GSEB Class 7 Gujarati Textbook Solutions Chapter 7 જીવનપાથેય

અભ્યાસ

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર શોધીને તેનો ક્રમ-અક્ષર પ્રશ્ન સામેનામાં લખો.

Question 1. પિતાશ્રી દત્તને કૉલેજમાં ભણવા ન મોકલવાનું વિચારતા હતા કારણ કે –
(ક) દસ્તુ હોંશિયાર ન હતો.
(ખ) કૉલેજની ફી વધુ (મોંધી) હતી.
(ગ) દત્તને કમાતો કરી દેવો હતો.
(ઘ) દત્તના બધા ભાઈઓ કૉલેજમાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
Answer: (ઘ) દત્તના બધા ભાઈઓ કૉલેજમાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
In simple words: The father worried because all of Datt's older brothers had failed in college before him.

Exam Tip: For multiple-choice questions, always carefully read all options before selecting the best fit, as subtle differences can change the meaning.

Question 2. “જીવનપાથેય′ પાઠમાંના ‘વિચારશૃંખલા' શબ્દનો અર્થ છે
(ક) વિચારોની ક્રમિકતા
(ખ) પ્રવાસ
(ગ) ધ્યેય
(ઘ) માન્યતા
Answer: (ક) વિચારોની ક્રમિકતા
In simple words: The word 'વિચારશૃંખલા' refers to a series or sequence of thoughts.

Exam Tip: Understanding the meaning of key vocabulary words is crucial for comprehension and for answering questions correctly.

Question 3. કાકાસાહેબને બાળપણમાં કુટુંબીજનો કયા નામે બોલાવતા?
(ક) સજી
(ખ) દg
(ગ) કક્કુ
(ઘ) કાકુ
Answer: (ખ) દg
In simple words: During his childhood, Kakasaheb's family members used to call him 'દg'.

Exam Tip: Pay attention to specific details like nicknames or alternative names mentioned in the text, as these are often tested.

Question 4. લેખકને આખી રાત ગાડીમાં ઊંઘ ન આવવાનું કારણ કયું હતંત્ર
(ક) પસ્તાવો થતો હતો.
(ખ) યોજના બંધ રહી હતી.
(ગ) પિતાજી માન્યા નહીં.
(ધ) હવે હું કઈ રીતે ભણીશ?
Answer: (ક) લેખકને પસ્તાવો થતો હતો.
In simple words: The author couldn't get any sleep all night on the train because he was feeling regretful about his actions.

Exam Tip: When a question asks for a reason, always provide a clear and direct cause-and-effect explanation as found in the text.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં આપો.

Question 1. લેખકના પિતાશ્રી શા માટે હતાશ થયા હતા?
Answer: The author's father felt very disappointed because he had spent a lot of money on his sons' English education, but his hopes did not come true.
In simple words: The author's father was disappointed because his sons' English education did not meet his expectations despite the high cost.

Exam Tip: When asked 'why', ensure your answer directly states the reason and explains the emotional state of the character as described in the passage.

Question 2. લેખકની શાખ ક્યારે જામી?
Answer: The author's reputation was established when he passed the Matriculation examination in his very first year.
In simple words: The author gained respect after passing his first-year Matriculation exam.

Exam Tip: For questions about 'when' something happened, provide the specific event or time period mentioned in the text.

Question 3. ‘વાંક બીજાનો ને સજા મને થાય છે?” એમ કોણ વિચારતું?
Answer: Kakasaheb (the author) was the one thinking, 'It's someone else's fault, and I am getting punished for it?'
In simple words: Kakasaheb, the author, wondered why he was being punished for someone else's mistake.

Exam Tip: When a dialogue or thought is quoted, correctly identify the speaker or thinker as per the story.

Question 4. લેખકને સાચી કેળવણી ક્યાં મળી?
Answer: The author received his true education on the train journey between Sangli and Pune.
In simple words: The author's real learning happened on a train ride from Sangli to Pune.

Exam Tip: Sometimes, significant learning occurs outside formal settings; identify these key moments in the narrative.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો.

Question 1. પૈસાદાર થવા બાબતે લેખકની શી માન્યતા હતી?
Answer: Regarding becoming wealthy, the author believed that a large amount of capital was needed to become a merchant, and having that money would make one rich. However, he felt there was no respect in that profession. He thought that even if a salaried employee had a lower income, they could still become wealthy by taking bribes.
In simple words: The author felt that becoming rich through business needed lots of money and didn't offer respect, so getting wealthy through bribes as an employee seemed better.

Exam Tip: For questions about beliefs or opinions, clearly state the character's viewpoint and any supporting reasons mentioned in the text.

Question 2. લેખકના પિતાશ્રી પૂણે શા માટે જાય છે?
Answer: The author's father served as the Treasury Officer of Sangli state. Therefore, he was traveling to Pune with about three lakh rupees to purchase promissory notes for the Sangli state.
In simple words: The author's father, a Treasury Officer, went to Pune with a large sum of money to buy government bonds for Sangli state.

Exam Tip: Always specify the role of the character and the exact purpose of their action when answering 'why' questions.

Question 3. લેખકને સાચી કેળવણી ક્યારે મળી?
Answer: The author's father was traveling to Pune to purchase promissory notes for Sangli state. The author believed that one could become wealthy by taking bribes. He suggested to his father that they could buy promissory notes at a lower price than the market rate through some effort, sell them to the state at market value, and keep the profit. When his father heard this suggestion, he saw his son's baseness and said that his education was useless. He told him to be content with earnings from hard work, not to cheat his provider, and that wealth is temporary but honor is everything. Living with dignity is what matters most. The author decided to follow his father's words. In this manner, the author received true education on the train journey between Sangli and Pune.
In simple words: While going to Pune to buy notes, the author suggested making a dishonest profit. His father, seeing this greed, taught him about honesty and hard work. This conversation on the train gave the author his true education.

Exam Tip: A comprehensive answer for 'when' and 'how' should explain the context, the inciting incident, the lesson learned, and the outcome, covering all details provided in the narrative.

જીવનપાથેય સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. કાકાસાહેબના પિતાશ્રી શરૂઆતમાં એમને કૉલેજમાં મોકલવા કેમ ઇચ્છતા ન હતા? એમનો વિચાર સાથી બદલાયો?
Answer: Kakasaheb's father initially did not wish to send him to college because his hopes for the education of his other sons had not been fulfilled, despite the expenses incurred. However, Kakasaheb argued with his father, stating that his English and Mathematics skills were strong, and he now wished to pursue engineering. His father was swayed by his words and agreed to let Kakasaheb study in college.
In simple words: Kakasaheb's father didn't want him in college at first because his other sons hadn't done well. But Kakasaheb convinced him by explaining his good grades and desire to study engineering.

Exam Tip: When a question has multiple parts (e.g., 'why not' and 'how it changed'), ensure both parts are addressed thoroughly in the answer.

Question 2. કાકાસાહેબનો વકીલને બદલે એન્જિનિયર થવાનો હેતુ શો હતો?
Answer: Kakasaheb's intention for becoming an engineer instead of a lawyer was that practicing law often involved taking bribes, harassing people, and causing injustice. In contrast, becoming an engineer meant that while the government might be deceived through bribes, the public would not be troubled or suffer injustice. Moreover, he believed it was honorable to maintain a sense of righteousness even within an unrighteous profession. This was the author's purpose behind choosing engineering over law.
In simple words: Kakasaheb preferred engineering over law. He believed lawyers took bribes and bothered people, but engineers only cheated the government, which he saw as a lesser wrong and a way to keep some righteousness.

Exam Tip: For questions asking about a 'purpose' or 'aim', delve into the character's ethical or moral reasoning if it's explained in the text.

Question 3. લેખકના કયા સૂચનથી એમના પિતાશ્રીને આધાત લાગ્યો?
Answer: The author suggested to his father, "The prices of promissory notes fluctuate daily. If we put in some effort, we can purchase these notes at a cheaper rate than the public price. We will then show the market price to the state and keep the profit we earn in between. No one will know, and we will easily make a significant profit." This suggestion from the author deeply shocked his father.
In simple words: The author suggested to his father that they could secretly buy promissory notes cheaply and sell them to the state at a higher price, keeping the profit. This dishonest idea greatly upset his father.

Exam Tip: Quoting the exact words or paraphrasing closely the inciting suggestion helps clarify the reason for the father's shock.

Question 4. કાકાસાહેબના વિચાર જાણી એમના પિતાશ્રીએ શો ઉત્તર આપ્યો?
Answer: Upon learning of Kakasaheb's thoughts, his father replied, "Dattu, I never imagined such baseness in you. Your words mean that I should cheat my provider! Your education is worthless. We should be content with the food our family deity has given us. Wealth comes and goes, but honor is paramount. What will I answer before God after I die? Are you going to college to do the same? Wouldn't it be better if you turned back from here right now?"
In simple words: Kakasaheb's father, shocked by his son's greedy thoughts, told him his education was useless if it led to dishonesty. He emphasized honor over wealth, asking what he would tell God and if it was better to quit college now.

Exam Tip: When presenting a character's response, include key phrases and rhetorical questions to convey the emotion and conviction of their speech.

Question 5. પિતાશ્રીનો ઉત્તર સાંભળતાં કાકાસાહેબની શી સ્થિતિ થઈ? એમણે શો નિશ્ચય કર્યો
Answer: After hearing his father's response, Kakasaheb was stunned into silence. He could not sleep the entire night in the train. He decided that he would never be tempted by ill-gotten wealth and would act in a way that would not stain his father's name.
In simple words: After his father's words, Kakasaheb was shocked and couldn't sleep. He decided he would never seek dishonest money and would always act to protect his father's good name.

Exam Tip: Describe both the immediate emotional impact and the long-term resolution or decision made by the character in such situations.

Question 6. કાકાસાહેબ ‘અધર્મમાં પણ ધર્મબુદ્ધિ' કઈ રીતે સાચવવા ઇચ્છે છે?
Answer: People become rich by taking bribes. He thought that if he became a Mamlatdar or Munsif, he would get bribes but would have to oppress the public, which was not right. Instead, becoming an L.C.E. (engineer) meant that while contractors might take bribes, it would primarily deceive the government, not harass the public or cause injustice. Thus, the author wished to maintain a sense of righteousness even within an unrighteous profession in this way.
In simple words: Kakasaheb wanted to practice 'righteousness in unrighteousness' by choosing engineering over becoming a Mamlatdar or Munsif. He reasoned that engineers might deceive the government but would not harm the common people, unlike the other professions.

Exam Tip: When discussing complex moral dilemmas, clearly articulate the character's reasoning and the distinctions they make between different types of perceived wrongdoing.

2. નીચેનાં વિધાનો કોણ બોલે છે અને કોને કહે છે તે લખો.

Question 1. ‘નોટોના ભાવ રોજ બદલાય છે.”
Answer: This statement is spoken by Kakasaheb and addressed to his father.
In simple words: Kakasaheb says this to his father.

Exam Tip: For dialogue identification, always provide both the speaker and the listener to score full marks.

Question 2. “મેં માન્યું નહોતું કે તારામાં આવી હીનતા હશે.”
Answer: This statement is spoken by Kakasaheb's father and addressed to Kakasaheb (his son).
In simple words: Kakasaheb's father says this to his son, Kakasaheb.

Exam Tip: Be precise in identifying the relationship between the speaker and the listener, e.g., 'father' and 'son'.

Question 3. ‘તું કૉલેજમાં જાય છે ત્યાં ભણીને તું એવું જ કરવાનો ને?"
Answer: This statement is spoken by Kakasaheb's father and addressed to Kakasaheb (his son).
In simple words: Kakasaheb's father speaks this to Kakasaheb, his son.

Exam Tip: Recognize rhetorical questions and attribute them correctly to the character expressing doubt or concern.

3. રૂઢિપ્રયોગના અર્થ આપી વાક્યપ્રયોગ કરો.

Question 1. (1) ઉમેદ બર ન આવવી
Answer: Meaning: આશા ન ફળવી (hope not fulfilled)
Usage: નાપાસ થતાં, નિખિલની એન્જિનિયર થવાની ઉમેદ બર ન આવી. (When he failed, Nikhil's hope of becoming an engineer was not fulfilled.)
In simple words: Meaning: hope not realized. Usage: Nikhil's dream of becoming an engineer didn't come true after he failed.

Exam Tip: For idioms, always provide both the meaning and a clear sentence demonstrating its correct usage.

Question 2. (2) શાખ જામવી
Answer: Meaning: પ્રતિષ્ઠા ઊભી થવી (reputation to be established)
Usage: પૌત્રે પેઢી પર બેસીને, દાદાની શાખ ફરી જમાવી. (The grandson, taking over the business, re-established his grandfather's reputation.)
In simple words: Meaning: to gain reputation. Usage: The grandson took over the family business and restored his grandfather's good name.

Exam Tip: Ensure the usage sentence clearly shows the idiom in context, making its meaning evident without further explanation.

Question 3. (3) એકના બે ન થવું
Answer: Meaning: પોતાની વાત પર મક્કમ રહેવું (to remain firm on one's word)
Usage: પુજાલાલ ક્યારેય કોઈ વાતે એકના બે થતા નહિ, એવા સિદ્ધાંતનિષ્ઠ હતા. (Pujalal was so principled that he never budged from his word on any matter.)
In simple words: Meaning: to stick to one's decision. Usage: Pujalal was a man of principles and never changed his mind once he decided something.

Exam Tip: The usage sentence should illustrate the idiom's meaning vividly, often by describing a character's consistent trait.

Question 4. (4) ગળગળા થવું
Answer: Meaning: ભાવુક થઈ ઊઠવું (to become emotional)
Usage: મોરારીબાપુની કથા સાંભળીને ઘણા ભાવિકો ગળગળા થઈ જાય છે. (Many devotees become emotional after listening to Moraribapu's discourse.)
In simple words: Meaning: to get emotional. Usage: Many people become emotional when they hear Moraribapu's stories.

Exam Tip: When using an idiom describing an emotion, ensure the context of the sentence logically leads to that emotion.

Question 5. (5) સડક થઈ જવું
Answer: Meaning: આશ્ચર્યમૂઢ થઈ જવું (to be stunned with surprise)
Usage: નિર્દોષ માણસને ફાંસીની સજા થતાં ગામનાં સૌ લોકો સડક થઈ ગયાં. (Upon an innocent man being sentenced to hanging, all the villagers were stunned.)
In simple words: Meaning: to be utterly shocked. Usage: All the villagers were shocked and silent when an innocent man was sentenced to death.

Exam Tip: Use vivid scenarios in your usage sentences to demonstrate the idiom's full impact, especially for strong reactions.

4. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો.

Question 1. (1) પિતાશ્રી પીગળ્યા __________ એમણે મને કૉલેજમાં જવાની રજા આપી. (પણ, કારણ કે, અને)
Answer: (1) અને
In simple words: The correct connecting word for this sentence is 'અને' (and).

Exam Tip: When filling in blanks, always check if the chosen word ensures logical flow and grammatical correctness within the sentence.

Question 2. (2) આ વિચાર અનેકવાર મનમાં આવતા, __________ કોઈની આગળ એ બોલવાની મારી હિંમત ન હતી. (અને, પણ, કારણ કે)
Answer: (2) પણ
In simple words: The most suitable connecting word here is 'પણ' (but).

Exam Tip: Choose conjunctions that correctly reflect the relationship (e.g., contrast, addition, cause) between the two clauses.

Question 3. (3) આપણી પાસે કંઈ એવી મૂડી નથી __________ આપણે વેપાર કરી પૈસાદાર થઈ શકીએ. (અને, કે, પણ)
Answer: (3) કે
In simple words: The appropriate connecting word for this sentence is 'કે' (that/so that).

Exam Tip: Consider how the conjunction influences the consequence or statement it introduces.

5. યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકો.

Question 1. મેં એમને કહ્યું તમે જાણો છો કે મારું અંગ્રેજી અને ગણિત બંને સારાં છે.
Answer: મેં એમને કહ્યું, “તમે જાણો છો કે મારું અંગ્રેજી અને ગણિત બંને સારાં છે.”
In simple words: The sentence needs a comma after "કહ્યું" and quotation marks around the direct speech.

Exam Tip: Always use quotation marks for direct speech and appropriate punctuation (like commas) to separate the reporting clause from the quoted content.

Question 2. ત્યાં ભણીને તું એવું જ કરવાનો ને એના કરતાં અહીંથી જ પાછો જાય એ શું ખોટું.
Answer: “ત્યાં ભણીને તું એવું જ કરવાનો ને એના કરતાં અહીંથી જ પાછો જાય એ શું ખોટું?”
In simple words: This is a direct question, so it needs quotation marks at the start and end, and a question mark at the end.

Exam Tip: Identify questions or exclamations within sentences to apply the correct end punctuation, especially when direct speech is involved.

6. જોડકાં જોડો અને લખો.

Question 1. (Match the pairs from the following list)
ધર્મબુદ્ધિ
વિચારશૃંખલા
નિશ્ચય
પિતાશ્રી
Answer:
• ધર્મબુદ્ધિ
• વિચારશૃંખલા
• નિશ્ચય
• પિતાશ્રી
In simple words: This exercise requires matching terms, and the provided solution simply reiterates the terms as the correct matches, implying they are to be paired with themselves or their definitions.

Exam Tip: For matching exercises, ensure you understand what each term represents before making a pair, sometimes the implied match is the term itself to its definition.

7. નીચેના વાક્યો વાંચી એની સામે એનો કાળ લખો.

Question 1. (1) વાંક બીજાનો ને સજા મને થાય છે !
Answer: (1) વર્તમાનકાળ
In simple words: This sentence uses the present tense because the action "થાય છે" (is happening) occurs now.

Exam Tip: Look for the verb's ending or auxiliary verbs to correctly identify the tense of a sentence.

Question 2. (2) હું આર્ટ્સ કૉલેજમાં જઈશ.
Answer: (2) ભવિષ્યકાળ
In simple words: This sentence is in the future tense because "જઈશ" (will go) indicates an action that will occur later.

Exam Tip: Future tense verbs often include endings that denote an action yet to happen.

Question 3. (3) મારું અંગ્રેજી અને ગણિત બંને સારાં છે.
Answer: (3) વર્તમાનકાળ
In simple words: This sentence is in the present tense because "સારાં છે" (are good) describes a current state.

Exam Tip: States of being or general truths are usually expressed in the present tense.

Question 4. (4) મેં મનમાં વિચાર કરેલો.
Answer: (4) ભૂતકાળ
In simple words: This sentence is in the past tense because "કરેલો" (had thought) describes an action that was completed in the past.

Exam Tip: Past tense indicates actions that have already occurred and are finished.

Question 5. (5) એ વખતે પિતાશ્રી ખૂબ હતાશ થયા હતા.
Answer: (5) ભૂતકાળ
In simple words: This sentence is in the past tense because "થયા હતા" (had become) indicates a past state.

Exam Tip: Compound verbs often help distinguish between simple past and past perfect tenses.

Question 6. (6) તેમણે અંગ્રેજી કેળવણી પાછળ ભારે ખર્ચ કર્યો હતો.
Answer: (6) ભૂતકાળ
In simple words: This sentence is in the past tense because "કર્યો હતો" (had spent) indicates a past action.

Exam Tip: Actions completed before a point in the past are also classified under past tense.

પ્રવૃત્તિઓ

Question 1. નીચેનું દરેક વાક્ય વાંચો અને તે કયા કાળનું છે તે સામેના ખાનામાં લખો:

Exam Tip: Practice identifying the verb in each sentence and classifying its tense based on the action's timing (present, past, or future).

Question 2. નીચેના દરેક વાક્યનું ક્રિયાપદ શોધો ને તે કયા કાળનું છે તે લખોઃ

Exam Tip: Identifying the main verb and its form is key to correctly determining the tense of any sentence.

જીવનપાથેય વિશેષ પ્રસ્નોત્તર

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધો:

Question 1. "જીવનપાથેય' પાઠ લેખકના ક્યા પુસ્તકમાંથી લીધો છે?
A. સ્મરણયાત્રા
B. જીવનનો આનંદ
C. જીવનલીલા
D. હિમાલયનો પ્રવાસ
Answer: (A) સ્મરણયાત્રા
In simple words: The lesson 'Jivanpathey' is taken from the author's book named 'Smarnayatra'.

Exam Tip: Knowing the source text or author's works can sometimes help answer context-based questions.

Question 2. દતુને કૉલેજમાં નથી જ મોકલવો' એવું પહેલેથી કોણે નક્કી કર્યું હતું?
A. પિતાજીએ
B. માતાએ
C. ભાઈએ
D. મામાએ
Answer: (A) પિતાજીએ
In simple words: The father had already decided not to send Dattu to college.

Exam Tip: Key decisions in a story often come from central figures; identify who holds the authority or makes such choices.

Question 3. એ વખતે એન્જિનિયરિંગમાં જવા માટે કઈ પરીક્ષા પાસ કરવી પડતી?
A. એસએસસી
B. એચએસસી
C. પ્રીવિયસ
D. પ્રવેશ પરીક્ષા
Answer: (C) પ્રીવિયસ
In simple words: To study engineering at that time, students had to pass the 'Previous' exam.

Exam Tip: Historical or contextual details like required examinations are important factual points to remember.

Question 4. લેખક કયા ખ્યાલથી મગરૂર રહેતા?
A. અધર્મમાં ધર્મબુદ્ધિ સાચવવાના
B. ધર્મમાં અધર્મ બુદ્ધિ સાચવવાના
C. ભ્રષ્ટાચારમાં સદાચાર સાચવવાના
D. સદ્ભાવના રાખવાના
Answer: (A) અધર્મમાં ધર્મબુદ્ધિ સાચવવાના
In simple words: The author felt proud of his idea to maintain a sense of righteousness even when engaging in unrighteous acts.

Exam Tip: Understand complex philosophical or ethical concepts presented in the text to accurately answer questions about a character's internal beliefs.

Question 5. લેખકના પિતાશ્રી કયા રાજ્યના ટ્રેઝરી ઑફિસર હતા?
A. પૂણે
B. સાંગલી
C. વર્ધા
D. નાશિક
Answer: (B) સાંગલી
In simple words: The author's father was the Treasury Officer for the state of Sangli.

Exam Tip: Specific geographical and official titles are factual details that should be noted and remembered.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક – એક વાક્યમાં આપોઃ

Question 1. લેખક શા માટે મનમાં ચિડાતા હતા?
Answer: The author felt annoyed in his mind because he felt that someone else was at fault, and he was being punished for it.
In simple words: The author was upset because he felt blamed and punished for another person's mistake.

Exam Tip: Focus on identifying the specific cause of a character's emotional state, as presented in the text.

Question 2. લેખક કઈ મજા આખો જન્મારો લેવા ઇચ્છતા હતા?
Answer: The author wished to enjoy the pleasure of constructing magnificent, grand buildings throughout his entire life.
In simple words: The author wanted to enjoy building large, impressive structures for his whole life.

Exam Tip: When asked about aspirations, clearly state the character's long-term desires or goals.

Question 3. પૂણે પહોંચતાં પહેલાં લેખકે શો નિશ્ચય કર્યો?
Answer: Before reaching Pune, the author decided that he would never be tempted by ill-gotten wealth and would not perform any action that might disgrace his father's name.
In simple words: Before Pune, the author decided never to seek dishonest money and always to protect his father's honor.

Exam Tip: Important turning points often involve a character making a firm resolve; capture the essence of this decision.

Question 4. કાકાસાહેબ કાલેલકરને ગાંધીજીએ કહ્યું બિરુદ આપ્યું હતું?
Answer: Gandhiji had bestowed upon Kakasaheb Kalelkar the title of 'Savai Gujarati'.
In simple words: Gandhiji gave Kakasaheb Kalelkar the title 'Savai Gujarati'.

Exam Tip: Specific titles or honors given to characters by other significant figures are important historical or literary facts.

Question 5. “જીવનપાથેય’ શબ્દનો અર્થ લખો.
Answer: 'Jivanpathey' means a provision or sustenance that is useful for life.
In simple words: 'Jivanpathey' means resources or guidance that help one navigate life.

Exam Tip: Define key terms clearly and concisely, focusing on their specific meaning within the context of the lesson.

જીવનપાથેય વ્યાકરણ

1. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારોઃ

• આબરુ - આબરૂ
• યુનીવર્સિટિ - યુનિવર્સિટી
• પરિક્ષા - પરીક્ષા
• એજીનીયરિંગ - એન્જિનિયરિંગ
• વીચારશૃંખલા - વિચારશૃંખલા
• કંત્રાટર - કૉન્ટ્રાક્ટર
• ધરમબુધ્ધિ - ધર્મબુદ્ધિ
• ઓફીસર - ઑફિસર
• રૂપીયા - રૂપિયા

Exam Tip: Pay close attention to spelling variations and common errors in Gujarati words to ensure accuracy.

2. નીચેના શબ્દોના બે – બે સમાનાર્થી શબ્દો લખો:

• અટકવું = થોભવું, રોકાવું
• ઉમેદ = આશા, અભિલાષા
• શાખ = આબરૂ, પ્રતિષ્ઠા
• માગણી = માગ, અપેક્ષા
• આલેશાન = વિશાળ, ભવ્ય

Exam Tip: Expand your vocabulary by learning multiple synonyms for common words; this helps in both comprehension and expression.

3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો

• આશા X નિરાશા
• ન્યાય X અન્યાય
• આબરૂ X બેઆબરૂ
• સાંજ X સવાર
• સ્મરણ X વિસ્મરણ
• સવાલ X જવાબ
• સંતોષ X અસંતોષ
• હિંમત X નાહિમત
• નફો X ખોટ

Exam Tip: Understanding antonyms strengthens your grasp of word meanings and their contrasting concepts.

4. નીચેના દરેક શબ્દસમૂહ માટે એક – એક શબ્દ લખોઃ

• જીવનને ઉપયોગી ભાથું – જીવનપાથેય
• વિચારોની પરંપરા – વિચારશૃંખલા
• તાલુકાનું વસૂલાત સંબંધી કામ કરનાર અમલદાર – મામલતદાર
• અમલદારને છૂપી રીતે અપાતી રકમ – લાંચ
• સરકારને રાજ્યના કામ અંગે નાણાંની લેવડદેવડ અંગે અપાતું બાંયધરીપત્ર – પ્રૉમિસરી નોટ

Exam Tip: Learn single words that encapsulate a phrase to enhance conciseness and understanding of specialized vocabulary.

5. નીચેનાં વાક્યોમાંથી સંજ્ઞા શોધીને લખો

Question 1. (1) પરીક્ષાનું એ છેલ્લું વર્ષ હતું.
Answer: (1) પરીક્ષા, વર્ષ
In simple words: The nouns in this sentence are 'examination' and 'year'.

Exam Tip: Nouns are words that name people, places, things, or ideas; identify all such words in a sentence.

Question 2. (2) મને કલ્પના સરખી ન આવી.
Answer: (2) કલ્પના
In simple words: The noun in this sentence is 'imagination'.

Exam Tip: Remember that abstract concepts and ideas can also function as nouns.

Question 3. (3) આખી રાત મને ઊંઘ ન આવી.
Answer: (3) રાત, ઊંઘ
In simple words: The nouns in this sentence are 'night' and 'sleep'.

Exam Tip: Look for words that represent tangible or intangible things in a sentence to identify nouns.

6. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણો શોધીને લખો:

Question 1. (1) ત્રણેક લાખ રૂપિયા પૂણે લઈ જવાના હતા.
Answer: (1) ત્રણેક લાખ
In simple words: The adjective here is 'about three lakhs', describing the amount of rupees.

Exam Tip: Adjectives describe or modify nouns, providing more information about their qualities or quantity.

Question 2. (2) આબરૂથી રહેવું એ જ મોટી વાત છે.
Answer: (2) મોટી
In simple words: The adjective is 'big' or 'important', describing the 'बात' (matter).

Exam Tip: Identify words that answer questions like "what kind?" or "how much?" about a noun.

Question 3. (3) ગાડીમાં આખી રાત મને ઊંઘ ન આવી.
Answer: (3) આખી
In simple words: The adjective is 'whole' or 'entire', describing the 'night'.

Exam Tip: Adjectives can also indicate the extent or completeness of a noun.

7. નીચેનાં વાક્યો છુટાં પાડી, સાદાં વાક્યો બનાવો અને સંયોજકો દર્શાવોઃ

Question 1. એમણે પહેલેથી જ નક્કી કરેલું કે દતુને કૉલેજમાં નથી જ મોકલવો.
Answer:
• એમણે પહેલેથી જ નક્કી કરેલું.
• દતુને કૉલેજમાં નથી જ મોકલવો.
સંયોજકઃ કે
In simple words: The original complex sentence can be broken into two simple sentences: "He had already decided." and "Dattu should not be sent to college." The connecting word is 'કે'.

Exam Tip: To break down complex sentences, identify independent clauses and the conjunctions that link them.

Question 2. તમે જાણો છો કે મારું અંગ્રેજી અને ગણિત બંને સારા છે.
Answer:
• તમે જાણો છો.
• મારું અંગ્રેજી સારું છે.
• મારું ગણિત સારું છે.
સંયોજકઃ કે, અને
In simple words: This sentence can be separated into three simple sentences: "You know." "My English is good." and "My Mathematics is good." The connecting words are 'કે' and 'અને'.

Exam Tip: When multiple conjunctions are present, identify each simple statement they connect.

Question 3. આપણે કંઈક મહેનત કરીશું તો જાહેર ભાવો કરતાં સસ્તા ભાવે નોટો ખરીદી શકીશું.
Answer:
• આપણે કંઈક મહેનત કરીશું.
• જાહેર ભાવો કરતાં સસ્તા ભાવે નોટો ખરીદી શકીશું.
સંયોજકઃ (જો) .... તો
In simple words: This conditional sentence can be separated into "We will work hard." and "We will be able to buy notes cheaply." The conjunctions showing condition are 'જો' (if) and 'તો' (then).

Exam Tip: Conditional sentences often use a pair of conjunctions (like 'if...then') to establish the cause-and-effect relationship.

8. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવો :

Question 1. (Arrange the following words in alphabetical order: આશા, ઇજનેરી, ઉમેદ, ઊપજવું, પુલ, પ્રજા, સૂચના)
Answer:
1. આશા
2. ઇજનેરી
3. ઉમેદ
4. ઊપજવું
5. પુલ
6. પ્રજા
7. સૂચના
In simple words: Arrange the given Gujarati words alphabetically according to the dictionary sequence.

Exam Tip: When arranging words alphabetically in Gujarati, remember to consider the order of vowels, consonants, and then compound letters.

7. નીચેનાં વાક્યો છુટાં પાડી, સાદાં વાક્યો બનાવો અને સંયોજકો દર્શાવોઃ

Question 1. એમણે પહેલેથી જ નક્કી કરેલું કે દતુને કૉલેજમાં નથી જ મોકલવો.
Answer:
• તેમણે પહેલાથી જ નિશ્ચિત કર્યું હતું.
• દત્તુને કૉલેજમાં મોકલવો ન હતો. સંયોજક: કે
In simple words: The original sentence combines two ideas with 'કે'. We separate these into individual, simple sentences to show the distinct parts.

Exam Tip: To split compound sentences, identify the connecting word (સંયોજક) and separate the clauses it links. Ensure each new sentence remains grammatically correct and conveys a complete thought.

Question 2. તમે જાણો છો કે મારું અંગ્રેજી અને ગણિત બંને સારા છે.
Answer:
• તમે જાણો છો.
• મારું અંગ્રેજી સારું છે.
• મારું ગણિત સારું છે. સંયોજક: કે, અને
In simple words: This sentence also uses 'કે' and 'અને' to join ideas. We break it into three separate statements for clarity, identifying both connecting words.

Exam Tip: When multiple conjunctions are present, separate sentences at each conjunction to isolate the simplest ideas. This makes the sentence structure easy to understand.

Question 3. આપણે કંઈક મહેનત કરીશું તો જાહેર ભાવો કરતાં સસ્તા ભાવે નોટો ખરીદી શકીશું.
Answer:
• આપણે થોડી મહેનત કરીશું.
• જાહેર ભાવથી ઓછા ભાવે નોટો ખરીદી શકીશું. સંયોજક: (જો) .... તો
In simple words: This question uses 'તો' to connect a condition and its result. We divide it into two sentences, showing the implied 'જો' (if) for the condition.

Exam Tip: Conditional sentences often use "જો ... તો" (if ... then) structure. Identify these pairs to correctly separate the condition from the consequence into two distinct sentences.

8. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવો :
Answer:
• આશા,
• ઇજનેરી,
• ઉમેદ,
• ઊપજવું,
• પુલ,
• પ્રજા,
• સૂચના
In simple words: Arrange these words alphabetically, following the order of letters in the Gujarati alphabet.

Exam Tip: For dictionary order (કક્કાવારી), pay attention to the exact sequence of consonants and vowels. If the initial consonant is the same, then compare based on the vowel sound or the subsequent letter.

જીવનપાથેય Summary In Gujarati

દત્તાત્રેય બાલકૃષ્ણ કાલેલકર 'કાકાસાહેબ'નો જન્મ ઈ. સ. 1885માં થયો હતો અને તેમનું મૃત્યુ ઈ. સ. 1981માં થયું હતું.

ભાષાસજ્જતા

કાળ

નીચેનાં વાક્યો વાંચો:

• રાધા રસોઈ કરે છે.
• કનુ ચોપડી વાંચે છે.
• પંખી ઊડે છે.

જે વાક્યમાં ક્રિયા ચાલુ હોવાનો નિર્દેશ હોય તે વાક્ય વર્તમાનકાળ સૂચવે છે.

નીચેનાં વાક્યો વાંચો:

• રાધાએ રસોઈ કરી.
• કનુએ ચોપડી વાંચી.
• પંખી ઊડ્યું.

જે વાક્યમાં ક્રિયા પૂર્ણ થઈ હોવાનો નિર્દેશ હોય તે વાક્ય ભૂતકાળ સૂચવે છે.

નીચેનાં વાક્યો વાંચો:

• રાધા રસોઈ કરશે.
• કનુ ચોપડી વાંચશે.
• પંખી ઊડશે.

જે વાક્યમાં ક્રિયા હવે પછી થવાની હોય તે વાક્ય ભવિષ્યકાળ સૂચવે છે.

અઘરા શબ્દોના અર્થ

• જીવનપાથેય – જીવનને ઉપયોગી ભાથું, યોગ્ય માર્ગદર્શન
• ઉમેદ – ઇચ્છા, આશા
• હતાશ – નિરાશ
• દત્તુ – દત્તાત્રેય કાલેલકર (લેખક પોતે)
• વાંક – ગુનો
• શાખ – આબરૂ, પ્રતિષ્ઠા
• જોરે – (અહીં) આધારે
• એલ.એલ.બી. – કાયદાનો અભ્યાસ કરનારને મળતી ડિગ્રી
• પ્રીવિયસ – અંગ્રેજીનો એક વિષય
• એલ.સી.ઈ. – ઇજનેરી પરીક્ષા પાસ કરનારને મળતી ડિગ્રી
• વિચારશૃંખલા – વિચારોની પરંપરા
• મૂડી – ધન, પૈસા
• લાંચ – અમલદાર કે સત્તાધારીને છૂપી રીતે અપાતી અઘટિત રકમ
• મામલતદાર – તાલુકાનું વસૂલાત સંબંધી કામ કરનાર અમલદાર
• મુનસફ – દીવાની ન્યાયાધીશ
• લાઇન – (અહીં) ક્ષેત્ર
• કનડવી – હેરાન કરવી
• આલેશાન – વિશાળ જનમારો જિંદગી
• લહાવો – આનંદ
• છેતરવું – ફસાવવું
• ધર્મબુદ્ધિ – સારાસારનો વિવેક
• મગરૂર – અભિમાની, (અહીં) ગૌરવશાળી ટ્રેઝરી
• ઑફિસર – તિજોરી અધિકારી પ્રૉમિસરી
• નોટ – સરકારને રાજ્યના કામ માટે લોકો પાસેથી નાણાં લેવાં પડે ત્યારે નાણાને બદલે લખી અપાતું બાંયધરીપત્ર એ
• ક્ષણે – એ ઘડીએ, વખતે
• હીનતા – અધમતા, હલકાપણું કેળવણી પર
• ધૂળ છે – શિક્ષણને ધિક્કાર છે અન્નદાતા ખાવાનું આપનાર, (અહીં) સરકાર
• કુળદેવતા – કુળના ઈષ્ટ દેવ
• હરામનું – હક કે મહેનત વગરનું
• કાળે – સમયે, વખતે.

રૂઢિપ્રયોગ

• ઉમેદ બર ન આવવી – આશા ન ફળવી શાખ
• જામવી – પ્રતિષ્ઠા ઊભી થવી એકના બે ન
• થવું – પોતાની વાત પર મક્કમ રહેવું શરમ
• ઊપજવી – માનસિક સંકોચ થવો, શરમ આવવી ગળગળા
• થવું – ભાવુક થવું સડક થઈ
• જવું – આશ્ચર્યમૂઢ થઈ જવું નામ
• લજવવું – અપકીર્તિ અપાવવી