GSEB Class 7 Gujarati Textbook Solutions Chapter 3 પરીક્ષા

Question 1. અહીં પાઠમાં વિદ્યાધિકારી એટલે...
(ક) શિક્ષણના અધિકારી
(ખ) વિદ્યાના અધિકારી
(ગ) પંડિત
(ઘ) સરકારી અધિકારી
Answer: (ક) શિક્ષણના અધિકારી
In simple words: In this lesson, 'Vidhyadhikari' means an education officer. This person is responsible for managing educational affairs and schools.

Exam Tip: For vocabulary questions, always pick the option that best reflects the character's role or definition in the context of the story.

Question 2. અહીં પાઠમાં ‘તે સૂરજની ગતિ શાળા તરફ વધતી જતી હતી' એટલે...
(ક) સૂરજ શાળા તરફ જતો હતો.
(ખ) શાળાનો સમય થતો જતો હતો.
(ગ) સૂરજ શાળાએ જવા દોડતો હતો.
(ઘ) સૂરજ ભણવામાં હોશિયાર થતો જતો હતો.
Answer: (ખ) શાળાનો સમય થતો જતો હતો.
In simple words: The phrase "the sun's movement towards the school was increasing" means it was getting closer to school time, not that the sun itself was physically moving towards the school.

Exam Tip: Pay attention to idiomatic expressions or figurative language in the text; they often convey a meaning different from their literal interpretation.

Question 3. “પેપર લઈને મંડી પડ્યો” આ વાક્ય પરથી મહાદેવ વિશે તમે શું વિચારો છો?
(ક) ગપ્પા મારવા લાગ્યો.
(ખ) કોઈકનામાંથી જોઈને લખવા જ લાગ્યો.
(ગ) તેને ઘણું આવડતું હશે.
(ઘ) ચોપડીમાંથી જોઈને લખવા લાગ્યો.
Answer: (ગ) તેને ઘણું આવડતું હશે.
In simple words: The phrase "started working on the paper" suggests that Mahadev knew a lot, allowing him to begin answering quickly and confidently.

Exam Tip: Analyze character actions to infer their qualities or abilities. A quick start on an exam usually indicates good preparation.

Question 4. ‘પરીક્ષા' વાર્તાના લેખકનું નામ જણાવો.
(ક) પ્રવીણ દરજી
(ખ) પન્નાલાલ પટેલ
(ગ) ધૂમકેતુ
(ઘ) કાકા કાલેલકર
Answer: (ખ) પન્નાલાલ પટેલ
In simple words: The author of the story 'Pariksha' (The Exam) is Pannalal Patel, a renowned writer.

Exam Tip: Always remember the authors of the literary works you study. It's a common and straightforward knowledge-based question.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો.

Question 1. શાળાએ જતા છોકરાઓ શાળા વિશે વાત કરતા જતા હતા?
Answer: The boys going to school were discussing the exam, the scholarship, and getting the first rank. They were not talking about the school building or its operations.
In simple words: No, the school-going boys were discussing their exams, scholarship, and who would get the top position.

Exam Tip: Ensure your answer directly addresses the question asked, providing precise details about the topic of their discussion.

Question 2. પરીક્ષામાં પાસ થવા વિશે મહાદેવને શો વિશ્વાસ હતો?
Answer: Mahadev was confident about passing the exam, believing he would come in first place and receive a monthly scholarship of fifteen rupees. He thought he would top the exam.
In simple words: Mahadev strongly believed he would pass the exam, get the first rank, and receive a scholarship of fifteen rupees each month.

Exam Tip: Always describe a character's confidence or feelings clearly, mentioning any specific hopes or expectations they have.

Question 3. મહાદેવ અને તેના મિત્રો શું જોઈ અટકી ગયા?
Answer: Mahadev and his companions stopped when they saw a cow grazing in the lush wheat fields. The sight of the cow eating the crops made them pause.
In simple words: Mahadev and his friends stopped when they saw a cow eating crops in a wheat field.

Exam Tip: Focus on the immediate event that causes a change in character action, like stopping or changing direction.

Question 4. ઇન્સ્પેક્ટરને મહાદેવની આંખમાં શું દેખાયું?
Answer: The inspector noticed a stream of humanity flowing in Mahadev's eyes instead of tears. He saw compassion and kindness rather than just sadness.
In simple words: The inspector saw deep humanity in Mahadev's eyes, not just tears.

Exam Tip: When describing what an observer perceives, use descriptive language that captures the emotion or character trait being highlighted.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર આપો.

Question 1. મહાદેવે નારજીકાકા તથા ખુશાલમાના ખેતરમાંથી શું વિચારીને ગાયને હાંકી કાઢી.
Answer: Narjikaka was very poor, and this field was his only support. Khushalma had no one to plow, so she had borrowed a plow from someone else to cultivate her land. If the cow ate their crops, they would suffer great losses. Considering this, Mahadev drove the cow out of their fields. He felt it was his responsibility to protect their livelihood.
In simple words: Mahadev knew Narjikaka was very poor and the field was his only income. Khushalma also worked hard, borrowing a plow. If the cow ate their crops, they would lose everything, so Mahadev removed the cow.

Exam Tip: Explain the character's motivation by detailing the circumstances of those they are helping, showing a clear connection between their actions and their reasons.

Question 2. "ઘઉં-ચણાના મોલ ઉપર સૂર્ય સોનું છાંટવા લાગ્યો.” વાક્યનો અર્થ સ્પષ્ટ કરો.
Answer: When wheat and gram crops are ready, they turn golden. The rising sun's rays appear golden. So, when the sun's golden rays fall on the wheat and gram crops, the entire field shimmers and looks like it is covered in gold. It creates a scene as if the sun itself is sprinkling gold on the field. This means the crops were mature and beautiful.
In simple words: This sentence means that when the wheat and gram crops ripen, they get a golden color. As the morning sun rises and its golden rays shine on the fields, it looks like the sun is actually spreading gold over the crops.

Exam Tip: When asked to clarify a metaphorical phrase, explain both the literal imagery and the deeper meaning or feeling it conveys within the story.

Question 3. ગાય કોના-કોના ખેતરમાંથી પસાર થઈ?
Answer: The cow first entered Mahadev's aunt's field. Afterwards, it passed through his uncle's field, Narjikaka's field, Shankar's field, Mahadev's own field, and finally Khushalma's field. It moved through many different farmers' lands, causing potential damage along its way.
In simple words: The cow went through Mahadev's aunt's field, then his uncle's, Narjikaka's, Shankar's, Mahadev's own, and finally Khushalma's field.

Exam Tip: List all locations precisely and in the correct sequence as mentioned in the text to ensure a complete answer.

Question 4. ઇન્સ્પેક્ટરે મોડા પડેલા મહાદેવને શા માટે પરીક્ષામાં બેસવા દીધો?
Answer: Mahadev was late for the exam because he went to drive away a cow that was destroying the ripe wheat crops. However, he had passed the test of honesty. Seeing the stream of humanity flowing in Mahadev's eyes, the inspector allowed him to sit for the exam. The inspector recognized Mahadev's compassionate act.
In simple words: The inspector allowed Mahadev to take the exam because he was late due to driving a cow out of a field, which showed his honesty and humanity. The inspector saw these good qualities in his eyes.

Exam Tip: Highlight the moral qualities that influenced the inspector's decision, emphasizing that Mahadev's delay was due to a noble act.

પરીક્ષા સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. તમે પરીક્ષા આપવા જઈ રહ્યા છો અને રસ્તા ઉપર અકસ્માતથી ઘાયલ થયેલ કોઈ વ્યક્તિને શું કરશો?
Answer: If I were going to take an exam and saw someone injured in an accident on the way, first I would move them to a safe place. I would call others for help. I would immediately call 108 ambulance for urgent medical care. If I could get their home contact number, I would inform their family members about the incident. Saving a life is more crucial than an exam.
In simple words: If I saw an accident victim on my way to an exam, I would first move them to safety, call for help, and contact the 108 ambulance. If possible, I would also inform their family.

Exam Tip: In ethical dilemma questions, prioritize human life and well-being over personal commitments like exams. Provide concrete steps for assistance.

Question 2. ઇન્સ્પેકટરે મહાદેવની માનવતા સમજી મોડો હોવા છતાં એને પરીક્ષામાં બેસવા દીધો પરંતુ ઇન્સ્પેકટરે આ બાબત ન સમજીને પરીક્ષામાં બેસવા ન દીધો હોત તો શું થાત? તમને પણ મહાદેવનો નિર્ણય સાચો લાગે છે? શા માટે?
Answer: The inspector, understanding Mahadev's humanity, allowed him to sit for the exam despite his delay. If the inspector had not understood Mahadev's humanity and had not allowed him to sit for the exam, he would still have had the satisfaction of driving away a stray cow from the crop-filled fields. I believe Mahadev's decision to prioritize helping is correct, because Mahadev possesses the qualities of preventing harm to others and showing generosity. Through his good qualities, he passed the test of life. His actions displayed greater moral character than just academic success.
In simple words: Even if the inspector had not allowed Mahadev to take the exam, Mahadev would have been satisfied that he saved the crops. I think Mahadev's decision was right because he helped others and showed kindness, passing a real-life test of character.

Exam Tip: When evaluating a character's decision, consider the moral implications and long-term satisfaction beyond immediate consequences. Always justify your stance with specific character traits.

Question 3. પાઠમાં ઉત્તર ગુજરાતની બોલીના કેટલાક શબ્દો છે. જે તે વિસ્તારની બોલીમાં આવા શબ્દ પ્રયોગો હોય છે. તમારા વિસ્તારની બોલીના આવા શબ્દો શોધી કાઢો અને લખો.
Answer: There are several words from North Gujarat dialect in the lesson. In my region's Kathiawadi dialect, some similar words are:
'અટાણે – અત્યારે' (at this time – now)
'કેદૂનાં' – ક્યારનાય (since when)
'ગગા' – દીકરા (son)
'નકરું' – માત્ર (only)
'ઓરો' – પાસે (near)
'મોર્ય′ – પહેલાં (before)
"ભેળો" – સાથે (with)
'વીવા' – લગ્ન (marriage)
'કળશો′ – લોટો (pot)
'કઈરું′ – કર્યું (did)
'વયો ગિયો′ – જતો રહ્યો (went away)
In simple words: The lesson uses some words from North Gujarat. In my local Kathiawadi language, we have similar regional words for common terms. These words help express meanings in a more familiar way to local people.

Exam Tip: When identifying regional dialect words, provide both the dialect term and its standard equivalent for clarity.

Question 4. નીચેના ફકરામાં વાક્ય બંધબેસતું થાય તેવા, પાઠમાં વપરાયેલા શબ્દો સિવાયના સમાનાર્થી શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ફકરો ફરી લખો.
Answer: The paragraph re-written using synonyms other than those used in the lesson:
"But as he crossed his own boundary, his timid heart cried out: 'This is Khushalma's field! There's no one to plow for them, and they borrowed a plow from the village to cultivate this much land. So, after chasing her away, should I put her in Khushalma's field? Mahadev cried. He looked at the sun moving overhead and drove the cow away."
In simple words: This question asks to rewrite a given passage, replacing certain words with their synonyms that were not originally used in the lesson. This helps students practice their vocabulary and understanding of similar-meaning words.

Exam Tip: When re-writing a passage with synonyms, ensure the new words fit the context and maintain the original meaning and tone of the text.

Question 5. આમ કરવાથી શો ફેર પડે છે? તમને આ ફકરો ગમે છે? કે પાઠમાં વપરાયેલા શબ્દોવાળો..? શા માટે? સરખામણી કરો.
Answer: Comparison: Doing this makes the language less beautiful. I do not like the paragraph written using synonyms for the words in the lesson. I prefer the paragraph with the words used in the lesson, because the words used in the lesson express the meaning and emotion simply, accurately, and appropriately. The original language often carries more specific cultural or emotional nuances. This version is more direct.
In simple words: Changing words with synonyms makes the language less beautiful. I prefer the original lesson's words because they express the meaning and feelings more simply and correctly.

Exam Tip: When comparing texts, identify specific elements (like word choice or imagery) that make one version more effective than the other and explain why.

Question 6. નીચેનો ફકરો વાંચો. વિરામચિહ્નો વિના તમને તે અધૂરી લાગે છે? ઉચિત જગ્યાએ યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકો અને ફરી વાંચો.
Answer: Yes, without punctuation marks, the paragraph feels incomplete and confusing. It's difficult to understand the meaning or flow of the sentences. Here is the paragraph with appropriate punctuation:
"ગામ તરફ એણે નજર દોડાવી. દૂર કોઈ માણસને જોયું. બૂમ પાડીને કહેવા લાગ્યો: “એ મારી માસીને ત્યાં કહેજો કે ગાય – ‘ વળી થયું: “ક્યારે આવશે ને ક્યારે હાંકશે? એટલામાં તો કાપલો કાઢી નાખશે ને !'"
In simple words: Without punctuation, the paragraph feels incomplete. Adding correct punctuation like periods, commas, and quotation marks helps in understanding the meaning and emotions properly.

Exam Tip: Emphasize the importance of punctuation for clarity, meaning, and emotional expression in written text. Practice identifying where pauses and breaks should occur.

Question 7. મહાદેવે શંકા સામે દફતર ધર્યું લે ને શંકા ગાયને હું હાંકતો આવું શંકાએ દફતર લીધું યાદ આવ્યું તારે ત્યા પરીક્ષા છે ને
Answer: Reading the paragraph without punctuation marks makes it difficult to understand the meaning or emotion of the sentences. With correct punctuation, it reads:
"મહાદેવે શંકા સામે દફતર ધર્યું, 'લે ને શંકા. ગાયને હું હાંકતો આવું.' શંકાએ દફતર લીધું. યાદ આપ્યું: 'તારે ત્યા પરીક્ષા છે ને."
In simple words: This question is about adding correct punctuation to a passage that is missing them. Punctuation helps make the conversation clear and shows when different people are speaking or thinking.

Exam Tip: Always use quotation marks to denote direct speech and ensure proper separation of sentences for readability. Punctuation changes how the dialogue is interpreted.

Question 8. આ પાઠમાં મહાદેવે ગાયને બીજા કોઈના ખેતરમાં ન મૂકી અને છેક ગામ સુધી મૂકી આવ્યો એ તમને ગમ્યું? શા માટે?
Answer: Yes, I liked that Mahadev drove the cow all the way to the village and did not leave it in someone else's field midway. If he had left it somewhere in the middle, it would have again caused damage to someone else's field. Mahadev's action demonstrates his complete sense of responsibility and humanity, as he ensured the cow would not harm any other farm. His selflessness is admirable.
In simple words: Yes, I liked that Mahadev took the cow all the way to the village. If he had left it sooner, it might have damaged another farm. This shows his full responsibility and kindness.

Exam Tip: When expressing an opinion about a character's action, always provide a clear "why" by connecting it to their qualities or the positive outcome of their decision.

Question 9. ઇન્સ્પેકટર સાહેબનો કયો ગુણ તમને ગમ્યો? શા માટે?
Answer: I liked the inspector's humane quality because he gave more importance to the humanitarian act Mahadev performed than to the exam time. If officers are virtuous, then the employees working under them also become better. His understanding and compassion set a good example. He saw beyond the rules to the character of the boy.
In simple words: I liked the inspector's humane nature. He valued Mahadev's kind act more than the rules for exam time. This shows that good leaders can inspire their team to be better too.

Exam Tip: Focus on the specific virtue or character trait demonstrated and explain its positive impact, both in the immediate situation and potentially on others.

Question 10. નીચેના વાક્યોને બદલે પાઠમાં વપરાયેલાં વાક્યો લખો.
Answer: Here are the sentences from the lesson that replace the given sentences:
1. દરરોજ સરળતાથી થતું કામ પ્રસંગ આવે ન થાય.
પાઠ: આડે દિવસે દોડે ને દશેરાએ ધોડું ન દોડે !
2. જોઈએ છીએ, પરિણામ બહુ દૂર નથી.
પાઠ: જોઈએ છીએ, મામાનું ઘર કેટલે, દીવો બળે એટલે.
3. ગાય ખેતરમાં પાકને ઘણું નુકસાન કરશે.
પાઠ: ગાય ખેતરમાં કાપલો કાઢી નાખવાની !
4. ગામની આબરૂ સચવાશે.
પાઠ: આપણા ગામનું નાક રહેશે.
In simple words: This question asks you to find specific phrases or idioms from the lesson that convey the same meaning as the given sentences. This tests your understanding of the lesson's language.

Exam Tip: When matching phrases, ensure the replacement not only has similar meaning but also fits the narrative style and tone of the original lesson.

વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધોઃ

Question 1. 'પરીક્ષા' પાઠની શરૂઆતમાં લેખકે કઈ ઋતુનું વર્ણન કર્યું છે?
A. શરદ
B. વસંત
C. પાનખર
D. વર્ષા
Answer: (B) વસંત
In simple words: At the beginning of the 'Pariksha' lesson, the author describes the spring season.

Exam Tip: Pay attention to the opening descriptions in stories as they often set the mood and context, like the season being described.

Question 2. મોલ પરનું સોનું કોણ એકઠું કરવા લાગ્યું?
A. વસંતનો પવન
B. શરદનો પવન
C. પાનખરનો પવન
D. સોની
Answer: (A) વસંતનો પવન
In simple words: The "gold on the crops" is a metaphor for the golden hue of the ripe grains, and it is the spring breeze that seems to gather it.

Exam Tip: Understand metaphorical language where natural elements are personified to create vivid imagery in literature.

Question 3. મહાદેવની નજર એકાએક કેમ થંભી ગઈ?
A. મોલ જોઈને
B. ઝાડનાં ઝુંડ જોઈને
C. ઉંબીઓ જોઈને
D. મોલ ખાતી ગાયને જોઈને
Answer: (D) મોલ ખાતી ગાયને જોઈને
In simple words: Mahadev's gaze suddenly stopped because he saw a cow eating the crops, which was an unexpected and troubling sight.

Exam Tip: Focus on the key event that causes a character to pause or react strongly, as it usually signals an important plot point.

Question 4. મહાદેવે પોતાનું દફતર કોને સોંપ્યું?
A. શંકરને
B. નારજીકાકાને
C. ખુશાલમાને
D. માસીને
Answer: (A) શંકરને
In simple words: Mahadev gave his school bag to Shankar before he went to chase away the cow.

Exam Tip: Remember details about character interactions, such as who gives what to whom, as these can be tested in factual questions.

Question 5. ગામમાંથી લોકોનાં હળ માગીને કોણે ખેતર વવરાવ્યું હતું?
A. મહાદેવે
B. ખુશાલમાએ
C. કાકાએ
D. નારજીકાકાએ
Answer: (B) ખુશાલમાએ
In simple words: Khushalma had borrowed plows from others in the village to cultivate her field, showing her hardship and resourcefulness.

Exam Tip: Note specific details about characters' situations, like Khushalma's need to borrow tools, as these add depth to the story.

Question 6. અહીં છીંડામાં મરને – એવું મહાદેવ કોને કહે છે?
A. ગાયને
B. શંકરને
C. બકરીને
D. બળદને
Answer: (A) ગાયને
In simple words: Mahadev says "છીંડામાં મરને" (meaning "go die in the hole") to the cow, out of frustration, telling it to go through the gap in the fence and out of the field.

Exam Tip: Understand the context and emotion behind character dialogue, especially when it expresses frustration or urgency.

Question 7. મહાદેવની આંખમાં માનવતાની સરવાણી કોણે જોઈ?
A. ઇન્સ્પેક્ટરે
B. માસીએ
C. શંકરે
D. નારજીકાકાએ
Answer: (A) ઇન્સ્પેક્ટરે
In simple words: The inspector was the one who saw the stream of humanity in Mahadev's eyes, showing that he understood Mahadev's kind nature.

Exam Tip: Identify key moments of recognition or understanding between characters, as these often reveal central themes of the story.

Question 8. મહાદેવના કાકાનો સ્વભાવ કેવો હતો?
A. માનવતાવાદી
B. ખારીલો
C. ૨
D. દયાળુ
Answer: (B) ખારીલો
In simple words: Mahadev's uncle had a 'kharilo' nature, meaning he was envious or spiteful, a common characteristic in some individuals.

Exam Tip: Understand the descriptive adjectives used for characters to grasp their personality and role in the narrative.

Question 9. મહાદેવનો ચહેરો શાનાથી ખરડાયેલો હતો?
A. ધૂળથી
B. આંસુથી
C. કીચડથી
D. પાપથી
Answer: (B) આંસુથી
In simple words: Mahadev's face was covered in tears, indicating his distress and the emotional impact of the situation.

Exam Tip: Note specific physical descriptions of characters, especially when they reflect strong emotions or significant events in the plot.

Question 10. ઇન્સ્પેક્ટરે મહાદેવને પેપર આપવા કોને હુકમ કર્યો?
A. આચાર્યને
B. પટાવાળાને
C. શિક્ષકને
D. સુપરવાઇઝરને
Answer: (C) શિક્ષકને
In simple words: The inspector ordered the teacher to give Mahadev the exam paper, showing the chain of command in the school.

Exam Tip: Pay attention to commands and instructions given by authority figures in the story, noting who is addressed and what the action entails.

Question 11. શિષ્યવૃત્તિની પરીક્ષામાં કેટલા વિદ્યાર્થીઓ બેઠા હતા?
A. આઠ
B. દસ
C. બાર
D. છ
Answer: (B) દસ
In simple words: Ten students participated in the scholarship exam, making it a competitive assessment.

Exam Tip: Remember specific numerical details mentioned in the story, as these are often tested for factual recall.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક – એક વાક્યમાં આપોઃ

Question 1. ઇસ્પેક્ટર આવ્યા છે એવા સમાચાર છોકરાઓને કોણે આપ્યા?
Answer: The news that the inspector had arrived was given to the boys by the monitor of the class. This announcement created a sense of urgency among the students.
In simple words: The monitor told the boys that the inspector had come.

Exam Tip: Note who delivers important information in a story, as this can reveal character roles and plot triggers.

Question 2. નટુના બાપા કોણ હતા?
Answer: Natu's father was the headmaster. He held an important position in the school administration.
In simple words: Natu's father was the headmaster.

Exam Tip: Pay attention to family relations and professions mentioned in the story, as they often reveal a character's background or influence.

Question 3. કોના મામા મામલતદાર હતા?
Answer: Bachuda's uncle was the Mamlatdar. This meant he held a significant administrative position in the region.
In simple words: Bachuda's uncle was the Mamlatdar.

Exam Tip: Remember details about characters' family connections and their societal roles, as these often contribute to their social standing or influence in the story.

Question 4. વિદ્યાધિકારીના હેડક્લાર્ક કોણ હતા?
Answer: Dhanashankar's uncle was the head clerk of the education officer. This connection implied a degree of influence within the education department.
In simple words: Dhanashankar's uncle was the education officer's head clerk.

Exam Tip: Take note of any connections characters have with authority figures, as these relationships can sometimes impact plot developments or character perceptions.

Question 5. મહાદેવે મિત્રોની કઈ વાત મંજૂર રાખી?
Answer: Mahadev agreed to his friends' suggestion of having a feast. He accepted their proposal for a celebratory meal together.
In simple words: Mahadev agreed to his friends' idea of having a feast.

Exam Tip: When a character agrees to something, identify exactly what they are consenting to, as it reveals their interaction with other characters.

Question 6. મહાદેવ ખાઈ જવાની' એવું કોને જોઈને બોલી ઊઠે છે?
Answer: Mahadev exclaims "khai javani" (meaning "it will eat everything") upon seeing the cow. He says this out of concern for the crops being destroyed.
In simple words: Mahadev shouts "it will eat everything" when he sees the cow.

Exam Tip: Understand direct quotes and to whom they are addressed, as they often reveal a character's immediate reaction and the object of their concern.

Question 7. મહાદેવના પગ જમીન સાથે કેમ જડાઈ ગયા?
Answer: Mahadev's feet became rooted to the ground because he realized the cow would eat the field's crops. This sudden realization caused him to freeze in shock.
In simple words: Mahadev's feet froze because he realized the cow would destroy the field's crops.

Exam Tip: Connect physical reactions, like freezing, to the character's internal thoughts and the perceived threat or problem they face.

Question 8. ગાયને મારવા માટે મહાદેવને સોટું ન મળવાથી તેણે શું કર્યું?
Answer: When Mahadev could not find a stick to hit the cow, he broke a branch from a milkweed plant (Aakado's Doro). He used this improvised tool to drive the cow away.
In simple words: When Mahadev couldn't find a stick to hit the cow, he broke a milkweed branch.

Exam Tip: Note instances of resourcefulness where characters adapt to situations and find alternative solutions when their initial attempts fail.

Question 9. મહાદેવ સામે જોઈને ગાયે એને મારવાનો ઇરાદો કેમ છોડી દીધો?
Answer: The cow gave up the intention of hitting Mahadev after looking at him, because the boy did not seem likely to hit it back. It sensed a lack of aggression from him.
In simple words: The cow decided not to hit Mahadev because he did not seem like someone who would hurt it.

Exam Tip: Focus on how non-verbal cues or perceived intentions can influence animal behavior and character interactions in a story.

Question 10. મહાદેવે ક્યારે મુક્તિનો અનુભવ કર્યો?
Answer: Mahadev felt a sense of relief when he finally managed to get the cow out of the field through a small opening (chhianda). This task had been a significant burden for him.
In simple words: Mahadev felt free when he got the cow out of the field through the opening.

Exam Tip: Identify the specific moment when a character's burden is lifted or a goal is achieved, as this marks a resolution in their personal struggle.

Question 11. ખેતરના શેઢેથી પસાર થતા છોકરા શું કરતા જતા હતા?
Answer: The boys passing by the field boundary were observing the crops, enjoying the fresh air, and some were even disturbing bird nests. They were engaged in various activities on their way.
In simple words: The boys walking past the field were watching the crops, enjoying the air, and breaking bird nests.

Exam Tip: List all observed activities to provide a comprehensive answer about the boys' behavior along the field's edge.

Question 12. પાણી સરખા મોલમાં ગાય કેવી રીતે ચાલતી હતી?
Answer: The cow walked in the waist-high crops as gracefully as a saras bird glides on water. It moved through the dense plants with ease and elegance.
In simple words: The cow walked through the tall crops smoothly, like a saras bird swimming on water.

Exam Tip: Note similes and metaphors used to describe actions, as they enhance imagery and convey specific characteristics, like grace or ease.

Question 13. મહાદેવે શંકરને દફતર આપીને શું કહ્યું?
Answer: Mahadev gave his school bag to Shankar and said, "Take this, Shankar. I will be right back after driving the cow away." He was making a quick arrangement before his task.
In simple words: Mahadev gave Shankar his bag and told him, "Take this. I'll be back soon after chasing the cow."

Exam Tip: Pay attention to direct quotes and the instructions characters give to each other, as they highlight immediate actions and future intentions.

Question 14. મહાદેવ ઈન્સ્પેક્ટર પાસે આવ્યો ત્યારે તેની હાલત કેવી હતી?
Answer: When Mahadev approached the inspector, his entire face was covered with tears, and his body was trembling. He was visibly distressed and exhausted from his efforts.
In simple words: When Mahadev came to the inspector, his face was tear-stained, and his body was shaking.

Exam Tip: Describe a character's physical appearance and state to convey their emotional condition and the impact of recent events.

Question 15. શિષ્યવૃત્તિની પરીક્ષામાં પ્રથમ ત્રણ ક્રમાંકમાં આવનાર વિદ્યાર્થીઓને કેટલી શિષ્યવૃત્તિ મળવાની હતી?
Answer: In the scholarship examination, the student coming in the first rank was to receive fifteen rupees, the second-rank student ten rupees, and the third-rank student five rupees. This tiered system rewarded top performers proportionally.
In simple words: In the scholarship exam, the first-place student would get fifteen rupees, the second-place student ten rupees, and the third-place student five rupees.

Exam Tip: Remember specific numerical details, especially those related to rewards or outcomes, as they are direct factual points.

Question 16. પોતાની માસીના ખેતરમાં ઘઉંનો મોલ ચરતી ગાયને જોઈને મહાદેવના મુખમાંથી કયા ઉદ્ગાર સરી પડ્યા?
Answer: Upon seeing the cow grazing in his aunt's wheat field, Mahadev exclaimed, "Kaplo kadhi nakhvani!" (meaning, "It will clear out the whole crop!"). This showed his immediate concern for the destruction.
In simple words: When Mahadev saw the cow eating crops in his aunt's field, he exclaimed, "It will destroy the whole crop!"

Exam Tip: Quote or paraphrase direct exclamations accurately to convey a character's immediate emotional reaction to a sudden event.

Question 17. મહાદેવના કયા પ્રશ્નનો પડઘો ઇન્સ્પેકટર સાહેબના મનમાં પડ્યો?
Answer: Mahadev's question, "In whose field should I leave this stray cow, sir? You tell me!" echoed in the inspector's mind. This question highlighted the ethical dilemma and Mahadev's deep sense of responsibility.
In simple words: Mahadev's question, "Sir, whose field should I put this stray cow in? You tell me!" resonated with the inspector.

Exam Tip: Identify key questions posed by characters that create moral dilemmas or highlight important themes, as these often have a significant impact on others.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર ત્રણ – ચાર વાક્યોમાં આપોઃ

Question 1. વિદ્યાર્થીઓ નિશાળે જતા હતા તે દિવસના કુદરતી વાતાવરણનું વર્ણન કરો.
Answer: It was morning when the students were going to school. The sun's soft, golden rays were falling on the field crops. A spring breeze was blowing. A flock of birds flew, fanning their wings like a fan. A herd of cows and buffaloes, released from the village, was grazing on the scattered grass on the ground. The entire scene was peaceful and vibrant, reflecting the beauty of the season.
In simple words: When the students went to school, it was morning. The golden sun shone on the fields, a gentle spring wind blew, and birds flew. A herd of cows and buffaloes grazed on the grass, making the atmosphere peaceful.

Exam Tip: When describing natural settings, use sensory details (sight, sound, feel) to paint a complete picture and convey the mood of the scene.

Question 2. ખેતર પાસેની પગદંડી પરથી પસાર થતા ચારેય છોકરાઓનું વર્ણન કરો.
Answer: The four boys walking along the path near the field were chatting rapidly. They were gently touching the bent ears of corn around them and shooing away birds that tried to land on the crops. Every now and then, they would glance towards the school located in the distant cluster of trees. Their eyes kept wandering over the fields stretching in all directions. They were lively and observant, enjoying their journey to school.
In simple words: The four boys walking by the field were chatting quickly, touching the crops, and scaring away birds. They kept looking at the school in the distance and around the fields, enjoying their journey.

Exam Tip: Detail the boys' actions, conversations, and observations to fully capture their behavior and interaction with their surroundings.

Question 3. માસીને ત્યાં સંદેશો પહોંચાડવાને બદલે મહાદેવે જાતે ગાયને હાંકવા જવાનું કેમ પસંદ કર્યું?
Answer: If Mahadev had sent a message to his aunt and waited for her to arrive, the cow would have completely destroyed the tender wheat crops that had entered the field by then. It was an urgent situation where quick action was needed. Therefore, instead of sending a message to his aunt, Mahadev chose to drive the cow away himself. He understood the importance of immediate action to prevent further damage.
In simple words: Mahadev chose to drive the cow away himself instead of sending a message to his aunt. This was because if he waited, the cow would have completely ruined the crops. He knew quick action was important.

Exam Tip: Highlight the urgency of the situation and the character's proactive decision-making as key reasons for their actions.

Question 4. મહાદેવ તેના મિત્રોથી છૂટો કેમ પડી ગયો?
Answer: Mahadev saw the cow in his aunt's field, laden with ripe crops. He feared that the cow would damage the crops. To drive the cow away and protect the field, Mahadev separated from his friends. His concern for the crops and his aunt's livelihood was paramount, causing him to prioritize this over going to school with his friends.
In simple words: Mahadev saw a cow in his aunt's field, eating the ripe crops. He worried the cow would harm the plants, so he left his friends to chase it away.

Exam Tip: Explain the direct cause-and-effect relationship: Mahadev saw the cow, feared damage, and therefore acted to separate from his friends.

Question 5. મહાદેવે શિષ્યવૃત્તિની પરીક્ષામાં મોડા પડવાનું કયું કારણ બતાવ્યું?
Answer: Mahadev explained to the inspector that he was late for the scholarship exam because he had gone to drive a cow out of a field of growing wheat. He was troubled by the thought of where to leave the cow. He had to keep driving the cow from one field to another, which caused him to be late for the scholarship exam. His ethical dilemma and commitment to preventing harm were the reasons for his delay.
In simple words: Mahadev told the inspector that he was late for the scholarship exam because he was busy chasing a cow out of a wheat field. He had trouble finding a safe place for the cow, causing his delay.

Exam Tip: When a character provides a reason for their actions, ensure your answer clearly states that reason and any supporting details, especially if it reveals their moral compass.

4. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો?

Question 1. મહાદેવ પરીક્ષામાં પ્રથમ નહિ આવે તે માટે તેના મિત્રોએ કઈ કઈ શક્યતાઓ રજૂ કરી?
Answer: Mahadev's friends presented the following possibilities for why he might not come first in the exam:

• આડે દિવસે દોડે ને દશેરાના દિવસે ઘોડું ન દોડે. એટલે કે ખરા સમયે જ નિષ્ફળતા મળે એવું બની શકે. (A horse runs on ordinary days but not on Dussehra. Meaning, one might fail at the crucial moment.)
• મણિયાને પણ કમ ન ગણી શકાય; કારણ કે છઠ્ઠા ધોરણમાં તે પહેલો આવ્યો હતો. (Maniya should not be underestimated; because he came first in the sixth grade.)
• નટુડો પણ ઓછો નહોતો. એના બાપા હેડમાસ્તર છે. (Natudo was also not inferior. His father is the headmaster.)
• બચુડાના મામા મામલતદાર છે, માટે તેને તો શિષ્યવૃત્તિ ચોક્કસ મળવાની. (Bachuda's uncle is the Mamlatdar, so he is sure to get the scholarship.)
• ધનશંકરના માસા વિદ્યાધિકારીના હેડક્લાર્ક છે. શિષ્યવૃત્તિ કોને આપવી તે તેમના હાથમાં જ છે. (Dhanashankar's uncle is the head clerk of the education officer. It is in his hands who should be given the scholarship.)

Exam Tip: When listing possibilities, ensure each point is distinct and clearly explains a potential factor, especially in competitive scenarios.

Question 2. હરાયી ગાયને હાંકી કાઢવામાં મહાદેવને શી મુશ્કેલી પડી?
Answer: Mahadev faced several difficulties in driving away the stray cow. He hit it with clods of earth, but the cow, full of fat, was unaffected. Mahadev could not find any stick to drive the cow away. He broke a branch from a milkweed plant, but it seemed like the cow was just flicking flies off its body with its tail. Then, Mahadev found a stick. As he kept driving the cow, it moved from one field to another, continuing to eat the crops. Finally, he encountered a fence. Mahadev eventually had to create a gap in the fence to push the cow out. It was a prolonged and challenging task.
In simple words: Mahadev found it hard to chase the cow away. It ignored clods of earth and the milkweed branch he used. He eventually found a stick, but the cow kept moving from field to field, eating crops. He finally had to make an opening in a fence to get it out.

Exam Tip: Detail all the obstacles and struggles a character faces when undertaking a task, as this highlights the difficulty and their perseverance.

Question 5. “અ” વિભાગમાં મહાદેવે ગાય કાઢતી વખતે કરેલા વિચાર છે, “બ” વિભાગમાં એ વિચાર સાથે લાગુ પડતી વ્યક્તિઓ છે. બંધબેસતાં જોડકાં ગોઠ્ઠો:

Exam Tip: For matching questions, read all items in both columns first to understand the options, then identify clear connections before making the final pairings.

Question 6. નીચેના શબ્દોના અર્થ શબ્દકોશમાંથી શોધીને લખો:
Answer: અહીં આપેલા શબ્દોના સાચા અર્થ નીચે પ્રમાણે છે:
(1) ધણ – ઢોરોનું (ચરાવવા લઈ જવાતું) મોટું જૂથ.
(2) મોલ – ખેતરનો પાક.
(3) છીંડું – (વાડમાં બનાવેલો) નાનો માર્ગ.
(4) ઇરાદો – હેતુ.

Exam Tip: To score full marks on vocabulary questions, always learn both the word and its precise meaning, especially distinguishing between synonyms and similar-sounding words.

પરીક્ષા વ્યાકરણ

Question 1. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારોઃ
Answer: અહીં આપેલા શબ્દોની સાચી જોડણી નીચે પ્રમાણે છે:
1. વીંજણો
2. રૂપેરી
3. શિષ્યવૃત્તિ
4. વિદ્યાધિકારી
5. દીવો
6. મૂંઝવણ
7. પરીક્ષા
8. વિદ્યાર્થી
9. ઇન્સ્પેક્ટર

Exam Tip: Correct spelling is crucial for clear communication; always double-check words you are unsure about.

Question 2. નીચેના શબ્દોના બે – બે સમાનાર્થી શબ્દો લખો :
Answer: આપેલા શબ્દોના બે-બે સમાનાર્થી શબ્દો નીચે મુજબ છે:
• સૂર્ય = રવિ, ભાનુ
• ધરતી = જમીન, પૃથ્વી
• ઉંબી = કણસલું
• ગાય = ધેનુ, સુરભિ
• હાથ = કર, બાહુ
• પક્ષી = પંખી, વિહગ
• શાળા = વિદ્યાલય, નિશાળ
• વાયરો = પવન, સમીર

Exam Tip: Learning synonyms expands your vocabulary and helps you express ideas with greater variety in your writing.

Question 3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખોઃ
Answer: આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આ મુજબ છે:
• ગરીબ X શ્રીમંત
• પહેલો X છેલ્લો
• પોતીકા X પારકા
• મંજૂર X નામંજૂર
• દૂર X નજીક
• જાણે X અજાણે
• આનંદ X શોક
• ડાહ્યું X ગાંડું
• શક્તિ X અશક્તિ

Exam Tip: Understanding antonyms helps clarify the precise meaning of words and their contrasts.

Question 4. નીચેના દરેક રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ આપી, તેનો વાક્યપ્રયોગ કરો:
Answer: અહીં આપેલા રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ અને તેનો વાક્યપ્રયોગ નીચે મુજબ છે:
(1) પગ ઉપાડવા – ઝડપથી ચાલવું
વાક્ય : શાળાએ પહોંચવામાં મોડું થતું હોવાથી વિદ્યાર્થીઓએ ઝડપથી પગ ઉપાડ્યા.
(2) ટાપસી પૂરવી – ચાલતી વાતને ટેકો આપવો
વાક્ય: મોનિટરની રજા આપવાની માંગણીમાં બધા વિદ્યાર્થીઓએ ટેકો આપ્યો.
(3) પાટી મેલાવવી – દોટ મુકાવવી
વાક્ય: દોડની સ્પર્ધામાં દરેક હરીફે દોટ મુકાવી.
(4) હાથમાં હોવું – કબજામાં હોવું, પોતાના આધીન હોવું
વાક્ય: દીકરો હવે લખપતી હોવાથી પિતાના હાથમાં રહ્યો નથી.
(5) તાનમાં હોવું – આનંદમાં હોવું
વાક્ય : પરીક્ષામાં પ્રથમ નંબર આવવાથી વિજય આજે ખુશ હતો.
(6) નાક રહેવું – આબરૂ જળવાવી
વાક્ય : સચીન તેંદુલકરે સદી ફટકારી એટલે ભારતીય ટીમની પ્રતિષ્ઠા જળવાઈ.
(7) કાપલો કાઢી નાખવો – બધું જ ખાઈ જવું, સફાયો કરવો
વાક્યઃ ગાય ખેતરમાં ઘૂસી જાય તો ઊભા પાકનો બધો સફાયો કરી નાખે.
(8) માઝા મૂકવી – મર્યાદા બહાર જવું
વાક્ય : દરિયો ક્યારેય પણ પોતાની મર્યાદા ઓળંગતો નથી.
(9) મૂઠીઓ વાળવી – દોટ મૂકવી
વાક્ય : કૂતરું પાછળ પડતાં છોકરાએ દોટ મૂકી.

Exam Tip: Using idioms correctly enhances the richness and expressiveness of your language, so practice them in context.

Question 5. નીચેના દરેક શબ્દસમૂહ માટે એક – એક શબ્દ લખો :
Answer: આપેલા શબ્દસમૂહો માટે એક શબ્દ નીચે મુજબ છે:
• ગાયોનું ટોળું – ધણ
• ખેતરના છેડા પરની ખેડ્યા વિનાની જમીન – શેઢો
• પગથી ચાલવાનો સાંકડો રસ્તો – પગદંડી, કેડી
• તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને અપાતી આર્થિક સહાય – શિષ્યવૃત્તિ
• સહજમાં ભૂકો થઈ જાય એવો માટીનો ગઠ્ઠો – ઢેકું

Exam Tip: Mastering single words for phrases helps improve conciseness and precision in your writing.

Question 6. નીચેનાં વાક્યો કયા કાળનાં છે તે લખો:
Answer: આપેલા વાક્યોના કાળ નીચે મુજબ છે:
1. ભૂતકાળ
2. ભવિષ્યકાળ
3. વર્તમાનકાળ

Exam Tip: Identifying verb tenses correctly is fundamental for understanding and constructing grammatically sound sentences.

Question 7. પાંચ દ્વિરુક્ત શબ્દો પાઠમાંથી શોધીને લખો:
Answer: પાઠમાંથી મળતા દ્વિરુક્ત શબ્દો નીચે મુજબ છે:
• ધીમેધીમે
• એટએટલું
• અજબગજબ
• આડાઅવળા

Exam Tip: Repeated words (દ્વિરુક્ત શબ્દો) add emphasis and rhythm to language, making descriptions more vivid.

Question 8. નીચેનાં વાક્યોમાંથી સંજ્ઞા શોધીને લખો
Answer: આપેલા વાક્યોમાંથી સંજ્ઞાઓ (નામો) નીચે મુજબ છે:
1. મહાદેવ, આંસુ, આનંદ
2. સારસ, પક્ષી, ગાય, મોલ

Exam Tip: Nouns are essential building blocks of sentences, representing people, places, things, or ideas.

Question 9. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂરોઃ
Answer: કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરીને ખાલી જગ્યાઓ પૂર્ણ કરેલી છે:
1. પરીક્ષામાં સરત ચૂકથી તેનો એક પ્રશ્ન રહી ગયો.
2. વર્ગમાં પ્રથમ પાંચમાં મારો સમાવેશ નહોતો.
3. ધનપાલની શાખ ગામમાં ખૂબ સારી છે.
4. લગ્ન પાછળ ધૂમ ખર્ચ તો શ્રીમંત ને જ પોષાય.
5. રણમાં જીતે તે શૂર.

Exam Tip: Pay close attention to subtle differences in word meanings to choose the most appropriate option for fill-in-the-blank questions.

Question 10. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવો
Answer: આપેલા શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારી મુજબ ગોઠવેલા છે:
પક્ષી, પરીક્ષા, પસીનો, પાંખ, પાંચ

Exam Tip: Gujarati dictionary order follows a specific sequence of vowels and consonants, which is crucial for correct arrangement.

પરીક્ષા Summary In Gujarati

પન્નાલાલ પટેલ [જન્મ ઈ. સ. 1912, મૃત્યુ ઈ. સ. 1988]

ભાષા સજ્જતા.

ઉચ્ચારણ અને ભાષા

શ – સ

“શ” બોલતી વખતે જીભનો વચ્ચેનો ભાગ ઉપરના તાળવાને અડાડીને બોલાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, શઠ, શપથ, શામળ, શિકાયત, શીશી, શોર, શૌર્ય.

“સ” બોલતી વખતે જીભનું ટેરવું, દાંત અને પેઢાં જોડાય ત્યાં અડાડીને બોલાય છે, ઉદાહરણ તરીકે, સઢ, સદેહ, સાકાર, સિલસિલો, સીસી, સોમ, સી.

શ અને સઃ કેટલાક જોડાક્ષરો

• શું + ર = શ્ન
• શું + ન = શ્ન
• શું + વ = શ્વ
• સ્ + ર = સ્ત્ર
• સ્ + લ = સ્લ
• સ્ + ટ + ર = સ્ત્ર

1. નીચેના વર્ણ મોટેથી વાંચો: શ, સ, છ

2. નીચેના શબ્દો મોટેથી વાંચોઃ
• શતક,
• શરણ,
• અશોક,
• શારદા,
• શિયાળ,
• શ્રમ,
• શ્રાવણ,
• શ્રેષ્ઠ,
• શ્લોક,
• સજીવ,
• સતત,
• સાવવું,
• સોડમ,
• સિલાઈ,
• સ્નેહ,
• સ્પર્ધા,
• સ્રાવ,
• અષ્ટા.

3. નીચેનાં શબ્દજોડકાં મોટેથી વાંચો. (નોંધઃ બંને જોડણી સાચી)

• અગાશી – અગાસી;
• અગિયારશ – અગિયારસ;
• એંશી – એસી;
• ખુરશી – ખુરસી;
• છાશ – છાસ;
• ભેંશ - ભેંસ;
• માશી – માસી

Question 4. નીચે આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ, વાક્યરચના પરથી સમજો:
Answer: અહીં આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ અને વાક્યરચના નીચે મુજબ છે:
(1) શાળા – સાળા
વાક્યો : મારા ગામની શાળા સુંદર છે.
મારા સાળા અમેરિકામાં રહે છે.
(2) શાપ – સાપ
વાક્યો : શ્રવણનાં માતાપિતાએ રાજા દશરથને શાપ આપ્યો.
બધા સાપ ઝેરી હોતા નથી.
(3) શાલ – સાલ
વાક્યો : પપ્પા, મુન્ની માટે શાલ લાવ્યા.
આ સાલ વરસાદ સારો થયો છે.
(4) હશે – હસે
વાક્યોઃ તે અત્યારે મેદાનમાં હશે.
હસે તેનું ઘર વસે.
(5) શંકર – સંકર
વાક્યોઃ ભગવાન શંકરને ભોળા શંભુ કહે છે.
સંકરનો અર્થ મિશ્રણ કે ભેળસેળ થાય છે.

Exam Tip: Differentiating between homophones requires careful attention to context and meaning in sentences.

પરીક્ષા અઘરા શબ્દોના અર્થ

• મોલ / મૉલ – પાક સોનું
• છાંટવું – (અહીં) સોના જેવો રંગ પાથરવો
• વાયરો – પવન સાંભરવા
• માંડ્યો – એકઠું કરવા લાગ્યો
• વીંજણો – પંખો
• વીંજવું – (હવામાં) જોરથી ઘુમાવવું
• ધણ – ગાયોનું ટોળું
• ફંફોળતું – શોધવા માટે ફાંફાં મારતું
• હાલ્યાં – ચાલ્યાં
• શેઢો – ખેતરના છેડા પરની ખેડ્યા વિનાની જમીન
• રૂપેરી – રૂપાના રંગ જેવાં
• ઇન્સ્પેકટર – શાળાનું નિરીક્ષણ કરનાર સરકારી અધિકારી, શિક્ષણના અધિકારી
• શિષ્યવૃત્તિ – તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને મળતી આર્થિક સહાય
• સગર્વ – અભિમાન
• સાથે કમ – ઓછો
• પાછા – વળી
• વિદ્યાધિકારી – કેળવણી ખાતાના મુખ્ય અધિકારી, શિક્ષણના અધિકારી
• હેડક્લાર્ક – મુખ્ય કારકુન
• તાનમાં – મસ્તીમાં
• લાગ – તક
• લળવું – ઝૂકવું
• ઉંબીઓ – ઘઉં, ચણા ઇત્યાદિ ધાન્યનાં કૂંડાં
• પસવારવું – પંપાળવું
• ઝુંડ – સમૂહ પાણી
• સરખો – તરલ, નાજુક
• અટકળ – અનુમાન
• આ પા- આ બાજુ
• તમ - તમે
• હેડતા – ચાલતા
• આવ્યો આમ – ઝડપથી આવ્યો
• હરાયું – રખડતું, છૂટું ફરતું
• મસ્તાન – મદભર્યું
• ઢેકું – સહજમાં ભૂકો થઈ જાય એવો માટીનો ગઠ્ઠો લાડનાં
• લટકાં – ગમતી બાબત
• સોટું – સોટી, લાકડી
• ડોરો – સોટી, ડાળખી
• ચમરી – મચ્છર ઉડાડવાની છડી
• ખારીલા – ઇર્ષાળુ
• અધીરાઈ – ધીરજનો અભાવ
• અકળામણ – વ્યાકુળતા ખેતર
• કાઢીને – ખેતર પસાર કરીને
• ગભરુ જીવ – ડરપોક મન, ભોળો જીવ
• અલમસ્ત – તંદુરસ્ત, હૃષ્ટપુષ્ટ છીંડામાં
• મર ને – છીંડામાં થઈને બહાર નીકળ કથની
• વાત જમ – યમ, મૃત્યુના દેવ
• સરવાણી – ઝરણું, (અહીં) આંસુ

રૂઢિપ્રયોગ

• પગ ઉપાડવા – ઝડપથી ચાલવું
• ટાપસી પૂરવી – ચાલતી વાતને ટેકો આપવો
• વાતમાં પડવું – વાતમાં રસ લેવો, વાતે વળગવું
• પાટી મેલવી – (અહીં) દોટ મૂકવી
• ઓછા ઊતરવું – (કસોટીમાં) કાચા પડવું
• હાથમાં હોવું – કબજામાં હોવું, પોતાના આધીન હોવું
• ઘોડાં દોડાવવાં – તર્ક – વિતર્ક કરવા
• લાંબી નજર નાખવી – દૂર સુધી જોઈ લેવું
• નજર થંભી જવી – આંખો સ્થિર થઈ જવી
• નજર ભેગી નજરને ગૂંથવી – જે જોતાં હોઈએ ત્યાં આંખો સ્થિર કરવી
• નાક રહેવું – આબરૂ જળવાવી
• પાકું કરવું – ચોક્કસ કરવું
• જીભના ઝપાટા મારવા – ફાવે તેમ બોલીને આનંદ લેવો
• ટેકો માગવો – સમર્થન મેળવવું
• કાપલો કાઢી નાખવો – બધું ખાઈ જવું, સફાયો કરવો
• પગ જમીન સાથે જડાઈ જવા – સ્તબ્ધ થઈ જવું, અવઢવ અનુભવવી
• મન કરીને – ધારીને, ગુસ્સામાં
• ચરબી ભરેલું – મદમાં આવી ગયેલું
• ઢીલા પડવું – નરમ થવું
• મનને મજબૂત કરવું – (અહીં) નિર્ધાર કરવો, નક્કી કરવું
• માઝા મૂકવી – મર્યાદા બહાર જવું
• માથા પર સૂરજ આવવો – મધ્યાહ્ન થવો
• મૂઠીઓ વાળવી – દોટ મૂકવી
• પસીનામાં રેબઝેબ થઈ જવું – પરસેવે લથપથ થઈ જવું
• મંડી પડવું – કશો વિચાર કર્યા વિના કામે લાગવું
• કહેવત દશેરાએ ઘોડું ન દોડવું – ખરે સમયે ઉપયોગમાં ન આવવું
• કહેવત મામાનું ઘર કેટલે તો દીવો બળે એટલે – થોડા વખતમાં જ ખબર પડી જવી