GSEB Class 7 Gujarati Textbook Solutions Chapter 2 આજની ઘડી રળિયામણી

આજની ઘડી રળિયામણી અભ્યાસ

Question 1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર શોધીને તેનો ક્રમ-અક્ષર પ્રશ્ન સામેના [] માં લખો :
(1) ગંગા-જમનાનું નીર મંગાવવાનું કારણ…..
(ક) ચોકમાં છાંટવા
(ખ) પવિત્ર પાણી પીવા માટે
(ગ) ભગવાનના સ્નાન માટે
(ઘ) પગ પખાળવા
Answer: (ઘ) પગ પખાળવા
In simple words: The water from the Ganga-Jamuna rivers is requested to wash the feet of the beloved.

Exam Tip: For multiple-choice questions, carefully read all options before selecting the one that best fits the context of the poem.

Question 1. (2) અહીં કાવ્યમાં “પૂરો પૂરો” એટલે....
(ક) ભરો
(ખ) સંપૂર્ણ
(ગ) આખે આખો
(ઘ) દોરો
Answer: (ક) ભરો
In simple words: In this poem, the phrase "પૂરો પૂરો" (puro puro) means to fill something up.

Exam Tip: Pay attention to the specific usage of words in a poem, as their meaning might differ from common usage.

Question 1. (3) અહીં નરસૈયાનો સ્વામી એટલે...
(ક) કૃષ્ણ
(બ) સખી
(ગ) ભગવાન
(ઘ) હાથિયો
Answer: (ક) કૃષ્ણ
In simple words: In the poem, "Narsaiya's master" refers to Lord Krishna, whom Narsaiya greatly adored.

Exam Tip: Identifying key characters and their relationships in a poem helps in understanding its core message and context.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો.

Question 1. ગોપીને આજની ઘડી રળિયામણી શા માટે લાગે છે?
Answer: The Gopi feels that today's moment is delightful because she has received the good news that her beloved (Lord Krishna) is coming to her home.
In simple words: The Gopi is happy today because she heard that Lord Krishna is coming to her house.

Exam Tip: Always relate the character's feelings or actions directly to the specific event or reason mentioned in the text.

Question 2. વહાલાજી માટે શાનો મંડપ બનાવવામાં આવી રહ્યો છે?
Answer: A canopy of fresh and dry bamboo is being made for the beloved.
In simple words: They are building a canopy for the beloved using green and dry bamboo sticks.

Exam Tip: When asked about materials, be precise in listing all components mentioned in the text.

Question 3. તરિયાતોરણમાં કયાં-કયાં વૃક્ષોનાં પાંદડાં હોય છે?
Answer: The Toran (festive archway) includes leaves from three trees: Ashopalav, mango, and coconut.
In simple words: The special decoration (Toran) is made from the leaves of Ashopalav, mango, and coconut trees.

Exam Tip: Remember to list all items completely when a question asks for multiple parts, like types of leaves.

Question 4. સખી ગંગા-જમનાનાં નીર શા માટે મંગાવે છે?
Answer: The friend requests water from the Ganga-Jamuna rivers to wash Lord Krishna's feet.
In simple words: Her friend asks for Ganga-Jamuna water so she can wash Lord Krishna's feet.

Exam Tip: Connect the action (requesting water) with its purpose (washing feet) and the recipient (Lord Krishna) for a complete answer.

Question 5. ગોપીને સૌથી વધારે વહાલું કોણ છે?
Answer: Lord Krishna is the most beloved to the Gopi.
In simple words: Lord Krishna is the one the Gopi loves the most.

Exam Tip: When a question asks for the most beloved, state the name of that person directly and clearly.

આજની ઘડી રળિયામણી સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. તમે તમારા ઘરને કોઈ ખાસ રીતે શણગારો છો? ક્યારે ક્યારે? કેવી રીતે?
Answer: We decorate our home in a special way during weddings or Diwali festivals. We whitewash our house and apply new paint. During weddings, we create beautiful patterns on the floor. We also draw pictures of animals, birds, and vines on the walls. For Diwali, we make rangoli designs and place lamps outside the house. We also hang decorative garlands of electric bulbs at the entrance.
In simple words: We decorate our home for weddings and Diwali. We paint the house, draw floor patterns, make rangoli, and hang lamps and light garlands.

Exam Tip: When describing decorations, include specific examples of what is done and when, to make your answer comprehensive.

Question 2. તમારા ઘરે કોઈ મહેમાન આવે એ પહેલાં તમે કઈ-કઈ તૈયારી કરો છો?
Answer: Before guests arrive at our house, we sweep and clean the entire place. We arrange the sofas, curtains, beds, and sheets neatly. If we plan to feed our guests, we think about the meal in advance. We make all the necessary preparations to ensure their hospitality is excellent and they are well looked after.
In simple words: Before guests come, we clean the house and arrange furniture. We plan meals if needed. We make sure everything is ready for their comfort.

Exam Tip: List practical and thoughtful preparations to show a thorough understanding of welcoming guests.

Question 3. કવિ વાંસ વઢાવવાનું શા માટે સૂચવે છે?
Answer: The arrival of Lord Krishna is expected. To prepare for this, a beautiful canopy and festive arches need to be constructed at the entrance. Bamboo is required for these decorations, which is why the poet suggests to the friends that they cut the fresh bamboo.
In simple words: Lord Krishna is coming, so they need bamboo for a beautiful canopy and decorations. The poet asks friends to cut the fresh bamboo for this reason.

Exam Tip: Clearly state the reason for an action and link it directly to the main event or purpose.

Question 4. ‘ચરણ પખાળીએ'ને બદલે ‘પગ ધોઈએ” એવો વાક્યપ્રયોગ કરીએ તો?
Answer: The word 'charan' (ચરણ) is used for revered individuals like gurus, great saints, or Lord Krishna. The term 'pakhalvu' (પખાળવું) is used with 'charan' because 'pakhalvu' does not just mean to wash, but also implies purity and reverence. 'Dhovun' (ધોવું) means simply to clean. Thus, using 'charan pakhalie' is more suitable here as it conveys a specific, respectful meaning, not just physical cleaning.
In simple words: 'Charan' means the feet of respected people, and 'pakhalvu' means washing with respect, not just cleaning. So, using 'charan pakhalie' shows more honor than simply saying 'pag dhoie' (wash feet).

Exam Tip: Understand the nuances of words, especially in poetry or devotional contexts, where specific vocabulary conveys deeper meaning and respect.

2. નીચેની કાવ્યપંક્તિ પૂર્ણ કરો.

Question 1. સખી, આજની ઘડી રળિયામણી; મારો વહાલોજી આવ્યાની વધામણી જી રે. સખી......
Answer:
સખી, આજની ઘડી રળિયામણી;
મારો વહાલોજી આવ્યાની વધામણી જી રે.
સખી, આલાલીલા વાંસ વઢાવીએ;
મારા વહાલાજીના મંડપ રચાવીએ જી રે. સખી.....
In simple words: Complete the poem by adding lines about the joy of the beloved's arrival and the preparation of a bamboo canopy.

Exam Tip: For poem completion, ensure the rhyming scheme, meter, and theme are consistent with the preceding lines.

Question 2. તરિયાતોરણ બારે બંધાવીએ; મોતીડે ચોક પુરાવીએ જી રે. સખી ... ગંગા – જમનાનાં નીર મંગાવીએ; મારા વહાલાજીનાં ચરણ પખાળીએ જી રે. સખી...
Answer:
તરિયાતોરણ બારે બંધાવીએ;
મોતીડે ચોક પુરાવીએ જી રે. સખી ...
ગંગા – જમનાનાં નીર મંગાવીએ;
મારા વહાલાજીનાં ચરણ પખાળીએ જી રે. સખી...
In simple words: The poem lines describe decorating the entrance with arches, drawing patterns with pearls, and arranging water from sacred rivers to wash the beloved's feet.

Exam Tip: When completing verses, focus on maintaining the narrative and imagery established by the existing lines.

3. ઉદાહરણ મુજબ શબ્દોનો પંક્તિપ્રયોગ અને વાક્યપ્રયોગ કરો.

Question 3. ઉદાહરણ મુજબ શબ્દોનો પંક્તિપ્રયોગ અને વાક્યપ્રયોગ કરો.
ઉદાહરણ : પંક્તિપ્રયોગ – વાક્યપ્રયોગ
સખી, આજની ઘડી રળિયામણી – બે ઘડીમાં હું પહોંચું છું.
ઘડી, વાંસ, મોતીડે, નીર, મંગળ, સોહાગણ
Answer:
(1) ઘડી – પંક્તિપ્રયોગ: સખી, આજની ઘડી રળિયામણી. વાક્યપ્રયોગ: બે ઘડીમાં હું પહોંચું છું.
(2) વાંસ – પંક્તિપ્રયોગ: આલાલીલા વાંસ વઢાવીએ. વાક્યપ્રયોગ: વાંસમાંથી ટોપલા, સાદડી, ચટાઈ વગેરે બને છે.
(3) મોતીડે – પંક્તિપ્રયોગ: મોતીડે ચોક પુરાવીએ જી રે. વાક્યપ્રયોગ: અમારા ગુરુજીને અમે મોતીડે વધાવ્યા!
(4) મંગળ – પંક્તિપ્રયોગ: વહાલાજીનાં મંગળ ગવરાવીએ જી. વાક્યપ્રયોગ: લગ્નપ્રસંગે મંગળ ગીતો ગવાય છે.
(5) સોહાગણ – પંક્તિપ્રયોગ: પૂરો પૂરો, સોહાગણ, સાથિયો. વાક્યપ્રયોગ: સોહાગણ સ્ત્રીઓ જયાપાર્વતીનું વ્રત કરે છે.
In simple words: For each word, create a line from the poem and then use the word in a new sentence, just like the example given.

Exam Tip: Ensure that the poem line accurately reflects the original text and the new sentence uses the word correctly in a different context.

4. કાવ્યમાં આવતા શબ્દોને સ્થાને અહીં આપેલ શબ્દો મૂકીને કાવ્ય ફરીથી વાંચો અને કાવ્યમાં શો ફેર પડ્યો તે લખો.

Question 4. કાવ્યમાં આવતા શબ્દોને સ્થાને અહીં આપેલ શબ્દો મૂકીને કાવ્ય ફરીથી વાંચો અને કાવ્યમાં શો ફેર પડ્યો તે લખો.
(1) ઘડી – પળ
(2) મંગળ – ગીત
(3) વાંસ – શેરડી
(4) મલપતો – હાલતો ડોલતો
(5) ચોક – બારણું
(6) નીર – પાણી
Answer:
(1) ઘડી – પળ: દા. ત., સખી, આજની પળ રળિયામણી;
(2) મંગળ – ગીત: દા. ત., વહાલાજીનાં ગીત ગવરાવીએ જી રે.
(3) વાંસ – શેરડી: દા. ત., સખી, આલીલીલી શેરડી વઢાવીએ;
(4) મલપતો – હાલતો ડોલતો: દા. ત., ઘેર હાલતો ડોલતો આવે હરિ હાથિયો જી રે.
(5) ચોક – બારણું: દા. ત., મોતીડે બારણું પૂરાવીએ જી રે.
(6) નીર – પાણી: દા. ત., ગંગા – જમનાનાં પાણી મંગાવીએ; When the provided synonyms are substituted into the poem, the rhythm of the lines is lost. Also, the overall beauty and charm of the poem are significantly altered.
In simple words: Replace the poem's words with the given synonyms. When you do this, the poem loses its original rhythm and its lovely feel changes a lot.

Exam Tip: Focus on explaining how changes in word choice affect both the sound (rhythm) and meaning (beauty) of a poem.

5. સમાનાર્થી શબ્દો આપી ઉદાહરણ મુજબ વાક્યપ્રયોગ કરો.

Question 5. સમાનાર્થી શબ્દો આપી ઉદાહરણ મુજબ વાક્યપ્રયોગ કરો.
ઉદાહરણ : નીર – પાણી, જળ
વાક્ય : ગંગા જમનાનાં નીરથી વહાલાજીનાં ચરણ પલાળીએ.
(1) ચરણ
(2) સ્વામી
(3) સખી
(4) મંગળ
Answer:
(1) ચરણ = પગ, પાય. વાક્ય : શિષ્ય ગુરુના ચરણની રજ માથે ચઢાવે છે.
(2) સ્વામી = માલિક, (અહીં) શ્રીકૃષ્ણ. વાક્ય : નરસિંહ મહેતા શ્રીકૃષ્ણને પોતાના સ્વામી કહે છે.
(3) સખી = બહેનપણી, સહિયર. વાક્ય : નીના કાલે એની સખીના લગ્નમાં ગઈ હતી.
(4) મંગળ = પવિત્ર, શુભ. વાક્ય: લગ્નપ્રસંગે મંગળ ગીતો ગવાય છે.
In simple words: Provide two synonyms for each word, then use one of the synonyms in a meaningful sentence, following the given example.

Exam Tip: For each word, offer at least two distinct synonyms and construct clear, grammatically correct sentences for their usage.

6. નીચેના શબ્દોમાં ‘શ' અને ‘સ’ના માન્ય ઉચ્ચારણ નીચે લીટી દોરો.

Question 6. નીચેના શબ્દોમાં ‘શ' અને ‘સ’ના માન્ય ઉચ્ચારણ નીચે લીટી દોરો.
(1) નરસૈયો – નરસૈયો
(2) પૈસા – વૈશા
(3) શાવરણી – સાવરણી
(4) સખી – શખી
Answer:
(1) નરસૈયો – નરસૈયો
(2) પૈસા – પૈસા
(3) શાવરણી – સાવરણી
(4) સખી – સખી
In simple words: From each pair, underline the word that shows the correct pronunciation for 'શ' and 'સ'.

Exam Tip: Focus on the specific sounds associated with 'શ' (sh) and 'સ' (s) in Gujarati to correctly identify the pronunciation.

આજની ઘડી રળિયામણી પ્રવૃત્તિઓ

1. વર્ગ અને શાળા સુશોભન કરો.

2. સ્વાગત ગીત-અંક તૈયાર કરો.

આજની ઘડી રળિયામણી વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધોઃ

Question 1. આ ભક્તિગીતમાં કોને સંબોધન કરવામાં આવ્યું છે?
(A) સખીને
(B) રાધાને
(C) નરસિંહને
(D) વહાલાને
Answer: (A) સખીને
In simple words: This devotional song directly addresses a female friend, known as 'sakhi'.

Exam Tip: Identify the direct address or introductory lines in the song to determine who is being spoken to.

Question 2. ગોપી કોને આવવાની વધામણી આપે છે?
(A) સખીના
(B) રળિયામણી ઘડીન
(C) વહાલાના
(D) રાધાના
Answer: (C) વહાલાના
In simple words: The Gopi is giving good news about the arrival of her beloved.

Exam Tip: Understand that 'વધામણી' (vadhamani) refers to announcing good news, usually about a person's arrival.

Question 3. સખી કેવા વાંસ વઢાવવાનું કહે છે?
(A) ઊંચા
(B) સૂકા
(C) લીલા
(D) આલાલીલા
Answer: (D) આલાલીલા
In simple words: The friend suggests cutting 'alaleela' bamboo, which means bamboo that is both fresh and slightly dry.

Exam Tip: Pay attention to descriptive adjectives in the poem as they often hold specific meanings related to the item described.

Question 4. વાંસમાંથી વહાલાજી માટે શું બનાવવાનું છે?
(A) ખાટલી
(B) મંડપ
(C) હીંચકો
(D) પંખો
Answer: (B) મંડપ
In simple words: The bamboo is intended for constructing a canopy (mandap) for the beloved.

Exam Tip: Remember the purpose of the materials mentioned in the poem to answer questions about their use.

Question 5. તરિયાતોરણમાં કયા વૃક્ષનાં પાનનો સમાવેશ નથી?
(A) આસોપાલવ
(B) આંબો
(C) નાળિયેર
(D) કેળ
Answer: (D) કેળ
In simple words: Banana leaves are not included in the traditional three-leaf decorative archway (Tariya Toran).

Exam Tip: When asked about what is *not* included, mentally list the correct components first to easily identify the outlier.

Question 6. સખી તરિયાતોરણ ક્યાં બંધાવવા કહે છે?
(A) રસ્તા પર
(B) મંદિરમાં
(C) બારણે
Answer: (C) બારણે
In simple words: The friend asks to tie the festive archway (Tariya Toran) at the entrance of the house.

Exam Tip: Location-based questions require precise recall of where specific decorations or actions occur in the narrative.

Question 7. સખી ચોક શાનાથી પૂરવા કહે છે?
(A) મોતીડાથી
(B) પાંદડાંથી
(C) વાંસથી
(D) રંગથી
Answer: (A) મોતીડાથી
In simple words: The friend suggests filling the courtyard with designs made from pearls.

Exam Tip: Identify the specific material used for decorative patterns in the poem to answer correctly.

Question 8. આજની ઘડી રળિયામણી' કવિતાને કયા વિભાગમાં મૂકશો?
(A) ઊર્મિગીત
(B) ભક્તિગીત
(C) આખ્યાન
(D) ગરબી
Answer: (B) ભક્તિગીત
In simple words: The poem 'Aajni Ghadi Raliamani' falls under the category of a devotional song because it praises Lord Krishna.

Exam Tip: Classify poems based on their central theme, such as devotion (Bhakti), nature, or personal feelings (Urmi), to correctly categorize them.

Question 9. કાવ્યમાં પાણી માટે કયો શબ્દ વપરાયો છે?
(A) નીર
(B) જળ
(C) વારિ
(D) ઉદક
Answer: (A) નીર
In simple words: The word 'नीर' (neer) is used in the poem to refer to water.

Exam Tip: Note specific vocabulary used in the poem, especially synonyms, as they are often tested.

Question 10. સખી કોને ‘વહાલાજી' કહે છે?
(A) પતિને
(B) પ્રિયતમને
(C) શ્રીકૃષ્ણને
(D) વાલમને
Answer: (C) શ્રીકૃષ્ણને
In simple words: The friend refers to Lord Krishna as 'Vahalaji' (beloved).

Exam Tip: Understand terms of endearment in the poem and whom they refer to for accurate answers.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક – એક વાક્યમાં આપો?

Question 1. ગોપી આજની કઈ ઘડીને રળિયામણી કહે છે?
Answer: The Gopi describes the moment of her beloved's arrival as delightful.
In simple words: The Gopi calls the moment when her beloved is coming a happy, delightful time.

Exam Tip: Connect the descriptive adjective ('રળિયામણી' - delightful) directly to the specific event it describes.

Question 2. સખી મંગળ ગીતો ગાવા કોને નિમંત્રણ આપે છે?
Answer: The friend invites other female friends to sing auspicious songs.
In simple words: The friend asks her companions to come and sing happy, good-luck songs.

Exam Tip: Identify the recipient of the invitation (other friends) and the purpose (singing auspicious songs) clearly.

Question 3. ગોપી કોને સાથિયો પૂરવા કહે છે?
Answer: The Gopi asks married women to draw the ritualistic floor patterns (Sathiya).
In simple words: The Gopi tells married women to make the Sathiya designs.

Exam Tip: Note who is specifically instructed to perform a task, especially when it involves traditional rituals.

Question 4. ગીતમાં હરિ હાથિયો' શબ્દો કોના માટે વપરાયા છે?
Answer: In the song, the words 'Hari Hathiyo' are used for Lord Krishna, who walks gracefully like an elephant.
In simple words: 'Hari Hathiyo' in the song refers to Lord Krishna, who moves gently like an elephant.

Exam Tip: Understand metaphorical or descriptive phrases in poetry and who they represent.

Question 5. “આજની ઘડી રળિયામણી” કાવ્યના કવિનું નામ જણાવો.
Answer: The poet of the poem “Aajni Ghadi Raliamani” is Narsinh Mehta.
In simple words: Narsinh Mehta is the poet who wrote the song “Aajni Ghadi Raliamani”.

Exam Tip: Always remember the author's name for poems and literary works.

આજની ઘડી રળિયામણી વ્યાકરણ

1. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારો:

Question 1. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારો:
(1) રળિયામણું
(2) વધામણિ
(3) મોતિ
(4) મિઠડો
(5) સાથીયો
Answer:
(1) રળિયામણી
(2) વધામણી
(3) મોતી
(4) મીઠડો
(5) સાથિયો
In simple words: Correct the spelling of each given word to its proper Gujarati form.

Exam Tip: Pay close attention to vowel lengths and specific consonant combinations when correcting spellings in Gujarati.

2. નીચેના શબ્દોના બે – બે સમાનાર્થી શબ્દો લખો:

Question 2. નીચેના શબ્દોના બે – બે સમાનાર્થી શબ્દો લખો:
(i) સખી
(ii) નીર
(iii) ઘડી
(iv) ચરણ
(v) અતિ
(vi) મંગળ
Answer:
(i) સખી = સહેલી, બહેનપણી
(ii) નીર = જળ, પાણી
(iii) ઘડી = અવસર, પ્રસંગ
(iv) ચરણ = પગ, પાદ
(v) અતિ = વધુ, ઘણું
(vi) મંગળ = શુભ, પવિત્ર
In simple words: For each word, give two other words that have a similar meaning.

Exam Tip: Try to provide common and distinct synonyms for each word to show a broad vocabulary.

3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:

Question 3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:
(i) રચવું
(ii) અતિ
(iii) વહાલું
(iv) મંગળ
(v) સોહાગણ
(vi) લીલું
Answer:
(i) રચવું X તોડવું
(ii) અતિ X અલ્પ
(iii) વહાલું X દવલું
(iv) મંગળ X અમંગળ
(v) સોહાગણ X વિધવા
(vi) લીલું X સૂકું
In simple words: For each word, write down its opposite word.

Exam Tip: Clearly indicate the opposite relationship using 'X' or similar notation between the word and its antonym.

4. નીચેના દરેક રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ આપી, તેનો વાક્યપ્રયોગ કરો.

Question 4. નીચેના દરેક રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ આપી, તેનો વાક્યપ્રયોગ કરો.
(1) ચોક પૂરવા
(2) ચરણ પખાળવા
Answer:
(1) ચોક પૂરવા – સાથિયા પાડવા દોરવા. વાક્ય : દિવાળીમાં ઘેર – ઘેર લોકો ચોક પૂરે છે.
(2) ચરણ પખાળવા – ચરણ ધોવાની (ભાવભરી) વિધિ કરવી. વાક્યઃ ગુરુ ઘેર પધાર્યા ત્યારે શિષ્ય એમનાં ચરણ પખાળ્યાં.
In simple words: For each idiom, explain its meaning and then use it in a sentence.

Exam Tip: Ensure that the sentence clearly demonstrates the meaning of the idiom, not just a literal translation of the words.

5. નીચેના દરેક શબ્દસમૂહ માટે એક – એક શબ્દ લખો :

Question 5. નીચેના દરેક શબ્દસમૂહ માટે એક – એક શબ્દ લખો :
(i) થોડા સૂકા, થોડા ભીના
(ii) ત્રણ જાતનાં પાનનું તોરણ
(iii) જેનો પતિ હયાત હોય તેવી સ્ત્રી
(iv) મંગળસૂચક આકૃતિ
(v) ઉમંગમાં ઠાઠથી ધીમેધીમે ચાલવું
Answer:
(i) થોડા સૂકા, થોડા ભીના – આલાલીલા
(ii) ત્રણ જાતનાં પાનનું તોરણ – તરિયાતોરણ
(iii) જેનો પતિ હયાત હોય તેવી સ્ત્રી – સોહાગણ, સૌભાગ્યવતી
(iv) મંગળસૂચક આકૃતિ – સાથિયો
(v) ઉમંગમાં ઠાઠથી ધીમેધીમે ચાલવું – મલપવું
In simple words: For each phrase, give a single word that describes it.

Exam Tip: Practice identifying key concepts in phrases to condense them into precise single words, often specific to cultural or literary contexts.

6. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણ શોધીને લખો:

Question 6. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણ શોધીને લખો:
(1) સખી, આજની ઘડી રળિયામણી;
(2) આલાલીલા વાંસ વઢાવીએ;
(3) સહુ સખીઓ મળીને આવીએ,
Answer:
(1) રળિયામણી
(2) આલાલીલા
(3) સહુ
In simple words: Find and list the descriptive words (adjectives) from each of the provided sentences.

Exam Tip: Adjectives typically describe nouns or pronouns; identify words that add detail or quality to these parts of speech.

7. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂરોઃ

Question 7. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂરોઃ
(1) મારો ફલૅટ પહેલા " છે. (માળે, મારે)
(2) સવારે વહેલા ઊઠતાં મને ″ આવે છે. (આરસ, આળસ)
(3) હું કામ ન કરું તો મારી મમ્મી મને ” જ ને? (લરે, લડે)
(4) પરીક્ષામાં હું – થયો. (સફર, સફળ)
(5) તમે મને – આવ્યા તે સારું કર્યું. (મરવા, મળવા)
Answer:
(1) મારો ફલૅટ પહેલા માળે છે.
(2) સવારે વહેલા ઊઠતાં મને આળસ આવે છે.
(3) હું કામ ન કરું તો મારી મમ્મી મને લડે જ ને?
(4) પરીક્ષામાં હું સફળ થયો.
(5) તમે મને મળવા આવ્યા તે સારું કર્યું.
In simple words: Choose the correct word from the brackets to complete each sentence.

Exam Tip: Carefully read both options and the sentence context to select the word that makes the most sense grammatically and semantically.

8. ‘ર, ળ, લ, ડ’ વર્ણોવાળા કેટલાક શબ્દો અહીં આપ્યા છે, જેમાં બંને જોડણી ચાલે છે. એવા બીજા શબ્દો શોધી કાઢો અને તમારી નોટબુકમાં નોંધ કરો:
Answer: Some words where both spellings for 'ર, ળ, લ, ડ' are acceptable include:

• અડધું – અરધું
• કાતરી – કાતળી
• તરફડવું – તડફડવું
• ઉડાડવું – ઉરાડવું
• ખુડદો – ખુરદો
• તરવાર – તલવાર
• કલા – કળા
• તડબૂચ – તરબૂચ
• પડદો – પરદો
• રોતડ – રોતલ
• બેસાડવું – બેસારવું
• ગવડાવવું – ગવરાવવું

Exam Tip: Be aware that some Gujarati words have accepted alternative spellings, especially concerning retroflex consonants, and learn to identify them.

9. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવોઃ

Question 9. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવોઃ
સોહાગણ, વાંસ, વહાલાજી, ચોક, ઘડી
Answer: The words in alphabetical order are: ઘડી, ચોક, વહાલાજી, વાંસ, સોહાગણ.
In simple words: Arrange the given words in the correct alphabetical order, as they would appear in a dictionary.

Exam Tip: Follow the standard Gujarati alphabetical sequence, including special characters and vowel signs, for accurate ordering.

આજની ઘડી રળિયામણી Summary in Gujarati

કાવ્યની સમજૂતી

હે સખી, આજ, મારા વહાલા(શ્રીકૃષ્ણ)ની પધરામણીના શુભ સમાચાર મળ્યા છે તેથી આજ મારે (ત્યાં) આનંદનો અવસર છે. He Sakhī, today I have received the good news of my beloved (Lord Krishna)'s arrival, and thus, today is a joyous occasion for me. Therefore, there is a celebratory mood today at my place.

હે સખી, મારા વહાલા(શ્રીકૃષ્ણ)ના સ્વાગતની તૈયારી કરીએ. લીલા સૂકા વાંસ વઢાવીએ, એના રૂડા મંડપ રચાવીએ. He Sakhī, let us prepare for the welcome of my beloved (Lord Krishna). Let us cut the fresh and dry bamboos and construct a beautiful canopy from them.

બારણે આસોપાલવ, આંબા અને નાળિયેરનાં પાનનાં તરિયા તોરણ બંધાવીએ; આંગણે મોતી વડે સાથિયા પુરાવીએ. Let us hang festive arches (Toriya Toran) made of Ashopalav, mango, and coconut leaves at the entrance; and let us decorate the courtyard with pearl patterns.

ગંગા અને જમના નદીનાં પવિત્ર જળ મંગાવીએ. એ જળ વડે વહાલા(શ્રીકૃષ્ણ)નાં ચરણ ધોઈએ. Let us bring the sacred water from the Ganga and Yamuna rivers. With that water, let us wash the feet of our beloved (Lord Krishna).

(શ્રીકૃષ્ણની પધરામણીના આ શુભ પ્રસંગે) હે સખીઓ, ચાલો આપણે ભેગાં મળીને શ્રીકૃષ્ણનાં મંગળ ગીતો ગવડાવીએ. (On this auspicious occasion of Lord Krishna's arrival), O friends, let us all gather and sing auspicious songs for Lord Krishna.

હે સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ ! (આ શુભ પ્રસંગે) સાથિયા પૂરો, (આજે) શ્રીકૃષ્ણ ઠાઠમાઠથી, મલપતા હાથીની જેમ ઘેર પધારી રહ્યા છે. O auspicious married women! (On this blessed occasion), draw the ritualistic patterns. Today, Lord Krishna is arriving home with grandeur, moving gracefully like an elephant.

નરસિંહ મહેતાના સ્વામી અતિ વહાલાથીયે વધુ વહાલા, એવા શ્રીકૃષ્ણને મેં દિઠા છે. Narsinh Mehta has seen his Lord, Lord Krishna, who is dearer than the dearest.

ભાષાસજજતા

ઉચ્ચારણ

ભાષાનું મુખ્ય સ્વરૂપ એના ઉચ્ચારણમાં છે. જેનાં ઉચ્ચારણો સારાં એની ભાષા સારી. સારી ભાષા સૌને ગમે. બોલચાલની ભાષામાં આપણે ઘણી વાર ધૂળને બદલે ‘ર’ કે ‘ળ’ને બદલે ‘લ’ અને ‘ળ’ને બદલે ‘ડ’ એવું ઉચ્ચારણ કરીએ છીએ. સારાં ઉચ્ચારણો કરતાં શીખીએ તો સારું બોલતાં, વાંચતાં તેમજ લખતાં આવડે. The main form of a language is its pronunciation. A language with good pronunciation is a good language. Everyone likes a good language. In spoken language, we often use ‘ર’ instead of ‘ધૂળ’, or ‘લ’ instead of ‘ળ’, and ‘ડ’ instead of ‘ળ’. If we learn to pronounce well, we can speak, read, and write better.

1. નીચેના વર્ણ મોટેથી વાંચો:
૧, ૨, ૩, લ

2. નીચેના શબ્દો મોટેથી વાંચો:
રવ, વરુ; ચળ, પળ;

3. નીચેનાં શબ્દજોડકાં ધીમેથી વાંચો:
નળ - નર - પાળ - પાર - વાળ - વારુ - વાલ
કાળ - કાલ - માળી - મારી - ગાળ - ગારુ - ગાલ
લાલ - લાળ - જાળ - જાર - ચાળ - ચારુ - ચાલુ

4. નીચે આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ, વાક્યરચના પરથી સમજો:

Question 1. નીચે આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ, વાક્યરચના પરથી સમજો:
(1) માળો – મારો
Answer: માળો means a nest, and મારો means 'my' or 'to kill'.
વાક્યોઃ બિલાડીએ ચકલીનો માળો પીંખી નાખ્યો. (The cat destroyed the sparrow's nest.)
મારો ભાઈ નિર્દોષ છે, તેને ન મારો. (My brother is innocent, do not kill him.)
In simple words: Understand the difference between 'માળો' (nest) and 'મારો' (my/to kill) by seeing how they are used in sentences.

Exam Tip: For homophones or similar-sounding words, carefully analyze the context of the sentence to grasp the correct meaning.

Question 2. નીચે આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ, વાક્યરચના પરથી સમજો:
(2) સંભારવું – સંભાળવું
Answer: સંભારવું means to remember or recall, and સંભાળવું means to take care of or look after.
વાક્યોઃ દીકરી માને સંભારે (યાદ કરે) છે. (The daughter remembers her mother.)
મા દીકરીને સંભાળે (કાળજી લે) છે. (The mother takes care of her daughter.)
In simple words: See how 'સંભારવું' (to remember) and 'સંભાળવું' (to take care) are used differently in sentences to understand their distinct meanings.

Exam Tip: Pay attention to subtle differences in word endings or spellings that completely change the word's meaning.

Question 3. નીચે આપેલા વર્ણસામ્ય ધરાવતા શબ્દોના અર્થભેદ, વાક્યરચના પરથી સમજો:
(3) કમરુ – કમળ
Answer: કમર means waist, and કમળ means lotus.
વાક્યો : આપણે આપણી કમર સીધી રાખીને ચાલવું જોઈએ. (We should walk with our waist straight.)
સરોવરમાં કમળનાં ફૂલ ખીલ્યાં છે. (Lotus flowers have bloomed in the lake.)
In simple words: Learn the difference between 'કમર' (waist) and 'કમળ' (lotus) by observing their use in different sentences.

Exam Tip: When words sound similar but have different meanings, creating clear sentences for each helps to distinguish them effectively.