GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 2 અભિનય સમ્રાટ ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી

અભિનય સમ્રાટ : ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નોના વિસ્તૃત ઉત્તર લખોઃ

Question 1. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીનું ગુજરાતી નાટકોમાં યોગદાન' વિશે લખો.
Answer: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને મુંબઈની સિદ્ધાર્થ કૉલેજમાં ભણતી વખતે વિદ્વાન વિષ્ણુકુમાર વ્યાસની પ્રેરણાથી નાટકનો શોખ લાગ્યો. ભણતર દરમિયાન તેમણે 'ભીતરનાં વહેણ’ અને ‘શાહજ્હાં’ નાટકમાં પહેલું ઇનામ મેળવ્યું. શિક્ષણ છોડીને ‘ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ડ્રામેટિક આર્ટ્સમાં દાખલ થઈને અભિનયના અલગ અલગ પાસાંઓની ઊંડી તાલીમ લીધી. તેમની મહેનત, ધીરજ, નિષ્ઠા અને સાચા ગુણોને કારણે જીવનમાં તેમને સફળતા મળી.

તેમની કારકિર્દીનો મોટો બદલાવ દર્શકની નવલકથા "ઝેર પીધાં છે જાણી જાણી'નું નાટક બનાવવાથી આવ્યો, જેમાં તેમણે હેમંતનું પાત્ર ભજવ્યું. આ નાટકે ગુજરાતી રંગભૂમિનો ઇતિહાસ બદલી નાખ્યો. તેમણે એક નાટ્યસંસ્થા સ્થાપી અને ઘણાં નાટકોમાં અભિનય કરીને ગુજરાતી રંગભૂમિને પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને કૉલેજમાં નાટકનો રસ લાગ્યો અને તેમણે અભ્યાસ છોડીને અભિનયની તાલીમ લીધી. તેમણે 'ઝેર પીધાં છે જાણી જાણી' નાટકમાં હેમંતનું પાત્ર ભજવીને ગુજરાતી રંગભૂમિમાં મોટો ફેરફાર કર્યો અને પોતાનું જીવન નાટકોને અર્પણ કર્યું.

Exam Tip: જ્યારે તમે કોઈના યોગદાન વિશે લખો, ત્યારે તેમની પ્રારંભિક પ્રેરણા, મુખ્ય કાર્યો, અને તેમના કાર્યની અસર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Question 2. "ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીનું ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પ્રદાન' વિશે લખો.
Answer: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ ફિલ્મોમાં પહેલાં નાના રોલ કર્યા હતા, પરંતુ મુખ્ય કલાકાર તરીકેની તેમની પ્રથમ ફિલ્મ “જેસલ તોરલ' પછી તેઓ ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ટોચના સ્થાને પહોંચી ગયા. ત્યારબાદ તેમણે વાર્તાઓ પર આધારિત ઘણી ગુજરાતી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો અને ગુજરાતી દર્શકોના દિલમાં કાયમી જગ્યા બનાવી. તેમના કારણે ગુજરાતી ફિલ્મને એક નવી ઓળખ મળી. તેમની ફિલ્મો આખો પરિવાર સાથે બેસીને માણી શકે તેવી સારી અને સંસ્કારી હતી.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ "જેસલ તોરલ" ફિલ્મથી ગુજરાતી સિનેમામાં નામના મેળવી. તેમણે અનેક ગુજરાતી ફિલ્મોમાં કામ કરીને દર્શકોના દિલ જીત્યા અને ગુજરાતી ફિલ્મોને નવી, સંસ્કારી ઓળખ આપી, જે આખો પરિવાર સાથે જોઈ શકાય.

Exam Tip: ફિલ્મોમાં પ્રદાન વિશે લખતી વખતે, તેમની મુખ્ય ફિલ્મો, તેમની અસર અને દર્શકો પર તેની છાપનો ઉલ્લેખ કરો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીની રાજકીય કારકિર્દી વિશે જણાવો.
Answer: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી સાબરકાંઠાના ભિલોડા વિસ્તારમાંથી વિધાનસભાની ચૂંટણી જીત્યા હતા. સરકારે તેમને ફિલ્મ વિકાસ નિગમના અધ્યક્ષ બનાવ્યા. પછીથી તેઓ "યુવક સેવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિ, શહેરી મકાન અને પંચાયત વિભાગના રાજ્યકક્ષાના મંત્રી પણ બન્યા. તેમના પારદર્શક સ્વભાવને કારણે તેમને વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ પણ બનાવવામાં આવ્યા.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી ભિલોડામાંથી MLA બન્યા. તેઓ ફિલ્મ વિકાસ નિગમના અધ્યક્ષ, પછી મંત્રી અને પછી વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ પણ બન્યા.

Exam Tip: રાજકીય કારકિર્દી વિશે લખતી વખતે, તેમના મુખ્ય પદો અને તેમના સ્વભાવની અસરનો સમાવેશ કરો.

Question 2. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને કયા કયા ઍવોર્ડ મળ્યા?
Answer: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીની રંગભૂમિ અને ફિલ્મ કામગીરી એટલી શ્રેષ્ઠ હતી કે તેમને ઘણા પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરાયા. તેમને 1989માં ‘પદ્મશ્રી એવોર્ડ મળ્યો. તેમને ગૌરવ પુરસ્કાર, લાઇફટાઇમ અચિવમેન્ટ ઍવોર્ડ અને ‘દાદાસાહેબ ફાળકે´ ઍવોર્ડથી પણ સન્માનિત કરાયા. ગુજરાતના ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં બે દાયકા સુધી અભિનય, લેખન, નિર્માતા, અને દિગ્દર્શક તરીકે પ્રદાન કરવા બદલ તેમને તેર જેટલા ફિલ્મ ઍવોર્ડ પણ મળ્યા.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને તેમના ઉત્તમ કામ માટે ઘણા પુરસ્કારો મળ્યા, જેમાં 1989માં ‘પદ્મશ્રી’, ગૌરવ પુરસ્કાર, લાઇફટાઇમ અચિવમેન્ટ ઍવોર્ડ અને ‘દાદાસાહેબ ફાળકે´ ઍવોર્ડ મુખ્ય છે. તેમને 13 ફિલ્મ ઍવોર્ડ પણ મળ્યા હતા.

Exam Tip: જ્યારે પુરસ્કારો વિશે લખો, ત્યારે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પુરસ્કારો અને તે કયા વર્ષમાં મળ્યા તેનો ઉલ્લેખ કરો.

3. નીચેના પ્રશ્નો માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરીને ઉત્તર લખો :

Question 1. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી કૉલેજમાં ત્રણ વાર નાપાસ થયા, કારણ કે ...
(a) એમને નાટકનો રંગ ચડ્યો હતો.
(b) એમની પાસે પૂરતાં પુસ્તકો ન હતાં.
(c) એ બેદરકાર હતા.
(d) ઉપર અઘરાં નીકળતાં હતાં.
Answer: (a) એમને નાટકનો રંગ ચડ્યો હતો.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને નાટકોનો એટલો શોખ હતો કે તેઓ ભણવામાં ધ્યાન આપી શક્યા નહીં, જેના કારણે તેઓ કૉલેજમાં ત્રણ વાર નાપાસ થયા.

Exam Tip: MCQ પ્રશ્નોમાં, બધા વિકલ્પો કાળજીપૂર્વક વાંચો અને પછી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો. ક્યારેક બે વિકલ્પો સાચા લાગી શકે છે, પરંતુ એક જ વિકલ્પ સંપૂર્ણપણે સાચો હોય છે.

Question 2. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી કયા ગુણોથી જીવનનાં વહેણોમાં સફળ થયા?
(a) ધગશથી
(b) ધીરજથી
(c) નિષ્ઠા અને સચ્ચાઈથી
(d) All of the options
Answer: (d) All of the options
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ પોતાના જીવનમાં ધગશ, ધીરજ, નિષ્ઠા અને સચ્ચાઈ જેવા ગુણો અપનાવીને સફળતા પ્રાપ્ત કરી.

Exam Tip: જ્યારે "All of the options" વિકલ્પ હોય, ત્યારે ખાતરી કરો કે આપેલા બધા ગુણો ખરેખર સાચા છે અને તેમને ભૂલી ન જાઓ.

Question 3. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ 'ઝેર પીધાં છે જાણી જાણી'માં કયું પાત્ર ભજવ્યું?
(a) ગોપાળકાકાનું
(b) સત્યકામનું
(c) હેમંતનું
(d) ખેડૂતનું
Answer: (c) હેમંતનું
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ તેમની પ્રસિદ્ધ નાટ્યરૂપાંતરિત કૃતિ 'ઝેર પીધાં છે જાણી જાણી'માં હેમંત નામના પાત્રને ભજવ્યું હતું.

Exam Tip: ખાસ નામવાળા પ્રશ્નોમાં, પાત્રનું નામ ચોક્કસપણે યાદ રાખો. આવા પ્રશ્નોમાં ભૂલ થવાની શક્યતા વધુ હોય છે.

Question 4. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી મુખ્ય અભિનેતા તરીકે કઈ ગુજરાતી ફિલ્મમાં પ્રથમ હરોળનું સ્થાન પામ્યા?
(a) “જેસલ તોરલ'
(b) “રાજા ભરથરી'
(c) ‘ભાદર તારાં વહેતાં પાણી
(d) “માનવીની ભવાઈ'
Answer: (a) “જેસલ તોરલ'
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીને મુખ્ય અભિનેતા તરીકેની તેમની પહેલી સફળતા “જેસલ તોરલ” ફિલ્મ દ્વારા મળી, જેણે તેમને ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ટોચના સ્થાને પહોંચાડ્યા.

Exam Tip: પ્રથમ સફળતા અથવા પ્રથમ સ્થાનવાળા પ્રશ્નોમાં, તે ઘટના અથવા કૃતિનું નામ કાળજીપૂર્વક યાદ રાખો. તે ઘણીવાર સીધા પ્રશ્નો તરીકે પૂછાય છે.

Question 5. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીની ગુજરાતી ફિલ્મોનાં વિધાનોમાં કયું વિધાન બંધબેસતું નથી?
(a) ગુજરાતી ફિલ્મને નવી ઓળખ મળી.
(b) એમની ફિલ્મો આખો પરિવાર સાથે બેસી માણી શકે તેવી સુરુચિપૂર્ણ અને સંસ્કારી હતી.
(c) એમણે ગુજરાતી ફિલ્મને રાષ્ટ્રીય ઓળખ અપાવી.
(d) એમની ફિલ્મોમાં મારામારીનું પ્રમાણ વધુ રહેતું.
Answer: (d) એમની ફિલ્મોમાં મારામારીનું પ્રમાણ વધુ રહેતું.
In simple words: ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીની ફિલ્મો સંસ્કારી અને પરિવાર સાથે જોઈ શકાય તેવી હતી, તેમાં મારામારીનું પ્રમાણ વધુ રહેતું ન હતું. તેથી, "એમની ફિલ્મોમાં મારામારીનું પ્રમાણ વધુ રહેતું" એ વિધાન તેમની ફિલ્મો વિશે ખોટું છે.

Exam Tip: "બંધબેસતું નથી" અથવા "ખોટું વિધાન" જેવા પ્રશ્નોમાં, સાચા વિધાનોને ઓળખીને ખોટા વિધાનને બાકાત રાખો. આ માટે બધા વિકલ્પોને કાળજીપૂર્વક સમજવા જરૂરી છે.

અભિનય સમ્રાટ : ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી Summary in Gujarati

અભિનય સમ્રાટ ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી પાઠ-પરિચય

કનૈયાલાલ ભટ્ટ (જન્મઃ 16-01-1959]

પાઠ-પરિચય આ નિબંધમાં ગુજરાતના રંગભૂમિ સમ્રાટ અને ફિલ્મ અભિનેતા ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીનું જીવનચરિત્ર છે. તેમણે નામના અને ખ્યાતિ મેળવ્યાં છે. તેમનું ગુજરાતના નાટ્ય અને ફિલ્મના ઇતિહાસમાં મહત્ત્વનું પ્રદાન છે.

[In this essay there is a biography of Upendra Trivedi, the emperor of the stage of Gujarat and film actor. He has earned name and fame. He has a great contribution in the history of drama and film in Gujarat.]

અભિનય સમ્રાટ : ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી શબ્દાર્થ (Meanings)

• પ્રતિભા – બુદ્ધિશક્તિ; talent.
• તખ્તો – રંગમંચ, સ્ટેજ; stage.
• અવિસ્મરણીય – સ્મૃતિમાં રહે તેવું; unforgetful.
• નટ-અભિનેતા; actor.
• વિદ્વાન-પંડિત; learned.
• આજીવિકા – જીવનનિર્વાહની કામગીરી; livelihood.
• રિહર્સલ – નાટક ભજવવા અગાઉ કરેલો અભ્યાસ; rehearsal.
• કારકિર્દી – કામને કારણે ઊભી થયેલી પ્રતિષ્ઠા; prestige, career.
• જોહ્ન – પડદો; curtain.
• વેવિશાળ – સગપણ, સગાઈ; betrothal.
• વ્યથા – શોક, પીડા; grief, pain.
• જીવન સમર્પિત કરવું-જીવન અર્પણ કરવું; to dedicate life.
• પ્રેક્ષક-જોનારો; spectator.
• પરિવાર-કુટુંબ family.
• અધ્યક્ષ – પ્રમુખ; president.
• મંત્રી – પ્રધાન; minister.
• ઉપાધ્યક્ષ – ઉપપ્રમુખ; ice-president.
• નિસ્બત – સંબંધ, નાતો; relation.
• પારદર્શક – જેની આરપાર દેખાય એવું, અહીં (સ્વચ્છ); transparent.
• પુરસ્કાર – ઇનામ; award.
• વિશિષ્ટ – વિશેષતાવાળું, અસાધારણ; extraordinary.
• પ્રદાન – યોગદાન; contribution.
• દાયકો – દસકો; decade.
• અંતરંગ – નિકટનો; close.
• પોતીકા-પોતાના; own.
• પ્રેરક-પ્રેરણાદાયક; inspiring.
• દીર્ધાયુ – લાંબું આયુષ્ય; long life.
• ચિરવિદાય – મૃત્યુ, અવસાન; death.
• ચિત્રપટ -ચલચિત્ર, ફિલ્મ; film.