GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 15 સો ટચનું સોનું

સો ટચનું સોનું સ્વાધ્યાય

1. પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (4) નિશાની કરી

Question 1. કુતમ્માની દૃષ્ટિએ સો ટચનું સોનું એટલે...
(A) હૉલમાર્કવાળું સોનું
(B) ભણતર
(C) શુદ્ધ સોનું
(D) ચાંદી
Answer: (B) ભણતર
In simple words: કુતમ્મા માટે, 24 કેરેટ સોનું એટલે સારું શિક્ષણ અને જ્ઞાન.

Exam Tip: MCQ-type questions require careful reading of all options before selecting the most appropriate one, often focusing on the core message of the lesson.

Question 2. સુધા મૂર્તિની દૃષ્ટિએ અતિથિ દેવો ભવની ભાવના જોવા
(A) શહેરોમાં જવું પડે
(B) ગામડાંઓમાં જવું પડે
(C) વગડામાં રહેવું પડે
(D) મહાનગરોમાં જવું પડે
Answer: (B) ગામડાંઓમાં જવું પડે
In simple words: સુધા મૂર્તિના મતે, "અતિથિ દેવો ભવ" એટલે કે અતિથિ ભગવાન સમાન છે, તે ભાવના મુખ્યત્વે ગામડાંઓમાં જોવા મળે છે.

Exam Tip: When analyzing a character's viewpoint, identify key phrases or settings that illustrate their perspective, such as "villages" in this case.

Question 3. કુતમ્માના અંતરાત્માનો સાદ હતો કે.
(A) તું બાકીનું જીવન શહેરમાં જ વિતાવી દે.
(B) તું જંગલમાં સંન્યાસિની બની જા.
(C) તારે ગામ પાછી જા અને તારા માણસો માટે કંઈક કર.
(D) તારે કશું જ કરવાની જરૂર નથી.
Answer: (C) તારે ગામ પાછી જા અને તારા માણસો માટે કંઈક કર.
In simple words: કુતમ્માના મનનો અવાજ તેમને કહેતો હતો કે પોતાના ગામમાં પાછા જઈને પોતાના લોકો માટે કશુંક સારું કામ કરવું જોઈએ.

Exam Tip: Understanding a character's inner voice helps reveal their motivations and moral compass, crucial for story comprehension.

Question 4. એક ગણેલી સ્ત્રી
(A) અભિમાની બને
(B) શણગાર સજે
(C) બધા પર રોફ જમાવે
(D) આખા ગામને દિપાવે
Answer: (D) આખા ગામને દિપાવે
In simple words: એક શિક્ષિત અને સમજદાર સ્ત્રી આખા ગામ માટે ગૌરવનું કારણ બને છે અને તેને પ્રકાશિત કરે છે.

Exam Tip: Questions about societal roles or values often test your ability to infer broader meanings from specific examples in the text.

Question 5. ઐયપ્પાનું પાત્ર કઈ કૃતિનું છે?
(A) પ્રાણીઓનું ગોકુળ
(B) સો ટચનું સોનું
(C) સોયનું નાકું
(D) સિંહનું મૃત્યુ
Answer: (B) સો ટચનું સોનું
In simple words: ઐયપ્પાનું પાત્ર "સો ટચનું સોનું" નામની કૃતિમાંથી લેવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: Always remember the main characters and the stories they belong to, as this helps in contextualizing plot points and themes.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. કુતમ્માએ દાગીના ઘડાવવાની ના પાડી દીધી, કારણ કે.
Answer: કુતમ્માએ દાગીના બનાવવાની ના પાડી દીધી, કારણ કે તેઓ શિક્ષણને જ સૌથી શુદ્ધ સોનું - ઘરેણું માનતા હતા. તેઓ ઈચ્છતા હતા કે પોતાના વિસ્તારના બાળકો ઘેર રહીને અભ્યાસ કરી શકે તે માટે કંઈક કરવું. તેઓ ભણતરને વધુ મૂલ્યવાન માનતા હતા.
In simple words: કુતમ્માએ દાગીના બનાવવાની ના પાડી. તેમને શિક્ષણ જ સાચું ઘરેણું લાગતું હતું, અને તેઓ પોતાના ગામના બાળકોને ભણાવવા માંગતા હતા.

Exam Tip: When explaining a character's decision, always provide the underlying reason or belief that guides their actions, as shown here with Kutamma's view on education.

Question 2. લેખિકા સાથે વાત કરતા કુતમ્માના ગળે ડૂમો બાઝયો કારણ કે.
Answer: લેખિકા સાથે વાતચીત કરતી વખતે કુતમ્મા ભાવુક થઈ ગયા, કારણ કે તેમને પોતાના પતિનું અવસાન યાદ આવ્યું. સાથે જ તેમણે પોતાના પતિને આપેલું વચન, "એક ભવમાં બે ભવ નહીં કરું. ગગાને ભણાવીશ અને પગભર થાય તેવો તૈયાર કરીશ," પણ યાદ આવ્યું. આ યાદોથી તેમનું ગળું ભરાઈ આવ્યું.
In simple words: લેખિકા સાથે વાત કરતી વખતે કુતમ્મા ભાવુક થઈ ગયા. તેમને પોતાના પતિનું મૃત્યુ અને તેમને આપેલું વચન યાદ આવ્યું, તેથી તેમનું ગળું ભરાઈ ગયું.

Exam Tip: Emotional responses of characters are important; explain the past events or memories that trigger such feelings.

Question 3. ઐયપ્પા મુંબઈ જઈ કેવી રીતે ભણ્યા?
Answer: ઐયપ્પા મુંબઈ પહોંચીને હોટલમાં કપ-રકાબી ધોવાનું કામ કરવા લાગ્યા. ત્યારબાદ શેઠે તેમને ચા-પાઉં વેચનાર તરીકે આજુબાજુની ઓફિસોમાં ચાની કીટલી ફેરવવાનું કામ આપ્યું. બક્ષિસ અને પગારની રકમ ભેગી કરીને તેમણે રાત્રિશાળામાં ભણવાનું ચાલુ રાખ્યું. મૅટ્રિક પાસ કર્યા પછી તેમણે રાતની કૉલેજમાં અભ્યાસ કર્યો.
In simple words: ઐયપ્પા મુંબઈ ગયા અને હોટલમાં કામ કર્યું. તેઓ કપ-રકાબી ધોતા અને ચાની કીટલી ફેરવતા. મળેલા પૈસાથી તેમણે રાત્રિશાળા અને પછી રાતની કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો.

Exam Tip: When describing a character's journey, focus on the sequence of events and the challenges they overcame, highlighting their determination.

3. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તાર ઉત્તર લખો :

Question 1. ઐયપ્પાના જીવનની ચડતી વર્ણવો.
Answer: ઐયપ્પાનો જન્મ એક ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. જ્યારે તેઓ પાંચ વર્ષના થયા, ત્યારે તેમના પિતાનું ઝેરી સાપ કરડવાથી મૃત્યુ થયું. તેઓ ખૂબ જ હોશિયાર હતા. બાર વર્ષની ઉંમરે તેઓ મુંબઈ ગયા અને હોટલમાં કપ-રકાબી ધોવાનું કામ શરૂ કર્યું. પછી તેમને ચા-પાઉં વેચનાર તરીકે આજુબાજુની ઓફિસોમાં ચાની કીટલી ફેરવવા લાગ્યા. બક્ષિસ અને પગારની રકમ ભેગી કરીને તેમણે રાત્રિશાળામાં ભણવાનું ચાલુ રાખ્યું. ત્યાંથી સારા ટકા મેળવીને મૅટ્રિક પાસ થયા. હોટલના માલિકે તેમને ક્લાર્ક તરીકે રાખી લીધા. તેમણે રાતની કૉલેજમાં નામ લખાવ્યું. કૉલેજ પૂરી કરીને તેમણે મુંબઈમાં પોતાની હોટલ શરૂ કરી. બાર વર્ષ સુધી એક જ હોટલમાં કામ કરીને તેમણે બધો હુન્નર શીખી લીધો. પછી તો તેઓ અનેક હોટલોના માલિક બન્યા. માતાના કહેવાથી દીકરાને બધું સોંપીને પંચાવન વર્ષની ઉંમરે તેઓ પોતાના વતનમાં પાછા આવ્યા અને અનેક શાળાઓ બંધાવી.
In simple words: ઐયપ્પાનો જન્મ ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું મૃત્યુ નાની ઉંમરે થયું. તેઓ મુંબઈ ગયા, હોટલમાં કપ-રકાબી ધોયા, ચા વેચી, અને પૈસા ભેગા કરીને રાત્રિશાળા અને કોલેજમાં ભણ્યા. સારા માર્ક્સ મેળવી, તેઓ ક્લાર્ક બન્યા, પછી પોતાની હોટલ શરૂ કરી, અને અનેક હોટલોના માલિક બન્યા. 55 વર્ષે તેઓ ગામ પાછા આવીને ઘણી શાળાઓ બંધાવી.

Exam Tip: When asked to describe a character's rise, narrate their journey chronologically, highlighting challenges, key decisions, and achievements in detail.

Question 2. કુતમ્માનું પાત્રાલેખન કરો.
Answer: કુતમ્મા અત્યંત ગરીબ હતાં. નાનપણથી જ તેઓ મજૂરી કરતા હતા. તેમનાં લગ્ન પણ નાની ઉંમરે જ થયાં હતાં અને દીકરો પણ નાની ઉંમરે જ જન્મ્યો હતો. દીકરાને સારું શિક્ષણ આપવા તેમણે કુટુંબનિયોજન અપનાવ્યું. દીકરો પાંચ વર્ષનો થયો ત્યારે કુતમ્માના પતિનું ઝેરી સાપ કરડવાથી અવસાન થયું. તેમણે પોતાના પતિને વચન આપ્યું કે, "એક ભવમાં બે ભવ નહીં કરું. ગગાને ભણાવીશ અને પગભર થાય તેવો તૈયાર કરીશ." આ ઘટનામાં તેમની હિંમત અને મજબૂત મનોબળ દેખાય છે. દીકરો મોટો થઈને અનેક હોટલોનો માલિક બન્યો. કુતમ્માએ દીકરાને કહ્યું, "મારા અંતરનો આત્મા મને કહે છે કે, તારે ગામ પાછા જઈને તારા માણસો માટે કંઈક કરવું જોઈએ, તો જ આ જીવન સાર્થક થશે." માતાની વાત દીકરાને ગળે ઊતરી ગઈ. તે વતનમાં પાછા આવ્યા અને અનેક શાળાઓ બંધાવી. દીકરાએ કુતમ્માને ઘરેણાં બનાવવાનું કહ્યું ત્યારે તેમણે દીકરાને કહ્યું, "બેટા, સો ટચનું સોનું - ઘરેણું તો એક જ છે: ભણતર." આમ, કુતમ્મા ભણેલાં ન હતાં, પરંતુ તેઓ સમજદાર હતાં. તેઓ એક આદર્શ ગૃહિણી તેમજ આદર્શ માતા હતાં.
In simple words: કુતમ્મા ખૂબ ગરીબ હતાં, નાનપણથી મજૂરી કરતા. પતિના અવસાન પછી, તેમણે દીકરાને ભણાવવાનું વચન પાળ્યું. તેમનો દીકરો સફળ ઉદ્યોગપતિ બન્યો, પણ કુતમ્માએ તેને ગામ જઈને સમાજ સેવા કરવા કહ્યું. તેમણે સોનાના ઘરેણાં ન લીધા, કારણ કે તેઓ ભણતરને જ સાચું સોનું માનતા હતા. તેઓ ભણેલા ન હોવા છતાં, એક આદર્શ માતા અને સમજદાર સ્ત્રી હતા.

Exam Tip: For character analysis, detail their background, key life events, significant decisions, and how these reveal their personality traits and values. Use quotes if available to support your points.

સો ટચનું સોનું પ્રષ્નોત્તર

પ્રશ્ન 1. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. ભારતમાં ‘અતિથિ દેવો ભવ'ની ભાવના ક્યાં જોવા મળે છે? : કેવી રીતે?
Answer: ભારતમાં “અતિથિ દેવો ભવ"ની ભાવના મુખ્યત્વે ગામડાંઓમાં જોવા મળે છે. જે ઘર જેટલું વધુ ગરીબ હોય, તેટલી આ ભાવના વધુ મજબૂત હોય છે. મહેમાનોને ભરપૂર પ્રેમ અને આદર-સત્કાર મળે છે, અને તેમની પાસેથી કોઈ અપેક્ષા રાખવામાં આવતી નથી. આ રીતે, આ પરંપરા ગામડાંઓમાં જીવંત રહે છે.
In simple words: ભારતમાં "અતિથિ દેવો ભવ" એટલે કે મહેમાનને ભગવાન માનવાની ભાવના ગામડાંઓમાં વધુ જોવા મળે છે. ગરીબ ઘરોમાં પણ મહેમાનોને ખૂબ પ્રેમ અને આદર મળે છે, કોઈ પણ બદલાની આશા વગર.

Exam Tip: When asked about cultural values, specify where they are most prevalent and provide examples of how they are practiced.

Question 2. સુધા મૂર્તિ ક્યાં ગયાં હતાં? કેમ? એ ગામ કેવું હતું?
Answer: સુધા મૂર્તિ કનારા જિલ્લાના એક ગામમાં શાળાના સમારંભમાં હાજરી આપવા ગયાં હતાં. તેઓ શિક્ષણના મહત્વ પર ભાષણ આપવા માટે ત્યાં ગયા હતા. તે ગામ અરબી સમુદ્રને કાંઠે આવેલું એક લીલુંછમ અને છેવાડાનું ગામ હતું.
In simple words: સુધા મૂર્તિ કનારા જિલ્લાના એક ગામમાં શાળાના કાર્યક્રમમાં ગયા હતા. તેઓ ત્યાં શિક્ષણ વિશે બોલવા ગયા હતા. તે ગામ દરિયા કિનારે આવેલું લીલુંછમ અને દૂરનું ગામ હતું.

Exam Tip: Always include the 'who,' 'what,' 'where,' and 'why' when describing a character's actions or visit to a place.

Question 3. સુધા મૂર્તિને ગામમાં કેમ રોકાઈ જવું પડ્યું?
Answer: ગામમાં ખૂબ વરસાદ પડતો હતો. નદીઓમાં પૂર આવ્યું હતું. તેથી, સુધા મૂર્તિને ગામમાં રોકાઈ જવું પડ્યું, કારણ કે તેઓ ત્યાંથી નીકળી શક્યા નહીં. પ્રકૃતિની સ્થિતિને કારણે તેઓ ત્યાં ફસાઈ ગયા.
In simple words: સુધા મૂર્તિને ગામમાં રોકાઈ જવું પડ્યું કારણ કે ત્યાં ભારે વરસાદ હતો. નદીઓમાં પાણી ખૂબ વધી ગયું હતું, તેથી તેઓ પાછા જઈ શક્યા નહીં.

Exam Tip: When a plot development forces a character to change plans, clearly state the cause and effect, such as the heavy rain preventing travel.

Question 4. કુતમ્માએ કુટુંબનિયોજન કેમ અપનાવ્યું?
Answer: કુતમ્મા પોતે અભણ હતાં, પરંતુ તેઓ પોતાના દીકરા - ઐયપ્પાને ભણાવવા માંગતા હતા. તેથી, તેમણે કુટુંબનિયોજન અપનાવ્યું. તેઓ માનતા હતા કે જો ઘણા બાળકો હોય તો એક પણ બાળકનું ભલું થઈ શકતું નથી, એટલે કે સારી રીતે ઉછેરી શકાતું નથી. એક બાળક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે તેમણે આ નિર્ણય લીધો.
In simple words: કુતમ્મા પોતે ભણેલા ન હોવાથી, પોતાના દીકરા ઐયપ્પાને ભણાવવા માટે તેમણે કુટુંબનિયોજન અપનાવ્યું. તેમને લાગતું હતું કે ઘણા બાળકો હોય તો કોઈનું ભલું થતું નથી.

Exam Tip: For decisions with long-term implications, explain the character's motivation and their underlying philosophy, as seen with Kutamma's perspective on family size and education.

Question 5. કુતમ્માને મુંબઈમાં કેમ ન ગમ્યું?
Answer: કુતમ્માને મુંબઈમાં ત્યાંના ઘોંઘાટને કારણે ન ગમ્યું. તેઓ તો ગામડાની શાંત ધરતી પર રહેલાં હતાં. તેમને પોતાનું ગામડું, ખોરાક, અને ભાષા ન મળતાં મુંબઈમાં અગવડ પડી. તેઓ શહેરી જીવનશૈલીથી અપરિચિત હતા.
In simple words: કુતમ્માને મુંબઈનો અવાજ ગમતો ન હતો. તેઓ ગામડામાં રહેતા હતા અને તેમને પોતાનું ગામ, ખાવાનું, અને ભાષા ન મળવાથી મુંબઈમાં સારું ન લાગ્યું.

Exam Tip: When a character expresses discomfort with a new environment, detail the specific aspects of the environment that cause their dislike, such as noise, food, or language barriers.

પ્રશ્ન 2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખ

Question 1. “સો ટચનું સોનું પાઠમાં શાનું મહત્ત્વ દર્શાવ્યું છે?
Answer: "સો ટચનું સોનું" પાઠમાં શિક્ષણનું મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
In simple words: "સો ટચનું સોનું" પાઠમાં ભણતર કેટલું જરૂરી છે તે સમજાવવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: For one-sentence answers, directly state the main point or theme of the chapter as requested.

Question 2. ઐયપ્પા ક્યાં જઈ ભણ્યા?
Answer: ઐયપ્પા મુંબઈ જઈને ભણ્યા.
In simple words: ઐયપ્પા અભ્યાસ કરવા માટે મુંબઈ ગયા.

Exam Tip: Keep answers concise and direct, providing only the information specifically asked for in a one-sentence question.

Question 3. ઐયપ્પાનાં પત્ની સ્વભાવે કેવાં હતાં?
Answer: ઐયપ્પાનાં પત્ની ખૂબ જ ભાવુક અને ભદ્ર સન્નારી હતાં.
In simple words: ઐયપ્પાનાં પત્ની ખૂબ જ લાગણીશીલ અને સજ્જન સ્ત્રી હતાં.

Exam Tip: When describing a character's nature, use precise adjectives that capture their key personality traits.

Question 4. ઐયપ્પાનાં માતાનું નામ શું હતું?
Answer: ઐયપ્પાનાં માતાનું નામ કુતમ્મા હતું.
In simple words: ઐયપ્પાની માતાનું નામ કુતમ્મા હતું.

Exam Tip: Ensure accurate recall of character names, which is fundamental for understanding relationships in the story.

Question 5. મૅટ્રિકમાં સારા ટકા આવ્યા એટલે કોણે ઐયપ્પાને ક્લાર્ક તરીકે રાખી લીધા?
Answer: મૅટ્રિકમાં સારા ટકા આવ્યા એટલે હોટલના માલિકે ઐયપ્પાને ક્લાર્ક તરીકે રાખી લીધા.
In simple words: જ્યારે ઐયપ્પાને મેટ્રિકમાં સારા માર્ક્સ આવ્યા, ત્યારે હોટલના માલિકે તેમને ક્લાર્ક તરીકે નોકરી આપી.

Exam Tip: Identify the specific individuals or entities responsible for key events in the narrative.

Question 6. જમવા માટે જમીન પર શાનાં પાન પાથરવામાં આવ્યાં?
Answer: જમવા માટે જમીન પર કેળનાં પાન પાથરવામાં આવ્યાં.
In simple words: ભોજન માટે જમીન પર કેળાના પાંદડાં પાથરવામાં આવ્યા હતા.

Exam Tip: Note details about customs or traditions described in the story, as they often add to the cultural context.

Question 7. કુતમ્માએ ઐયપ્પાને ભણાવવા માટે શું વેચી દીધું?
Answer: કુતમ્માએ ઐયપ્પાને ભણાવવા માટે પોતાના દાગીના વેચી દીધા.
In simple words: કુતમ્માએ ઐયપ્પાને ભણાવવા માટે પોતાના ઘરેણાં વેચી નાખ્યા.

Exam Tip: Recognize sacrifices made by characters, as they highlight their values and dedication.

Question 8. “એક ભવમાં બે ભવ નહિ કરું' આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “એક ભવમાં બે ભવ નહિ કરું" આ વાક્ય કુતમ્મા બોલે છે.
In simple words: "હું આ જીવનમાં ફરીથી લગ્ન નહીં કરું" - આ વાત કુતમ્મા કહે છે.

Exam Tip: Identify direct quotes and attribute them correctly to the speaker, especially when they reveal a character's resolve.

Question 9. “બેટા, સો ટચનું સોનું – ઘરેણું તો એક જ છે ભણતર.' આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “બેટા, સો ટચનું સોનું – ઘરેણું તો એક જ છે: ભણતર." આ વાક્ય કુતમ્મા બોલે છે.
In simple words: "દીકરા, સાચું અને શુદ્ધ સોનું - ઘરેણું તો શિક્ષણ જ છે" - આ વાક્ય કુતમ્મા કહે છે.

Exam Tip: Iconic dialogues often contain the central message or philosophy of the story, so remember who speaks them.

Question 10. “ગગાને ભણાવીશ ને પગભર થાય એવો તૈયાર કરીશ.” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “ગગાને ભણાવીશ ને પગભર થાય એવો તૈયાર કરીશ." આ વાક્ય કુતમ્મા બોલે છે.
In simple words: "હું ગગાને ભણાવીશ અને તેને પોતાના પગ પર ઊભો રહે તેવો બનાવીશ" - આ વાક્ય કુતમ્મા કહે છે.

Exam Tip: Focus on promises or vows made by characters, as they often drive the plot and highlight personal commitments.

Question 11. “મૅડમ, આ શાળાના ચૅરમૅન અને મુખ્ય દાતા ખૂબ જ ૬ ભલા અને સર્જન છે.” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “મૅડમ, આ શાળાના ચૅરમૅન અને મુખ્ય દાતા ખૂબ જ ભલા અને સજ્જન છે." આ વાક્ય મુખ્ય શિક્ષક બોલે છે.
In simple words: "મેડમ, આ શાળાના ચેરમેન અને મુખ્ય દાન આપનાર વ્યક્તિ ખૂબ સારા અને સજ્જન છે" - આ વાત શાળાના મુખ્ય શિક્ષક કહે છે.

Exam Tip: Correctly identify the speaker of a dialogue to understand its context and the relationship between characters.

વ્યાકરણ (Vyakaran)

1. સાચો સમાનાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:

Question 1. અતિથિ
(અ) સાધુ
(બ) વૈરાગી
(ક) મહેમાન
Answer: (ક) મહેમાન
In simple words: અતિથિ એટલે મહેમાન, જે આમંત્રણ વિના આવે છે.

Exam Tip: For synonym questions, choose the option that has the closest meaning to the given word in all contexts.

Question 2. અઢળક
(અ) ઢળતું
(બ) વિશેષ
(ક) પુષ્કળ
Answer: (ક) પુષ્કળ
In simple words: અઢળક એટલે ખૂબ મોટી માત્રામાં અથવા પુષ્કળ.

Exam Tip: Expanding your vocabulary by learning synonyms helps in better understanding and expression.

Question 3. અવશેષ
(અ) બાકીનું
(બ) ખંડેર
(ક) ભંગાર
Answer: (બ) ખંડેર
In simple words: અવશેષ એટલે કંઈક તૂટી ગયા પછી બાકી રહેલો ભાગ અથવા ખંડેર.

Exam Tip: Pay attention to the subtle differences in meaning between similar words when choosing synonyms.

Question 4. દાતા
(અ) દાનવીર
(બ) ભામાશા
(ક) ધનિક
Answer: (અ) દાનવીર
In simple words: દાતા એટલે દાન કરનાર વ્યક્તિ, જે દાનવીર તરીકે પણ ઓળખાય છે.

Exam Tip: Understanding root words can often help in identifying synonyms, especially in technical or formal language.

Question 5. હુન્નર
(અ) ખેતી
(બ) વ્યવસાય
(ક) શિક્ષક
Answer: (બ) વ્યવસાય
In simple words: હુન્નર એટલે કોઈ ખાસ કળા અથવા કૌશલ્ય, જે એક પ્રકારનો વ્યવસાય પણ હોઈ શકે.

Exam Tip: For words with multiple possible meanings, choose the synonym that best fits the general context of skills or professions.

2. સાચો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધીને લખો

Question 1. સરળ
(અ) ભોળું
(બ) કઠિન
(ક) સહેલું
Answer: (બ) કઠિન
In simple words: સરળનો વિરોધી શબ્દ કઠિન છે, એટલે કે જે સહેલું ન હોય.

Exam Tip: When finding antonyms, look for words that express the direct opposite meaning, rather than just different meanings.

Question 2. અમીર
(અ) ગરીબ
(બ) ધનિક
(ક) કંગાલ
Answer: (અ) ગરીબ
In simple words: અમીરનો વિરોધી શબ્દ ગરીબ છે, જે આર્થિક સ્થિતિમાં વિરોધાભાસ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Basic antonym pairs are frequently tested to check fundamental vocabulary knowledge.

Question 3. મજબૂત
(અ) ઢીલું
(બ) તકલાદી
(ક) નેતા
Answer: (બ) તકલાદી
In simple words: મજબૂતનો વિરોધી શબ્દ તકલાદી છે, જે નબળા અથવા ટકી ન શકે તેવા અર્થમાં વપરાય છે.

Exam Tip: Consider the primary attribute described by the word (e.g., strength for "મજબૂત") and then find the word that negates that attribute.

Question 4. સ્વર્ગ
(અ) યમલોક
(બ) સુખ
(ક) નર્ક
Answer: (ક) નર્ક
In simple words: સ્વર્ગનો વિરોધી શબ્દ નર્ક છે, જે સુખ અને દુઃખના વિરોધને દર્શાવે છે.

Exam Tip: Antonyms for abstract concepts like "heaven" often refer to their direct conceptual opposite.

Question 5. સજ્જન
(અ) દુષ્ટ
(બ) દુર્જન
(ક) કપટી
Answer: (બ) દુર્જન
In simple words: સજ્જનનો વિરોધી શબ્દ દુર્જન છે, જે સારો વ્યક્તિ અને ખરાબ વ્યક્તિ વચ્ચેનો ભેદ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Be aware of prefix changes (like 'સત્' vs 'દુર્') that often indicate antonyms in many languages.

Question 6. પરિણીત
(અ) અપરિણીત
(બ) બેકાર
(ક) વૃદ્ધ
Answer: (અ) અપરિણીત
In simple words: પરિણીતનો વિરોધી શબ્દ અપરિણીત છે, એટલે કે જેનું લગ્ન ન થયું હોય.

Exam Tip: Many antonyms are formed by adding a negative prefix (e.g., 'અ-' in Gujarati) to the original word.

3. આપેલા શબ્દોમાંથી સાચી જોડણી શોધીને લખો:

Question 1.
(અ) ધોંગાટ
(બ) ઘોંઘાટ
(ક) ગોંઘાટ
Answer: (બ) ઘોંઘાટ
In simple words: સાચી જોડણીવાળો શબ્દ 'ઘોંઘાટ' છે, જેનો અર્થ અવાજ થાય છે.

Exam Tip: Pay close attention to the specific vowel sounds and consonant clusters in Gujarati spellings.

Question 2.
(અ) અતિથિ
(બ) અતીથી
(ક) અતિથી
Answer: (અ) અતિથિ
In simple words: સાચી જોડણીવાળો શબ્દ 'અતિથિ' છે, જેનો અર્થ મહેમાન થાય છે.

Exam Tip: Correct spelling often involves remembering the position of 'i' and 'ee' sounds (હ્રસ્વ અને દીર્ઘ ઈ).

Question 3.
(અ) બક્ષીસ
(બ) બક્ષિસ
(ક) બક્ષિશ
Answer: (બ) બક્ષિસ
In simple words: સાચી જોડણીવાળો શબ્દ 'બક્ષિસ' છે, જેનો અર્થ ભેટ કે ઇનામ થાય છે.

Exam Tip: Practice commonly misspelled words to improve accuracy in spelling tests.

Question 4.
(અ) વયોવૃદ્ધ
(બ) પુસ્કળ
(ક) અવસેસ
Answer: (અ) વયોવૃદ્ધ
In simple words: સાચી જોડણીવાળો શબ્દ 'વયોવૃદ્ધ' છે, જેનો અર્થ વૃદ્ધ વ્યક્તિ થાય છે.

Exam Tip: When multiple options are clearly incorrect, the remaining one is often the correct spelling.

Question 5.
(અ) હોંશિયાર
(બ) અન્નપૂર્ણા
(ક) સર્જન
Answer: (બ) અન્નપૂર્ણા
In simple words: સાચી જોડણીવાળો શબ્દ 'અન્નપૂર્ણા' છે, જેનો અર્થ અનાજ આપનારી દેવી થાય છે.

Exam Tip: Some words are derived from Sanskrit, and their spellings often follow specific rules related to compound formation.

4. લિંગ શબ્દ ઓળખાવો

Question 1. પુંલ્લિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) મહેમાન
(બ) સ્વર્ગ
(ક) પત્ની
Answer: (અ) મહેમાન
In simple words: 'મહેમાન' શબ્દ પુલ્લિંગ છે, કારણ કે તેને સામાન્ય રીતે પુરુષ જાતિ માટે વાપરવામાં આવે છે.

Exam Tip: To identify gender in Gujarati, try using adjectives like 'સારો' (male), 'સારી' (female), 'સારું' (neuter) with the word.

Question 2. સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) શિક્ષક
(બ) જમીન
(ક) ભણતર
Answer: (બ) જમીન
In simple words: 'જમીન' શબ્દ સ્ત્રીલિંગ છે, કારણ કે તેને 'સારી જમીન' એમ કહી શકાય છે.

Exam Tip: The gender of a noun in Gujarati can often be determined by its natural usage with gender-specific adjectives or verbs.

Question 3. નપુંસકલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) સોનું
(બ) દાતા
(ક) વાનગી
Answer: (અ) સોનું
In simple words: 'સોનું' શબ્દ નપુંસકલિંગ છે, કારણ કે તેને 'સારું સોનું' એમ વાપરવામાં આવે છે.

Exam Tip: Neuter nouns often refer to inanimate objects or substances and pair with neuter adjectives.

5. વચન બદલોઃ

Question 1. ટકા
(અ) ટકો
(બ) ટકાઓ
(ક) ટકું
Answer: (ક) ટકું
In simple words: 'ટકા' બહુવચન છે, અને તેનું એકવચન 'ટકું' છે.

Exam Tip: Be familiar with irregular plural forms or those that involve vowel changes, as not all plurals are formed by simple additions.

Question 2. દાતા
(અ) દાતાં
(બ) દાતાઓ
(ક) ધતાનું
Answer: (બ) દાતાઓ
In simple words: 'દાતા'નું બહુવચન 'દાતાઓ' છે, જે ઘણા દાન કરનારા લોકોને દર્શાવે છે.

Exam Tip: For nouns ending in '-તા', the plural form often adds '-ઓ' (તાઓ) for respect or plurality.

Question 3. બહેન
(અ) બહેનો
(બ) બહેની
(ક) બહેનું
Answer: (અ) બહેનો
In simple words: 'બહેન'નું બહુવચન 'બહેનો' છે, જે એક કરતાં વધુ બહેનોને દર્શાવે છે.

Exam Tip: Many feminine nouns form their plural by adding '-ઓ' to the singular form.

6. વિશેષણ શોધો :

Question 1. મારી પાસે અઢળક પૈસો છે.
Answer: વાક્યમાં વિશેષણ 'અઢળક' છે, જે પૈસાની માત્રા દર્શાવે છે.
In simple words: 'અઢળક' શબ્દ 'પૈસો' કેટલો છે તે બતાવે છે, તેથી તે વિશેષણ છે.

Exam Tip: An adjective (વિશેષણ) describes a noun or pronoun, often indicating quantity, quality, or other characteristics.

Question 2. તેમનું મધુર સ્મિતથી તેમણે મને વશ કરી લીધી.
Answer: વાક્યમાં વિશેષણ 'મધુર' છે, જે સ્મિતની ગુણવત્તા દર્શાવે છે.
In simple words: 'મધુર' શબ્દ સ્મિત કેવું છે તે બતાવે છે, તેથી તે વિશેષણ છે.

Exam Tip: Adjectives clarify or modify nouns; identify words that answer "what kind?" or "how much?".

7. ક્રિયાવિશેષણ શોધોઃ

Question 1. ધીરે ધીરે શેઠનો વિશ્વાસ જીતી લીધો.
Answer: વાક્યમાં ક્રિયાવિશેષણ 'ધીરે ધીરે' છે, જે વિશ્વાસ જીતવાની ક્રિયા કઈ રીતે થઈ તે દર્શાવે છે.
In simple words: 'ધીરે ધીરે' શબ્દ બતાવે છે કે વિશ્વાસ જીતવાની ક્રિયા કેવી રીતે થઈ, તેથી તે ક્રિયાવિશેષણ છે.

Exam Tip: An adverb (ક્રિયાવિશેષણ) modifies a verb, adjective, or another adverb, often indicating how, when, where, or to what extent an action occurs.

8. નીચેનાં વાક્યોને યોગ્ય સંયોજકથી જોડોઃ

Question 1. મને ત્યાં બોલાવી લીધી. મને ત્યાંના ઘોંઘાટમાં ન ગોઠ્યું.
Answer: મને ત્યાં બોલાવી લીધી, પણ મને ત્યાંના ઘોંઘાટમાં ન ગોઠ્યું.
In simple words: તેઓને ત્યાં બોલાવવામાં આવ્યા, પણ તેમને ત્યાંના અવાજમાં સેટ ન થયું.

Exam Tip: A conjunction (સંયોજક) connects words, phrases, or clauses. "પણ" (but) is used here to show a contrasting idea.

Question 2. તું તો બહેન ભણેલી. તને આવું બધું રૂપાળું બોલતાં આવડે.
Answer: તું તો બહેન ભણેલી એટલે તને આવું બધું રૂપાળું બોલતાં આવડે.
In simple words: તમે તો બહેન ભણેલા છો, તેથી તમને આવી સુંદર વાતો કહેતા આવડે છે.

Exam Tip: "એટલે" (therefore/so) is used to indicate a cause-and-effect relationship between two statements.

9. યોગ્ય વિરામચિહ્ન મૂકો:

Question 1. બાની વાત કેટલી સાચી હતી
Answer: બાની વાત કેટલી સાચી હતી!
In simple words: આ વાક્યમાં આશ્ચર્ય કે ભાવ દર્શાવવા માટે ઉદ્ગારવાચક ચિહ્ન (!) મૂકવામાં આવે છે.

Exam Tip: An exclamation mark (!) is used at the end of a sentence to express strong emotion, surprise, or emphasis.

10. સમાસ ઓળખાવોઃ

Question 1. જન્મભૂમિ
(અ) તપુરુષ
(બ) કર્મધારય
(ક) દ્વંદ્વ
Answer: (અ) તપુરુષ
In simple words: 'જન્મભૂમિ' એટલે જન્મની ભૂમિ, જે સંબંધ દર્શાવતો તત્પુરુષ સમાસ છે.

Exam Tip: Tatpurush (તત્પુરુષ) compounds are those where the second word is dependent on the first, often involving case relations like 'of' or 'for'.

Question 2. આદરસત્કાર
(અ) તત્પરુષ
(બ) કર્મધારય
(ક) દ્વંદ્વ
Answer: (ક) દ્વંદ્વ
In simple words: 'આદરસત્કાર' એ આદર અને સત્કાર બંનેનો સમુચ્ચય છે, તેથી તે દ્વંદ્વ સમાસ છે.

Exam Tip: Dvandva (દ્વંદ્વ) compounds join two or more words of equal importance, often connected by 'અને' (and).

Question 3. વયોવૃદ્ધ
(અ) તત્પુરુષ
(બ) કર્મધારય
(ક) દ્વંદ્વ
Answer: (અ) તત્પુરુષ
In simple words: 'વયોવૃદ્ધ' એટલે વયથી વૃદ્ધ, જે સંબંધ દર્શાવતો તત્પુરુષ સમાસ છે.

Exam Tip: Analyze the components of the compound word; if one word acts as a modifier or specifies the other, it's often a Tatpurush compound.

11. શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ આપોઃ

Question 1. ચટાકેદાર વાનગીઓ
(અ) વ્યંજનો
(બ) રસદાર
(ક) કસદાર
Answer: (અ) વ્યંજનો
In simple words: ચટાકેદાર વાનગીઓ માટે 'વ્યંજનો' શબ્દનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

Exam Tip: For "one word for phrase" questions, choose the single word that most accurately and comprehensively captures the meaning of the entire phrase.

Question 2. માટીની ભીંતનું નાનું ઘર
(અ) તંબૂ
(ક) ખોરડું
Answer: (ક) ખોરડું
In simple words: માટીની દીવાલોવાળા નાના ઘરને 'ખોરડું' કહેવામાં આવે છે.

Exam Tip: Many specific terms exist in Gujarati for traditional or rural items; learn these distinct words.

Question 3. રાત્રે ભણાવતી શાળા
(અ) ઘરડાંઘર
(બ) રાત્રિશાળા
(ક) અંધશાળા
Answer: (બ) રાત્રિશાળા
In simple words: રાત્રિના સમયે શિક્ષણ આપતી શાળાને 'રાત્રિશાળા' કહે છે.

Exam Tip: Compound words often directly translate the meaning of the phrase, as "રાત્રિ" (night) + "શાળા" (school) forms "રાત્રિશાળા".

Question 4. અનાજ ભરવાનું સ્થાન
(અ) કોઠાર
(બ) ભંડાર
(ક) પવાલી
Answer: (અ) કોઠાર
In simple words: A 'કોઠાર' is a dedicated place or room used for storing grain or other food items.

Exam Tip: For vocabulary questions, understand the context of the word and choose the option that best describes its meaning.

12. રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો:

Question 12. (1) મનમાં ગાંઠ વાળવી
Answer: દઢ નિશ્ચય કરવો.
In simple words: This idiom means to make a very firm decision or resolve to do something.

Exam Tip: When explaining idioms, always provide a clear, concise definition that captures the true essence of the phrase.

Question 12. (2) પાણી માગવા ન રહેવું
Answer: બચી ન શકવું.
In simple words: This phrase means to not be able to escape or survive a difficult situation.

Exam Tip: Understand the implied meaning of such idioms, which often refer to unavoidable situations or severe consequences.

Question 12. (3) એક ભવમાં બે ભવ કરવા
Answer: પુનર્લગ્ન કરવાં.
In simple words: This idiom refers to getting remarried after the death of a spouse.

Exam Tip: Recognize that some idioms describe life events or social customs, requiring knowledge of the cultural context for correct interpretation.

Question 12. (4) પેટે પાટા બાંધવા
Answer: ખૂબ મહેનત કરવી.
In simple words: This means to work very hard and endure difficulties, often by sacrificing basic needs.

Exam Tip: Focus on the figurative meaning of the idiom, understanding that 'tying a cloth around the belly' symbolizes extreme effort or sacrifice.

Question 12. (5) એરૂ આભડવો
Answer: સાપ કરડવો.
In simple words: This idiom literally translates to 'to be bitten by a snake'.

Exam Tip: Some idioms have direct, literal interpretations, making it easier to deduce their meaning from context.

13. કહેવત સમજાવો:

Question 13. જનની જન્મભૂમિશ્ચ, સ્વર્ગાદપિ ગરિયસી
Answer: માતા અને જન્મભૂમિ સ્વર્ગથીય પણ ચડિયાતા છે.
In simple words: This proverb highlights that one's mother and homeland are considered more important and superior even to heaven itself.

Exam Tip: When explaining proverbs, first provide a direct translation and then elaborate on the deeper meaning or moral message it conveys.

સો ટચનું સોનું Summary in Gujarati

સો ટચનું સોનું પાઠ-પરિચય

શિક્ષણનું મહત્ત્વ સમજાવતો આ પાઠ છે. શિક્ષણનું મહત્ત્વ સમજતી એક ગરીબ વિધવા મહેનત-મજૂરી કરીને પોતાના દીકરાને ભણાવે છે. એક દિવસ દીકરો ઘણી હોટલોનો માલિક બને છે. માતાના આગ્રહથી

તે પોતાના વતનમાં શાળાઓ બનાવે છે. માતાને તે સોનાના દાગીના ઘડાવવા કહે છે. માતા તેને કહે છે : “બેટા. સો ટચનું સોનું – ઘરેણું એક જ છે: ભણતર'.

આ પાઠ આપણને ખૂબ ભણવાની પ્રેરણા આપે છે.

[This is the lesson showing importance of education. The poor widow who knows the importance of learning, works hard and educates her son. One day her son becomes an owner of many hotels. On his mother's request, he builds many schools in his native-village. He asks his mother to make gold ornaments for her. But mother says : 'Dear son, there is only one ornament of 24 carat gold : Education'. This lesson inspires us to study more and more.]

સો ટચનું સોનું શબ્દાર્થ (Meanings)

• અતિથિ – મહેમાન; guest.
• ખોરડું – ખોલી, ઓરડી, માટીની ભીંતનું નાનું ઘર; a room, a small house made of soil walls.
• સાચુકલાં – સાચાં; real.
• અપેક્ષા – ઇચ્છા; expectation.
• સમારંભ – સભા; assembly.
• અપરિણીત – અવિવાહિત; unmarried.
• દાતા – દાનવીર; donar.
• સજ્જન – સદ્ગુહસ્થ; gentleman.
• ઘોડાપૂર – ભારે પૂર; flood.
• અજાણ્યા – અપરિચિત; strange.
• વિકલ્પ – ગમે તે એક; option.
• સાંબેલાધાર – સાંબેલાની ધાર જેવો ભારે; heavy.
• વ્યંજનો – ચટાકેદાર વાનગીઓ; spicy dishes.
• વૈવિધ્ય – વિવિધતા; variety.
• સાક્ષાત – મૂર્તરુપે; in physical form.
• અન્નપૂર્ણા -અન્ન પૂરું પાડનારી; woman providing grain.
• અવતાર – જન્મ; birth.
• બોંવ – બહુ જ; very.
• નાનપણ – બાળપણ; childhood.
• અભરખો – કોડ, ઇચ્છા; wish.
• પૈણાવી – પરણાવી; got married.
• મનમાં ગાંઠ વાળવી – દઢ નિશ્ચય કરવો; to make up one's mind.
• વસ્તાર – સંતાન; children.
• મે'નત – મહેનત; hard work.
• વરહ – વર્ષ, ઉંમર; years.
• એરું આભડવો – સાપ કરડવો; to be bitten by a snake.
• પાણી માગવા ન રહેવું-બચી ન શકવું; cannot be saved.
• ચિત્યા – ચિંતા; worry.
• એક ભવમાં બે ભવ કરવાં – પુનર્લગ્ન કરવાં; to remarry.
• પગભર થવું -બીજાના આશ્રય વિના ટકી રહેવું; to be one's own. (earn)
• વીંછળવું – ધોવું; to wash.
• રાત્રિશાળા – રાત્રે ભણાવતી શાળા; night school.
• હુન્નર – વ્યવસાય, કારીગરી; skill.
• "જનની જન્મભૂમિશ્ચ, સ્વર્ગાદપિ ગરિયસી" – જનની અને જન્મભૂમિ સ્વર્ગથી: Mother and motherland are greater than heaven.
• જનમભોમકા – જન્મભૂમિ; birthplace.
• વાત ગળે ઊતરવી – વાત સમજાવી; to understand the matter.
• ઉંઘરેટા – ઊંઘમાં ભરાયેલું; sleepy.
• અઢળક -પુષ્કળ; a lot of.
• પેટે પાટા બાંધવા – ખૂબ મહેનત કરવી; to work very hard.
• ૫ષ્ઠ રૂપ-સૌંદર્ય, beauty.
• ખાનદાની – ઉમદાપણું, nobility.
• ઘેડું-ઘરડું; old.
• ટિચાવું – સંઘર્ષ કરવો; to struggle.
• ટેમ – ટાઇમ, સમય; time.
• ખખડધજ – મજબૂત બાંધાનું, ભવ્ય; strong, glorious.
• અવશેષ – બાકી રહેલો ભાગ, ખંડેર; remainder.