GSEB Class 8 Sanskrit पुनरावर्तनम् - 2 Sem 1 Solutions

Question 1. कोष्टकं पूरयतु। (Complete the table): (કોષ્ટક પૂર્ણ કરો.)
Answer:

Exam Tip: Remember the Sanskrit names for numbers, especially two-digit numbers, as they are often formed by combining units and tens.

Question 2. प्रकोष्ठे दत्तेन शब्देन प्रश्नवाक्यं रचयतु। (Frame the questions using the words in the brackets) : (કૌંસમાં આપેલ શબ્દનો ઉપયોગ કરી પ્રશ્રવાક્ય બનાવો.)
Answer:
(i) अहम् अष्टवादने शालां गच्छामि। (कति)
अहं कतिवादने शालां गच्छामि ? (अहं कदा शालां गच्छामि?)
(ii) संस्कृतपुस्तकस्य मूल्यं षडूप्यकाणि अस्ति। (कियत्)
संस्कृतपुस्तकस्य मूल्यं कियत् अस्ति?
(iii) मम मित्रं जामनगरे वसति। (कुत्र)
मम मित्रं कुत्र वसति ?
(iv) उद्याने पुष्पं विकसति। (किम्)
उद्याने किम् विकसति?
(v) राजेशः मन्दिरतः उद्यानं गच्छति। (कुतः, कुत्र)
राजेशः कुतः कुत्र गच्छति?
(vi) बालकाः क्रीडनार्थं क्रीडाङ्गणं गच्छन्ति। (किमर्थम्)
बालकाः किमर्थम् क्रीडाङ्गणं गच्छन्ति?
(vii) बालकाः क्रीडनार्थं क्रीडाङ्गणं गच्छन्ति। (कुत्र)
बालकाः क्रीडनार्थं कुत्र गच्छन्ति?
In simple words: પ્રશ્નો બનાવતી વખતે, કૌંસમાં આપેલા શબ્દનો ઉપયોગ કરીને મૂળ વાક્યનો પ્રશ્નાર્થ બનાવો. ‘કતિ’ એટલે કેટલા, ‘કિયત્’ એટલે કેટલું, ‘કુત્ર’ એટલે ક્યાં, ‘કિમ્’ એટલે શું અને ‘કિમર્થમ્’ એટલે શા માટે.

Exam Tip: Pay close attention to the interrogative pronouns (प्रश्नवाचक सर्वनाम) provided in brackets and how they change the structure of the sentence to form a question. Ensure the question makes logical sense with the provided word.

Question 3. उदाहरणानुसारं प्रश्नवाक्यं रचयतु। (Frame the question. Follow the example): (ઉદાહરા મુજબ પ્રશનાકય બનાવો.)
उदाहरणम् : योगेशः उद्याने अस्ति। योगेशः कुत्र अस्ति ?
Answer:
(i) राधा चिकित्सालये अस्ति। राधा कुत्र अस्ति?
(ii) मुस्ताकः पुस्तकालये अस्ति। मुस्ताकः कुत्र अस्ति?
(iii) चन्द्रा कार्यालये अस्ति। चन्द्रा कुत्र अस्ति?
(iv) शिवलालः आपणे अस्ति। शिवलालः कुत्र अस्ति?
(v) केवलः नदीतटे अस्ति। केवलः कुत्र अस्ति?
In simple words: અહીં આપેલા દરેક વાક્ય માટે ‘કુત્ર’ શબ્દનો ઉપયોગ કરીને પ્રશ્ન બનાવો, જે ‘ક્યાં’ (સ્થળ) સૂચવે છે.

Exam Tip: When forming questions using "कुत्र" (where), ensure the subject of the sentence remains the same and the verb also aligns. The interrogative word replaces the location mentioned in the original statement.

Question 4. अधोलिखितं संवादं पठतु एवम् अभिनयेन सह प्रस्तुतं करोतु। (Read the following dialogue and enact it with actions) (નીચેનો સંવાદ વાંચો અને અભિનય સાથે તેને રજૂ કરો.)
Answer:
शिक्षकः : विरुध्धार्थपदानि वदतु।
छात्रः : अस्तु ।
शिक्षकः : कोपः।
छात्रः : शान्तता। (कोपः x शान्तता)
शिक्षकः : धनिकः ।
छात्रः : निर्धनः। (धनिकः x निर्धनः)
शिक्षकः : (प्रशंसाभावेन) साधु।
छात्रः : असाधु । (साधु x असाधु)
शिक्षकः : (कोपेन) रे मूर्ख।
छात्रः : (शान्ततया) श्रीमन्, बुद्धिमन्। (मूर्ख x बुद्धिमन्)
शिक्षकः : अलम्। गच्छतु।
छात्रः : अपर्याप्तम्। आगच्छतु। (अलम् x अपर्याप्तम्; गच्छतु x आगच्छतु)
शिक्षकः : (कोपेन) उत्तिष्ठतु।
छात्रः : उपविशतु श्रीमन्। (उत्तिष्ठतु x उपविशतु)
शिक्षकः : निर्गच्छतु इतः।
छात्रः : आगच्छतु ततः। (निर्गच्छतु x आगच्छतु; इतः x ततः)
In simple words: આ સંવાદમાં શિક્ષક વિદ્યાર્થીને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો કહેવા માટે કહે છે. વિદ્યાર્થી સાચા વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો કહીને જવાબ આપે છે, જે કોપ, ધનિક, સાધુ, મૂર્ખ, અલમ્, ઉત્તિષ્ઠતુ અને નિર્ગચ્છતુ જેવા શબ્દોના વિરોધી અર્થો દર્શાવે છે.

Exam Tip: When learning antonyms (विरुद्धार्थपदानि), try to remember them in pairs. This makes recalling them easier and helps in understanding their opposite meanings more clearly.

Question 5. कोष्ठकं पूरयतु। (Complete the table):

Exam Tip: Practice both arithmetic operations and recalling Sanskrit number names. Double-check your calculations before converting the final number to its Sanskrit word form.

Question 6. Read the following paragraph and frame questions on the basis of it:
अद्य सोमवासरः। ऋता सार्धदशवादने विद्यालयं गच्छति। प्रथमं सा प्रार्थनां करोति। अनन्तरं सा प्रार्थनासभायां सुविचार कथयति। तत्पश्चात् सा वर्गखण्डे उपविशति। तत्र सा विविधान् विषयान् पठति। विश्रान्तिकाले सा पुस्तकालयं गच्छति। तत्र सा सामयिकं पठति। चतुर्वादने सा कलाखण्डे विविधानि चित्राणि पश्यति। सार्धचतुर्वादने सा क्रीडाङ्गणे क्रीडति। पञ्चवादने विद्यालयतः गृहम् आगच्छति।
उदाहरणम् : ऋता कुत्र गच्छति ?
Answer:
(i) ऋता कदा विद्यालयं गच्छति?
ऋता सार्धदशवादने विद्यालयं गच्छति।
(ii) प्रार्थनासभायाम् ऋता किं कथयति ?
प्रार्थनासभायाम् ऋता सुविचारं कथयति।
(iii) तत्पश्चात् ऋता कुत्र उपविशति?
तत्पश्चात् ऋता वर्गखण्डे उपविशति।
(iv) वर्गखण्डे ऋता किं पठति?
वर्गखण्डे ऋता विविधान् विषयान् पठति।
(v) विश्रान्तिकाले ऋता कुत्र गच्छति?
विश्रान्तिकाले ऋता पुस्तकालयं गच्छति।
(vi) पुस्तकालये ऋता किं पठति?
पुस्तकालये ऋता सामयिकं पठति।
(vii) कदा ऋता कलाखण्डे चित्राणि चित्रयति?
ऋता चतुर्वादने कलाखण्डे चित्राणि पश्यति।
(viii) ऋता चतुर्वादने कलाखण्डे किं चित्रयति?
ऋता चतुर्वादने कलाखण्डे चित्राणि पश्यति।
(ix) ऋता कदा क्रीडाङ्गणे क्रीडति?
ऋता सार्धचतुर्वादने क्रीडाङ्गणे क्रीडति।
(x) सार्ध – चतुर्वादने ऋता कुत्र क्रीडति ?
सार्धचतुर्वादने ऋता क्रीडाङ्गणे क्रीडति।
(xi) पञ्चवादने ऋता विद्यालयतः कुत्र आगच्छति?
पञ्चवादने ऋता विद्यालयतः गृहम् आगच्छति।
(xii) ऋता कदा विद्यालयतः गृहम् आगच्छति?
ऋता पञ्चवादने विद्यालयतः गृहम् आगच्छति।
In simple words: અહીં આપેલા સંસ્કૃત ફકરામાંથી પ્રશ્નોના જવાબ લખો. ફકરામાં આપેલી માહિતીનો ઉપયોગ કરીને દરેક પ્રશ્નનો ટૂંકો અને સચોટ જવાબ આપો.

Exam Tip: For passage-based questions, carefully read the passage first to understand the context. Then, locate the specific information in the passage that directly answers each question. Ensure your answer is concise and to the point.

Sanskrit Digest Std 8 GSEB पुनरावर्तनम् – 2 Additional Questions and Answers

Question 1. Write any five verbs from the table given below :
Answer:
(i) गच्छति
(ii) नमति
(iii) लिखति
(iv) हसति
(v) वदति
In simple words: આપેલી કોષ્ટકમાંથી ક્રિયાપદો શોધીને લખો. ક્રિયાપદો એ શબ્દો છે જે કોઈ ક્રિયા દર્શાવે છે.

Exam Tip: Sanskrit verbs often end with '-ति' in the third person singular present tense. Look for common verb roots followed by this ending within the syllable grid.

Question 2. Write five sentences in Sanskrit on the topic given below : मम परिवारः
Answer:
मम नाम नवनीतः अस्ति।
अहं राजपुर ग्रामे / अहमदाबाद नगरे वा वसति।
मम पितुः नाम सुरेशचन्द्रः अस्ति। सः शिक्षकः अस्ति।
मम भ्रातुः नाम सन्दीपः अस्ति। सः छात्रः अस्ति। सः दशम्यां कक्षायां पठति।
मम परिवारः संस्कृतभाषायाः गौरवं अनुभवति।
In simple words: ‘મમ પરિવારઃ’ એટલે ‘મારો પરિવાર’ વિશે પાંચ સંસ્કૃત વાક્યો લખો. તમારા પરિવારના સભ્યો, તેમના નામ અને તેઓ શું કરે છે તે જણાવો.

Exam Tip: When writing descriptive sentences in Sanskrit, focus on correct grammar, case endings (विभक्ति), and verb conjugations (धातु रूप). Keep sentences simple and direct to avoid errors.