GSEB Class 8 Gujarati Textbook Solutions Chapter 10 અઢી આના

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર શોધીને તેનો ક્રમ- અક્ષર પ્રશ્ન સામેના [ ] માં લખો

Question. અઢી આના એટલે આજના કેટલા પૈસા થાય?
(ક) બાર
(ખ) પંદર
(ગ) વીસ
(ઘ) પચીસ
Answer: (ખ) પંદર
In simple words: 'અઢી આના' આજની તારીખમાં પંદર પૈસા બરાબર થાય છે.

Exam Tip: Remember historical currency values like 'અઢી આના' and their modern equivalents for cultural context questions.

Question 2. લેખકને અઢી આનાની જરૂર શા માટે હતી?
(ક) આશ્રમમાં રહેવા
(ખ) જમવા
(ગ) પુસ્તક ખરીદવા
(ઘ) વાપરવા
Answer: (ગ) પુસ્તક ખરીદવા
In simple words: લેખકને પુસ્તક ખરીદવા માટે અઢી આના જોઈતા હતા.

Exam Tip: Identifying the main purpose of the protagonist's action is crucial for such questions.

Question 3. ખૂટતા અઢી આના લેખકને કોની પાસેથી મળ્યા?
(ક) આશ્રમના સાધુ પાસેથી
(ખ) દુકાનદાર પાસેથી
(ગ) ધનિક શેઠ પાસેથી
(ઘ) ફળના ટોપલાવાળા પાસેથી
Answer: (ઘ) ફળના ટોપલાવાળા પાસેથી
In simple words: લેખકને ખૂટતા અઢી આના ફળ વેચનાર વ્યક્તિ પાસેથી મળ્યા.

Exam Tip: Pay attention to the specific character who helps the protagonist in the story.

Question 4. લેખકને કયું પુસ્તક ખરીદવું હતું?
(ક) લઘુકૌમુદી
(ખ) રુદ્રી
(ગ) ગીતા
(ઘ) મહાભારત
Answer: (ક) લઘુકૌમુદી
In simple words: લેખકને લઘુકૌમુદી નામનું પુસ્તક ખરીદવાની ઈચ્છા હતી.

Exam Tip: Recalling specific names of objects or places mentioned in the text is important.

Question 5. લેખકે અઢી આના ક્યારે પરત કર્યા?
(ક) બીજે દિવસે
(ખ) એક માસ પછી
(ગ) ક્યારેય નહિ
(ઘ) સપ્તાહ પછી
Answer: (ખ) એક માસ પછી
In simple words: લેખકે એક મહિનો વીતી ગયા પછી અઢી આના પાછા આપ્યા.

Exam Tip: Keep track of timelines and sequence of events to answer such questions accurately.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક-બે વાક્યોમાં ઉત્તર આપો :

Question 1. માણસમાં યાચનાવૃત્તિ જાગે છે ત્યારે તેને કેવો અનુભવ થાય છે?
Answer: જ્યારે કોઈ માણસમાં ભીખ માગવાની લાગણી ઊભી થાય છે, ત્યારે તેને ખૂબ દુઃખ અને શરમ અનુભવાય છે. તે સ્વમાન ગુમાવી દે છે અને નિરાશ થઈ જાય છે.
In simple words: જ્યારે માણસમાં માગવાની ઈચ્છા જાગે છે, ત્યારે તેને પોતાનું સ્વમાન ઘટતું હોય તેવું લાગે છે અને તે દુઃખી થાય છે.

Exam Tip: Focus on the emotional impact and personal feelings associated with the 'begging tendency' mentioned in the story.

Question 2. લેખક કયો પ્રસંગ ન ભૂલવા સૂચવે છે?
Answer: લેખક એવા પ્રસંગોને ક્યારેય ન ભૂલવાનું સૂચન કરે છે, જેમાં મુશ્કેલ સમયમાં કોઈ વ્યક્તિ આપણને મદદ કરે છે અને તેના કારણે આપણું કામ સરળ બની જાય છે. આવા અનુભવો હંમેશાં યાદ રાખવા જોઈએ.
In simple words: લેખક કહે છે કે મુશ્કેલીના સમયમાં જે વ્યક્તિ મદદ કરે અને કામ સરળ બનાવે, તે પ્રસંગ ક્યારેય ભૂલવો ન જોઈએ.

Exam Tip: The core idea is gratitude and remembering help received in difficult times.

Question 3. સ્વામીજીને રહેવા માટે કયું સ્થળ મળ્યું?
Answer: સ્વામીજીને રહેવા માટે વૃંદાવનમાં આવેલા પરમહંસ આશ્રમમાં જગ્યા મળી. આ આશ્રમ તેમને આશ્રય આપવા તૈયાર હતો.
In simple words: સ્વામીજીને વૃંદાવનમાં આવેલા પરમહંસ આશ્રમમાં રહેવા માટે સ્થાન મળ્યું.

Exam Tip: Mention the specific name of the place where the Swami found shelter.

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. સ્વામીજીને કેવી રીતે વિદાય આપી?
Answer: સ્વામીજીને વિદાય આપવા માટે સુરપુરા ગામના બધા લોકો ઉત્સાહથી ભેગા થયા હતા. સૌ ગ્રામજનોએ ભીની આંખે સ્વામીજીને વિદાય આપી, કારણ કે તેઓ તેમના પ્રત્યે આદર ધરાવતા હતા.
In simple words: સ્વામીજીને વિદાય આપવા આખું સુરપુરા ગામ એકઠું થયું અને સૌએ રડતી આંખે તેમને વિદાય આપી.

Exam Tip: Describe the emotional atmosphere and the actions of the villagers during the farewell.

Question 2. લેખક જમનાજીને સ્વચ્છ ન રાખનાર લોકો માટે શું કહે છે?
Answer: લેખકે મથુરાના પવિત્ર સ્થળોની આસપાસ ખૂબ ગંદકી જોઈ. લેખક ત્યાંના લોકો વિશે કહે છે કે તેઓ જમના નદીને ખૂબ જ આદરણીય માને છે, પરંતુ તેઓ ત્યાં જરાય ચોખાઈ જાળવતા નથી. તેઓ "જમના મૈયા કી કૃપા સે" બોલે છે, પણ તેમના વ્યવહારમાં પરમેશ્વરમાં એકબ્રહ્મનિષ્ઠા દેખાતી નથી કે કુદરતી સૌંદર્યની ખાતરી થતી નથી.
In simple words: લેખક કહે છે કે લોકો જમુના નદીને પૂજે છે પણ તેને સાફ રાખતા નથી. તેઓ "જમુના મૈયા કી કૃપા" કહે છે પણ સ્વચ્છતા જાળવતા નથી.

Exam Tip: Highlight the hypocrisy of the people who revere the river but do not maintain its cleanliness.

Question 3. આ પાઠમાંથી આપણને શું શીખવાનું મળે છે?
Answer: આ પાઠમાંથી આપણને શીખવા મળે છે કે શિક્ષણ મેળવવા માટે ઘણી મુશ્કેલીઓ સહન કરવી પડે તોપણ ભણવું તો જોઈએ જ. જીવનમાં સ્વમાન જાળવી રાખવું. ભીખ માગવાની વૃત્તિ ન રાખવી, પરંતુ ક્યારેક નછૂટકે માગવું પડે તો લીધેલી વસ્તુ કે પૈસા પાછા આપવાની લાગણી રાખવી. વચન પાળવાનો આગ્રહ રાખવો. ક્યારેક સંજોગો પ્રમાણે નિયમોમાં થોડી છૂટછાટ કરવી પડે તો તેમાં વાંધો નથી.
In simple words: આ પાઠ આપણને જણાવે છે કે ભણવા માટે મુશ્કેલીઓ સહન કરવી જોઈએ, સ્વમાન જાળવવું જોઈએ, અને લીધેલી વસ્તુ પાછી આપવાની ભાવના રાખવી જોઈએ.

Exam Tip: Summarize the key moral lessons or values conveyed through the narrative.

Question 4. ફળ વેચનાર માણસની ઉદારતા તમારા શબ્દોમાં વર્ણવો.
Answer: લેખકે જ્યારે ફળ વેચનાર માણસને કહ્યું કે તેને એક સંસ્કૃત પુસ્તક ખરીદવું છે, પણ તેને માટે અઢી આના ખૂટે છે. જો તે અઢી આના આપે તો પૈસાની વ્યવસ્થા થતાં પોતે એ પૈસા તરત જ પાછા આપી દેશે. ફળ વેચનાર માણસે કશો જ વિચાર કર્યા વિના લેખકને અઢી આના આપી દીધા. આ તેની ઉદારતા બતાવે છે.
In simple words: જ્યારે લેખકે ફળ વેચનારને અઢી આના ખૂટતા હોવાનું કહ્યું, ત્યારે તે માણસે તરત જ કોઈ વિચાર કર્યા વિના પૈસા આપી દીધા, જે તેની દયા દર્શાવે છે.

Exam Tip: Emphasize the fruit seller's immediate and unconditional generosity, showcasing his kind nature.

2. પુસ્તકાલયની મુલાકાત લઈ ત્યાંના તમારા અનુભવો વર્ણવો.
Answer: હું અને મારા કેટલાક મિત્રો એક પુસ્તકાલયની મુલાકાત લેવા ગયા. પુસ્તકાલયમાં પ્રવેશતા જ સ્ટાફના એક સભ્યએ અમને સમગ્ર પુસ્તકાલયનો સંક્ષિપ્તમાં પરિચય કરાવ્યો. પુસ્તકાલય સ્વચ્છ હતું અને ત્યાંનું વાતાવરણ શાંત હતું. એક બાજુ વિદ્યાર્થીઓને વાંચવા માટે ટેબલ-ખુરશીની વ્યવસ્થા હતી. ડાબી બાજુ એક કાઉન્ટર હતું. એ કાઉન્ટરની પાછળ પુસ્તકાલયના સ્ટાફને માટે બેસવાની સગવડ હતી. જમણી તરફ બે-ત્રણ કમ્પ્યુટર મૂક્યાં હતાં. એ કમ્પ્યુટર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને જરૂરી પુસ્તકો વિશે માહિતી મળી રહે છે. એક સ્લીપમાં જે પુસ્તક જોઈતું હોય તેના વિશેની માહિતી લખીને આપવાથી પુસ્તકાલયનો કર્મચારી તરત જ એ પુસ્તક વિદ્યાર્થીને વાંચવા માટે કે અમુક દિવસ ઘરે લઈ જવા માટે કાઢી આપે છે. એક તરફ મુખ્ય ગ્રંથપાલની કેબિન છે. ગ્રંથપાલ સમગ્ર પુસ્તકાલયનું સંચાલન કરે છે. આમ, પુસ્તકાલયની અમારી મુલાકાત સુખદ રહી.
In simple words: મેં મારા મિત્રો સાથે એક પુસ્તકાલયની મુલાકાત લીધી. ત્યાં સ્વચ્છ વાતાવરણ હતું અને વાંચવા માટે સગવડ હતી. સ્ટાફ મેમ્બરે અમને બધી માહિતી આપી. કમ્પ્યુટર દ્વારા પુસ્તકો શોધી શકાતા હતા. ગ્રંથપાલ આખા પુસ્તકાલયનું ધ્યાન રાખતા હતા. મારી મુલાકાત ખૂબ સારી રહી.

Exam Tip: When describing an experience, include details about the environment, facilities, staff interaction, and overall feeling.

3. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ લખો :

Question. તાલાવેલી, અશ્રુ, ખુમારી, યાચના. ઉદાહરણ પ્રમાણે વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખો :
Answer:
(i) તાલાવેલી = અધીરાઈ, તડપ
(ii) અશ્રુ = આંસુ
(iii) ખુમારી = ગર્વ, સ્વાભિમાન
(iv) યાચના = ભિક્ષા

ઉદાહરણ :
1. હિત \( \times \) અહિત
2. યોગ્ય \( \times \) અયોગ્ય
3. મંગળ \( \times \) અમંગળ
4. ધર્મ \( \times \) અધર્મ
5. વ્યવસ્થા \( \times \) અવ્યવસ્થા
6. માન \( \times \) અપમાન
7. સ્વીકાર \( \times \) અસ્વીકાર
In simple words: પહેલા આપેલા શબ્દોના સમાન અર્થવાળા શબ્દો લખો. પછી, ઉદાહરણ મુજબ શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી (ઉલટા) શબ્દો લખો.

Exam Tip: Understand the difference between synonyms (સમાનાર્થી) and antonyms (વિરુદ્ધાર્થી) and provide accurate matches for both.

અઢી આના પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નનો સવિસ્તર ઉત્તર લખોઃ

Question 1. આ પાઠમાં વ્યક્ત થતા લેખકના સદ્ગુણો વર્ણવો.
Answer: લેખકને સંસ્કૃત ભણવાની ખૂબ ઈચ્છા હતી. તે માટે પરમહંસ આશ્રમમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ સહન કરવા તૈયાર થાય છે. તેમને ભીખ માગવાની વૃત્તિ પસંદ નથી; કારણ કે તેનાથી વ્યક્તિત્વ, હિંમત અને તેજ ઝાંખાં પડી જાય છે. તેઓ સ્વમાની છે. કોઈની પાસેથી માગવું તેમને ગમતું નથી. ફળ વેચનાર પાસેથી અઢી આના માગે છે ત્યારે પણ પૈસાની સગવડ થતાં તરત જ પાછા આપી દેવાની તેને ખાતરી આપે છે. લેખક વચન પાળવાનો આગ્રહ રાખે છે. એક મહિના પછી એક રૂપિયો મળતાં જ એમાંથી અઢી આનાનું દેવું તે ફળ વેચનારને ચૂકવી દે છે. તેઓ માને છે કે દેવું ચૂકવી દેવું એ અગત્યનું નથી, પણ સાચા સમયે શ્રી ભગવાનદાસે મદદ કરી તેનું મહત્ત્વ છે. લેખક સંજોગો પ્રમાણે નિયમોમાં થોડી છૂટછાટ કરવામાં માને છે. જેમ કે, સંન્યાસીએ પૈસાનો સ્પર્શ ન કરાય, પણ અભ્યાસ કરવો હોય તો પૈસાની જરૂર પડશે. આથી ગામના લોકોએ ત્રીસ રૂપિયા આપ્યા છે તે તેમણે સ્વીકાર્યા. તેઓ મૂર્તિપૂજામાં માનતા નથી, છતાં કોઈ કોઈવાર પ્રસિદ્ધ મંદિર વગેરે હોય તો દર્શન કરવામાં તેમને કોઈ વાંધો નથી.
In simple words: લેખકને સંસ્કૃત ભણવાની ખૂબ ઈચ્છા હતી અને તેઓ સ્વમાની હતા. તેમને ભીખ માગવું પસંદ નહોતું. તેમણે લીધેલા અઢી આના એક મહિના પછી પાછા આપ્યા, કારણ કે તેઓ વચન પાળતા હતા. તેઓ મુશ્કેલ સંજોગોમાં નિયમોમાં થોડી છૂટછાટ કરવામાં માનતા હતા અને મૂર્તિપૂજામાં ન માનવા છતાં મંદિરોની મુલાકાત લેવામાં વાંધો નહોતો.

Exam Tip: List out the various positive qualities (સદ્ગુણો) of the author, such as dedication to studies, self-respect, adherence to promises, and adaptability, with examples from the story.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો?

Question 1. લેખકે અધ્યયન માટે શી શી મુશ્કેલીઓ વેઠી?
Answer: લેખકને અભ્યાસ માટે 'લઘુકૌમુદી' નામનું પુસ્તક ખરીદવું હતું. તેની કિંમત સાડા દસ આના હતી, પણ તેમની પાસે ફક્ત આઠ જ આના હતા. આથી પુસ્તક ખરીદી શકતા નહોતા. તેઓ રહેવા માટે પરમહંસ આશ્રમમાં ગયા, પણ ત્યાં પાણી પીવાના કૂવા સિવાય બીજી કોઈ સગવડ નહોતી. તેઓ ત્યાંની ખુલ્લી રવેશીમાં પોતાનું પાથરણું પાથરીને સૂતા અને કૂવાનું પાણી પીતા. આ આશ્રમમાં રસોડું નહોતું એટલે તેમને જમવા માટે અન્નક્ષેત્રમાં જવું પડતું.
In simple words: લેખકને 'લઘુકૌમુદી' પુસ્તક ખરીદવા પૈસા ખૂટતા હતા. તેઓ પરમહંસ આશ્રમમાં રહ્યા, જ્યાં કૂવા સિવાય કોઈ સગવડ નહોતી. રસોડું ન હોવાથી તેમને જમવા માટે અન્નક્ષેત્રમાં જવું પડતું.

Exam Tip: Detail the financial, residential, and food-related challenges the author faced during his studies.

Question 2. પ્રકૃતિપૂજનમાં અટવાયેલા લોકોની ધાર્મિકતા શેમાં પૂરી થઈ જાય છે?
Answer: પ્રકૃતિપૂજનમાં વ્યસ્ત લોકોની ધાર્મિકતા કેવળ આ બધામાં જ પૂરી થઈ જાય છે: જમુનાજીના પાણીનું આચમન કરવું, જમુનાજીમાં ડૂબકી મારવી, ઘોંઘાટ કરવો, ધક્કામુક્કી કરીને બહાર નીકળી જવું, ચારે તરફ ગંદકી ફેલાવવી. તેઓ કુદરતને માન આપવાને બદલે માત્ર બાહ્ય ક્રિયાઓ કરે છે.
In simple words: જે લોકો પ્રકૃતિની પૂજામાં અટવાયેલા હોય છે તેમની ધાર્મિકતા ફક્ત જમુનાજીમાં નહાવા, આચમન લેવા, ઘોંઘાટ કરવા અને ગંદકી ફેલાવવામાં જ પૂરી થાય છે.

Exam Tip: Enumerate the superficial actions that the author observes as 'religious' practices, contrasting them with true reverence for nature.

Question 3. પરમહંસ આશ્રમ વિશે જણાવો.
Answer: પરમહંસ આશ્રમમાં માત્ર ઊતરવા માટેની જગ્યા મળતી હતી. ત્યાં પાણી પીવા માટે કૂવા સિવાય બીજી કોઈ સગવડ નહોતી. આવનારે પોતાનું પાથરણું પાથરીને સૂવાનું અને કૂવાનું પાણી પીવાનું. આશ્રમમાં રસોડું ન હતું. આથી આવનારે ભોજન માટે અન્નક્ષેત્રમાં જવાનું અથવા ભૂખ્યા રહેવાનું. એક લંગોટીધારી સ્વામી બીરગિરિજી આ આશ્રમનું સંચાલન કરતા હતા. તેઓ બહુ સારા, ભલા અને સમજદાર વ્યક્તિ હતા.
In simple words: પરમહંસ આશ્રમમાં ફક્ત રહેવાની જગ્યા હતી, કૂવા સિવાય કોઈ સુવિધા નહોતી. ત્યાં રસોડું ન હોવાથી ભોજન માટે અન્નક્ષેત્રમાં જવું પડતું. સ્વામી બીરગિરિજી તેનું સંચાલન કરતા હતા.

Exam Tip: Describe the basic facilities, the routine for residents, and the management of the Paramhans Ashram.

Question 4. લેખકે અઢી આના કેવી રીતે મેળવ્યા?
Answer: લેખક કોઈ અગમ્ય પ્રેરણાને વશ થઈને ફળ વેચનાર એક માણસ પાસે ગયા. તેમણે પોતાની પાસેના આઠ આના બતાવીને કહ્યું કે એક સંસ્કૃત પુસ્તક ખરીદવા માટે અઢી આના ખૂટે છે. જો તે આપે તો પોતે પુસ્તક ખરીદી શકશે અને અભ્યાસ શરૂ કરી શકશે. પૈસાની સગવડ થતાં જ એ રકમ તરત પાછી આપી દેશે. ફળ વેચનાર માણસે કશો જ વિચાર કર્યા વિના તરત જ લેખકને અઢી આના આપી દીધા.
In simple words: લેખકને અઢી આના ખૂટતા હતા, તેથી તેઓ એક ફળ વેચનાર પાસે ગયા. તેમણે ફળ વેચનારને પોતાની સમસ્યા જણાવી અને વચન આપ્યું કે પૈસા મળતા જ પાછા આપી દેશે. ફળ વેચનારે તરત જ તેમને અઢી આના આપી દીધા.

Exam Tip: Detail the author's need, his approach to the fruit seller, the promise made, and the fruit seller's immediate response.

Question 5. લેખકની દષ્ટિએ ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં કર્યું બહુ મોટું કાર્ય થઈ શકે તેમ છે?
Answer: લેખકની દ્રષ્ટિએ અનિયંત્રિત સાધુઓ, ભિક્ષુકો, તાંત્રિકો, જ્યોતિષીઓ વગેરે લોકોમાં અસ્થિર અને ગ્લાનિ ઉપજાવે તેવું વાતાવરણ નિર્માણ કરતા રહે છે. એ બધાને વ્યવસ્થિત તથા નિશ્ચિત કરી શકીએ તેમજ યોગ્ય-અયોગ્ય તથા હિત-અહિતનો ભેદ દર્શાવી શકીએ તો ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં બહુ મોટું કાર્ય થઈ શકે તેમ છે.
In simple words: લેખકના મતે, જો અનિયંત્રિત સાધુઓ, ભિક્ષુકો, તાંત્રિકો અને જ્યોતિષીઓ દ્વારા ફેલાવાતા અસ્થિર વાતાવરણને વ્યવસ્થિત અને નિશ્ચિત કરી શકાય, અને સારા-ખરાબનો ભેદ શીખવી શકાય, તો ધાર્મિક ક્ષેત્રે મોટું કામ થઈ શકે.

Exam Tip: Focus on the author's critique of current religious practices and his vision for reform, emphasizing order, distinction between right/wrong, and welfare.

3. નીચેના પ્રશ્નોના બે વાક્યોમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. લેખકને ક્યારે એમ લાગ્યું કે પૈસાનો સ્પર્શ નહિ કરવાનો નિયમ ચાલી નહિ શકે?
Answer: લેખકને વિદાય આપતી વખતે ત્રીસ રૂપિયા આપ્યા ત્યારે એમને લાગ્યું કે જો અભ્યાસ કરવો હોય તો પૈસાની જરૂર પડશે. આથી પૈસાનો સ્પર્શ નહિ કરવાનો નિયમ ચાલી નહિ શકે.
In simple words: જ્યારે વિદાય વખતે તેમને ત્રીસ રૂપિયા મળ્યા, ત્યારે લેખકને સમજાયું કે અભ્યાસ માટે પૈસા જરૂરી છે અને પૈસા ન અડવાનો નિયમ પાળી શકાશે નહિ.

Exam Tip: Connect the specific event (receiving money) with the realization about the practicality of the rule against touching money.

Question 2. લેખકને અચાનક શો ચમકારો થયો?
Answer: લેખકને અચાનક ચમકારો થયો કે તેઓ વૃંદાવનના મુખ્ય મંદિર બિહારીજીનાં દર્શન કરવા જાય. ત્યાં કોઈ સજ્જન દેખાય તો એની પાસે અઢી આના માગે. એને જરૂર મળશે.
In simple words: લેખકને અચાનક વિચાર આવ્યો કે તેઓ બિહારીજીના મંદિરે જઈને કોઈ ભલા માણસ પાસેથી અઢી આના માગી શકે છે.

Exam Tip: Describe the sudden idea or 'flash of insight' the author had, including the location and the plan.

Question 3. અઢી આના માગવા અંગે લેખકના મનમાં કેવી મથામણ થઈ?
Answer: અઢી આના માગવા માટે લેખક મંદિરમાં આવતી દરેક વ્યક્તિ તરફ આશા અને લાલચથી જોતા, પણ એમની માગવાની હિંમત ચાલતી નહિ. મનમાં મથામણ થતી કે કદાચ એ વ્યક્તિ ના પાડશે તો? કદાચ અપમાન કરશે તો?
In simple words: લેખકના મનમાં અઢી આના માગવા અંગે ઘણી મૂંઝવણ હતી. તેમને ડર હતો કે લોકો ના પાડશે અથવા તેમનું અપમાન કરશે.

Exam Tip: Explain the internal conflict and the fears (rejection, humiliation) that prevented the author from asking for money immediately.

Question 4. લેખકને મન શેનું મહત્ત્વ વિશેષ હતું?
Answer: લેખકને મન અઢી આના ચૂકવી દેવાનું મહત્ત્વ નથી, પણ જે સ્થિતિમાં શ્રી ભગવાનદાસે તેમને અઢી આના આપ્યા હતા એનું મહત્ત્વ વિશેષ હતું. તે કૃતજ્ઞતા અને મદદનો ભાવ વધુ મૂલ્યવાન માનતા હતા.
In simple words: લેખક માટે અઢી આના પાછા આપવાનું નહીં, પરંતુ શ્રી ભગવાનદાસે જે રીતે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં મદદ કરી તેનું મહત્ત્વ વધારે હતું.

Exam Tip: Highlight the author's emphasis on the act of timely help and gratitude over the mere monetary transaction.

4. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. લેખક સુરપુરામાંથી જ સીધા ક્યાં જવાનું નક્કી કરે છે?
Answer: લેખક સુરપુરામાંથી જ સીધા મથુરા-વૃંદાવન જવાનું નક્કી કરે છે.
In simple words: લેખક સુરપુરાથી સીધા મથુરા-વૃંદાવન જવા નીકળે છે.

Exam Tip: State the exact destination the author chose after leaving Surpura.

Question 2. પ્રજામાં અનિશ્ચિત અને ગ્લાનિ ઉપજે તેવું વાતાવરણ કોણ બનાવે છે?
Answer: અનિયંત્રિત સાધુઓ, ભિક્ષુકો, તાંત્રિકો, જ્યોતિષીઓ વગેરે પ્રજામાં અનિશ્ચિત અને ગ્લાનિ ઉપજે તેવું વાતાવરણ બનાવે છે.
In simple words: અનિયંત્રિત સાધુઓ, ભિક્ષુકો, તાંત્રિકો અને જ્યોતિષીઓ લોકોમાં અનિશ્ચિતતા અને ઉદાસીનતાનું વાતાવરણ બનાવે છે.

Exam Tip: List the specific groups identified by the author as creating a negative atmosphere among the public.

Question 3. શ્રોતમુનિ આશ્રમના વ્યવસ્થાપક સ્વામીજી લેખકને શેની સગવડ કરી આપવાના હતા?
Answer: શ્રોતમુનિ આશ્રમના વ્યવસ્થાપક સ્વામીજી લેખકને ભણવા માટે પંડિતજીની સગવડ કરી આપવાના હતા.
In simple words: શ્રોતમુનિ આશ્રમના સ્વામીજી લેખકને ભણવા માટે પંડિતજીની વ્યવસ્થા કરી આપવાના હતા.

Exam Tip: Identify the specific educational help offered to the author by the Ashram manager.

Question 4. પરમહંસ આશ્રમમાં શી વ્યવસ્થા હતી?
Answer: જેને કોઈ આશ્રમમાં સ્થાન ન મળે તેને માટે પરમહંસ આશ્રમમાં માત્ર ઊતરવાની જગ્યા મળતી.
In simple words: પરમહંસ આશ્રમમાં ફક્ત રહેવાની જગ્યાની વ્યવસ્થા હતી, ખાસ કરીને જેમને બીજે ક્યાંય આશ્રય ન મળે તેમના માટે.

Exam Tip: State the primary (and limited) facility available at the Paramhans Ashram.

Question 5. પરમહંસ આશ્રમનું સંચાલન કોણ કરતું હતું?
Answer: પરમહંસ આશ્રમનું સંચાલન સ્વામી બીરગિરિજી કરતા હતા.
In simple words: સ્વામી બીરગિરિજી પરમહંસ આશ્રમનું સંચાલન કરતા હતા.

Exam Tip: Name the person responsible for the administration of the Paramhans Ashram.

5. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો :

Question 1. લેખકે બાલ્યકાળમાં પાઠશાળામાં શેનું અધ્યયન કરેલું?
A. બાળપોથીનું
B. ગણિતનું
C. થોડા શ્વોકો તથા રુદ્રીનું
D. વેદઉપનિષદનું
Answer: (C) થોડા શ્વોકો તથા રુદ્રીનું
In simple words: લેખકે તેમના બાળપણમાં શાળામાં થોડા શ્લોકો અને રુદ્રીનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

Exam Tip: Identify the specific subjects or texts the author studied in his early education.

Question 2. બાલ્યકાળમાં કરેલા અધ્યયનમાં લેખક કયા વિષય વિશે કશું જાણતા નહોતા?
A. સંસ્કૃત
B. ગુજરાતી
C. સંસ્કૃતનું વ્યાકરણ
D. ભગવદ્ગીતા
Answer: (C) સંસ્કૃતનું વ્યાકરણ
In simple words: બાળપણના અભ્યાસ દરમિયાન લેખક સંસ્કૃત વ્યાકરણ વિશે કંઈ જાણતા નહોતા.

Exam Tip: Pinpoint the specific area of knowledge that was missing from the author's childhood studies.

Question 3. ગામલોકોએ લેખકને આગ્રહ કરી કેટલા રૂપિયા આપ્યા હતા?
A. પચાસ
B. ત્રીસ
C. ચાલીસ
D. સો
Answer: (B) ત્રીસ
In simple words: ગામના લોકોએ લેખકને પ્રેમથી ત્રીસ રૂપિયા આપ્યા હતા.

Exam Tip: Remember the exact amount of money given by the villagers to the author.

Question 4. મથુરામાં કઈ નદી આવેલી છે?
A. સરસ્વતી
B. તાપી
C. સાબરમતી
D. જમુના
Answer: (D) જમુના
In simple words: મથુરા શહેરમાં જમુના નદી આવેલી છે.

Exam Tip: Identify the river associated with the city of Mathura mentioned in the text.

Question 5. મથુરામાં લોકો જમુનાજીને જોઈને શું બોલતા?
A. હર હર મહાદેવ
B. રાધે રાધે રાધેકૃષ્ણ
C. જય જમુનાજી
D. જમના મૈયા કી કૃપા સે
Answer: (D) જમના મૈયા કી કૃપા સે
In simple words: મથુરાના લોકો જમુના નદીને જોઈને "જમના મૈયા કી કૃપા સે" એમ બોલતા હતા.

Exam Tip: Recall the specific phrase or greeting used by people when seeing the Yamuna river.

Question 6. લેખક વૃંદાવનમાં કોના આશ્રમમાં સંસ્કૃત ભણવા માટે ગયા?
A. બાબા રામદેવના
B. પરમહંસના
C. શ્રોતમુનિના
D. રમણ મહર્ષિના
Answer: (C) શ્રોતમુનિના
In simple words: લેખક સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કરવા વૃંદાવનમાં શ્રોતમુનિના આશ્રમમાં ગયા.

Exam Tip: Name the specific ashram where the author went to study Sanskrit in Vrindavan.

Question 7. કોની દુકાને સસ્તાં તથા સારાં પુસ્તકો મળતાં હતાં?
A. ગીતા પ્રેસ ગોરખપુરની
B. મોતીલાલ બનારસીદાસની
C. ચોખંબા પ્રકાશનની
D. વિશ્વવિદ્યાલય પ્રકાશનની
Answer: (A) ગીતા પ્રેસ ગોરખપુરની
In simple words: ગીતા પ્રેસ ગોરખપુરની દુકાન પર સસ્તાં અને સારાં પુસ્તકો મળતા હતા.

Exam Tip: Identify the specific publishing house or store known for affordable and good quality books.

Question 8. લેખક લઘુકૌમુદી પુસ્તક કેમ ખરીદી શક્યા નહિ?
A. દસ આના ખૂટતા હતા.
B. પ્રવાસમાં બધા રૂપિયા ખરચાઈ ગયા હતા.
C. અઢી આના ખૂટતા હતા.
D. પુસ્તક સાચવવાની જગ્યા નહોતી.
Answer: (C) અઢી આના ખૂટતા હતા.
In simple words: લેખકને લઘુકૌમુદી પુસ્તક ખરીદવા માટે અઢી આના ખૂટતા હોવાથી તે ખરીદી શક્યા નહિ.

Exam Tip: Recall the precise amount of money that was short for purchasing the book.

Question 9. 'લઘુકૌમુદી'નું મૂલ્ય શું હતું?
A. સોળ આના
B. સાડા દસ આના
C. અઢી આના
D. ચાર આના
Answer: (B) સાડા દસ આના
In simple words: 'લઘુકૌમુદી' પુસ્તકની કિંમત સાડા દસ આના હતી.

Exam Tip: State the exact price of the book 'Laghukaumudi' as mentioned in the text.

Question 10. લેખકને પરમહંસ આશ્રમના સ્વામીએ ક્યાં આસન લગાવવા કહ્યું?
A. આશ્રમની એક ઓરડીમાં
B. ખુલ્લી રવેશીમાં
C. અગાશીમાં
D. ઓસરીમાં
Answer: (B) ખુલ્લી રવેશીમાં
In simple words: પરમહંસ આશ્રમના સ્વામીએ લેખકને ખુલ્લી રવેશીમાં પોતાનું આસન પાથરવાનું કહ્યું.

Exam Tip: Remember the specific location designated by the Swami for the author to set up his mat.

Question 11. દુકાનદાર પાસેથી પુસ્તક ખરીધા પછી લેખકને શું લાગ્યું?
A. સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો.
B. ભગવાન મળી ગયા.
C. કુબેરની કૃપા વરસી.
D. બેડો પાર થઈ ગયો.
Answer: (A) સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો.
In simple words: દુકાનદાર પાસેથી પુસ્તક ખરીદ્યા પછી લેખકને જાણે સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો હોય તેવું લાગ્યું.

Exam Tip: Capture the author's immense joy and sense of achievement after acquiring the desired book.

Question 12. લેખક શેમાં માનતા નહોતા?
A. પૈસા ઉધાર લેવામાં
B. મૂર્તિપૂજામાં
C. પૈસા વેડફી નાખવામાં
D. અધ્યયન કરવામાં
Answer: (B) મૂર્તિપૂજામાં
In simple words: લેખક મૂર્તિપૂજામાં માનતા નહોતા.

Exam Tip: Identify the specific belief or practice that the author did not adhere to.

6. કૌસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરોઃ (તાલાવેલી, પરમહંસ આશ્રમ, ગંદકી, અન્નક્ષેત્ર, ધર્મપ્રચાર)
Answer:
1. ચારે તરફ ગંદકી !
2. અન્નક્ષેત્ર માં ભોજન કરો અથવા ભૂખ્યા રહો.
3. ધર્મપ્રચાર કરવો હોય તો સંસ્કૃત વિદ્યા ભણવી જોઈએ.
4. મને દૂર આવેલા પરમહંસ આશ્રમ નું નામ આપ્યું.
5. સંસ્કૃત ભણવાની તીવ્ર તાલાવેલી હતી.
In simple words: કૌંસમાં આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને ખાલી જગ્યા ભરો.

Exam Tip: Choose the most suitable word from the given options to logically complete each sentence, demonstrating comprehension of the text.

7. નીચેના વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો?
Answer:
1. મને વિદાય આપવા ગામમાંથી કોઈ આવ્યું નહોતું. ખોટું
2. આ જલપ્રવાહ પણ કૃપા કરતો હશે? ખરું
3. ગીતાપ્રેસ ગોરખપુરની દુકાને સસ્તા અને સારાં પુસ્તકો મળતાં હતાં. ખરું
4. વૃંદાવનના મુખ્ય મંદિર રાધાકૃષ્ણનાં દર્શન કરવા જા. ખોટું
5. આવા પ્રસંગો જીવનભર યાદ રહેતા નથી. ખોટું
In simple words: આપેલા વાક્યો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો.

Exam Tip: Read each statement carefully and compare it with the events and facts presented in the story to determine if it is true or false.

અઢી આના વ્યાકરણ

1. નીચે આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ લખો:
Answer:
• તાલાવેલી = અધીરાઈ, તડપ
• અશ્રુ = આંસુ
• અધ્યયન = શિક્ષણ, અભ્યાસ
• પાઠશાળા = નિશાળ
• શ્રદ્ધાળુ = શ્રદ્ધાવાન, આસ્થાવાન
• મૈયા = માતા
• કૃપા = મહેરબાની
• પ્રતીતિ = ખાતરી
• પાથરણું = પથારી, બિછાત
• સંચાલન = વહીવટ
• ખુમારી = ગર્વ, સ્વાભિમાન
• ગમગીન = ઉદાસ, દિલગીર
• ચમકારો = ઝબકારો
• યાચના = ભિક્ષા
• દષ્ટિ = નજર
• દેવું = કરજ
• ખજાનો = ધનનો ભંડાર
• કલ્યાણ = મંગળ, હિત
In simple words: આપેલા શબ્દોના સરખા અર્થવાળા શબ્દો લખો.

Exam Tip: Expand your vocabulary by learning synonyms for the words provided, ensuring you understand their nuances.

2. નીચે આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખોઃ
Answer:
• અનિયંત્રિત \( \times \) નિયંત્રિત
• નિશ્ચિત \( \times \) અનિશ્ચિત
• ગંદકી \( \times \) સ્વચ્છતા
• સગવડ \( \times \) અગવડ
• સસ્તું \( \times \) મોંઘું
• સારું \( \times \) ખરાબ
• અજાણ્યું \( \times \) જાણીતું
• સજ્જન \( \times \) દુર્જન
• આશા \( \times \) નિરાશા
• સ્વર્ગ \( \times \) નરક
• હરખ \( \times \) શોક
In simple words: આપેલા શબ્દોના વિરોધી અર્થવાળા શબ્દો લખો.

Exam Tip: Practice identifying antonyms by finding words that have the opposite meaning of the given terms.

3. નીચે આપેલા શબ્દોમાંથી ધ્વનિઓ છૂટા પાડીને લખો:
Answer:
• બાલ્યકાળ \( = \) બ્ \( + \) આ \( + \) લ્ \( + \) ય્ \( + \) અ \( + \) ક્ \( + \) આ \( + \) ળ્ \( + \) અ
• તાંત્રિકો \( = \) ત્ \( + \) આં \( + \) ત્ \( + \) ર્ \( + \) ઇ \( + \) ક્ \( + \) ઓ
• ખજાનો \( = \) ખ્ \( + \) અ \( + \) જ્ \( + \) આ \( + \) ન્ \( + \) ઓ
In simple words: આપેલા શબ્દોના દરેક અક્ષરને તેના મૂળ ધ્વનિઓમાં અલગ પાડીને લખો.

Exam Tip: Understand the basic phonetic components of Gujarati letters to correctly separate the sounds in each word.

4. નીચે આપેલા ધ્વનિઓને જોડીને શબ્દ બનાવોઃ
Answer:
• ર્ \( + \) ઉ \( + \) દ્ \( + \) ર્ \( + \) ઈ \( = \) રુદ્રી
• જ્ \( + \) ય્ \( + \) ઓ \( + \) ત્ \( + \) ઇ \( + \) ષ્ \( + \) ઈ \( = \) જ્યોતિષી
• સ્ \( + \) વ્ \( + \) અ \( + \) ર્ \( + \) ગ્ \( + \) અ \( = \) સ્વર્ગ
In simple words: આપેલા ધ્વનિઓને ભેગા કરીને એક સંપૂર્ણ શબ્દ બનાવો.

Exam Tip: Combine the phonetic elements to reconstruct the original words, practicing your understanding of sound structures.

5. નીચે આપેલા શબ્દોની જોડણી સુધારીને લખો :
Answer:
1. અધ્યયન
2. શ્લોક
3. ધાર્મિક
4. શ્રદ્ધાળુ
5. બ્રહ્મનિષ્ઠા
6. પ્રાકૃતિક
7. લઘુકૌમુદી
8. બિહારીજી
9. સંસ્કૃત
10. મૂર્તિપૂજા
11. પ્રસિદ્ધ
12. મહત્ત્વ
In simple words: આપેલા શબ્દોની સાચી જોડણી કરીને ફરીથી લખો.

Exam Tip: Pay close attention to spelling rules and common errors to write the correct forms of the given words.

6. નીચે આપેલા શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો:

Question. રવેશી, વૃંદાવન, ખજાનો, સ્વર્ગ, ભિક્ષુકો
Answer: The provided words, when arranged in alphabetical order, are: ખજાનો, ભિક્ષુકો, રવેશી, વૃંદાવન, and સ્વર્ગ. This is the correct sequence.
In simple words: First comes 'Khajano', then 'Bhikshuko', 'Raveshi', 'Vrundavan', and lastly 'Swarg'.

Exam Tip: When sorting words alphabetically in Gujarati, focus on the initial letter and then the subsequent letters to ensure correct order.

7. નીચે આપેલા પ્રત્યેક શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો:

Question. બાળપણનો સમય
Answer: બાલ્યકાળ. This term describes the period of childhood.
In simple words: This means childhood.

Exam Tip: For single-word answers, always check if the question implies a specific term from the lesson.

Question. અધ્યયન કરવાનું સ્થળ
Answer: પાઠશાળા, નિશાળ. Both words refer to a place for study or learning.
In simple words: This is a school or a place where learning happens.

Exam Tip: When multiple synonyms are correct, listing both can demonstrate a deeper understanding.

Question. જેને કશું મેળવવાની ઇચ્છા ન હોય એવી વ્યક્તિ
Answer: નિઃસ્પૃહ. This term describes a person who has no desire to acquire anything.
In simple words: This means a person who doesn't wish for anything.

Exam Tip: Understand the root meaning of the word to remember such specific terms easily.

Question. તંત્રવિદ્યાને અનુસરનાર વ્યક્તિ
Answer: તાંત્રિક. This person follows or practices tantric knowledge or rituals.
In simple words: This is a person who practices Tantra Vidya.

Exam Tip: Contextual terms often refer to specific roles or practitioners in traditional systems.

Question. પરમેશ્વર એક જ છે એવું સમજી એમાં નિષ્ઠા રાખવી તે
Answer: એકબ્રહ્મનિષ્ઠા. This indicates a strong devotion or faith in the belief that God is one.
In simple words: This means having firm belief that there is only one God.

Exam Tip: Longer definitions often combine several related concepts into a single precise term.

Question. સૂવા માટેની પથારી
Answer: પાથરણું. This word refers to a bedding or mat used for sleeping.
In simple words: This is a mat or bedding used to sleep.

Exam Tip: Pay attention to descriptive phrases that can be summarized by a single, specific noun.

8. નીચે આપેલા રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ આપી, તેમનો વાક્યોમાં પ્રયોગ કરો:

Question. હિલોળે ચડવું
Answer: This idiom means to experience great joy or excitement. The meaning is "આનંદ-ઉત્સાહ પ્રગટ કરવો". For example, during Navratri festival, the whole city was filled with happiness: નવરાત્રિના પર્વે આખું શહેર હિલોળે ચડ્યું હતું.
In simple words: It means to be full of happiness or excitement. The example sentence says the whole city was thrilled during Navratri.

Exam Tip: When asked for the meaning and a sentence, ensure both parts are clear and the sentence correctly demonstrates the idiom's usage.

Question. ગળણીથી ગાળવું
Answer: This idiom means to carefully analyze or filter information to find the essential points, meaning "તારણ કાઢવું, સાર કાઢવો". For example, a wise person decides right from wrong by carefully considering things: બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ ગળણીથી ગાળીને યોગ્ય-અયોગ્ય નક્કી કરે છે.
In simple words: It means to think carefully to find the main point or decide what's right. The example says a smart person sorts out right and wrong.

Exam Tip: Idioms often have figurative meanings; identify the core action implied by the phrase in context.

Question. બાધ માનવો
Answer: This idiom means to object or to take offense, meaning "વાંધો લેવો". For example, one should not object to the principle of equality for all religions: સર્વધર્મસમભાવ પ્રત્યે કોઈએ બાધ માનવો ન જોઈએ.
In simple words: It means to object or disagree. The example states that no one should object to treating all religions equally.

Exam Tip: Pay attention to negative constructions in example sentences, as they often clarify the idiom's typical usage.

9. નીચે આપેલા શબ્દોની સંધિ છૂટી પાડો:

Question. નિઃસ્પૃહ
Answer: The correct split for this word is \( નિસ્ + સ્પૃહ \). This shows the individual components.
In simple words: It separates into 'Nis' and 'Spruh'.

Exam Tip: For Sandhi splitting, identify the root words and the connecting elements that form the compound word.

Question. શ્રદ્ધા
Answer: The correct split for this word is \( શ્રત્ + ધા \). This demonstrates its formation.
In simple words: It separates into 'Sharat' and 'Dha'.

Exam Tip: Understanding common Sandhi rules helps in accurately splitting words into their base forms.

Question. નિર્ણય
Answer: The correct split for this word is \( નિસ્ + નય \). This reveals the constituent parts.
In simple words: It separates into 'Nis' and 'Nay'.

Exam Tip: Practice with various word types to become proficient in Sandhi analysis.

Question. અધ્યયન
Answer: The correct split for this word is \( અધિ + અયન \). This highlights its origin.
In simple words: It separates into 'Adhi' and 'Ayan'.

Exam Tip: Remember common prefixes and suffixes as they often indicate the split points in compound words.

Question. નિરાશા
Answer: The correct split for this word is \( નિર + આશા \). This shows how it is formed.
In simple words: It separates into 'Nir' and 'Aasha'.

Exam Tip: Pay attention to vowel changes and consonant blending when splitting words to ensure accuracy.

Question. પ્રત્યેક
Answer: The correct split for this word is \( પ્રતિ + એક \). This indicates its component elements.
In simple words: It separates into 'Prati' and 'Ek'.

Exam Tip: Words derived from Sanskrit roots often follow specific Sandhi rules that are useful to memorize.

Question. વ્યવસ્થિત
Answer: The correct split for this word is \( વિ + અવસ્થિત \). This reveals its structure.
In simple words: It separates into 'Vi' and 'Avasthit'.

Exam Tip: Look for common prefixes like 'vi-' that often introduce a Sandhi split.

Question. સ્વચ્છ
Answer: The correct split for this word is \( સુ + અચ્છ \). This shows its etymological parts.
In simple words: It separates into 'Su' and 'Achchh'.

Exam Tip: Understanding the meaning of the split parts can sometimes help confirm the correct Sandhi division.

10. સૂચના પ્રમાણે કરો:

Question 1. મારાથી સીધા મથુરા-વૃંદાવન જવાનું નક્કી કરાયું. (કર્તરિવાક્ય બનાવો.)
Answer: The active voice sentence is: મેં સીધા મથુરા-વૃંદાવન જવાનું નક્કી કર્યું. This changes the passive construction to an active one.
In simple words: I decided to go directly to Mathura-Vrindavan.

Exam Tip: To convert to active voice, identify the agent of the action and make it the subject of the sentence.

Question 2. સ્વામીજીથી પરમહંસ આશ્રમ જવાનું સૂચન કરાયું. (કર્તરિવાક્ય બનાવો.)
Answer: The active voice sentence is: સ્વામીજીએ પરમહંસ આશ્રમ જવાનું સૂચન કર્યું. This makes the Swami the direct actor.
In simple words: The Swami suggested going to Paramhansa Ashram.

Exam Tip: Focus on making the actual doer of the action the subject in an active voice conversion.

Question 3. હું એક-બે વર્ષ થોડું વ્યાકરણ શીખી લઉં. (કર્મણિવાક્ય બનાવો.)
Answer: The passive voice sentence is: મારાથી એક-બે વર્ષ થોડું વ્યાકરણ શીખી લેવાય. This expresses the action as being done to the grammar.
In simple words: A little grammar should be learned by me in one or two years.

Exam Tip: In passive voice, the object of the active sentence becomes the subject, and the original subject may be introduced by 'by'.

Question 4. મેં પુસ્તક પાછું આપ્યું. (કર્મણિવાક્ય બનાવો.)
Answer: The passive voice sentence is: મારાથી પુસ્તક પાછું અપાયું. This puts the emphasis on the book being returned.
In simple words: The book was returned by me.

Exam Tip: When converting to passive voice, the verb form will often change to reflect the action being received.

Question 5. હું મારું પાથરણું પાથરીને બેઠો. (કર્મણિવાક્ય બનાવો.)
Answer: The passive voice sentence is: મારાથી મારું પાથરણું પાથરીને બેસાયું. This expresses the act of sitting as something done to the self.
In simple words: I sat down after spreading my mat.

Exam Tip: For reflexive actions, the passive construction can indicate the action being performed on oneself.

Question 6. હું હરખથી પાછો ફર્યો. (ભાવેવાક્ય બનાવો.)
Answer: The 'Bhave Vaky' sentence is: મારા વડે હરખથી પાછા ફરાયું. This construction highlights the emotion of returning.
In simple words: I returned happily.

Exam Tip: 'Bhave Vaky' (Impersonal/Emotive voice) often focuses on the state or feeling associated with the action, often using 'વડે'.

Question 7. હું આશા અને લાલચભરી દષ્ટિથી જોતો. (ભાવેવાક્ય બનાવો.)
Answer: The 'Bhave Vaky' sentence is: મારાથી આશા અને લાલચભરી દષ્ટિથી જોવાતું. This construction emphasizes the manner of looking.
In simple words: I was looking with hopeful and greedy eyes.

Exam Tip: 'Bhave Vaky' often uses the "-atu" ending for verbs to express a continuous or habitual state.

Question 8. લઘુકોમુદી વિના કેમ ભણવું? (પ્રેરકવાક્ય બનાવો.)
Answer: The causative sentence is: ગુરુજી લઘુકીમુદી વિના કેમ ભણાવે? This shows someone causing the action of teaching.
In simple words: How can Guruji teach without Laghukaumudi?

Exam Tip: Causative sentences introduce an agent who causes or gets the action done by someone else.

Question 9. ગામલોકોએ મને ત્રીસ રૂપિયા આપ્યા હતા. (પ્રેરકવાક્ય બનાવો.)
Answer: The causative sentence is: શેઠજીએ મને ગામલોકો દ્વારા ત્રીસ રૂપિયા અપાવ્યા હતા. This indicates that someone caused the villagers to give money.
In simple words: The rich man had me given thirty rupees by the villagers.

Exam Tip: Causative forms often imply a mediating agent (e.g., 'દ્વારા') through whom the action is performed.

અઢી આના Summary in Gujarati

અઢી આના પાઠપરિચય

સ્વામી સચ્ચિદાનંદ (જન્મ: ઇ. સ. 1932). He had a very strong desire for education. So, he decided to leave his village and go to Vrindavan to learn Sanskrit. He felt great sorrow seeing the filth all around Mathura. When he was leaving, the villagers gave him thirty rupees.

He needed to move forward with only this amount of money. After deducting travel expenses, he had only eight annas left. How would this small amount cover his education and living costs? Swami Sachchidanand has simply and easily described his struggle and the difficulties he faced while staying at the "Paramhansa Ashram."

અઢી આના ભાષાસજતા

શબ્દાલંકારના પ્રકારો:

• વર્ણાનુપ્રાસ કે વર્ણસગાઈ
• શબ્દાનુપ્રાસ કે યમક
• અંત્યાનુપ્રાસ

1. વર્ણાનુપ્રાસ કે વર્ણસગાઈ: When a specific letter is repeated multiple times in a line of poetry or prose, creating a pleasant sound, it is called Varnanupras or Varnasagai अलंकार. For example:

• પ્રભુના પ્રેમનાં પુષ્પો પરોવી કાવ્યમાળા તું.
• સાંકડી શેરીમાં સસરો સામા મળ્યા રે.
• ભૂખથીયે ભૂંડી ભીખ છે.

Here, the letter 'પ', 'સ', and 'ભ' are repeated, making the lines more rhythmic.

2. શબ્દાનુપ્રાસ: When words with similar pronunciations but different meanings appear in a line of poetry or prose, making it enjoyable to hear, it is called Shabdanupras अलंकार. For example:

• માયાની છાયામાંથી કાયાને મુક્ત કરવા ગોવિંદરાયાની માયા કરો.
• આ તે શા તુજ હાલ સુરત સોનાની મૂરત; થયા પૂરા બેહાલ, સુરત તુજ રડતી સૂરત.
• કે હીન જન્મે નવ હીન માનવ, કે હીન કર્મે કરી હીન માનવ.

In the first line, words like 'માયા', 'છાયા', 'કાયા', 'રાયા' have similar sounds but different meanings. In the second, 'હાલ', 'બેહાલ', 'મૂરત', 'સુરત' are used, and in the third, 'હીન' is repeated with different connotations.

3. અંત્યાનુપ્રાસ: When words at the end of two consecutive lines of poetry or prose have similar pronunciations, creating a rhyme, it is called Antyanupras अलंकार. For example:

• ઝાકળના પાણીનું બિંદુ, એકલવાયું બેઠું તું; સૂરજ સામે જોતું'તું ને ઝીણું ઝીણું રોતું તું.
• ઊંડો કૂવો ને ફાટી બોક, શીખ્યું-સાંભળ્યું સર્વે ફોક.
• સહુ ચલો જીતવા જંગ, ગૂગલો વાગે; યા હોમ કરીને પડો, ફત્તેહ છે આગે.

Here, at the end of the first two lines, 'બેઠું'તું' and 'રોતું'તું' rhyme. After that, 'બોક' and 'ફોક' rhyme, and subsequently, 'વાગે' and 'આગે' have similar sounding words at the end.

પાઠ્યપુસ્તકમાંથી શબ્દાલંકારનાં ઉદાહરણો આ પ્રમાણે છે:

• ના સળગી એક સગડી મારી
  વાત વિપતની ભારી – The repetition of 'સ' and 'વ' demonstrates Varnanupras, while 'મારી' and 'ભારી' show Antyanupras.
• ખમ્મા કહેતાં પાંપણ પરથી નહીં ખરેલાં આંસુ.
• ઘરને ખૂણે એકલવાયું સળગ્યો.
• ઉપરવાળી બેંક
  આજનું ખાણું આજ આપે ને કાલની વાતો કાલ. – This is an example of Antyanupras.
• હેતુ ગણતું હેત. - This is Varnanupras due to the repetition of 'હ'.
• સળગી આભઅટારી, ના સળગી એક સગડી મારી. – This is Shabdanupras.

અઢી આના શબ્દાર્થ

• અઢી આના – Currently, about fifteen paise.
• બાલ્યકાળ – The period of childhood.
• પાઠશાળા – A place for studying, a school.
• રુદ્રી – A collection of selected mantras from the Yajurveda.
• અધ્યયન – The act of learning or studying.
• પાકા થયા – Became firm or strong.
• અશ્રુ – Tears.
• નિઃસ્પૃહ – Without desire or craving, one who wishes for nothing.
• ભાવવિભોર – Overwhelmed with emotion.
• અનિયંત્રિત – Without control, unrestrained.
• તાંત્રિકો – Followers of tantra vidya.
• હિત – Benefit, advantage.
• અહિત – Harm, disadvantage.
• સ્પર્શ નહિ કરવાનો નિયમ – The rule for ascetics not to touch money, considering material wealth as the root of evil.
• આગંતુક – A new arrival, a newcomer.
• શ્રદ્ધાળુ – Devout, faithful.
• મૈયા - Mother.
• કૃપા – Kindness, grace.
• જલપ્રવાહ – Flow of water.
• એકબ્રહ્મનિષ્ઠા – Steadfast devotion to the belief that God is one.
• પ્રતીતિ – Assurance, conviction.
• કલ્યાણ – Welfare, good fortune.
• પઢા દંગે – Will teach.
• રહને કી જગહ – A place to stay.
• લઘુકૌમુદી – A grammar book of the Sanskrit language.
• તીવ્ર – Intense, keen.
• તાલાવેલી – Eagerness, impatience, (here) longing.
• પાથરણું – Bedding, a mat for sleeping.
• સંચાલન – Management, administration.
• રવેશી – Verandah, gallery.
• ગમગીન – Sad, gloomy.
• યાચનાવૃત્તિ – Begging, asking for alms.
• ખુમારી – Pride, self-respect.
• ઢીલુંઢસ – Extremely loose, completely relaxed.
• પ્રતિ – Every moment, constantly. (here) Something incomprehensible.
• ખજાનો – A treasure chest, wealth.
• દેવું – Debt.

અઢી આના રૂઢિપ્રયોગ

• હિલોળે ચડવું – To experience great joy and enthusiasm.
• ગળણીથી ગાળવું – (Here) To draw conclusions, to extract the essence.
• તાલાવેલી લાગવી – To feel intense eagerness or impatience.
• ઢીલાઢસ થઈ જવું – To become completely slack or weak.