GSEB Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 2 खेलमहोत्सवः

1. Frame sentences following the Illustration:

નીચે આપેલા ઉદાહરણને આધારે વાક્યો બનાવો :

Illustration : धावकः शीघ्रं धावति। - धावकाः शीघ्रं धावन्ति।

उत्तर:

1. मानवः क्रीडां पश्यति। - मानवाः क्रीडां पश्यन्ति।

2. गजः मन्दं चलति। - गजाः मन्दं चलन्ति।

3. बालकः शीघ्रं गच्छति। - बालकाः शीघ्रं गच्छन्ति।

4. महिला श्लोकं गायति। - महिलाः श्लोकं गायन्ति।

On changing the subject 'धावकः' into plural ‘धावकाः', the verb also changes accordingly. (એકવચનના કર્તા 'ધાवकઃ' ને બહુવચન 'ધાવકાઃ' 'માં ફેરવતાં ક્રિયાપદ પણ બહુવચનમાં આવ્યું છે.)

2. Answer the following questions:

નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો :

Question 1. विवेकानन्दस्य विद्यालये किं चलति?
Answer: विवेकानन्दस्य विद्यालये खेलमहोत्सवः चलति।
A sports festival is happening in Vivekānanda school.
વિવેકાનંદ નામના વિદ્યાલયમાં રમતગમતનો મહોત્સવ ચાલે છે.
In simple words: A sports festival is currently going on at Vivekananda school.

Exam Tip: State the event and its location clearly in your answer. Remember the Sanskrit terms for 'sports festival' (खेलमहोत्सवः) and 'school' (विद्यालयः).

Question 2. धावकाः किं कुर्वन्ति?
Answer: धावकाः प्रयत्नपूर्वकं शीघ्रतया धावन्ति।
The runners run quickly with great effort.
દોડનારા (દોડવીરો) પ્રયત્નપૂર્વક ઝડપથી દોડે છે.
In simple words: The runners are quickly running with strong effort.

Exam Tip: Focus on the actions of the participants. Use descriptive adverbs like 'प्रयत्नपूर्वकं' (with effort) and 'शीघ्रतया' (quickly) to enhance your answer.

Question 3. विद्यालये काः काः क्रीडाः चलन्ति?
Answer: विद्यालये धावनक्रीडा, गोलकक्षेपणक्रीडा, कबड्डी, दीर्घलङ्घनक्रीडा च चलन्ति।
Sports like running, shotput, kabaddi, and long jump are taking place in the school.
વિદ્યાલયમાં દોડક્રીડા, ગોળાફેંકક્રીડા, કબડ્ડી અને લાંબીકૂદકીડા ચાલે છે.
In simple words: Many types of sports are going on at the school, including running, shotput, kabaddi, and long jump.

Exam Tip: List all the sports mentioned in the context. Remember to use 'च' (and) at the end of the list.

Question 4. जीवने कस्य महत्त्वम् अस्ति?
Answer: जीवने खेलस्य महत्त्वम् अस्ति।
Sports are very important in our life.
જીવનમાં રમતનું મહત્ત્વ છે.
In simple words: Sports hold great importance in a person's life.

Exam Tip: This is a direct question about values. State the importance of sports clearly and concisely.

Question 5. खेलः कस्यार्थे साहाय्यं करोति?
Answer: खेलः सर्वाङ्गीणविकासार्थं साहाय्यं करोति।
Sports help in complete wholistic development.
રમતગમત સર્વાંગી વિકાસ માટે સહાયરૂપ થાય છે.
In simple words: Sports greatly assist in the overall growth of an individual.

Exam Tip: Use the key term 'सर्वाङ्गीणविकासार्थं' (for overall development) to score well on this answer.

3. Transform sentences following the illustration:

નીચે આપેલ ઉદાહરણ અનુસાર વાક્યોને પરિવર્તિત કરો :

Illustration : राधा आगच्छति। - राधा आगमिष्यति।

(પહેલા વાક્યમાં વર્તમાનકાળ, અન્ય પુરુષ એકવચનનું ક્રિયાપદ છે. બીજા વાક્યમાં સામાન્ય ભવિષ્યકાળ, અન્ય પુરુષ એકવચનનું ક્રિયાપદ છે.)

उत्तर:

1. शबाना वदति। - शबाना वदिष्यति।

2. मोहसीना चलति। - मोहसीना चलिष्यति।

3. रमेशः खादति। - रमेशः खादिष्यति।

4. वेदः कथयति। - वेदः कथयिष्यति।

4. Colour the above picture and frame sentences based on it:

ઉપરના ચિત્રમાં રંગ પૂરો અને ચિત્ર પરથી વાક્યો બનાવો:

उत्तर:

1. वैभवः दीर्घलङ्घनं करोति।

2. सचिनः लोहगोलकं क्षिपति।

3. बालाः कबड्डी खेलन्ति।

4. त्रयः बालाः धावन्ति।

5. अन्या बालाः क्रीडाः पश्यन्ति।

5. Pronounce the following words correctly about the game.

નીચે આપેલા શબ્દોનું મોટેથી શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કરો :

1. शीघ्रतया

2. त्वरितम्

3. कुत्रचित्

4. गोलक्षेपः

5. दीर्घलङ्घनम्

6. अधाराभ्य

7. प्रशिक्षणम्

Activity

• Make a list of games that you play in the street with your friends :

તમારા મિત્રો સાથે શેરીમાં રમતા હો તે રમતોની યાદી બનાવો.

Sanskrit Digest Std 8 GSEB खेलमहोत्सवः Additional Questions and Answers

1. Answer the following questions in Sanskrit and English:

Question 1. खेलमहोत्सवः कुत्र चलति?
Answer: खेलमहोत्सवः विवेकानन्दविद्यालये चलति।
The sports festival is going on in Vivekānanda's school.
In simple words: The sports event is taking place at Vivekananda School.

Exam Tip: Clearly state the location using the correct Sanskrit term for school (विद्यालय). Ensure proper case for names.

Question 2. सर्वे किं कर्तुम् इच्छन्ति?
Answer: सर्वे कौशलस्य प्रदर्शनं कर्तुम् इच्छन्ति।
Everyone wants to display their unique skills.
In simple words: All individuals wish to show their abilities.

Exam Tip: Use 'कौशलस्य प्रदर्शनं' (display of skill) to answer this question effectively. 'सर्वे' means 'everyone'.

Question 3. कतिपयबालकाः उच्चैः किं वदन्ति?
Answer: कतिपयबालकाः उच्चैः वदन्ति 'धावतु, धावतु, त्वरितं धावतु'।
Some children are shouting : 'Run, run, run fast.'
In simple words: Some children are loudly shouting, "Run, run, run fast!"

Exam Tip: Quote the exact words spoken if they are provided in the passage. Use 'उच्चैः' to indicate loudness.

Question 4. गोलकक्षेपणस्पर्धायां क्रमशः क्रीडकः किं करोति?
Answer: गोलकक्षेपणस्पर्धायां क्रमशः क्रीडकः लोहगोलकं क्षिपति।
In the shotput competition the players throw the iron ball turn by turn.
In simple words: During the shotput event, each player throws the iron ball in sequence.

Exam Tip: Identify the specific action within the mentioned competition. 'क्रमशः' indicates actions done sequentially.

Question 5. समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भे कः उत्तिष्ठति?
Answer: समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भे विद्यालयस्य आचार्यः स्वस्थानतः उत्तिष्ठति।
At the start of the completion programme the Principal gets up from his seat (place).
In simple words: The school's Principal stands up from his seat when the closing ceremony begins.

Exam Tip: Remember who the 'Principal' (आचार्यः) is and what they do at the beginning of an event (उत्तिष्ठति - stands up).

Question 6. विद्यालयस्य आचार्यः केषां कृते अभिनन्दनं ददाति?
Answer: विद्यालयस्य आचार्यः आगतानां प्रतिभागिनां कृते अभिनन्दनं ददाति।
The Principal congratulates the participants who have arrived.
In simple words: The school's Principal gives congratulations to all the participants who have come.

Exam Tip: Specify who receives the congratulations (participants) and from whom (the Principal).

Question 7. अधुना विद्यालये कः छात्रेभ्यः व्यायामस्य प्रशिक्षणं दास्यति?
Answer: विद्यालये नूतनः व्यायामशिक्षकः नियुक्तः अस्ति, सः अधुना छात्रेभ्यः व्यायामस्य प्रशिक्षणं दास्यति।
Now, the new Physical Education teacher who is appointed in the school will train the students.
In simple words: A new physical education teacher has been appointed at the school, and he will now provide exercise training to the students.

Exam Tip: Mention the new appointment and their role clearly. Use 'नूतनः व्यायामशिक्षकः' for the new PE teacher.

Question 8. अधारभ्य शालायां किं भविष्यति?
Answer: अद्यारभ्य शालायां प्रतिवर्ष खेलमहोत्सवः भविष्यति।
From now onwards, there will be a sports festival in the school every year.
In simple words: From this point forward, the school will host a sports festival every single year.

Exam Tip: Highlight the frequency ('प्रतिवर्ष' - every year) and the event (खेलमहोत्सवः - sports festival) in your answer.

Question 9. शालायाः छात्राः कस्मिन् भागं ग्रहीष्यन्ति?
Answer: शालायाः छात्राः राज्यकक्षायाः राष्ट्रकक्षायाः च खेलमहोत्सवे भागं ग्रहीष्यन्ति।
The students of the school will participate in state level as well as national level sports festivals.
In simple words: The school's students will take part in both state-level and national-level sports events.

Exam Tip: Specify the levels of participation (state and national) clearly. Remember 'राज्यकक्षायाः' for state and 'राष्ट्रकक्षायाः' for national.

2. Choose the correct option for the answer of the questions given below:

Question 1. धावकाः किं कुर्वन्ति?
(a) आक्रमणम्
(b) पलायनम्
(c) प्रचालयामि
(d) धावनक्रियाम्
Answer: (d) धावनक्रियाम्
In simple words: The runners are performing the action of running.

Exam Tip: Carefully read the question and relate the verb to the appropriate action described in the options.

Question 2. खेलस्य महत्त्वं कुत्र अस्ति?
(a) जीवने
(b) विद्यालये
(c) धने
(d) यशे
Answer: (a) जीवने
In simple words: The importance of sports is found in life.

Exam Tip: Understand that sports contribute to overall well-being, making 'life' the broadest and most accurate answer.

Question 3. सर्वाङ्गीणविकासार्थम् कः साहाय्यं करोति?
(a) विद्यालयः
(b) आचार्य:
(c) खेलः
(d) दीपमहोत्सवः
Answer: (c) खेलः
In simple words: Sports help in the complete growth and development of a person.

Exam Tip: Link 'सर्वाङ्गीणविकासार्थम्' (for all-round development) directly to 'खेलः' (sports) as the primary enabler.

Question 4. के कौशलस्य प्रदर्शनं कर्तुम् इच्छन्ति?
(a) छात्राः
(b) नवाः शिक्षकाः
(c) सर्वे (क्रीडकाः)
(d) बालिकाः
Answer: (c) सर्वे (क्रीडकाः)
In simple words: All the participants want to show their talents.

Exam Tip: The word 'सर्वे' (all) indicates inclusivity, suggesting that everyone, especially the players, wants to showcase their skills.

Question 5. कस्यां स्पर्धायां क्रीडकः लोहगोलकं क्षिपति?
(a) कबड्डीस्पर्धायाम
(b) धावनक्रीडायाम्
(c) दीर्घलङ्घनस्पर्धायाम्
(d) गोलकक्षेपणस्पर्धायाम्
Answer: (d) गोलकक्षेपणस्पर्धायाम्
In simple words: The athletes throw the iron ball in the shotput competition.

Exam Tip: Identify the key object ('लोहगोलकं' - iron ball) and the action ('क्षिपति' - throws) to correctly match it with 'गोलकक्षेपणस्पर्धायाम्' (shotput competition).

Question 6. आचार्यः कदा स्वस्थानतः उत्तिष्ठति?
(a) धावनस्पर्धायाः प्रारम्भे
(b) समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भे
(c) गोलकक्षेपणस्पर्धायाः प्रारम्भे
(d) दीर्घलङ्घनस्पर्धायाः प्रारम्भे
Answer: (b) समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भे
In simple words: The Principal rises from his spot at the beginning of the closing ceremony.

Exam Tip: Focus on the specific timing (कदा - when) and event ('समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भे' - at the start of the closing ceremony).

Question 7. विद्यालये कः छात्रेभ्यः व्यायामस्य प्रशिक्षणं दास्यति?
(a) विद्यालयस्य आचार्यः
(b) भूतपूर्वव्यायामशिक्षकः
(c) नूतनः व्यायामशिक्षकः
(d) व्यायामे प्रशिक्षितः शिक्षकः
Answer: (c) नूतनः व्यायामशिक्षकः
In simple words: The new physical education teacher will provide exercise training to the students.

Exam Tip: Pay attention to the word 'नूतनः' (new) when identifying who will provide the training.

Question 8. "अद्यारभ्य अस्माकं विद्यालये प्रतिवर्ष खेलमहोत्सवः भविष्यति।" इदं वाक्यं कः वदति?
(a) विद्यालयस्य आचार्यः
(b) व्यायामे प्रशिक्षितः शिक्षकः
(c) भूतपूर्वव्यायामशिक्षकः
(d) नूतनः व्यायामशिक्षकः
Answer: (a) विद्यालयस्य आचार्यः
In simple words: The Principal of the school speaks this sentence.

Exam Tip: Identify the speaker of the important announcement about the annual sports festival. It's usually a leading authority figure like the Principal.

Question 9. खेलमहोत्सवे के प्रसन्नाः सन्ति?
(a) आचार्याः
(b) शिक्षकाः
(c) बालकाः
(d) विवेकानन्दः
Answer: (c) बालकाः
In simple words: The children are happy at the sports festival.

Exam Tip: Consider who typically gets most excited or happy at a sports festival. 'बालकाः' (children) is the most fitting choice.

Question 10. Which number of sports festival is going on in Vivekananda school ?
(a) Fifth
(b) Third
(c) Second
(d) First
Answer: (d) First
In simple words: This is the very first sports festival being held at Vivekananda school.

Exam Tip: Look for clues in the passage about whether it's an inaugural event or a recurring one. The context implies it is the first such festival.

Question 11. विवेकानन्द .......... खेलमहोत्सवः चलति।
(a) विद्यालयम्
(b) विद्यालये
(c) विद्यालयेषु
(d) विद्यालयेन
Answer: (b) विद्यालये
In simple words: The sports festival is currently happening in Vivekananda's school. 'विद्यालये' is the correct locative form.

Exam Tip: Choose the correct case ending for 'school' to indicate 'in the school'. 'विद्यालये' is the locative singular form.

Question 12. 'खेलम्' इति शब्दस्य पर्यायशब्दः कः अस्ति?
(a) महोत्सवः
(b) क्रीडकः
(c) क्रीडा
(d) क्रीडनकम्
Answer: (c) क्रीडा
In simple words: The word 'क्रीडा' is a synonym for 'खेलम्', both meaning 'game' or 'sport'.

Exam Tip: When finding synonyms, ensure the chosen word has the exact same core meaning and part of speech as the original.

Question 13. अधोदत्तेभ्यः धातुरूपेभ्यः वर्तमानकाल अन्यपुरुष एकवचनस्य रूपं चित्वा लिखत।
(a) खेलति
(b) खेलन्ति
(c) भवन्ति
(d) खेलसि
Answer: (a) खेलति
In simple words: 'खेलति' is the present tense, third person singular form of the verb 'खेल' (to play).

Exam Tip: Recall the conjugation rules for present tense (लट् लकार) and identify the specific ending for third person singular (ति).

Question 14. 'भवन्ति' क्रियापदं किम् अस्ति?
(a) ह्यस्तनभूतकालस्य
(b) सामान्य भविष्यत्कालस्य
(c) वर्तमानकालस्य
(d) उत्तमपुरुषस्य
Answer: (c) वर्तमानकालस्य
In simple words: The verb 'भवन्ति' is in the present tense, indicating an action happening now.

Exam Tip: Identify the ending of the verb ('-न्ति') which is characteristic of the present tense (लट् लकार) third person plural.

3. Fill in the blanks by selecting proper words from the brackets:

उत्तर:

1. सर्वे कौशलस्य प्रदर्शनं कर्तुम् इच्छन्ति।

2. बालकाः प्रयत्नपूर्वकं शीघ्रतया धावन्ति।

3. सम्यक्तया सर्वाः स्पर्धाः पूर्णाः भवन्ति।

4. खेलमहोत्सवे आगतानां प्रतिभागिनाम् कृते अभिनन्दनम्।

5. अधुना अस्माकं विद्यालये व्यायामस्य प्रशिक्षणार्थं प्रशिक्षकः अपि अस्ति।

6. अस्माकं शालायाः नाम उज्ज्वलम् भविष्यति।

4. Put a [✓] against the true statement and a [ X ] against the false statement given below:

(१) खेलमहोत्सवे विद्यालयस्य सर्वे बालकाः सहभागिनः भविष्यन्ति। [ X ]

(२) गोलकस्पर्धायां क्रमशः क्रीडकः लोहगोलकं क्षिपति। [ ✔ ]

(३) कुत्रापि कबड्डीक्रीडकाः दीर्घलङ्घनं कुर्वन्ति। [ X ]

(४) अस्माकं शालायां गतवर्षे एकः शिक्षकः नियुक्तः अस्ति। [ X ]

(५) अद्यारभ्य अस्माकं शालायां प्रतिवर्ष खेलमहोत्सवः भविष्यति। [√]

(६) जीवने खेलस्य महत्त्वम् अस्ति। [√]

5. Find out the true meaning of the given Sanskrit words from the given options and write

उत्तर:

1. शीघ्रतया - quickly

2. त्वरितम् - fast

3. कुत्रचित् - somewhere

4. गोलक्षेपः - shotput

5. दीर्घलङ्घनम् - long jump

6. अद्यारभ्य - starting from today

7. प्रशिक्षणम् - training

8. क्रीडकः - player

6. Find out the true synonyms of the given Sanskrit words from the given options and write

उत्तर:

1. खेलम् = क्रीडा

2. शीघ्रम् = त्वरितम्

3. छात्रः = शिष्यः

4. नूतनः = नवीनः

7. Recognize the following root forms :

1. इच्छन्ति - इष्-इच्छ (६ प.) root, Present Tense, Third Person Plural.

2. चलति - चल् (१ प.) root, Present Tense, Third Person Singular.

3. क्षिपति - क्षिप् (६ उ.) root, Parsmaipadi Present Tense, Third Person Singular.

4. सन्ति - अस् (२ प.) root, Present Tense, Third Person Plural.

5. भवन्ति - भू-भव् (१ प.) root, Present Tense, Third Person Plural.

8. Recognize the following noun forms :

1. विद्यालये - विद्यालय - अ-कारान्त Masculine Locative Singular.

2. बालकाः - बालक - अ-कारान्त Masculine Nominative Plural.

3. अस्माकम् - अस्मद् - Pronoun : Equal in three genders Genitive Plural.

4. शिक्षकः - शिक्षक - अ-कारान्त Masculine Nominative Singular.

5. शालायाः - शाला - आ-कारान्त Feminine Ablative, Genitive Singular.

9. Translate the following English sentences in Sanskrit:

1. Children are very happy.

2. Somewhere the running competition is going on.

3. Somewhere the player is doing the long jump.

4. The completion of the final ceremony has started.

5. Sports are important in life.

6. A new teacher is appointed in our school this year.

उत्तर:

1. बालकाः प्रसन्नाः सन्ति।

2. कुत्रचित् धावनस्पर्धा चलति।

3. कुत्रचित् क्रीडकः दीर्घलङ्घनं करोति।

4. समापनकार्यक्रमस्य प्रारम्भः भवति।

5. जीवने खेलस्य महत्त्वम् अस्ति।

6. अस्माकं शालायाम् अस्मिन् वर्षे नूतनः शिक्षकः नियुक्तः अस्ति।

10. Correct the given underlined words and rewrite the sentences :

जीवने खेलस्य महत्त्वं अस्ति। खेलः सर्वांगीणविकासार्थं साहाय्यम् करोति।

उत्तर:

जीवने खेलस्य महत्त्वम् अस्ति। खेलः सर्वाङ्गीणविकासार्थं साहाय्यं करोति।

11. Translate the following prose passages into English:

अद्यारभ्य अस्माकं शालायां प्रतिवर्ष खेलमहोत्सवः भविष्यति। अस्माकं छात्राः राज्यकक्षायाः राष्ट्रकक्षायाः च खेलमहोत्सवे भागं ग्रहीष्यन्ति। अस्माकं शालायाः नाम उज्ज्वलं भविष्यति। जीवने खेलस्य महत्त्वम् अस्ति।

उत्तर:

Translation : Starting from today, there will be a sports festival in our school every year. Our students will participate in state level as well as national level sports. They will make the name of our school famous. Sports are important in life.

અનુવાદઃ આજથી માંડીને શરૂ કરીને) અમારી શાળામાં દર વર્ષે રમતગમતનો મહોત્સવ થશે. અમારા વિદ્યાર્થીઓ રાજ્યકક્ષાના તથા રાષ્ટ્રકક્ષાના રમતગમત મહોત્સવમાં ભાગ લેશે. અમારી શાળાનું નામ રોશન થશે. જીવનમાં રમતનું મહત્ત્વ છે.

खेलमहोत्सवः Summary in English

Sports have a lot of importance in our life. Qualities like sportsmanship, courage, team spirit, etc. are inculcated due to sports. Sports play a major role in the complete development of a person. Such exercise is also useful in keeping the body and the mind fit and fine. In this chapter, along with stressing on the importance of sports the action words (verbs) in their present tense and future tense forms have been introduced and explained.

शब्दार्थाः टिप्पणी च

शब्दार्थाः – विवेकानन्दस्य विद्यालये - In Vivekananda's school; In Vivekanand school. खेलमहोत्सवः - sports festival. चलति - is going on; चल् (१ प.) root present tense third person singular. प्रसन्नाः - happy, pleased. सर्वे - everyone. कौशलस्य - of (their) skill. कर्तुम् - to do; कृ (८ उ.) root; हेत्वर्थकृदन्त or तुमन्त अव्यय. इच्छन्ति - (they) wish; present tense, third person plural of the root इष्-इच्छ (६ प.) verb of the subject 'सर्वे'. कुत्रचित् - somewhere. धावनस्पर्धा - running race / competition. प्रयत्नपूर्वकम् - with great efforts. शीघ्रतया, त्वरितम् - quickly, fast. धावन्ति - (they) are running: present tense, third person plural of the root धाव् (१ प.) verb of the noun 'बालकाः'. कतिपयबालकाः - some children. उच्चैः - loudly, in a loud voice; this is an indeclinable (adverb). वदन्ति - speak, talk; present tense, third person plural of वद् (१ प.) verb of the noun 'कतिपयबालकाः'. धावतु, धावतु, त्वरितम् धावतु - run, run, run fast; Imperative mood, third person singular of धाव् (१ प.) verb of the understood subject 'स्पर्धकः'. गोलक्षेपकस्पर्धा - shotput (throwing) competition. क्रमशः - turn by turn; this is an indeclinable adverb. लोहगोलकम् - ball of iron; iron ball. क्षिपति - throws; present tense, third person singular of क्षिप् (६ प.) verb of the noun 'क्रीडक: (a player)'.