GSEB Class 7 Social Science Solutions Chapter 13 આપત્તિ-વ્યવસ્થાપન

ખાલી જગ્યાઓ પૂરી.

Question 1. આપત્તિને સામાન્ય વ્યવહારમાં લોકો આપદા, હોનારત કે .......... નામે ઓળખાય છે.
Answer: આપત્તિને સામાન્ય બોલચાલમાં લોકો આપદા, હોનારત અથવા પ્રકોપ તરીકે ઓળખે છે.
In simple words: A disaster is often called a calamity, catastrophe, or an outbreak in everyday language.

Exam Tip: Remember the different terms used for 'disaster' in common conversation.

Question 2. પ્રચંડ વાતાવરણીય તોફાનોને વાવાઝોડું કે .......... નામે ઓળખાય છે.
Answer: પ્રચંડ વાતાવરણીય તોફાનોને વાવાઝોડું અથવા ચક્રવાત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
In simple words: Strong atmospheric storms are known as cyclones or windstorms.

Exam Tip: Understand that 'વાવાઝોડું' and 'ચક્રવાત' both refer to intense atmospheric storms.

Question 3. સાગરના તળિયે થતા ભૂકંપોથી ઉદ્ભવતાં વિનાશકારી મોજાં .......... નામે ઓળખાય છે.
Answer: સાગરના તળિયે થતા ભૂકંપોથી ઉદ્ભવતાં વિનાશકારી મોજાં સુનામી તરીકે ઓળખાય છે.
In simple words: Destructive waves caused by earthquakes at the ocean floor are called tsunamis.

Exam Tip: Recall that tsunamis are massive waves generated by undersea seismic activity, not by surface winds.

યોગ્ય રીતે જોડકાં જોડો:

Answer:

Exam Tip: Distinguish between disasters that can be predicted (like floods due to heavy rain warnings) and those that cannot (like earthquakes).

નીચેના પ્રશ્નોના એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર આપો:

Question 1. કુદરતી આપત્તિઓ કે ચાર નામ લખો.
Answer: કેટલીક કુદરતી આપત્તિઓ છે: ભૂકંપ, જ્વાળામુખી, દુષ્કાળ, દાવાનળ, પૂર, સુનામી અને વાવાઝોડું.
In simple words: Natural disasters include earthquakes, volcanic eruptions, droughts, wildfires, floods, tsunamis, and cyclones.

Exam Tip: Provide a diverse list of natural disasters, including geological and weather-related events, to show broad understanding.

Question 2. વાવાઝોડું એટલે શું?
Answer: વાતાવરણમાં હવાના દબાણમાં સર્જાતી અસમતુલાથી ઉદ્ભવતાં પ્રચંડ વિનાશકારી વાતાવરણીય તોફાનને વાવાઝોડું (ચક્રવાત) કહે છે.
In simple words: A cyclone or windstorm is a powerful, destructive atmospheric storm caused by an imbalance in air pressure within the atmosphere.

Exam Tip: Define 'cyclone' by mentioning the key factor: imbalance in air pressure leading to destructive atmospheric storms.

Question 3. પૂર આવવા માટે કયાં કયાં કારણો જવાબદાર છે?
Answer: પૂર આવવા માટે મુખ્યત્વે અતિવૃષ્ટિ કે એકધારો વરસાદ, કુદરતી ઢોળાવને અવગણીને કરાયેલ બાંધકામ, કુદરતી જળનિકાલના માર્ગોમાં અવરોધ, અને વર્ષાઋતુમાં નદીના ઉપરવાસમાં થતો ભારે વરસાદ, બંધનું તૂટવું, તેમજ હિમક્ષેત્રમાં બરફ પીગળવો જેવાં ઘણાં કારણો જવાબદાર છે.
In simple words: Floods happen because of too much or continuous rain, building on natural slopes, blocked natural water paths, heavy rain upstream in rivers, dam breaks, and melting ice in snowy areas.

Exam Tip: When listing causes for floods, include both natural events (heavy rainfall, melting ice) and human-made factors (construction on slopes, blocked drainage).

નીચેના પ્રશ્નોના માગ્યા મુજબ ઉત્તર આપો:

Question 1. ભૂકંપ સમયે કઈ કઈ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
Answer: ભૂકંપ સમયે નીચે મુજબની સાવચેતી રાખવી જોઈએ:

• જો તમે શાળામાં હો, તો વર્ગખંડમાં પાટલી નીચે બેસી જવું જોઈએ.
• વીજળીના થાંભલાઓ અને તારથી દૂર રહેવું જોઈએ.
• માર્ગદર્શન માટે સ્થાનિક રેડિયો અથવા ટેલિવિઝન પરથી આવતા સમાચારો સાંભળવા જોઈએ.
• ભૂકંપ સમયે ગભરાવું નહીં, બૂમાબૂમ કે નાસભાગ કરવી નહીં.
• બહુમાળી મકાનોમાંથી નીચે ઉતરવા માટે લિફ્ટનો ઉપયોગ ન કરવો.
• ખાતરી કર્યા વિના ઘરમાં વીજળી, ગૅસ વગેરે ચાલુ ન કરવાં, કારણ કે ગૅસ ગળતરને લીધે વિસ્ફોટ થઈ શકે છે.
• અફવાઓથી દોરવાવું નહીં.

Exam Tip: Focus on safety actions (take cover, avoid hazards) and communication (listen to official news, avoid panic) when describing earthquake precautions.

Question 2. આપત્તિની અસરો જણાવો.
Answer: આપત્તિની મુખ્ય અસરો નીચે પ્રમાણે છે:

• ભૂકંપ, પૂર, સુનામી, વાવાઝોડું વગેરે કુદરતી આપત્તિઓમાં સ્થાવર અને જંગમ મિલકતોને ભારે નુકસાન થાય છે કે સંપૂર્ણ નાશ પામે છે.
• આપત્તિગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રસ્તાઓ, મકાનો, પુલો, જાહેર સુવિધાઓની ઇમારતો વગેરેને મોટી ક્ષતિ પહોંચે છે. તેમનું પુનર્નિર્માણ કરવામાં વર્ષો લાગે છે તેમજ ખર્ચનું ફરીથી આયોજન કરવું પડે છે.
• આપત્તિમાં સ્વજનો ગુમાવવાથી કુટુંબીજનો ભારે શોક, આઘાત અને હતાશા અનુભવે છે. તેઓ માનસિક સ્વસ્થતા ગુમાવે છે.
• જે કુટુંબોએ કમાવનાર વ્યક્તિઓ ગુમાવ્યા હોય તેમની આર્થિક સ્થિતિ ઘણી ખરાબ બને છે.
• નિર્દોષ બાળકો અને સ્ત્રી-પુરુષોનું અકાળે અવસાન થાય છે. કેટલાય લોકો કાયમી વિકલાંગ બને છે તેમજ તેમના પુનર્વસનની સમસ્યા ઘણી મોટી બને છે.
• રાબેતા મુજબનું જીવન ખોરવાઈ જતાં સામાન્ય લોકોને અનેક મુશ્કેલીઓ અને હાડમારીઓ વેઠવી પડે છે.

Exam Tip: For the effects of disasters, cover physical damage (property, infrastructure), human impact (loss of life, emotional trauma, economic hardship), and societal disruption.