GSEB Class 7 Sanskrit Solutions Chapter 4 धरा गूर्जरी

धरा गूर्जरी स्वाध्यायः

Question 1. આપેલા શબ્દસમૂહનું સારા અક્ષરે લેખન અને વાંચન કરો : देवरक्षिता गर्जरी, पुण्यसलिला नर्मदामाता, धर्मदायिनी गूर्जरी, साभ्रमत्याः इतिहासः।
Answer: તમારે તમારા સંસ્કૃત શિક્ષકના માર્ગદર્શન હેઠળ આ શબ્દોનું સ્પષ્ટ અને શુદ્ધ ઉચ્ચારણ સાથે લેખન કરવું જોઈએ.
In simple words: You need to write and read these Sanskrit phrases clearly and correctly, with your teacher's guidance.

Exam Tip: For handwriting practice, focus on neatness and correct formation of each letter to ensure clarity.

कાવ્યના આધારે પ્રશ્નોના જવાબ લખો :

Question 1. कालिका कस्यां दिशायां गूर्जरभूमि रक्षति?
Answer: कालिका देवी पूर्वदिशायां गूर्जरभूमिનું રક્ષણ કરે છે.
In simple words: Kalika Devi protects the land of Gujarat in the East direction.

Exam Tip: Remember the directions and the deities associated with them in the poem for quick recall.

Question 2. अम्बा कस्यां दिशायां गूर्जरभूमिं रक्षति ?
Answer: अम्बा માતા ઉત્તરદિશામાં ગૂર્જરભૂમિનું રક્ષણ કરે છે.
In simple words: Mother Amba protects the land of Gujarat in the North direction.

Exam Tip: Note how different deities are assigned to specific directions in the descriptive poetry.

Question 3. का पुण्यसलिला अस्ति?
Answer: નર્મદાનદી પવિત્ર જળવાળી નદી છે.
In simple words: Narmada river has holy water.

Exam Tip: Identify the key descriptive adjectives used for each river mentioned in the poem.

Question 4. कस्याः इतिहासः विशालः?
Answer: સાભ્રમતી નદીનો ઇતિહાસ ઘણો વિશાળ છે.
In simple words: The Sabarmati river has a very vast history.

Exam Tip: Pay attention to the specific qualities attributed to each geographical feature or river in the text.

Question 3. વર્ગખંડમાં તમે જે સ્થાન ઉપર બેસતા હોય તેના આધારે નીચેનો ફકરો પૂરો કરો:
મમ પૂર્વદિશાयां __________ ઉપવિશતિ। પશ્ચિમદિશાयां __________ ઉપવિશતિ। દક્ષિણદિશાयां __________ ઉપવિશતિ। __________ ઉપવિશતિ।
Answer: મમ પૂર્વદિશાयां मम वयस्यः रमेशः ઉપવિશતિ। પશ્ચિમદિશાयां सन्दीपः ઉપવિશતિ। वैभवः દક્ષિણદિશાयाम् ઉપવિશતિ। रविः उत्तरदिशायाम् ઉપવિશતિ।
In simple words: In my east sits my friend Ramesh. In the west sits Sandeep. Vaibhav sits in the south. Ravi sits in the north.

Exam Tip: When filling in blanks based on personal experience, ensure your answers are logical and complete the sentences meaningfully.

Question 4. ઉદાહરણમાં દર્શાવ્યા મુજબ ખાલી જગ્યાઓ પૂરો.
ઉદાહરણ : __________ इतिहास: विशालः। (સાભ્રમતી, બ્રહ્મપુત્રા)
(i) __________ महिमा विशालाः। (ગઙ્ગા)
(ii) __________ प्रभावः विशालः। (યમુના)
(iii) __________ करुणा विशाला। (સરસ્વતી)
(iv) तटे राजकोटनगरम् अस्ति। (આજી)
(v) तटे माण्डवीनगरम् अस्ति (રુક્માવતી)
(vi) तटे उज्जयिनी अस्ति (ક્ષિપ્રા)
(vii) तटे द्वारકાनगरम् अस्ति (ગોમતી)
Answer:
ઉદાહરણ : સાભ્રમत्याः ઇતિહાસઃ વિશાલઃ। બ્રહ્મપુત્રાયાઃ ઇતિહાસઃ વિશાલઃ।
(i) ગઙ્ગાયાઃ મહિમા વિશાલઃ।
(ii) યમુનાયાઃ પ્રભાવઃ વિશાલઃ।
(iii) સરસ્વત્યાઃ કરુણા વિશાલા।
(iv) आज्याः તટે રાજકોटनગરમ્ અस्ति।
(v) રુક્માવત્યાઃ તટે માન્ડવીનગરમ્ અસ્તિ।
(vi) ક્ષિપ્રાયાઃ તટે ઉજ્જયિની અસ્તિ।
(vii) ગોમત્યાઃ તટે દ્વારકાનગરમ્ અસ્તિ।
In simple words: Complete the sentences by filling in the correct river or geographical name as shown in the example.

Exam Tip: Practice associating the given characteristics (like "great history" or "Rajkot city on its bank") with the correct rivers and places.

ધરા ગૂર્જરી प्रवृत्तिः

• 1. મા વ્યનુ સમૂહમા જાન રો.
• 2. ગુજરાતને લગતાં ગાન કરો.
• 3. આ કાવ્યમાં પ્રયોજાયેલ સ્થળો ગુજરાતના નકશામાં શોધો. તમારા ગામ કે વિસ્તારની વિશેષતા કે મહત્ત્વ દર્શાવતું કોઈ ગીત, જોડકણું કે કિંવદંતી હોય તો તે શોધીને લખો.

ધરા ગૂર્જરી વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

Question 1. નીચેના પ્રશ્નોનો ઉત્તર સંસ્કૃતમાં અને ગુજરાતીમાં એક વાક્યમાં આપોઃ ગૌરવશાલિની કા અસ્તિ?
Answer: माता गूर्जरी गौरवशालिनी अस्ति। માતા ગુર્જરી ગૌરવશાલિની છે.
In simple words: Mother Gujarat is glorious.

Exam Tip: For dual-language answers, ensure both versions convey the exact same meaning accurately.

Question 2. કસ્યાं दिशायाम् कृष्णः वसति?
Answer: पश्चिमदिशायाम् कृष्णः वसति। શ્રીકૃષ્ણ પશ્ચિમ દિશામાં નિવાસ કરે છે.
In simple words: Lord Krishna resides in the western direction.

Exam Tip: Remember Lord Krishna's abode in Dwarka which is in Western Gujarat.

Question 3. कुन्तेश्वरस्य धाम कस्यां दिशायां वर्तत?
Answer: कुन्तेश्वरस्य धाम दक्षिणदिशायाम् वर्तते। કુંતેશ્વરનું ધામ દક્ષિણ દિશામાં આવેલું છે.
In simple words: Kunteshwar Dham is located in the South direction.

Exam Tip: Connect the specific holy places or significant locations with their respective cardinal directions.

Question 4. धरा गूर्जरी कैः रक्षिता अस्ति?
Answer: धरा गूर्जरी देवैः रक्षिता અસ્તિ। ધરા ગુર્જરી દેવો વડે રક્ષાયેલી છે.
In simple words: The land of Gujarat is protected by gods.

Exam Tip: Highlight the role of divine protection in the poem's portrayal of Gujarat.

Question 5. सूर्यतनया का अस्ति?
Answer: सूर्यतनया तापी नदी अस्ति। સૂર્યપુત્રી તાપી નદી છે.
In simple words: Suryatanaya is the Tapi river.

Exam Tip: Know the alternative names and epithets used for rivers in the poem.

Question 2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર ગુજરાતીમાં આપો:

Question 1. 'ધરા ગૂર્જરી' પદ્યમાં 'ગૂર્જર' શબ્દ કોના માટે વપરાયો છે??
Answer: 'ધરા ગૂર્જરી' પદ્યમાં 'ગૂર્જર' શબ્દ ગુજરાત પ્રદેશ માટે વપરાયો છે.
In simple words: In the poem 'Dhara Gurjari', the word 'Gurjar' is used for the region of Gujarat.

Exam Tip: Understand that geographical names often have poetic or historical variations in texts.

Question 2. કુંતેશ્વર ધામ કઈ દિશામાં આવેલું છે?
Answer: કુંતેશ્વરનું ધામ દક્ષિણ દિશામાં આવેલું છે.
In simple words: Kunteshwar Dham is in the south direction.

Exam Tip: Reinforce the association of Kunteshwar with the southern direction as learned from the poem.

Question 3. 'ધરા ગૂર્જરી' પદ્યમાં ગુજરાત માટે કયાં કયાં વિશેષણો વપરાયાં છે?
Answer: 'ધરા ગૂર્જરી' પદ્યમાં ગુજરાત માટે નીચેના વિશેષણો વપરાયાં છે:

• गौरवशालिनी – ગૌરવશાળી,
• देवरक्षिता – દેવો વડે રક્ષાયેલી,
• धन्या – ધન્ય,
• ધર્મદાયિની – ધર્મ આપનારી,
• महाप्रभावः – મહાન પ્રભાવશાળી.

Exam Tip: Remember to list all the adjectives mentioned in the poem when asked about the characteristics of Gujarat.

Question 3. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ આપોઃ

Question 1. કः देवः पश्चिमदिशायां रक्षति?
(a) कालिका
(b) कृष्णः
(c) कुन्तेश्वरः
(d) अम्बा
Answer: (b) कृष्णः
In simple words: Lord Krishna protects the western direction.

Exam Tip: Recall the specific deity associated with each cardinal direction mentioned in the poetry.

Question (2). का देवी उत्तरदिशायां रक्षति?
(a) अम्बा
(b) कालिका
(c) कृष्णः
(d) सरस्वती
Answer: (a) अम्बा
In simple words: Mother Amba protects the northern direction.

Exam Tip: Differentiate between the goddesses and their assigned directions of protection.

Question (3). कस्याः इतिहासः विशालः अस्ति?
(a) બ્રહ્મપુત્ર
(b) ગંગા
(c) સાબરમતી
(d) યમુના
Answer: (c) સાબરમતી
In simple words: The Sabarmati river has a vast history.

Exam Tip: Remember which rivers are described with a "vast history" in the poem.

Question (૪). દેવ વડે રક્ષાયેલી સંસ્કૃત શબ્દ આપો.
(a) देवपूजिता
(b) देववन्दिता
(c) देवरक्षिता
(d) देवपालिता
Answer: (c) देवरक्षिता
In simple words: The Sanskrit word for 'protected by gods' is Devarakshita.

Exam Tip: Understand the meanings of various Sanskrit compound words related to divine actions.

Question (५). कृष्णः इति शब्दस्य पर्यायशब्दः कः?
(a) ब्रह्मा
(b) महेशः
(c) धनेशः
(d) केशवः
Answer: (d) केशवः
In simple words: A synonym for the word 'Krishna' is 'Keshava'.

Exam Tip: Familiarize yourself with common synonyms for important names and terms from the text.

Question (૬). का पुण्यसलिला अस्ति?
(a) नर्मदा
(b) સાભ્રમતી
(c) યમુના
(d) ગઙ્ગા
Answer: (a) नर्मदा
In simple words: The Narmada river is the one with holy water.

Exam Tip: Connect the descriptive adjective "punyasalila" directly to the Narmada river as mentioned in the poem.

Question (૭). का विपुला वहति?
(a) नर्मदामाता
(b) ગઙ્ગાमाता
(c) સાભ્રમत्या
(d) सूर्यतनया
Answer: (d) सूर्यतनया
In simple words: Suryatanaya (Tapi river) flows widely.

Exam Tip: Recall which river is described as flowing 'vipula' (abundantly or widely) in the poem.

Question (૮). गूर्जरी धारा कीदृशी वर्तते?
(a) धर्मप्रदा
(b) गौरववंती
(c) गौरवशालिनी
(d) ધર્મપ્રદા
Answer: (c) गौरवशालिनी
In simple words: The stream of Gujarat is glorious.

Exam Tip: Identify the primary adjective used to describe the 'Dhara Gurjari' (stream of Gujarat) in the poetic context.

Question (૯). कालिका कस्यां दिशायां गूर्जरभूमि रक्षति?
(a) पूर्वदिशायाम्
(b) पश्चिमदिशायाम्
(c) उत्तरदिशायाम्
(d) दक्षिणदिशायाम्
Answer: (a) पूर्वदिशायाम्
In simple words: Kalika Devi protects the land of Gujarat in the eastern direction.

Exam Tip: Reinforce the association between Kalika Devi and the protection of the eastern direction.

Question (१०). दक्षिणधाम्नि कः देवः रक्षति ?
(a) भगवान् कृष्णः
(b) श्रीविष्णुः
(c) महादेवः शङ्करः
(d) कुन्तेश्वरः
Answer: (d) कुन्तेश्वरः
In simple words: Kunteshwar Dev protects the southern region.

Exam Tip: Know which deity is specifically mentioned for guarding the southern direction in the poem.

Question (११). विपुला सूर्यतनया नदी केन नाम्ना प्रसिद्धा?
(a) नर्मदा
(b) यमुना
(c) तापी
(d) भागीरथी
Answer: (c) તાપી
In simple words: The wide-flowing Suryatanaya river is famous by the name Tapi.

Exam Tip: Remember that "Suryatanaya" is another name for the Tapi river.

Question (१२). કસ્યાઃ ઇતિહાસઃ વિશાલઃ અસ્તિ?
(a) नर्मदायाः
(b) सूर्यतनयाः
(c) सरस्वत्याः
(d) સાભ્રમत्याः
Answer: (d) સાભ્રમत्याः
In simple words: The Sabarmati river has a vast history.

Exam Tip: Distinguish which specific river's history is highlighted as extensive in the poem.

Question (१३). કસ્યાઃ મહિમા વિશાલઃ અસ્તિ?
(a) ગઙ્ગાयाः
(b) यमुनायाः
(c) સાભ્રમत्याः
(d) सरस्वत्याः
Answer: (a) ગઙ્ગાयाः
In simple words: The Ganga river has great glory.

Exam Tip: Associate the attribute of "great glory" with the Ganga river from the text.

Question (१४). नर्मदा नदी कीदृशी वर्तते?
(a) विपुला
(b) पुण्यजला
(c) लोकमाता
(d) पापहरा
Answer: (b) पुण्यजला
In simple words: The Narmada river is described as having holy water.

Exam Tip: Recall the specific adjective used to describe the water quality of the Narmada river.

Question 4. કાવ્યને આધારે યોગ્ય શબ્દો વડે ખાલી જગ્યા પૂરોઃ
1. __________ હે मातृगूर्जरि!
2. वसति कृष्णः __________।
3. कुन्तेश्वरस्य तु __________।
4. __________ ઇતિહાસो વિશાલः।
5. ગૂર્જરદેશસ્ય __________ प्रसिद्धः।
Answer:
1. गौरवशालिनी हे मातृगूर्जरि!
2. वसति कृष्णः पश्चिमदिशायाम्।
3. कुन्तेश्वरस्य तु दक्षिणधाम।
4. સાભ્રમत्याः ઇતિહાસો વિશાલः।
5. ગૂર્જરદેશસ્ય महाप्रभावः प्रसिद्धः।
In simple words: Fill in the blanks with the correct words from the poem to complete the sentences.

Exam Tip: Remember the key descriptive phrases and their corresponding locations or entities from the poem.

Question 5. નીચે આપેલા ગુજરાતી શબ્દોના સંસ્કૃત અર્થ લખોઃ
1. સૂર્યની પુત્રી –
2. ધર્મ આપનારી –
3. પવિત્ર જળવાળી –
4. સાબરમતી –
5. દેવ વડે રક્ષાયેલી –
6. આનંદ આપનારી –
Answer:
1. સૂર્યની પુત્રી – सूर्यतनया, ताप्ति
2. ધર્મ આપનારી – धर्मदायिनी
3. પવિત્ર જળવાળી – पुण्यसलिला
4. સાબરમતી – साभ्रमती
5. દેવ વડે રક્ષાયેલી – देवरक्षिता
6. આનંદ આપનારી – मानद सापनारी
In simple words: Write the Sanskrit equivalents for the given Gujarati words.

Exam Tip: Build your vocabulary by learning the Sanskrit terms for common Gujarati descriptions and names.

Question 6. નીચેના સંસ્કૃત શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખોઃ
1. सूर्यतनया –
2. धरा –
3. कृष्ण –
4. कुन्तेश्वरः –
5. सलिलम् –
6. नदी -
Answer:
1. सूर्यतनया – ताप्ति
2. धरा – भूमिः, वसुधा, उर्वी
3. कृष्ण – केशवः, माधवः
4. कुन्तेश्वरः- शिवः, शङ्करः
5. सलिलम् – नीरम्, जलम्, वारि
6. नदी – सरिता, आपगा
In simple words: Provide synonyms in Sanskrit for each of the given Sanskrit words.

Exam Tip: Knowing synonyms helps in understanding the nuances of Sanskrit vocabulary and improves comprehension.

Question 7. નીચે આપેલાં સાચાં વાક્યોની સામે ✔ ની અને ખોટાં વાક્યોની સામે X ની નિશાની કરો:
1. कालिका माता भारतीयान् रक्षति।
2. कृष्णः द्वारिकाधीशः वर्तते।
3. उत्तरदिशायां कुन्तेश्वरमहादेवस्य मन्दिरम् अस्ति।
4. નર્મદા નદી પવિત્ર જળવાળી છે.
5. ગુજરાત પ્રદેશનો મોટો પ્રભાવ છે.
6. नर्मदा विपुलसलिला वहति।
Answer:
1. कालिका माता भारतीयान् रक्षति। [ X ]
2. कृष्णः द्वारिकाधीशः वर्तते। [✔]
3. उत्तरदिशायां कुन्तेश्वरमहादेवस्य मन्दिरम् अस्ति। [ X ]
4. નર્મદા નદી પવિત્ર જળવાળી છે। [✔]
5. ગુજરાત પ્રદેશનો મોટો પ્રભાવ છે। [✔]
6. नर्मदा विपुलसलिला वहति। [ X ]
In simple words: Mark true sentences with a checkmark and false sentences with an 'X'.

Exam Tip: Carefully read each statement and compare it with the facts presented in the lesson to determine its correctness.

Question 8. નીચેના ‘અ’ વિભાગને 'બ' વિભાગ સાથે જોડો :
'અ' વિભાગ – 'બ' વિભાગ
(१) पूर्वदिशायाम् – (१) सूर्यतनया अस्ति।
(२) पश्चिमदिशायाम्। – (2) कुन्तेश्वरः वसति ।
(३) उत्तरदिशायाम् – (३) कालिका रक्षति।
(४) दक्षिणधामः – (૪) कृष्णः वसति।
(५) ताप्ति – (५) अम्बा रक्षति।
– (६) पुण्यसलिला।
Answer:
(१) पूर्वदिशायाम् – कालिका रक्षति।
(२) पश्चिमदिशायाम् – कृष्णः वसति।
(३) उत्तरदिशायाम् – अम्बा रक्षति।
(૪) दक्षिणधामः – कुन्तेश्वरः वसति।
(५) ताप्ति – सूर्यतनया अस्ति।
In simple words: Match the items from section 'A' with their correct counterparts in section 'B'.

Exam Tip: Practice matching directions with their protecting deities and rivers with their alternate names as per the text.

धरा गूर्जरी Summary In Gujarati

આ ગીતમાં ગુણવંતી ગુજરાતની ધરતી પ્રત્યે આદર વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. આ આધુનિક પદ્યરચના સંસ્કૃત ભાષાની જીવંતતા સિદ્ધ કરે છે.

સુધારેલું કાવ્ય

जय जय जय मे धरागूर्जरी
गौरवशालिनी त्वं मात गूर्जरी
पूर्वदिशायां रक्षति कालिका
वसति कृष्णः पश्चिमदिशायाम्।
उत्तरदिशायां रक्षति अम्बा
कुन्तेश्वरस्य तु दक्षिणधाम।।
धन्या देवरक्षिता गूर्जरी
जय जय जय मे धरागूर्जरी।।
पुण्यसलिला नर्मदामाता
सूर्यतनया वहति विपुला।
साभ्रमत्याः इतिहासो विशाल:
गूर्जरदेशस्य महाप्रभावः।।
धन्या धर्मदायिनी गूर्जरी
जय जय जय मे धरागूर्जरी।।

પાઠ્યપુસ્તકનું કાવ્ય

जय जय जय हे धरे गूर्जरि!
गौरवशालिनि हे मातृगूर्जरि!
पूर्वदिशायाँ रक्षति कालिका
वसति कृष्णः पश्चिमदिशायाम्।
उत्तरदिशायां रक्षति अम्बा
कुन्तेश्वरस्य तु दक्षिणधाम।।
धन्ये हे देवरक्षिते गूर्जरि!
जय जय जय हे धरे गूर्जरि! ।।
पुण्यसलिला नर्मदामाता
सूर्यतनया वहति विपुला।
साभ्रमत्या इतिहासो विशालः
गूर्जरदेशस्य महाप्रभावः।।
धन्ये हे धर्मदायिनि गूर्जरि!
जय जय जय हे धरे गूर्जरि!

Question 1. जय जय जय मे दक्षिणधाम ।।
Answer:
अन्वय: હે (મે) धरे ગૂર્જરિ! હે ગૌરવશાલિનિ त्वम् मातृगૂર્જરિ! કાલિકા પૂર્વદિશાयाम् રક્ષતિ। કૃષ્ણઃ પશ્ચિમદિશાयाम् વસતિ। અમ્બા ઉત્તરદિશાयाम् રક્ષતિ। કુંતેશ્વરસ્ય तु दक्षिणधाम (અસ્તિ)।
શબ્દાર્થ:
हे गूर्जरि: – હે (મારા) ગુજરાતની ધરતી!
त्वं मातृगूर्जरि! – હે ગૌરવશાળી તું મા ગુર્જરી!
कालिका – મહાકાળી માતા; જે ગુજરાતની પૂર્વ દિશામાં પાવાગઢ પર વસે છે.
पूर्वदिशायाम् – પૂર્વ દિશામાં.
रक्षति – રક્ષા કરે છે.
पश्चिमदिशायाम् – પશ્ચિમ દિશામાં.
कृष्णः वसति – કૃષ્ણ રહે છે, દ્વારકામાં શ્રીકૃષ્ણનું જગવિખ્યાત મંદિર છે.
अम्बा – અંબા માતા, દુર્ગા.
उत्तरदिशायाम् – ઉત્તર દિશામાં.
कुन्तेश्वरस्य – કુંતેશ્વરનું, ભગવાન શિવનું.
दक्षिणधाम (અસ્તિ) – દક્ષિણમાં ધામ (છે).
અનુવાદ: હે મારાં ગુજરાતની ગૌરવશાળી ધરતી! તારો જય હો, જય હો, જય હો! મહાકાળી માતા પૂર્વ દિશામાં રક્ષા કરે છે; કૃષ્ણ (દ્વારિકાધીશ) પશ્ચિમ દિશામાં નિવાસ કરે છે; અંબા માતા ઉત્તર દિશામાં રક્ષા કરે છે અને દક્ષિણમાં કુંતેશ્વરનું ધામ છે.
In simple words: This section explains the first part of the poem, detailing how Kalika, Krishna, Amba, and Kunteshwar protect Gujarat from different directions. It gives word meanings and a full translation.

Exam Tip: When analyzing poetry, breaking down stanzas into 'Anvay' (prose order), 'Shabdarth' (word meanings), and 'Anuvad' (translation) helps in thorough understanding.

Question 2. धन्या देवरक्षिता धरा
Answer:
અન્વય: હે देवरक्षिते ગૂર્જરિ! હે મે ધન્ય ધરે ગૂર્જરિ! (त्वम्) जय जय (तव) जयः (भवतु)।
શબ્દાર્થ:
देवरक्षिते - દેવો વડે રક્ષાયેલી;
'धरागूर्जरि' કે 'धरे ગૂર્જરિ 'નું વિશેષણ.
અનુવાદ: હે દેવોથી રક્ષાયેલી ગુજરાતની ધરતી ! હે મારાં ગુજરાતની ધન્ય ધરતી ! તારો જય હો, જય હો, જય હો!
In simple words: This section explains the line "Blessed is the land protected by gods." It provides the Sanskrit word order, meanings, and a Gujarati translation, emphasizing the blessed nature of Gujarat.

Exam Tip: Focus on the descriptive words and their impact on the overall meaning of the poem, like 'devarakshita' highlighting divine protection.

Question 3. पुण्यसलिला महाप्रभाव:
Answer:
અન્વય: नर्मदा માતા पुण्यसलिला (अस्ति)। विपुला सूर्यतनया वहति। સાભ્રમत्याः ઇતિહાસઃ વિશાલઃ (અસ્તિ)। ગૂર્જરદેશસ્ય મહાપ્રભાવઃ (અસ્તિ)।
શબ્દાર્થ:
पुण्यसलिला - પવિત્ર જળવાળી;
'नर्मदा' નામનું વિશેષણ.
विपुला - વિશાળ, પહોળા પટવાળી.
सूर्यतनया – સૂર્યની પુત્રી, તાપી નદી.
वहति – વહે છે.
साभ्रमत्याः – સાબરમતી નદીનો.
गूर्जरदेशस्य – ગુજરાત પ્રદેશનો.
महाप्रभावः – મોટો પ્રભાવ.
અનુવાદ: નર્મદામાતા પવિત્ર જળવાળી છે; અહીં વિશાળ સૂર્યપુત્રી તાપી નદી વહે છે; સાબરમતીનો મોટો ઈતિહાસ છે; ગુજરાત પ્રદેશનો મહાન પ્રભાવ છે.
In simple words: This part explains the stanza about holy rivers and vast history. It clarifies that Narmada has pure water, the wide Tapi river (Suryatanaya) flows, Sabarmati has a long history, and Gujarat has great influence.

Exam Tip: Learn the characteristics associated with each river and place, such as Narmada for holy water and Sabarmati for its extensive history.

Question 4. धन्य धर्मदायिनी धरा
Answer:
અન્વય: હે धन्ये धर्मदायिनि गूर्जरि! હે મે धरे / धरा ગૂર્જરિ! (त्वम्) जय, जय, जय (अस्तु)।
શબ્દાર્થ:
धर्मदायिनि – હે ધર્મની ભાવના જગાડનારી!
'गूर्जरि:' નામનું વિશેષણ.
અનુવાદ: હે ધર્મની ભાવના જગાડનારી ગુજરાતની ધરતી ! હે મારાં ગુજરાતની ધરતી! તું ધન્ય છે. તારો જય હો, જય હો, જય હો!
In simple words: This section translates the last stanza, calling Gujarat blessed and a giver of dharma, celebrating its glory.

Exam Tip: Grasp the emotional tone and devotional sentiment conveyed in the concluding lines of the poem, recognizing the blessings invoked for Gujarat.