વચન બદલો :

Question 1. શેરી
(અ) શેરિયો
(બ) શેરીઓ
(ક) શેરીયું
Answer: (બ) શેરીઓ
In simple words: "શેરી" નું બહુવચન "શેરીઓ" થાય છે.

Exam Tip: એકવચનમાંથી બહુવચનમાં બદલતી વખતે યોગ્ય પ્રત્યય (જેમ કે -ઓ, -ઓં) નો ઉપયોગ કરો.

Question 2. નદી
(અ) નદીઓ
(બ) નદિયો
(ક) નદી
Answer: (અ) નદીઓ
In simple words: "નદી" નું બહુવચન "નદીઓ" થાય છે.

Exam Tip: 'ઈ' કારાંત સ્ત્રીલિંગ શબ્દોનું બહુવચન કરતી વખતે 'ઈ' નો 'ઈઓ' થાય છે.

5. શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ આપો:

Question 1. ભોજન પછી લેવાતો પદાર્થ
(અ) વિરામ
(બ) મુખવાસ
(ક) વ્યસન
Answer: (બ) મુખવાસ
In simple words: જમ્યા પછી મોં શુદ્ધ કરવા માટે જે વસ્તુ લેવામાં આવે તેને "મુખવાસ" કહેવાય.

Exam Tip: શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખતી વખતે, તેનો ચોક્કસ અને ટૂંકો અર્થ આપો.

Question 2. ઝૂલવાનો ખાટલા જેવો હીંચકો
(અ) હીંડોળાખાટ
(બ) પાટ
(ક) ઝૂલો
Answer: (અ) હીંડોળાખાટ
In simple words: ઝૂલવા માટે વપરાતો ખાટલા જેવો મોટો હીંચકો એટલે "હીંડોળાખાટ".

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં શબ્દસમૂહનો સચોટ અર્થ વ્યક્ત કરતો શબ્દ પસંદ કરો.

હરિ! આવોને Summary in Gujarati

હરિ! આવોને કાવ્ય-પરિચય

આ એક પ્રખ્યાત લોકગીત છે. આ લોકગીતમાં એક ભક્ત ભગવાનને પોતાના ઘરે આવવા માટે હૃદયથી આમંત્રણ આપે છે. તે ભગવાનનું સ્વાગત કેવી રીતે કરશે અને કઈ-કઈ તૈયારીઓ કરશે તેનું વર્ણન આ ગીતમાં કરવામાં આવ્યું છે. આ લોકગીતમાં ભક્તનો ભગવાન પ્રત્યેનો ઊંડો પ્રેમ જોવા મળે છે. આપણને આ ગીત વારંવાર ગાવું ખૂબ જ ગમે તેવું છે.

હરિ! આવોને કાવ્યની સમજૂતી

હરિ, (હું) શેરીને સ્વચ્છ કરીને તૈયાર કરું છું, (તમે) ઘરે આવોને. હરિ, (હું) આંગણામાં ફૂલો વેરું છું, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) (તમને) રહેવા માટે ઓરડો આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. મેડીનો ઉપલા માળનો ઓરડો જ આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) દાડમનું દાતણ આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) કરેણની ચીપ આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) સ્નાન કરવા માટે કૂંડી આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) નદીનાં પાણી આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) ભોજનમાં લાપસી આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) કઢિયેલાં દૂધ જ આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને,

(હું) મુખવાસમાં ઇલાયચી આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) પચાસ પાનનાં બીડાં આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) સોગઠાંની રમત રમવા આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) પાસાની જોડ જ આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

(હું) આરામ કરવા માટે ઢોલિયો આપીશ, (તમે) ઘરે આવોને. (હું) હીંડોળાખાટ જ આપીશ, હરિ, (તમે) ઘરે આવોને.

હરિ! આવોને શબ્દાર્થ (Meanings)

• શેરી – ફળિયું; street.
• સજ્જ કરવું – સજીને તૈયાર કરવું; to prepare well.
• મેડી – મેડો; upper storey.
• નીર – પાણી; water.
• ભોજન – જમણ; dinner.
• કઢિયેલ – કઢાયેલું, ઉકાળેલું; boiled.
• મુખવાસ – ભોજન પછી લેવાતો પદાર્થ; things taken after dinner.
• એલચી – ઇલાયચી, એક પ્રકારનો સુગંધી તેજાનો; cardamom.
• હીંડોળાખાટ – ઝૂલવાનો ખાટલા જેવો હીંચકો; a swing like cot.