GSEB Class 8 Gujarati Textbook પુનરાવર્તન 2 Solutions

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. કંઠસ્થ કરેલ એક સ્થાનિક લોકગીત વર્ગખંડમાં રજૂ કરો.
Answer: વિદ્યાર્થીઓએ વર્ગખંડમાં રજૂ કરવા માટે એક સ્થાનિક લોકગીત તૈયાર કરવું જોઈએ. તેઓએ ગીતના શબ્દો અને સૂર બંને શીખવા પડશે. આ પ્રવૃત્તિથી બધા વિદ્યાર્થીઓને મનોરંજન મળશે અને લોકસાહિત્યનો અનુભવ પણ થશે.
In simple words: એક સ્થાનિક લોકગીત યાદ કરીને વર્ગમાં ગાવો.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ પ્રવૃત્તિ આધારિત પ્રશ્ન આવે, ત્યારે તેમાં શું કરવાનું છે અને તેનાથી શું ફાયદો થશે, તે સ્પષ્ટ જણાવો.

Question 2. એકમમાં આવતા રૂઢિપ્રયોગો અને કહેવતોની યાદી તૈયાર કરો.
Answer: આ એકમમાં ઘણા રૂઢિપ્રયોગો અને કહેવતોનો ઉપયોગ થયેલ છે. ઉદાહરણ તરીકે: 'પાન ખરે તેમ ખરવાં' (એક પછી એક મૃત્યુ પામવું), 'રઝળી પડવાં' (અનાથ થઈ જવું). આ ઉપરાંત, 'નાક કપાવવું' (આબરૂ ગુમાવવી), 'નવ નેજા પડવા' (ખૂબ મુશ્કેલી પડવી) જેવી અન્ય કહેવતો અને રૂઢિપ્રયોગો પણ મળી શકે છે. આવા શબ્દસમૂહોની યાદી બનાવવાથી ભાષા સમજવામાં સરળતા રહે છે.
In simple words: પાઠમાંથી મળતા રૂઢિપ્રયોગો અને કહેવતો શોધીને તેમની યાદી બનાવો.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગો અને કહેવતો યાદ કરતી વખતે, તેમનો અર્થ અને ઉપયોગ પણ સાથે યાદ રાખો જેથી તે લાંબા સમય સુધી યાદ રહે.

Question 3. કોઈ પણ બે કહેવત અને રૂઢિપ્રયોગના અર્થ આપી વાક્યમાં પ્રયોગ કરો.
Answer: અહીં બે કહેવતો અને રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ આપીને વાક્યમાં ઉપયોગ કરેલ છે:
(i) કહેવત: 'દીવા તળે અંધારું' – અર્થ: બીજાને સલાહ આપનાર પોતે જ ભૂલ કરે.
વાક્ય: સરપંચ ગામમાં સ્વચ્છતાની વાતો કરે છે, પણ તેમના ઘર પાસે કચરાનો ઢગલો છે, ખરેખર દીવા તળે અંધારું.
(ii) રૂઢિપ્રયોગ: 'આંખમાં ધૂળ નાખવી' – અર્થ: છેતરવું.
વાક્ય: ચોરે દુકાનદારની આંખમાં ધૂળ નાખીને પૈસા ચોરી લીધા.
In simple words: કોઈ પણ બે કહેવત અને રૂઢિપ્રયોગ લો, તેમનો અર્થ સમજાવો અને પછી તેમને વાક્યમાં વાપરો.

Exam Tip: વાક્યપ્રયોગ કરતી વખતે એ ધ્યાન રાખો કે રૂઢિપ્રયોગ કે કહેવતનો અર્થ વાક્યમાં સ્પષ્ટ થાય અને તે યોગ્ય રીતે બંધ બેસે.

Question 4. લોકસાહિત્યની વાર્તાઓનો સંગ્રહ તૈયાર કરો.
Answer: લોકસાહિત્યની વાર્તાઓનો સંગ્રહ તૈયાર કરવો એ એક રસપ્રદ પ્રવૃત્તિ છે. તેમાં વિવિધ પ્રદેશોની, ખાસ કરીને ગુજરાતની, જૂની લોકકથાઓનો સમાવેશ કરી શકાય છે. દાદા-દાદી પાસેથી અથવા પુસ્તકોમાંથી આવી વાર્તાઓ ભેગી કરી શકાય. આ સંગ્રહમાં શૌર્યકથાઓ, પ્રેમકથાઓ અને જ્ઞાનવર્ધક વાર્તાઓનો સમાવેશ કરવો જોઈએ. તે આપણી સંસ્કૃતિનો પરિચય કરાવે છે.
In simple words: જૂની લોકવાર્તાઓ એકઠી કરીને તેમનો સંગ્રહ બનાવો.

Exam Tip: વાર્તાઓનો સંગ્રહ બનાવતી વખતે, વાર્તાઓ કયા પ્રદેશની છે અથવા કયા પ્રકારની છે, તે પણ નોંધો.

Question 5. “સત્યના પ્રયોગો” જેવી અન્ય આત્મકથાઓ મેળવી તેની યાદી બનાવો અને તેમાંથી મનપસંદ આત્મકથાંશ ટૂંકમાં લખો.
Answer: "સત્યના પ્રયોગો" જેવી ઘણી આત્મકથાઓ ઉપલબ્ધ છે. કેટલીક જાણીતી આત્મકથાઓમાં જવાહરલાલ નેહરુની "એન ઓટોબાયોગ્રાફી", અબ્દુલ કલામની "અગનપંખ" અને સરદાર પટેલની જીવનકથા જેવી રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી કોઈ એક આત્મકથા પસંદ કરીને, તમને સૌથી વધુ ગમતો ભાગ ટૂંકમાં લખો. આનાથી તમને મહાન વ્યક્તિત્વોના જીવન વિશે જાણવા મળશે.
In simple words: “સત્યના પ્રયોગો” જેવી બીજી આત્મકથાઓ શોધો, તેમની યાદી બનાવો અને તેમાંથી તમને ગમતો ભાગ ટૂંકમાં લખો.

Exam Tip: આત્મકથામાંથી મનપસંદ ભાગ લખતી વખતે, એ ભાગ કેમ ગમ્યો તે પણ એક કે બે વાક્યમાં સમજાવો.

Question 6. કાવ્યમાં આવતા પ્રાસવાળા શબ્દો સાથે એવા જ બીજા શબ્દોની યાદી તૈયાર કરો.
Answer: કાવ્યમાં આવતા પ્રાસવાળા શબ્દો જેવા કે 'વાવણીયા' અને 'રાખડીયા' જેવા શબ્દોની યાદી તૈયાર કરવી જોઈએ. તેવા જ બીજા શબ્દોમાં 'મોળિયા' (પ્રાસ: 'વાવણીયા'), 'સાથીયા' (પ્રાસ: 'રાખડીયા'), 'પાણીયા', 'ઢોળિયા' વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આવા શબ્દો કાવ્યને વધુ સુંદર અને લયબદ્ધ બનાવે છે.
In simple words: કવિતામાં જે શબ્દોનો અવાજ સરખો આવે છે, તેવા શબ્દોની બીજી યાદી બનાવો.

Exam Tip: પ્રાસવાળા શબ્દો શોધતી વખતે, ફક્ત છેલ્લા અક્ષરનો જ નહીં, પરંતુ શબ્દના ઉચ્ચારણનો પણ મેળ જુઓ.

Question 7. અઘરા લાગતા કોઈ પણ પાંચ શબ્દો શોધી શબ્દકોશનો ઉપયોગ કરી તેના અર્થો શોધો, પછી જૂથમાં ચર્ચા કરો.
Answer: વિદ્યાર્થીઓએ પાઠમાંથી અઘરા લાગતા પાંચ શબ્દો પસંદ કરવા જોઈએ. પછી, શબ્દકોશનો ઉપયોગ કરીને તેમના અર્થો શોધવા પડશે. ઉદાહરણ તરીકે, 'દ્રવી ઊઠવું' (પીગળી જવું), 'અન્નક્ષેત્ર' (જ્યાં અન્ન આપવામાં આવે), 'મૈયત' (મૃતદેહ). આ શબ્દોના અર્થ શોધ્યા પછી, જૂથમાં તેમની ચર્ચા કરવાથી સમજ વધુ સ્પષ્ટ થાય છે.
In simple words: પાઠમાંથી પાંચ અઘરા શબ્દો શોધીને શબ્દકોશમાંથી તેમના અર્થ જાણો, પછી મિત્રો સાથે તેના વિશે વાત કરો.

Exam Tip: શબ્દોના અર્થ શોધતી વખતે, ફક્ત એક જ અર્થ નહીં, પરંતુ સંદર્ભ મુજબના અન્ય અર્થો પણ જુઓ.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. રાજાએ જગડુશાને શા માટે તેડાવ્યા?
Answer: દુકાળના લીધે ગરીબ લોકો ભૂખથી મરી રહ્યા હતા. તેથી રાજાનું હૃદય પીગળી ગયું. તેમને જગડુશા પાસેથી થોડી મદદ મળવાની આશા હતી. આથી રાજાએ શેઠ જગડુશાને બોલાવ્યા.
In simple words: દુકાળને કારણે લોકો ભૂખ્યા હતા, તેથી રાજાએ મદદ માટે જગડુશાને બોલાવ્યા.

Exam Tip: પ્રશ્નના જવાબમાં મુખ્ય કારણ અને તેના પરિણામને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો.

Question 2. વર્ષા આવી રહી છે તે શાના આધારે કહી શકાય?
Answer: વર્ષા આવી રહી છે તે આકાશમાં ચડી આવેલા કાળા વાદળો, વીજળીના ચમકારા અને પવનના સુસવાટા પરથી જાણી શકાય છે. આ ઉપરાંત, ધરતી પર લીલોતરી છવાઈ જાય છે અને ખેડૂતો વાવણીની તૈયારીઓ કરતા દેખાય છે, જેના પરથી પણ વરસાદની આગમનની જાણ થાય છે. પશુ-પંખીઓના વર્તનમાં પણ ફેરફાર જોવા મળે છે.
In simple words: વાદળો, વીજળી અને ખેડૂતોની તૈયારીઓ જોઈને વરસાદ આવવાની જાણ થાય છે.

Exam Tip: આવા વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં કુદરતી સંકેતો અને માનવીય પ્રવૃત્તિઓ બંનેનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 3. મહેમાનને રંગવાના આગ્રહનું શું પરિણામ આવ્યું?
Answer: મહેમાનને રંગવાના આગ્રહનું પરિણામ એ આવ્યું કે મહેમાન નારાજ થઈ ગયા. તેઓ રંગાવા તૈયાર ન હતા, છતાં યજમાનોએ તેમને જબરદસ્તીથી રંગવાનો પ્રયાસ કર્યો. આનાથી મહેમાનને અપમાન જેવું લાગ્યું અને તેઓ ગુસ્સે થઈને ત્યાંથી જલ્દી નીકળી ગયા. આવા આગ્રહથી ક્યારેક સંબંધો બગડી શકે છે.
In simple words: મહેમાનને જબરદસ્તી રંગવાનો પ્રયાસ કરતા તેઓ ગુસ્સે થઈને ત્યાંથી જતા રહ્યા.

Exam Tip: કોઈ પણ ઘટનાના પરિણામ જણાવતી વખતે, તેના કારણો અને તેનાથી થતી અસર બંને લખો.

Question 4. લેખકને અઢી આનાની જરૂર શા માટે પડી?
Answer: લેખકને લઘુકૌમુદી બુક ખરીદવા માટે અઢી આના ઓછા પડતા હતા. તેથી તેમને અઢી આનાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ.
In simple words: લેખકને એક પુસ્તક ખરીદવા માટે અઢી આના ઘટી રહ્યા હતા, તેથી તેમને તેની જરૂર પડી.

Exam Tip: નાના પ્રશ્નોમાં સીધો અને સ્પષ્ટ જવાબ લખો, બિનજરૂરી વિગતો ટાળો.

3. નીચેના શબ્દોની સંધિ કરો :

Question 3. નીચેના શબ્દોની સંધિ કરો :
Answer:
(i) કવિ + ઈન્દ્ર = કવીન્દ્ર
(ii) મહા + અનલ = મહાનલ
(iii) સમ + ઉલ્લાસ = સમુલ્લાસ
In simple words: આપેલા શબ્દોને જોડીને નવા શબ્દો બનાવો.

Exam Tip: સંધિ કરતી વખતે સ્વર અને વ્યંજન સંધિના નિયમો ધ્યાનપૂર્વક યાદ રાખો.

4. નીચેના શબ્દોની સંધિ છોડો :

Question 4. નીચેના શબ્દોની સંધિ છોડો :
Answer:
(i) દેવાલય = દેવ + આલય
(ii) સ્વચ્છ = સુ + અચ્છ
(iii) પરીક્ષા = પરિ + ઈક્ષા
In simple words: આપેલા જોડેલા શબ્દોને તેમના મૂળ શબ્દોમાં છૂટા પાડો.

Exam Tip: સંધિ છોડતી વખતે એ ધ્યાન રાખો કે બંને મૂળ શબ્દોનો અર્થ યોગ્ય રીતે જળવાઈ રહે.

5. નીચેનાં વાક્યોના પ્રકાર જણાવો :

Question 5. નીચેનાં વાક્યોના પ્રકાર જણાવો :
(1) વેણુ રસ્તા પર દોડ્યો.
(2) અમે ભૂખે મરી જઈએ છીએ.
(3) રાધાથી રડી પડાયું.
(4) ‘અરે, મે’માનને કાંઈ રોળ્યા વગર રહેવાય? મે'માન ક્યાંથી હાથ આવે?
(5) રાજાએ જગડુશાને આવકાર્યા?
(6) રાજાએ જગડુશાને આવકાર્યા.
Answer:
(1) વેણુ રસ્તા પર દોડ્યો. – કર્તરિવાક્ય
(2) અમે ભૂખે મરી જઈએ છીએ. – કર્તરિવાક્ય
(3) રાધાથી રડી પડાયું. – ભાવેવાક્ય
(4) “અરે, મેમાનને કાંઈ રોળ્યા વગર રહેવાય? – ભાવેવાક્ય
(5) મે'માન ક્યાંથી હાથ આવે? – કર્તરિવાક્ય
(6) રાજાએ જગડુશાને આવકાર્યા. – કર્તરિવાક્ય
In simple words: આપેલા વાક્યોને કર્તરિવાક્ય, કર્મણિવાક્ય, ભાવેવાક્ય વગેરે જેવા તેમના પ્રકારોમાં ઓળખો.

Exam Tip: વાક્યના પ્રકારો ઓળખતી વખતે, વાક્યમાં કર્તા, કર્મ અને ક્રિયાપદનો સંબંધ ખાસ તપાસો.

6. નીચની વાક્યરચનાઓ ઓળખો :

Question 6. નીચની વાક્યરચનાઓ ઓળખો :
(1) રાજા પંડિતને કાગળ આપે છે.
(2) જગડુશાએ ધનના ભંડાર ગરીબો માટે ખૂલ્લા મૂકી દીધા છે.
(3) જગડુશાથી દાન અપાયું.
(4) રાજા પંડિતના હાથમાં કાગળ અપાવે છે.
Answer:
(1) રાજા પંડિતને કાગળ આપે છે. – કર્તરિવાક્ય
(2) જગડુશાએ ધનના ભંડાર ગરીબો માટે ખુલ્લા મૂકી દીધા છે. – કર્તરિવાક્ય
(3) જગડુશાથી દાન અપાયું. – કર્મણિવાક્ય
(4) રાજા પંડિતના હાથમાં કાગળ અપાવે છે. – પ્રેરકવાક્ય
In simple words: આપેલા વાક્યો કયા પ્રકારની રચના ધરાવે છે, તે ઓળખો.

Exam Tip: વાક્યરચના ઓળખવા માટે, ક્રિયાપદના રૂપ અને કર્તા-કર્મ-પ્રેરકનો સંબંધ તપાસવો ખૂબ જ અગત્યનો છે.

7. નીચેના શબ્દોની જોડણી ધ્યાનમાં રાખો :

પ્રતીતિ, અસ્તિત્વ, ગ્રીનસિટી, નિશ્ચિત, વિભાજિત.

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરોઃ

Question 1. પાટણની વસ્તીનું દુઃખ એ કોનું દુઃખ છે?
(a) ગુજરાતનું
(b) હિંદુસ્તાનનું
(c) પ્રધાનનું
(d) વિશળદેવનું
Answer: (d) વિશળદેવનું
In simple words: પાટણના લોકોનું દુઃખ એ વિશળદેવ રાજાનું પોતાનું દુઃખ હતું.

Exam Tip: MCQ માં, દરેક વિકલ્પ ધ્યાનથી વાંચો અને પછી સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

Question 2. કુમળી વયના કુંવરને કોની સાથે સરખાવ્યો છે?
(a) કુમળી કળી સાથે
(b) બગીચાના ફૂલ સાથે
(c) વનવગડાના ફૂલ સાથે
(d) બાવળના કાંટા સાથે
Answer: (d) બાવળના કાંટા સાથે
In simple words: નાની ઉંમરના રાજકુમારની સરખામણી બાવળના કાંટા સાથે કરી છે.

Exam Tip: કાવ્યમાંથી પૂછાયેલા આવા સરખામણીના પ્રશ્નોમાં મૂળ ઉપમાને યાદ રાખવાનો પ્રયાસ કરો.

Question 3. દુકાનદાર પાસેથી પુસ્તક ખરીધા પછી લેખકને શું લાગ્યું?
(a) સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો.
(b) ભગવાન મળી ગયા.
(c) કુબેરની કૃપા વરસી.
(d) બેડો પાર થઈ ગયો.
Answer: (a) સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો.
In simple words: બુક ખરીદ્યા પછી લેખકને લાગ્યું કે તેમને સ્વર્ગનો ખજાનો મળી ગયો છે.

Exam Tip: પાઠના ભાવ કે લેખકના અનુભવને લગતા પ્રશ્નોમાં પાઠમાં વપરાયેલી ચોક્કસ અભિવ્યક્તિને યાદ રાખો.

Question 4. ‘આજ આનંદ કાવ્યમાં “ધરતીએ ઓલ્યાં લીલાં ચીર જો' એટલે ..
(a) ધરતીને લીલું વસ્ત્ર ઓઢાડ્યું છે.
(b) ધરતી લીલીછમ બની છે.
(c) ધરતી પર લીલો રંગ છાંટ્યો છે.
(d) ધરતી પર લીલી ચાદર પાથરી છે.
Answer: (b) ધરતી લીલીછમ બની છે.
In simple words: “ધરતીએ ઓલ્યાં લીલાં ચીર જો" નો અર્થ છે કે વરસાદ પડવાથી ધરતી ખૂબ લીલીછમ થઈ ગઈ છે.

Exam Tip: કાવ્ય પંક્તિઓના અર્થ સમજાવતી વખતે, તેનો ભાવ અને સંદર્ભ બંને ધ્યાનમાં લો.

Question 5. કવિ કઈ ગલીને સાંકડી કહે છે?
(a) સોનાની
(b) શહેરની
(c) ગામડાની
(d) પિત્તળની
Answer: (a) સોનાની
In simple words: કવિ સોનાની ગલીને સાંકડી ગલી કહે છે.

Exam Tip: કવિતા આધારિત પ્રશ્નોમાં કવિ દ્વારા વપરાયેલા વિશિષ્ટ શબ્દો કે રૂઢિપ્રયોગોને યાદ રાખવાનો પ્રયાસ કરો.

2. નીચે આપેલા રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ આપી, તેમનો વાક્યોમાં પ્રયોગ કરોઃ

Question 1. પાન ખરે તેમ ખરવાં
Answer: પાન ખરે તેમ ખરવાં – (અહીં) એક પછી એક માનવી મૃત્યુ પામવું.
વાક્ય : પાનખરમાં પાન ખરે તેમ દુકાળમાં માણસો ખરવા લાગ્યા.
In simple words: પાન ખરે તેમ ખરવાં એટલે એક પછી એક લોકો મરવા લાગવા. વાક્ય: દુષ્કાળમાં લોકો પાન ખરે તેમ મરવા લાગ્યા.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ સ્પષ્ટ રીતે લખ્યા પછી, તેનો વાક્યપ્રયોગ એ રીતે કરો કે રૂઢિપ્રયોગનો ભાવાર્થ યોગ્ય રીતે પ્રગટ થાય.

Question 2. રઝળી પડવાં
Answer: રઝળી પડવાં – અનાથ થઈ જવાં, નિરાધાર થઈ જવાં.
વાક્ય : આ કાળઝાળ મોંઘવારીમાં કેટલાય ગરીબોનાં છોકરાં ભૂખે રઝળી પડ્યાં છે.
In simple words: રઝળી પડવાં એટલે અનાથ અથવા નિરાધાર થઈ જવું. વાક્ય: મોંઘવારીમાં ઘણા ગરીબ બાળકો ભૂખ્યા રહીને રઝળી પડ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યપ્રયોગ હંમેશા રૂઢિપ્રયોગના સાચા અર્થને અનુરૂપ હોવો જોઈએ.

3. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. દેવળિયાવાસીઓ મેમાનને મારવા કેમ દોડ્યા?
Answer: ચારણે દેવળિયા ગામના દરબાર મંદોદરખાનના આઠ વરસના રાજકુંવરને મારી નાખ્યો હતો, આથી દેવળિયાવાસીઓ ચારણને મારવા દોડ્યા.
In simple words: દેવળિયા ગામના લોકો મેમાનને મારવા દોડ્યા કારણ કે તેણે દરબારના દીકરાને મારી નાખ્યો હતો.

Exam Tip: એક વાક્યના ઉત્તરમાં સીધો અને મુખ્ય મુદ્દો જ લખો.

Question 2. વીરે એના વાવણિયાને કેવી રીતે શણગાર્યું છે?
Answer: વીરે વાવણિયા પર હીરલા જડીને અને તેના પર મોતીની સેર બાંધીને તેને શણગાર્યું છે.
In simple words: વીરે વાવણીયાને હીરા અને મોતીની માળાથી શણગાર્યું છે.

Exam Tip: વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં વિગતોને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો.

4. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો

Question 1. વરસાદ આવતાં ધરતી પર કેવું વાતાવરણ સર્જાયું:
Answer: વરસાદ આવતાં ધરતી હરિયાળી બની ગઈ. જાણે ધરતીએ લીલાં વસ્ત્રો ઓઢ્યાં હોય તેવું લાગતું હતું. નદીના પાણીનો પ્રવાહ ઝડપથી વહી રહ્યો હતો અને ગાયો લીલું ઘાસ ચરી રહી હતી. ખેડૂતોના હૃદયમાં આનંદ સમાતો નહોતો.
In simple words: વરસાદથી ધરતી લીલીછમ થઈ ગઈ, નદીઓ ભરાઈ ગઈ, અને ખેડૂતો ખૂબ ખુશ થયા.

Exam Tip: આવા વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં કુદરતી દ્રશ્ય અને માનવીય ભાવનાઓ બંનેનું વર્ણન કરો.

Question 2. ગામના લોકોને મંદોદરખાનની વાત ગળે કેમ ન ઊતરી?
Answer: ગામના લોકોને મંદોદરખાનની વાત ગળે ન ઊતરી; કારણ કે તેઓ મંદોદરખાનનો પ્રભાવ જાણતા હતા. સાપના માથેથી મણિ લઈ જવો જેટલો મુશ્કેલ છે, તેટલું જ મુશ્કેલ મંદોદરખાનના હાથમાંથી રોઝડી લઈ જવી હતી. તેમની વાત સાચી માની લે તેટલા તેઓ મૂરખ નહોતા. સાત ખોટના દીકરાને મારનારને મંદોદરખાને જ ભગાવ્યો છે એમ ગામના લોકો માનતા હતા.
In simple words: ગામના લોકોએ મંદોદરખાનની વાત ન માની, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે તેમનો પ્રભાવ ખૂબ જ મજબૂત છે અને કોઈ તેમને પડકારી શકે નહીં.

Exam Tip: કોઈ ઘટના પાછળના તર્કના પ્રશ્નોમાં, લોકોના વિચાર અને તેમની માન્યતાઓ સ્પષ્ટ કરો.

Question 3. પરમહંસ આશ્રમ વિશે જણાવો.
Answer: પરમહંસ આશ્રમમાં માત્ર રોકાવા માટેની જગ્યા મળતી હતી. ત્યાં પાણી પીવા માટે કૂવા સિવાય બીજી કોઈ સગવડ નહોતી. આવનારે પોતાનું પાથરણું પાથરીને સૂવાનું અને કૂવાનું પાણી પીવાનું. આશ્રમમાં રસોડું ન હતું. આથી આવનારે ભોજન માટે અન્નક્ષેત્રમાં જવાનું અથવા ભૂખ્યા રહેવાનું. એક લંગોટીધારી સ્વામી બીરગિરિજી આ આશ્રમનું સંચાલન કરતા હતા. તેઓ બહુ સારા, ભલા અને સમજુ વ્યક્તિ હતા.
In simple words: પરમહંસ આશ્રમમાં ફક્ત રહેવાની અને પાણીની સગવડ હતી, ભોજન માટે બહાર જવું પડતું. એક સારા સ્વામી તેનું સંચાલન કરતા હતા.

Exam Tip: કોઈ સ્થળ કે વ્યક્તિ વિશે જણાવતી વખતે, તેની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ અને મહત્વની વિગતો આપો.

5. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો?

Question 1. “આજ આનંદ કાવ્ય દ્વારા વર્ષાઋતુનું આનંદદાયક દશ્ય વર્ણવો.
Answer: ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાંથી આકાશમાં વાદળો ચડી આવ્યાં છે અને ઝીણી ઝીણી વીજળી ચમકવા માંડી છે. આ જોઈને ખેડૂતોના હૃદયમાં આનંદ છવાઈ જાય છે. એમણે માથે લીલાં મોળિયાં બાંધ્યાં છે. તેઓ કોટે બાંધેલા ઘૂઘરમાળવાળા બળદોને લઈને ખેતરમાં વાવણી કરવા ઉપડ્યા છે. ખેડૂતોએ વાવણિયા પર હીરલા જડ્યા છે અને તેના પર મોતીની સેર ટંકાવી છે. બળદોની ડોકે રાખડી બાંધી છે. વીરના કપાળમાં કુંકુમનો ચાંદલો શોભી રહ્યો છે. વીરે ખેતરમાં જુવાર અને બાજરી વાવ્યાં છે. વરસાદ પડવાથી ધરતી લીલીછમ બની ગઈ છે. નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ઝડપથી વહી રહ્યો છે. ગાયો લીલું ઘાસ ચરી રહી છે. આમ, ધરતી પર વર્ષાઋતુનું આનંદદાયક વાતાવરણ સર્જાયું છે.
In simple words: આ કાવ્યમાં વરસાદની સુંદરતા વર્ણવી છે. વાદળો, વીજળી અને લીલીછમ ધરતી જોઈને ખેડૂતો ખુશ થાય છે. તેઓ પોતાના બળદોને શણગારીને ખેતરમાં વાવણી કરવા જાય છે. નદીઓ વહે છે અને ગાયો ઘાસ ચરે છે, આ બધું વાતાવરણ ખુશીથી ભરી દે છે.

Exam Tip: કાવ્યના વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં, કવિ દ્વારા દર્શાવેલ દરેક તત્વ (જેમ કે વાદળો, ખેડૂતો, નદી, ગાયો) નો ઉલ્લેખ કરો અને તેનાથી સર્જાતી લાગણીઓ જણાવો.

Question 2. મંદોદરખાને ગામલોકોને શું કહીને શાંત પાડ્યા?
Answer: ગુસ્સે ભરાયેલા ગામલોકોને મંદોદરખાને આ રીતે શાંત પાડ્યા: “આમ ગાંડા ન થવાય. એણે મારા દીકરાને જાણીજોઈને નથી માર્યો. તેને ઘરે આવા કેટલા દીકરા ભૂખે મરે છે એ જાણો છો? કોડભર્યો એ મારે ઉંબરે આવ્યો અને દેવગતિએ દીકરો મર્યો એ તો ખુદાતાલાની મરજી. આપણા નસીબમાં નહિ હોય એટલે મરી ગયો, પણ તેને ખાતર આ ઊજળે દિવસે મારે તેની હત્યાના પાપના ભાગીદાર નથી થવું. ચાલો, બેટાની મૈયત કાઢીએ.” આ શબ્દો દ્વારા મંદોદરખાને ગામલોકોને સમજાવ્યા કે આ ઘટના એક અકસ્માત હતો અને બદલો લેવો યોગ્ય નથી.
In simple words: મંદોદરખાને ગામના લોકોને સમજાવ્યું કે તેમના દીકરાનું મૃત્યુ ભગવાનની ઈચ્છા હતી, અને મહેમાનનો તેમાં કોઈ ઇરાદો ન હતો. તેમણે કહ્યું કે આ શુભ દિવસે કોઈની હત્યા કરીને પાપ ન કરવું જોઈએ.

Exam Tip: પાત્રોના સંવાદોને લગતા પ્રશ્નોમાં, સંવાદના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને તેનો ભાવ સ્પષ્ટ કરો, અને અવતરણ ચિહ્નોનો ઉપયોગ કરો જ્યાં સીધા વાક્યો હોય.