GSEB Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 4 एहि सुधीर

1. Pronounce the following words orally : नीचेना शब्दोनुं मोटेथी उच्चारण करो :
सुविक्रम, खेलनाङ्गणम्, वज्रकायताम्, मृणालिनि, कुसुमैर्विधाय, सञ्चिनुयाम, ज्ञानवारिधौ, अनुगच्छाम
Answer: (With the help of your Sanskrit teacher pronounce the given words clearly and loudly thrice.) (तમારા संस्कृत शिक्षકના માર્ગદર્શન હેઠળ આ શબ્દોનું સ્પષ્ટ અને શુદ્ધ ઉચ્ચારણ ત્રણ વાર કરો.)

Exam Tip: Practice pronunciation with a teacher to get the sounds correct, as Sanskrit phonetics are very specific.

2. Complete the following stanza : આપેલી કાવ્યપંક્તિઓ પૂર્ણ કરો :
प्रश्न 1. एहि सुधीर ! ............ विन्दाम।।
Answer:
एहि सुधीर ! एहि सुविक्रम !
खेलनाङ्गणं गच्छाम ।
धावन-कूर्दन-चलनैः खेलैः
वज्रकायतां विन्दाम।।
In simple words: The lines suggest, "Come, Sudhir! Come, Suvikram! Let's go to the playground. By running, jumping, and playing, let's achieve a body strong like a diamond."

Exam Tip: Memorizing the complete stanzas helps in accurately filling in the blanks. Pay attention to the rhyming and metrical patterns of the poem.

प्रश्न 2. तन्वा ............ जीवाम।।
Answer:
तन्वा मनसा हितं चरन्तः
सदा गुरून् अनुगच्छाम।
भारतमातुः सेवासत्कारः
देशहितार्थं जीवाम।।
In simple words: These lines mean, "Serving with body and mind, doing good deeds, let's always follow our teachers. Let's offer service to Mother India and live for the benefit of our country."

Exam Tip: Understand the central themes of the poem, like respect for elders and patriotism, to recall the relevant stanzas easily.

प्रश्न 3. एहि दिनेश ............ विहराम।।
Answer:
एहि दिनेश ! प्रणव ! गणेश !
ज्ञाननिधि सञ्चिनुयाम।
एहि शारदे ! गिरिजे ! वरदे
ज्ञानवारिधौ विहराम।।
In simple words: These lines translate to, "Come, Dinesh! Pranav! Ganesh! Let's gather the treasure of knowledge. Come, Sharada! Girija! Varada! Let's explore the ocean of knowledge."

Exam Tip: Identify the names and their associated actions in each stanza to correctly reconstruct the poem lines.

3. Find action verbs from the poem and write them as shown in the example: नीचेना जेवा क्रिया आधारित शब्दो काव्यमाथी शोधीने लखो ?
Illustration : गच्छ् : गच्छाम
(१) विन्दाम
(२) अर्चाम
(३) विहराम
(४) अनुगच्छाम
(५) जीवाम
Answer:
(All these are imperative, first person plural forms.)
(આ બધાં આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુર્વાચનનાં રૂપો છે. જ્યારે (૬) રૂપ વિધ્યર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચનનું છે.)
In simple words: The words given are action verbs from the poem. They are all in the 'imperative, first person plural' form, meaning "let us do something."

Exam Tip: Recognizing the root and grammatical form of verbs helps understand their meaning and usage in different contexts.

4. Answer the following questions in Sanskrit: आपेला प्रश्नोना जवाब संस्कृत भाषामां आपो :

प्रश्न 1. वज्रकायतां कथं विन्दाम?
Answer: धावन-कूर्दन-चलनैः खेलैः वज्रकायतां विन्दाम।
In simple words: We attain a body as strong as a diamond by playing games involving running, jumping, and walking.

Exam Tip: When answering Sanskrit questions, ensure your response uses the correct grammatical cases and verb forms as per the question.

प्रश्न 2. कुसुमैः कम् अर्चाम?
Answer: कुसुमैः विघ्नविनाशकं देवम् अर्चाम।
In simple words: We worship the god who removes obstacles with flowers.

Exam Tip: Remember that "विघ्नविनाशकम् देवम्" refers to Lord Ganesha, the remover of obstacles.

प्रश्न 3. कस्य हितार्थं जीवाम?
Answer: वयं देशस्य हितार्थं जीवाम।
In simple words: We live for the good of our country.

Exam Tip: This question highlights the theme of patriotism in the poem, so frame your answer around serving the nation.

प्रश्न 4. सदा कान् अनुगच्छाम?
Answer: वयम् सदा गुरुजनान् अनुगच्छाम।
In simple words: We always follow our elders/teachers.

Exam Tip: The term "गुरुजनान्" specifically refers to respected elders or teachers, so remember to include that nuance in your understanding.

5. Follow the illustration: उदाहरणप्रमापे करो :
Illustration : गच्छ् – गच्छाम
1. नय् -
2. पिब् -
3. अनुगच्छ –
4. विन्द -
Answer:
1. नय् – नयाम (We/Let us take)
2. पिब् – पिबाम (We/Let us drink)
3. अनुगच्छ – अनुगच्छाम (We/Let us follow)
4. विन्द् – विन्दाम (We/Let us get)
(१) पठ् – पठाम (અમે / આપણે વાંયીઓ)
( ૨ ) લખ્ – લખામ (અમે / આપણે લખીએ)
(૩) પશ્ય્ - પશ્યમ (અમે / આપણે જોઈએ)
(૪) ભૂ-ભવ – ભવામ (અમે/ આપણે થઈએ – બનીએ)
(૫) નૃત્ – નૃત્યમ (અમે / આપણે નાચીએ)
In simple words: This exercise shows how to change a verb root (like 'gachh') into its imperative first-person plural form (like 'gachham'), meaning "let us go." You need to apply this pattern to other given roots.

Exam Tip: Understand the root verb and the transformation rules for imperative first-person plural forms to correctly complete these examples.

6. Find the other songs regarding 'Bharatmata' from the textbooks for std. 6-7 and sing them. વાક્ષી 6-7માં આવતાં ભારતમાતાનાં અન્ય ગીતો શોધીને તેનું ગાન કરો.

7. Draw the relief map of 'Bharatmata'. ભારતમાતાનું માનચિત્ર બનાવો.

8. Write the names of the games you play. તમે જે રમતો રમતા હો તે રમતોનાં નામ લખો.

Sanskrit Digest Std 8 GSEB एहि सुधीर Additional Questions and Answers

1. Answer the following questions in Sanskrit :

प्रश्न 1. बालाः खेलनाङ्गणं किमर्थं गच्छन्ति?
Answer: बालाः विविधाः क्रीडाः क्रीडितुं खेलनाङ्गणं गच्छन्ति।
In simple words: Children go to the playground to play various games.

Exam Tip: Focus on the reason (किमर्थं) asked in the question and provide a clear, concise answer in Sanskrit.

प्रश्न 2. मृणालिनी कुत्र गच्छति?
Answer: मृणालिनी पुष्पवाटिकां गच्छति।
In simple words: Mrinalini goes to the flower garden.

Exam Tip: "कुत्र" asks for a location, so the answer should be a place where Mrinalini goes.

प्रश्न 3. बालाः केन मालां रचयन्ति?
Answer: बालाः विविधैः कुसुमैः मालां रचयन्ति।
In simple words: Children make garlands with various flowers.

Exam Tip: "केन" asks "with what," so the answer should specify the material used for making garlands.

प्रश्न 4. बालाः कम् अर्चन्ति?
Answer: बालाः विघ्नविनाशकं श्रीगणेशम् अर्चन्ति।
In simple words: Children worship Lord Ganesha, the remover of obstacles.

Exam Tip: Remember that "विघ्नविनाशकं" refers to Shri Ganesha, making the answer specific and correct.

प्रश्न 5. बालाः कस्य सञ्चयं कुर्वन्ति?
Answer: बालाः ज्ञानस्य सञ्चयं कुर्वन्ति।
In simple words: Children collect knowledge.

Exam Tip: The question asks "whose collection," implying the object being collected, which is knowledge ("ज्ञानस्य").

प्रश्न 6. बालाः कस्याः सेवासत्कारे तत्पराः? (तत्पराः – ready)
Answer: बालाः भारतमातुः सेवासत्कारे तत्पराः।
In simple words: Children are ready for the service of Mother India.

Exam Tip: "कस्याः" refers to "whose," prompting the answer about Mother India's service.

2. Answer each of the following questions in one sentence in English :

Question 1. What type of body should be wished in the poem 'एहि, सुधीर !' ?
Answer: A strong body like 'Vajra' should be wished in the poem 'एहि, सुधीर !'
‘દ, સુધીર !' કાવ્યમાં વજ જેવું મજબૂત શરીર પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
In simple words: The poem expresses a desire for a body as strong and resilient as a diamond.

Exam Tip: Identify the specific descriptive word used in the poem for the desired body type and include it in your answer.

Question 2. What do Sushila and Mrinalini want to do by making garland ?
Answer: Sushila and Mrinalini want to pray to the destroyer of hurdles (Shri Ganesh) by making garland.
સુશીલા અને મૃણાલિની માળા બનાવીને વિદ્ગવિનાશક દેવ(ગણેશ)ની પૂજા કરવા ઇચ્છે છે.
In simple words: Sushila and Mrinalini wish to make garlands to worship Shri Ganesh, who removes all obstacles.

Exam Tip: Clearly state both the action (making garland) and its purpose (worshipping Ganesha) for a complete answer.

Question 3. Where do Sudhir and Suvikram go? Why?
Answer: Sudhir and Suvikram go to the playground. They want to achieve a strong body like the 'Vajra' by different games.
સુધીર અને વિક્રમ રમતના મેદાનમાં જાય છે. તેઓ ત્યાં જઈને વિવિધ રમતો વડે વજ જેવું મજબૂત શરીર બનાવવા ઇચ્છે છે.
In simple words: Sudhir and Suvikram head to the playground to play various games and build a powerful, diamond-like body.

Exam Tip: Provide both the destination and the reason for going to give a full answer to the question.

Question 4. Who wish to obtain the treasure of knowledge?
Answer: Pranav, Dinesh and Ganesh wish to obtain the treasure of knowledge.
પ્રણવ, દિનેશ અને ગણેશ જ્ઞાનનો ભંડાર સંચય કરવા ઇચ્છે છે.
In simple words: Pranav, Dinesh, and Ganesh all desire to collect the valuable treasure of knowledge.

Exam Tip: When asked "Who," list all the individuals mentioned in the poem who share that particular desire or action.

3. Choose the correct option for the answer of each of the questions given below:

प्रश्न 1. सुधीरः सुविक्रमः च कुत्र गच्छतः?
A. उद्यानम्
B. विद्यालयम्
C. खेलनाङ्गणम्
D. खेलनम्
Answer: (C) खेलनाङ्गणम्
In simple words: Sudhir and Suvikram go to the playground, which is a place for playing games.

Exam Tip: Recall the first stanza of the poem, which explicitly mentions going to the playground.

प्रश्न 2. मृणालिनी कुत्र गच्छति?
A. पुष्पवाटिकाम्
B. आपणम्
C. नगरम्
D. ग्रामम्
Answer: (A) पुष्पवाटिकाम्
In simple words: Mrinalini goes to the flower garden, a place full of blossoms.

Exam Tip: The poem clearly states that Mrinalini goes to the flower garden, not the market, city, or village.

प्रश्न 3. वयं सदा गुरून् ...................।
A. जीवाम
B. विन्दाम्
C. अनुगच्छाम
D. विहराम
Answer: (C) अनुगच्छाम
In simple words: The correct verb to complete the sentence, meaning "we always follow teachers," is "anugachham."

Exam Tip: This question tests your knowledge of the poem's lines and the appropriate verb for respecting teachers.

प्रश्न 4. कुसुमैः कम् अर्चाम?
A. शारदाम्
B. विघ्नविनाशकम्
C. विघ्नप्रदायकम्
D. महेशम्
Answer: (B) विघ्नविनाशकम्
In simple words: We worship the remover of obstacles (Ganesha) with flowers.

Exam Tip: The poem mentions worshipping the destroyer of obstacles, which is an epithet for Lord Ganesha.

प्रश्न 5. सुशीला मृणालिनी च केन मालां कुरुतः?
A. विविधैः पुष्पैः
B. विविधैः फलैः
C. विविधैः पत्रैः
D. विविधैः पल्लवैः
Answer: (A) विविधैः पुष्पैः
In simple words: Sushila and Mrinalini make garlands using various kinds of flowers.

Exam Tip: The poem specifies "flowers" as the material used for making garlands.

प्रश्न 6. दिनेशः प्रणवः गणेशः च किं कर्तुम् इच्छन्ति?
A. ईश्वरं पूजयितुम्
B. विघ्नविनाशं कर्तुम्
C. ज्ञाननिधिं सञ्चेतुम्
D. ईश्वरं ध्यातुम्
Answer: (C) ज्ञाननिधिं सञ्चेतुम्
In simple words: Dinesh, Pranav, and Ganesh want to collect the treasure of knowledge.

Exam Tip: Refer to the third stanza, which highlights the desire to gather knowledge.

प्रश्न 7. कस्य सेवासत्कारं वयं कर्तुम् इच्छामः?
A. गुरुजनस्य
B. भारतमातुः
C. अतिथेः
D. ज्ञानिजनस्य
Answer: (B) भारतमातुः
In simple words: We wish to serve Mother India.

Exam Tip: The second stanza of the poem emphasizes serving Mother India.

प्रश्न 8. कस्य हितार्थं जीवाम?
A. देशस्य
B. बालस्य
C. मातुः
D. विदेशस्य
Answer: (A) देशस्य
In simple words: We live for the welfare of our country.

Exam Tip: This question reinforces the patriotic theme, so the answer should relate to the nation's benefit.

प्रश्न 9. ................................... विघ्नविनाशकं देवम् अर्चाम।
A. जलैः
B. दुग्धेन
C. फलैः
D. कुसुमैः
Answer: (D) कुसुमैः
In simple words: We worship the god who removes obstacles with flowers.

Exam Tip: The poem specifies using "flowers" (कुसुमैः) for worshipping the remover of obstacles.

प्रश्न 10. Let (us) achieve a strong body like ................... by games.
A. butter
B. Vajra
C. weak
D. sick
Answer: (B) Vajra
In simple words: We aim to achieve a body as strong as Vajra (a diamond or thunderbolt) by playing different games.

Exam Tip: The poem uses "Vajra" as a metaphor for extreme strength and resilience when describing the ideal body.

प्रश्न 11. रामायणं महाकाव्यस्य रचयिता कः अस्ति?
A. व्यासः
B. वाल्मीकिः
C. कालिदासः
D. भारविः
Answer: (B) वाल्मीकिः
In simple words: The great epic Ramayana was composed by the sage Valmiki.

Exam Tip: This is a general knowledge question related to Sanskrit literature, identify the author of the Ramayana correctly.

प्रश्न 12. write an English meaning of a word 'वारिधिः'.
A. Store house
B. Treasure
C. Sea
D. World
Answer: (C) Sea
In simple words: The Sanskrit word 'Varidhih' means 'sea' or 'ocean'.

Exam Tip: Knowledge of Sanskrit vocabulary is important for meaning-based questions like this.

4. Fill in the blanks with appropriate words from the bracket :
(ज्ञाननिधिं, जीवाम, सेवासत्कारं, गुरून्, ज्ञानवारिधौ, वज्रकायतां)
1. वयं विविधैः खेलैः .................... विन्दाम।
2. वयं सर्वे बालाः .................... सञ्चिनुयाम।
3. वयं सर्वे .................... विहराम।
4. वयं सदा .................... अनुगच्छाम ।
5. वयं सदा भारतमातुः .................... करवाम।
6. वयं देशहितार्थं .................... ।
Answer:
1. वयं विविधैः खेलैः वज्रकायतां विन्दाम।
2. वयं सर्वे बालाः ज्ञाननिधिं सञ्चिनुयाम।
3. वयं सर्वे ज्ञानवारिधौ विहराम।
4. वयं सदा गुरून् अनुगच्छाम ।
5. वयं सदा भारतमातुः सेवासत्कारं करवाम।
6. वयं देशहितार्थं जीवाम।
In simple words: We need to choose the best word from the given list to complete each sentence. For instance, we achieve a strong body (vajrakāyatāṁ) through games, gather knowledge (jñānanidhiṁ), roam in the ocean of knowledge (jñānavāridhau), always follow teachers (gurūṁ), perform service (sevāsatkāraṁ) for Mother India, and live (jīvāma) for the country's welfare.

Exam Tip: Read each sentence carefully and choose the word that best fits the meaning and grammatical structure, referring to the poem's context.

5. Write 'आम्' against the true statement and 'न' against the false statement given below :
1. बालाः आगच्छन्ति खेलन्ति च।
2. बालाः विविधैः खेलैः वज्रकायतां विन्दन्ति।
3. बालिकाः पुष्पवाटिकां गन्तुमिच्छन्ति।
4. बालिकाः उद्यानं गच्छन्ति पुष्पाणि च आनयन्ति।
5. सर्वे बालाः बालिकाः च उद्याने विहर्तुम् इच्छन्ति।
6. बालाः तन्वा मनसा हितम् आचरन्ति।
Answer:
1. बालाः आगच्छन्ति खेलन्ति च। (न)
2. बालाः विविधैः खेलैः वज्रकायतां विन्दन्ति। (आम्)
3. बालिकाः पुष्पवाटिकां गन्तुमिच्छन्ति। (आम्)
4. बालिकाः उद्यानं गच्छन्ति पुष्पाणि च आनयन्ति। (न)
5. सर्वे बालाः बालिकाः च उद्याने विहर्तुम् इच्छन्ति। (आम्)
6. बालाः तन्वा मनसा हितम् आचरन्ति। (आम्)
In simple words: You must determine if each statement is true (आम्) or false (न) based on the information provided in the poem. For example, children do gain a strong body through games, but girls go to the garden to make garlands, not necessarily just to pick flowers.

Exam Tip: Carefully cross-reference each statement with the poem's content to ensure accuracy. Pay attention to subtle differences in actions or intentions.

6. write similar words of Sanskrit words given below :
1. शारदा
2. खेलनाङ्गणम् –
3. कुसुमम् -
4. विघ्नविनाशकः -
5. पुष्पवाटिका
6. वारिधिः
7. गिरिजा
8. शारदा -
Answer:
1. शारदा – सरस्वती
2. खेलनाङ्गणम् – क्रीडाङ्गणम्
3. कुसुमम् – पुष्पम्, सुमम्
4. विघ्नविनाशकः- गणेशः, गजाननः
5. पुष्पवाटिका – उद्यानम्, वृक्षवाटिका
6. वारिधिः – समुद्रः
7. गिरिजा – पार्वती
8. शारदा – सरस्वती
In simple words: This task requires you to provide synonyms or similar words for the given Sanskrit terms. For instance, 'khelanaangamam' means 'playground', 'kusumam' means 'flower', 'vighnavinashakah' refers to Lord Ganesha, 'pushpavatika' is a flower garden, 'varidhih' means 'ocean', and 'girija' is another name for Parvati, and 'Sharada' is for Saraswati.

Exam Tip: Build a strong Sanskrit vocabulary by learning synonyms for common words. This helps in understanding and responding to various question types.

7. Write true meanings of the following Sanskrit words :
1. खेलनाङ्गणम् – playground/playground for cricket
2. वज्रकायताम् – weapon of Indra/strong body like Vajra
3. मृणालिनि – bunch of lotus, name of a girl/jump
4. कुसुमः – flower/pollen
5. वारिधिः- treasure/sea
6. निधिः – fate / treasure
7. गिरिजा – Laxmi/Parvati
8. पुष्पवाटिका – butterfly / garden
Answer:
1. खेलनाङ्गणम् – playground
2. वज्रकायताम् – strong body like Vajra
3. मृणालिनि – bunch of lotus, name of a girl
4. कुसुमः – flower
5. वारिधिः – sea
6. निधिः – treasure
7. गिरिजा – Parvati
8. पुष्पवाटिका – garden
In simple words: This section provides the precise English meanings for various Sanskrit words found in the poem, like 'playground', 'strong body', 'flower', 'sea', 'treasure', and names of goddesses.

Exam Tip: Learning the exact meanings of Sanskrit vocabulary is essential for comprehension and translation exercises. Pay attention to all possible meanings provided.

8. Recognize the name and the action verbs given below on the basis of a poem and write :
1. सुधीरः –
2. सुशीला –
3. खेलैः –
4. अर्चाम –
5. अचाम : –
Answer:
1. सुधीरः – अ-कारान्त masculine nominative singular
2. सुशीला – आ-कारान्त feminine nominative singular
3. खेलैः- अ-कारान्त masculine, neuter instrumental plural
4. अर्चाम – Imperative, first person plural of अर्च् (१ प.) root.
5. अचाम : – Present tense, first person plural of अर्च (१ प.) root
(१) सुधीरः–अ-કારાન્ત પુંલ્લિંગ નામનું પ્રથમા એકવચન
(૨) સુશીલા–આ-કારાન્ત સ્ત્રીલિંગ નામનું પ્રથમા એકવચન
(રૂ) ખેલૈઃ-અ-કારાન્ત પું. નપું. નામનું તૃતીયા બહુવચન
(૪) અર્ચામ–અર્ચ (૧ પ.) ધાતુનું આજ્ઞાર્થ ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન
(૫) જીવામઃ–જીવ (૧ પ.) ધાતુનું વર્તમાનકાળ ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન
In simple words: This exercise asks you to identify the grammatical form and meaning of given Sanskrit words from the poem. For example, 'Sudhirah' is a masculine singular noun, 'Sushila' is a feminine singular noun, 'khelaih' means 'by games' (instrumental plural), 'archam' means 'let us worship' (imperative plural), and 'acham' means 'we worship' (present tense plural).

Exam Tip: Mastering Sanskrit grammar, including noun declensions and verb conjugations, is vital for analyzing words and understanding their roles in sentences.

9. Follow the example :
Example : नम् – तमाम (We / Let us bow down)
1. पठ् – पठाम (We/Let us read)
2. लिख – लिखाम (We/ Let us write)
3. पश्य् – पश्याम (We / Let us see)
4. भू-भव – भवाम (We / Let us be)
5. नृत् – नृत्याम (We / Let us dance)
Answer:
1. पठ् – पठाम (We/Let us read)
2. लिख – लिखाम (We/ Let us write)
3. पश्य् – पश्याम (We / Let us see)
4. भू-भव – भवाम (We / Let us be)
5. नृत् – नृत्याम (We / Let us dance)
(૧) पठ् – पठाम (અમે / આપણે વાંચીએ)
( ૨ ) લખ્ – લખામ (અમે / આપણે લખીએ)
(૩) પશ્ય્ - પશ્યમ (અમે / આપણે જોઈએ)
(૪) ભૂ-ભવ – ભવામ (અમે/ આપણે થઈએ – બનીએ)
(૫) નૃત્ – નૃત્યમ (અમે / આપણે નાચીએ)
In simple words: This task shows how to convert a basic verb root into its 'let us' form, which is the imperative first-person plural. For example, 'patth' (read) becomes 'pattham' (let us read).

Exam Tip: Practice applying the conjugation pattern for imperative first-person plural forms to different verb roots to ensure you can do it correctly.

10. Join 'A' section with 'B' section properly :
'A' section
(१) एहि सुशीले! एहि मृणालिनि।
(२) तन्वा मनसा हितं चरन्तः
(३) एहि दिनेश! प्रणव ! गणेश!
(४) एहि सुधीर! एहि सुविक्रम!
'B' section
(१) ज्ञाननिधिं सञ्चिनुयाम।
(२) देशहितार्थं जीवाम।
(३) पुष्पवाटिकां गच्छाम।
(४) खेलनाङ्गणं गच्छाम।
(५) सदा गुरून् अनुगच्छाम।
Answer:
(१) एहि सुशीले! एहि मृणालिनि। – पुष्पवाटिकां गच्छाम।
(२) तन्वा मनसा हितं चरन्तः – सदा गुरून् अनुगच्छाम।
(३) एहि दिनेश! प्रणव! गणेश! – ज्ञाननिधिं सञ्चिनुयाम।
(४) एहि सुधीर! एहि सुविक्रम! – खेलनाङ्गणं गच्छाम ।
In simple words: You need to match the beginning of each line from section 'A' with its correct ending from section 'B', based on the poem's content. For example, Sushila and Mrinalini go to the flower garden, while Sudhir and Suvikram go to the playground.

Exam Tip: Recall the actions and intentions associated with each character or group in the poem to accurately match the sentences.

एहि सुधीर Summary in Hindi
To enjoy the richness of Sanskrit recitation of poetry is a must. The sweetness of Sanskrit poetry will make our heart happy and sing along melodiously. For this reason a modern poetry composed by Janārdan Hegde has been given here. In the poem love for God and the country has been expressed beautifully.
સંસ્કૃત ભાષાના માધુર્યને માણવા માટે સંસ્કૃત કાવ્યનું ગાન કરવું જોઈએ. સંસ્કૃત કાવ્યનું માધુર્ય આપણા મનને ઝંકૃત અને પ્રસન્ન કરી દે છે. આ માટે અહીં શ્રી જનાર્દન હેગડે રચિત એક આધુનિક કાવ્ય રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ કાવ્યમાં ઈશ્વરભક્તિ તથા રાષ્ટ્રભક્તિ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

एहि सुधीर अन्वयः, शब्दार्थाः अनुवादश्च

1. अन्वयः – एहि, सुधीर! एहि, सुविक्रम! (वयम्) खेलनाङ्गणम् गच्छाम। (वयम्) धावन-कूर्दन-चलनैः खेलैः वज्रकायताम् विन्दाम।
शब्दार्थाः - सुशीले - O Sushila ! मृणालिनि - O Mrunalini ! पुष्पवाटिकाम् - in the garden/park. विविधैः कुसुमैः - with various types of flowers. मालाम् - a garland.; माला ('आ'कारान्त feminine) noun accusative singular. विधाय - after making; वि + धा (३ प.) gerund of वि + धा (ल्यबन्त form) विघ्नविनाशकम् (श्रीगणेशम्) - to the destroyer of hurdles (to Shri Ganesh). (वयम्) अर्चाम - let (us) pray; अर्चाम - अर्च (१ प.) root, imperative first person plural. Love for God has been been expressed in this verse.
In simple words: This section breaks down the first stanza. It explains that Sudhir and Suvikram are called to go to the playground to gain a diamond-strong body through running, jumping, and playing. The vocabulary defines terms like Sushila, Mrinalini, flower garden, various flowers, garland, and worshipping the remover of obstacles (Shri Ganesh), also noting that the imperative plural form of verbs shows a collective wish. This verse beautifully conveys devotion to God.

Exam Tip: Understanding 'anvay' (syntactic order) helps in comprehending the sentence structure, while 'shabdarth' (word meanings) clarify individual terms.

Word Meanings: एहि - come, come on; (From the root `आ + इ` of the second conjugation, imperative mood, second person singular); The verb for the understood subject `त्वम्` (you). सुधीर - O Sudhir! सुविक्रम - O Suvikram! These are both vocative words. खेलनाङ्गणम् - playground. (वयम्) गच्छाम - let us go; (From the root `गम्` of the first conjugation, imperative mood, first person plural); The verb for the understood subject `वयम्` (we). The imperative forms of the first and third persons express a desire or wish instead of giving a command or order. धावन-कूर्दन-चलनैः खेलैः - with various types of games like running, jumping, and walking. वज्रकायताम् - a strong body similar to Vajra. (वयम्) विन्दाम - let us obtain or achieve; (From the root `विद्` of the sixth conjugation, parasmaipadi, imperative mood, first person plural); The verb for the understood subject `वयम्`. This verse expresses the desire to keep the body healthy and free from illnesses. સુધીર - ઓ સુધીર! સુવિક્રમ - ઓ સુવિક્રમ! આ બંને સંબોધન પદો છે. રમતનું મેદાન. ગચ્છામ - ચાલો આપણે જઈએ; ગમ્ - ગચ્છ (પહેલા ગણનું) ધાતુનું આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. અધ્યાહૃત કર્તાનું ક્રિયાપદ. આજ્ઞાર્થનાં ઉત્તમ પુરુષનાં રૂપો વક્તા જાણે પોતાને જ આજ્ઞા આપતો હોય તેવા અર્થમાં અને અન્ય પુરુષનાં રૂપે શુભ ઈચ્છા રજૂ કરવાનો ભાવ દર્શાવે છે. દોડવાની, કૂદવાની, ચાલવાની રમતો વડે. વજ્ર જેવું મજબૂત શરીર. વિન્દામ - પ્રાપ્ત કરીએ, મેળવીએ; વિદ્-વિન્દ (છઠ્ઠા ગણનું) ધાતુનું પરસ્મૈપદી, આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન; અધ્યાહૃત કર્તાનું ક્રિયાપદ. આ શ્લોકમાં શરીરને સ્વસ્થ અને નીરોગી રાખવાની ભાવના વ્યક્ત થઈ છે.

Translation: Come on, Sudhir! Come on, Suvikram! Let us go to the playground. Let us achieve a strong body like the 'Vajra' by different games such as running, jumping, and walking. આવ, સુધીર! આવ, સુવિક્રમ! (આપણે) રમતના મેદાનમાં જઈએ. (આપણે) દોડવાની, કૂદવાની (અને) ચાલવાની રમતો વડે વજ્ર જેવું મજબૂત શરીર પ્રાપ્ત કરીએ.

2. Anvay: एहि, सुशीले! एहि, मृणालिनि ! (वयम्) पुष्पवाटिकाम् गच्छाम । (वयम्) विविधैः कुसुमैः मालाम् विधाय विघ्नविनाशकम् (श्रीगणेशम्) अर्चाम।

Word Meanings: एहि (हे) दिनेश, प्रणव, गणेश ! - O Dinesh, Pranav, Ganesh! ज्ञाननिधिम् - treasure of knowledge. (वयम्) सञ्चिनुयाम - let (us) obtain, collect. सञ्चिनुयाम - सम् + चि (fifth conjugation) root, potential mood first person plural. In the four shlokas of this children's song, गच्छाम, विन्दाम, अर्चाम, विहराम, जीवाम are imperative, first person plural forms; just like सञ्चिनुयाम – (हे) शारदे, गिरिजे, वरदे ! - O Shārdā, Girijā, Vardā! Here, the meaning of शारदे is also Saraswati, the Goddess of knowledge. गिरिजा means Parvati, the daughter of Himalaya, and वरदे means one who gives blessings. ज्ञानवारिधौ - in the sea of knowledge. (वयम्) विहराम - let (us) swim or move about. विहराम – root वि + ह (first conjugation) imperative, first person plural. This verse expresses the wish to worship knowledge. શબ્દાર્થાઃ - એહિ - આવ. દિનેશ - દિનેશ, આ સંબોધન છે. પ્રણવ, ગણેશ - હે પ્રણવ, ગણેશ! આ બંને સંબોધન પદો છે. જ્ઞાનનિધિમ્ - જ્ઞાનનો ખજાનો, જ્ઞાનનો ભંડાર. સંચિનુયામ - (આપણે) મેળવીએ, એકત્ર કરીએ, વીણીએ; સંચિનુયામ - સમ્ + ચિ (ચોથા ગણનું) ધાતુનું વિધ્યર્થ પરસ્મૈપદ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. આ જ્ઞાનગીતના ચારેય શ્લોકમાં ગચ્છામ, વિન્દામ, અર્ચામ, વિહરામ, જીવામ એ આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચનનાં રૂપો વપરાયાં છે. પરંતુ આ શ્લોકમાં સંચિનુયામ - આ એકમાત્ર વિધ્યર્થનું રૂપ વપરાયું છે. એહિ શારદે - આવ શારદા, આ સંબોધન છે. ગિરિજે, વરદે - હે ગિરિજા, વરદા!; અહીં શારદે - સંબોધનનો એક અર્થ જ્ઞાનની દેવી સરસ્વતી એવો પણ છે. તથા ગિરિજા એટલે હિમાલયની પુત્રી પાર્વતી અને વરદે એટલે વરદાન આપનારી! જ્ઞાનવારિધૌ - જ્ઞાનના સાગરમાં, જ્ઞાનરૂપી સાગરમાં. વિહરામ - (આપણે) વિહાર કરીએ, ફરીએ; વિહરામ - વિ + હૃ (પહેલા ગણનું) ધાતુનું આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. આ શ્લોકમાં જ્ઞાનપ્રાપ્તિનું વરદાન મેળવીને જ્ઞાનની ઉપાસના કરવાની ભાવના વ્યક્ત થઈ છે.

Translation: Come on, Sushila! Come on, Mrinalini! Let (us) go to the garden. By making a garland of various types of flowers, let (us) pray to the destroyer of hurdles (Shri Ganesh). આવ, સુશીલા! આવ, મૃણાલિની! (આપણે) બગીચામાં જઈએ. ‘(આપણે) જાતજાતનાં ફૂલો વડે માળા બનાવીને વિઘ્નવિનાશક (શ્રીગણેશ)ને પૂજીએ.

3. Anvay: एहि, (हे) दिनेश, प्रणव, गणेश! (वयम्) ज्ञाननिधिम् सञ्चिनुयाम। एहि, (हे) शारदे, गिरिजे, वरदे! (वयम्) ज्ञानवारिधौ विहराम।

Word Meanings: एहि - come, come on; (From the root `आ + इ` of the second conjugation, imperative mood, second person singular); The verb for the understood subject `त्वम्` (you). सुधीर - O Sudhir! सुविक्रम - O Suvikram! खेलनाङ्गणम् - playground or on the playground. (वयम्) गच्छाम - let (us) go; (From the root `गम्` of the first conjugation, imperative mood, first person plural); The verb for the understood subject `वयम्` (we). The imperative forms of the first and third persons show desire or wish instead of giving a command or order. धावन-कूर्दन-चलनैः खेलैः - with different games like running, jumping, and walking. वज्रकायताम् - a strong body similar to the 'Vajra'. (वयम्) विन्दाम - let (us) achieve; (From the root `विद्-विन्द्` of the sixth conjugation, parasmaipadi, imperative mood, first person plural); The verb for the understood subject `वयम्`. This verse expresses the desire to keep the body healthy and free from illness.

Word Meanings: એહિ - આવ. દિનેશ - દિનેશ, આ સંબોધન છે. પ્રણવ, ગણેશ! - હે પ્રણવ, ગણેશ; આ બંને સંબોધન પદો છે. જ્ઞાનનિધિમ્ - જ્ઞાનનો ખજાનો, જ્ઞાનનો ભંડાર. સञ्चिनुयाम - (આપણે) મેળવીએ, એકત્ર કરીએ, વીણીએ; સંચિનુયામ - સમ્ + ચિ (ચોથા ગણનું) ધાતુનું વિધ્યર્થ પરસ્મૈપદ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. આ જ્ઞાનગીતના ચારેય શ્લોકમાં ગચ્છામ, વિન્દામ, અર્ચામ, વિહરામ, જીવામ એ આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચનનાં રૂપો વપરાયાં છે. પરંતુ આ શ્લોકમાં સંચિનુયામ - આ એકમાત્ર વિધ્યર્થનું રૂપ વપરાયું છે. શારદે - આવ શારદા, આ સંબોધન છે. ગિરિજે, વરદે! - હે ગિરિજા, વરદા!; અહીં શારદે - સંબોધનનો એક અર્થ જ્ઞાનની દેવી સરસ્વતી એવો પણ છે. તથા ગિરિજા એટલે હિમાલયની પુત્રી પાર્વતી અને વરદે એટલે વરદાન આપનારી! જ્ઞાનવારિધૌ - જ્ઞાનના સાગરમાં, જ્ઞાનરૂપી સાગરમાં. વિહરામ - (આપણે) વિહાર કરીએ, ફરીએ; વિહરામ - વિ + હૃ (પહેલા ગણનું) ધાતુનું આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. આ શ્લોકમાં જ્ઞાનપ્રાપ્તિનું વરદાન મેળવીને જ્ઞાનની ઉપાસના કરવાની ભાવના વ્યક્ત થઈ છે.

Translation: Come on, O Dinesh, Pranav, Ganesh! Let us obtain (collect) the treasure of knowledge. Come on, O Shārdā, Girijā, Vardā! Let us move about (swim) in the sea of knowledge.

આવ, દિનેશ! હે પ્રણવ, ગણેશ! (આપણે) જ્ઞાનના ભંડારનો સંચય કરીએ. આવ શારદા ! હે ગિરિજા, વરદા! (વરદાન આપ.) અમે જ્ઞાનના સાગરમાં વિહાર કરીએ.

4. Anvay: तन्वा मनसा हितम् चरन्तः (वयम्) सदा गुरून् अनुगच्छाम। भारतमातुः सेवासत्कारः (करवाम)! (वयम्) देशहितार्थम् जीवाम।

Word Meanings: तन्वा - with the body; तनु (feminine noun, instrumental singular). मनसा - with the mind; मनस् (neuter gender), instrumental singular. हितम् चरन्तः - doing good (of the people); wellbeing (of the people); चरन्त:- root चर् (first conjugation) present participle adjective, masculine nominative plural; adjective of the understood subject 'वयम्'. गुरून् - to the teachers; गुरु (u-ending masculine) accusative plural; object of the verb अनुगच्छाम. अनुगच्छाम - let (us) follow; root अनु + गम् - अनुगच्छ (first conjugation) imperative, first person plural. भारतमातुः - of mother India. सेवासत्कारः - service and felicitation. (भवेत् – should be done.) देशहितार्थम् - for the country's wellbeing. (वयम्) जीवाम - let (us) live. जीवाम - root जीव् (first conjugation) imperative, first person plural; verb of the understood subject वयम्. The emotion of patriotism (love for one's country) has been expressed in this verse.

Word Meanings: તન્વા - શરીર વડે, શરીરથી; તનુ (સ્ત્રીલિંગ) નામનું તૃતીયા એકવચન. મનસા - મન વડે; મનસ્ (નપુંસકલિંગ) નામનું તૃતીયા એકવચન. હિતમ્ ચરન્તઃ - (લોકોનું) હિત કરતા, કલ્યાણ આચરતા; ચરન્તઃ - ચર્ (પહેલા ગણનું) ધાતુનું વર્તમાન કૃદંત-વિશેષણ, પુંલ્લિંગ, પ્રથમા બહુવચન; 'વયમ્' અધ્યાહૃત કર્તાનું વિશેષણ. ગુરુન્ - ગુરુજનોને; ગુરુ (ઉ-કારાન્ત પુંલ્લિંગ) નામનું દ્વિતીયા બહુવચન. અનુગચ્છામ - (આપણે) અનુસરીએ; અનુ + ગમ્ - અનુગચ્છ (પહેલા ગણનું) ધાતુનું આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન. ભારતમાતુઃ - ભારતમાતાનો. સેવાસત્કારઃ - સેવાસત્કાર; અહીં સ્વદેશ પ્રત્યે આદર અને દેશસેવાનો ભાવ (કરવામ - કરીએ). દેશહિતાર્થમ્ - દેશના કલ્યાણ માટે. જીવામ - (આપણે) જીવીએ; જીવ્ (પહેલા ગણનું) આજ્ઞાર્થ, ઉત્તમ પુરુષ બહુવચન; અધ્યાહૃત કર્તાનું ક્રિયાપદ. આ શ્લોકમાં દેશપ્રેમની ભાવના વ્યક્ત થઈ છે.

Translation: We (who are) doing good for people with our body and mind, let us follow our teachers (leaders). Mother India should be served and felicitated. Let us live for the wellbeing of the country.