GSEB Class 7 Gujarati Textbook Solutions Chapter 1 મેળામાં

મેળામાં અભ્યાસ

Question 1. નીચેના શબ્દજૂથોમાંથી માન્ય શબ્દની નીચે લીટી કરો.
રકમડાં - રમકડાં
મેરો - મેળો
ચકરડી - ચકરળી
ચગડોર - ચગડોળ
આઇસક્રીમ - આસકરીમ
ફરકડી - ફળકરી
મદારી - મદાડી
લાકરી - લાકડી
Answer:
માન્ય શબ્દો આ મુજબ છે:
(i) રમકડાં
(ii) મેળો
(iii) ચકરડી
(iv) ચગડોળ
(v) આઇસક્રીમ
(vi) ફરકડી
(vii) મદારી
(viii) લાકડી
In simple words: દરેક શબ્દની જોડી જુઓ અને સાચો જોડણીવાળો અથવા યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરો.

Exam Tip: શબ્દોની સાચી જોડણી અને સામાન્ય ઉપયોગ પર ધ્યાન આપો.

Question 1. લઈ જાઉં આજે મેળામાં ચાલો હું તમને.
Answer: ચાલો, આજે હું તમને મેળામાં લઈ જાઉં.
In simple words: ચાલો, આજે હું તમને મેળામાં લઈ જઈશ.

Exam Tip: વાક્યની રચના પર ધ્યાન આપીને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવો.

Question 2. મેળામાં મજા કરીશું જઈ.
Answer: મેળામાં જઈ મજા કરીશું.
In simple words: આપણે મેળામાં જઈને આનંદ કરીશું.

Exam Tip: વાક્યના ક્રમને વ્યવસ્થિત કરવા માટે ક્રિયાપદ અને કર્મનું સ્થાન યોગ્ય રીતે ગોઠવો.

Question 3. દુકાનો છે મેળામાં ઘણી.
Answer: મેળામાં ઘણી દુકાનો છે.
In simple words: મેળામાં ઘણી બધી દુકાનો આવેલી છે.

Exam Tip: વાક્યના મુખ્ય ઘટકો (કર્તા, ક્રિયાપદ, કર્મ) ને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવીને સ્પષ્ટતા લાવો.

Question 4. ચકર ચકર ફરતી છે ચગડોળ મેળામાં.
Answer: મેળામાં ચકર ચકર ફરતી ચગડોળ છે.
In simple words: મેળામાં એક મોટો ચગડોળ ગોળ ગોળ ફરે છે.

Exam Tip: વર્ણનાત્મક શબ્દોને (જેમ કે 'ચકર ચકર ફરતી') ક્રિયાપદની નજીક રાખીને વાક્યને વધુ પ્રવાહી બનાવો.

Question 5. એક ફુગ્ગાવાળો વેચે છે ફુગ્ગા રંગબેરંગી.
Answer: એક ફુગ્ગાવાળો રંગબેરંગી ફુગ્ગા વેચે છે.
In simple words: એક માણસ વિવિધ રંગોના ફુગ્ગા વેચી રહ્યો છે.

Exam Tip: વાક્યના કર્તા અને ક્રિયાપદને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવીને વાક્યને સરળ બનાવો.

Question 6. દોરડા પર નટ લાકડી ચાલે છે લઈને.
Answer: નટ લાકડી લઈને દોરડા પર ચાલે છે.
In simple words: એક નટ પોતાના હાથમાં લાકડી પકડીને દોરડા પર ચાલી રહ્યો છે.

Exam Tip: ક્રિયાપદ અને તેના પૂરકને યોગ્ય ક્રમમાં રાખીને વાક્યની રચના સ્પષ્ટ કરો.

Question 7. સાપનો ખેલ બતાવે મદારી છે.
Answer: મદારી સાપનો ખેલ બતાવે છે.
In simple words: મદારી સાપનો જાદુ બતાવી રહ્યો છે.

Exam Tip: વાક્યની રચનામાં કર્તા (મદારી) અને ક્રિયાપદ (બતાવે છે) ને યોગ્ય રીતે ગોઠવો.

Question 8. આઇસક્રીમની માણી રહ્યા છે મજા લોકો કેટલાક.
Answer: કેટલાક લોકો આઇસક્રીમની મજા માણી રહ્યા છે.
In simple words: અમુક લોકો આઇસક્રીમ ખાવાનો આનંદ લઈ રહ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યમાં વિશેષણ (કેટલાક) અને નામ (લોકો) ને યોગ્ય ક્રમમાં રાખો.

Question 9. વિવિધ છે મીઠાઈઓ મીઠાઈની દુકાનમાં.
Answer: મીઠાઈની દુકાનમાં વિવિધ મીઠાઈઓ છે.
In simple words: મીઠાઈની દુકાનમાં ઘણી અલગ અલગ પ્રકારની મીઠાઈઓ મળે છે.

Exam Tip: વસ્તુઓની યાદી આપતી વખતે, સામાન્ય રીતે 'છે' ક્રિયાપદનો ઉપયોગ વાક્યના અંતમાં કરો.

Question 10. રમકડાં ખરીદી રહ્યાં છે. બાળકો કેટલાંક.
Answer: કેટલાંક બાળકો રમકડાં ખરીદી રહ્યાં છે.
In simple words: અમુક બાળકો રમકડાં ખરીદી રહ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યમાં વિશેષણ (કેટલાંક) ને નામ (બાળકો) પહેલાં રાખીને વાક્યની રચના સુધારો.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો.

Question 1. મેળામાં કેટલી દુકાનો દેખાય છે ? તેનાં નામ કહો.
Answer: મેળામાં ત્રણ દુકાનો દેખાય છે:
(1) સોનુ મીઠાઈની દુકાન,
(2) હર્ષ આઇસક્રીમ સેન્ટર,
(3) પ્રણામ રમકડાંની દુકાન.
In simple words: મેળામાં ત્રણ દુકાનો દેખાય છે, જેમાં સોનુ મીઠાઈની દુકાન, હર્ષ આઇસક્રીમ સેન્ટર અને પ્રણામ રમકડાંની દુકાનનો સમાવેશ થાય છે.

Exam Tip: પ્રશ્નમાં પૂછાયેલી બંને માહિતી (સંખ્યા અને નામ) નો સમાવેશ તમારા જવાબમાં કરો.

Question 2. દોરડા પર ચાલતા નટના હાથમાં શું છે ?
Answer: દોરડા પર ચાલતા નટના હાથમાં લાકડી છે.
In simple words: દોરડા પર ચાલનાર નટે પોતાના હાથમાં લાકડી પકડી છે.

Exam Tip: સીધા પ્રશ્નોના જવાબ ટૂંકા અને સ્પષ્ટ રાખો.

Question 3. મદારી શું વગાડે છે ?
Answer: મદારી ડુગડુગી વગાડે છે.
In simple words: મદારી ડુગડુગી નામનું વાદ્ય વગાડે છે.

Exam Tip: ક્રિયાપદ (વગાડે છે) સાથે સંબંધિત યોગ્ય કર્મ (ડુગડુગી) નો ઉપયોગ કરો.

Question 4. કેટલાં બાળકો રમકડાં ખરીદી રહ્યાં છે ?
Answer: બે બાળકો રમકડાં ખરીદી રહ્યાં છે.
In simple words: બે નાના બાળકો રમકડાં ખરીદી રહ્યા છે.

Exam Tip: ચોક્કસ સંખ્યા પૂછવામાં આવે ત્યારે સીધો અને ચોક્કસ જવાબ આપો.

મેળામાં સ્વાધ્યાય

Question 1. તમને મનપસંદ ચિત્રની મદદથી આઠ-દસ વાક્યો લખો.
Answer: આ ચિત્ર બાગનું છે. બાગનો દરવાજો ખુલ્લો છે. ખુલ્લા દરવાજાની બંને બાજુએ ખીલેલાં ફૂલો છે. દરવાજા પાસે ત્રણ વૃક્ષો છે. વૃક્ષો નીચે બે બાંકડા છે. બાગની વચ્ચે ફુવારો છે. ફુવારા પાસે એક નાનું તળાવ છે. તેમાં ત્રણ બતક તરે છે. ચાર બાળકો શેતરંજી ઉપર બેઠાં છે. બે છોકરીઓ હીંચકા ઉપર હીંચે છે. બે બાળકો દડાથી રમે છે. બે છોકરા લપસણી ખાય છે. બે બાળકો આઇસક્રુટ ખાય છે. ઝાડની નીચે એક કૂતરું બેઠું છે. બાંકડા પર એક પુરુષ અને એક સ્ત્રી બેઠાં છે.
In simple words: આ એક બગીચાનું ચિત્ર છે. બગીચાનો દરવાજો ખુલ્લો છે અને બંને બાજુ સુંદર ફૂલો ખીલ્યાં છે. ત્રણ ઝાડ નીચે બે બેંચ છે અને વચ્ચે ફુવારો છે. ફુવારા પાસેના નાના તળાવમાં ત્રણ બતક છે. ચાર બાળકો શેતરંજી પર બેઠા છે, જ્યારે બે છોકરીઓ હીંચકા ખાય છે, બે દડાથી રમે છે, અને બે છોકરા લપસણી પર છે. બે બાળકો આઇસક્રીમ ખાય છે. એક કૂતરો ઝાડ નીચે બેઠો છે, અને એક પુરુષ અને સ્ત્રી બેંચ પર બેઠા છે.

Exam Tip: ચિત્રમાં દેખાતી દરેક નાની વિગતનું વર્ણન કરો અને ક્રમબદ્ધ રીતે રજૂ કરો.

Question 2. વર્તમાનપત્રો કે સામયિકોમાંથી વાર્તાચિત્રો મેળવી તેના પરથી એક વાર્તા લખો.
Answer: કાનમાં શું કહ્યું?
કનુ અને મનુ મિત્રો હતા. એક વખત તેઓ ગીચ જંગલમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા. જંગલમાં એકબીજાનો સાથ નહિ છોડવાનું તેમણે નક્કી કર્યું હતું. રસ્તામાં તેઓ આગળ વધી રહ્યા હતા. ત્યાં તેમણે એક રીંછને એમની તરફ આવતું જોયું. કનુએ મનુને કહ્યું, 'જો, રીંછ આપણી તરફ આવે છે.' મનુ ઝડપથી દોડીને પાસેના ઝાડની ઊંચી ડાળ પર પહોંચી ગયો, અને તેણે કનુને છોડી દીધો. કનુને ઝાડ પર ચડતાં આવડતું નહોતું, તેથી તે જમીન ઉપર ચત્તો સૂઈ ગયો. રીંછ કનુ પાસે આવ્યું, તેને સૂંઘ્યું. કનુએ થોડો સમય પોતાનો શ્વાસ રોકી દીધો. રીંછને લાગ્યું કે કનુ મરી ગયો છે, તેથી તે ત્યાંથી ચાલ્યું ગયું. મનુ ઝાડ પરથી નીચે ઊતર્યો અને કનુને પૂછ્યું, “તને રીંછે કાનમાં શું કહ્યું?" કનુએ કહ્યું, "રીંછે મને કહ્યું કે જે મિત્રો મુશ્કેલીના સમયે છોડીને ભાગી જાય એમનો વિશ્વાસ ક્યારેય ન કરવો.”
In simple words: કનુ અને મનુ મિત્રો હતા. તેઓ જંગલમાંથી પસાર થતા હતા અને એકબીજાનો સાથ ન છોડવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેમણે એક રીંછને આવતું જોયું. કનુએ મનુને કહ્યું કે રીંછ આવી રહ્યું છે. મનુ ઝડપથી ઝાડ પર ચડી ગયો અને કનુને એકલો છોડી દીધો. કનુ ઝાડ પર ચડી શકતો ન હોવાથી જમીન પર સૂઈ ગયો. રીંછે તેને સુંઘ્યો, અને કનુએ શ્વાસ રોકી દીધો. રીંછને લાગ્યું કે તે મરી ગયો છે અને ત્યાંથી જતું રહ્યું. મનુ ઝાડ પરથી નીચે આવ્યો અને કનુને પૂછ્યું કે રીંછે તેના કાનમાં શું કહ્યું. કનુએ જવાબ આપ્યો કે રીંછે તેને કહ્યું કે મુશ્કેલીના સમયમાં છોડી દેનારા મિત્રો પર વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ.

Exam Tip: વાર્તા લખતી વખતે, પાત્રો, ઘટનાઓનો ક્રમ, અને અંતિમ બોધ ત્રણેયને યોગ્ય રીતે વર્ણવો.

મેળામાં પ્રવૃત્તિઓ

શાળા પુસ્તકાલયમાંથી ચિત્રવાર્તાની પુસ્તિકાઓ મેળવી વાંચો.

કોઈ એક મેળાની મુલાકાત લો અને જુદી જુદી જગ્યાએ ભરાતા મેળાઓ વિશે અંક તૈયાર કરો. 'ચાલો જોવા જઈએ મેળો' કાવ્યનું સમૂહગાન કરો.

મેળામાં વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

Question 1. સ્વાધ્યાયના પ્રશ્ન 2.નાં ચિત્રો ધ્યાનથી જુઓ અને નીચેનાં વાક્યો જે ચિત્રને લાગુ પડતાં હોય, તે ચિત્રનો નંબર ડાબી બાજુના ચોરસમાં લખો:
Answer:
[4] કનુને ઝાડ પર ચડતાં આવડતું નહોતું, તેથી તે જમીન ઉપર ચત્તો સૂઈ ગયો.
[2] રસ્તામાં તેઓ ચાલતા હતા. ત્યાં તેમણે એક રીંછને એમની તરફ આવતું જોયું. કનુએ મનુને કહ્યું, 'જો, રીંછ આપણી તરફ આવે છે.’
[1] કનુ અને મનુ મિત્રો હતા. એક વખત તેઓ ગીચ જંગલમાંથી પસાર થતા હતા. જંગલમાં એકબીજાનો સાથ નહિ છોડવાનું તેમણે નક્કી કર્યું હતું.
[8] મનુ ઝાડ પરથી ઊતર્યો અને કનુને પૂછ્યું, “તને રીંછે કાનમાં શું કહ્યું?” કનુએ કહ્યું, “રીંછે મને કહ્યું કે જે મિત્રો મુશ્કેલીના સમયે છોડીને ભાગી જાય એમનો વિશ્વાસ ન કરવો."
[3] મનુ ઝડપથી દોડીને પાસેના ઝાડની ઊંચી ડાળ પર પહોંચી ગયો, એણે કનુને છોડી દીધો.
[5] રીંછ કનુ પાસે આવ્યું, તેને સુંધ્યો. કનુએ થોડો સમય પોતાનો શ્વાસ રોકી દીધો. રીંછને લાગ્યું કે કનુ મરી ગયો છે, તેથી તે ત્યાંથી ચાલ્યું ગયું.
In simple words: વાર્તાના ચિત્રોને ધ્યાનથી જોઈને, દરેક વાક્ય કયા ચિત્ર સાથે મેળ ખાય છે તે ચોરસમાં ચિત્ર નંબર લખીને દર્શાવો.

Exam Tip: ચિત્ર અને વાક્ય વચ્ચેનો સંબંધ સમજવા માટે દરેક ચિત્રમાં દર્શાવેલી ક્રિયાઓને કાળજીપૂર્વક અવલોકન કરો.

ઉત્તર સામે જ નિશાની કરોઃ

Question. કનુ અને મનુ ક્યાંથી પસાર થતા હતા?
(a) જંગલમાંથી જે
(b) ગામમાંથી
(c) શહેરમાંથી
Answer: (a) જંગલમાંથી જે
In simple words: કનુ અને મનુ જંગલમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા.

Exam Tip: વાર્તાની શરૂઆતની માહિતીને યાદ રાખીને પ્રશ્નનો યોગ્ય જવાબ આપો.

Question 2. કનુએ મનુને કહ્યું, ‘જો,
(a) ગધેડો આપણા તરફ આવે છે....
(b) દોડ, ઝાડ પર ચઢી જઈએ.
(c) રીંછ આપણી તરફ આવે છે.'
Answer: (c) રીંછ આપણી તરફ આવે છે.'
In simple words: કનુએ મનુને કહ્યું કે જુઓ, રીંછ તેમની તરફ આવી રહ્યું છે.

Exam Tip: પાત્રોના સંવાદોને ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને કયા પાત્રે શું કહ્યું તે યાદ રાખો.

Question 3. મનુ ઝડપથી દોડીને
(a) પાસેના ઝાડની ઊંચી ડાળ પર પહોંચી ગયો.
(b) કૂવામાં કૂદી પડ્યો.
(c) ઝાડ પાછળ છુપાઈ ગયો.
Answer: (a) પાસેના ઝાડની ઊંચી ડાળ પર પહોંચી ગયો.
In simple words: મનુ ઝડપથી નજીકના ઝાડની ઊંચી ડાળી પર ચડી ગયો.

Exam Tip: ઘટનાક્રમમાં પાત્રની ક્રિયાને ઓળખો અને યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

Question 4. કનુએ શું કર્યું?
(a) જમીન ઉપર ચત્તો સૂઈ ગયો.
(b) મનુની પાછળ દોડ્યો.
(c) રીંછને કહેતો હતો, “મને મારી નાખીશ નહિ.”
Answer: (a) જમીન ઉપર ચત્તો સૂઈ ગયો.
In simple words: કનુ જમીન પર સીધો સૂઈ ગયો.

Exam Tip: પાત્રની પ્રતિક્રિયા અથવા નિર્ણયને વાર્તાના સંદર્ભમાં સમજો.

Question 5. રીંછ આવ્યું અને
(a) કનુને એની બોડમાં લઈ ગયું.
(b) તેણે કનુના શરીરને સૂંઘ્યું.
(c) તેણે કનુના કાનમાં કંઈક કહ્યું.
Answer: (b) તેણે કનુના શરીરને સૂંઘ્યું.
In simple words: રીંછ કનુની પાસે આવ્યું અને તેના શરીરને સુંઘવા લાગ્યું.

Exam Tip: વાર્તામાં પ્રાણીની ક્રિયાને ચોક્કસ રીતે ઓળખો.

રીંછ વિશે સાત-આઠ વાક્યો લખો:

Question 1. રીંછ વિશે સાત-આઠ વાક્યો લખો.
Answer: રીંછ જંગલમાં રહે છે. તે માંસાહારી પ્રાણી છે. તેના આખા શરીર ઉપર બરછટ વાળ હોય છે. મધમાખી અને ઊધઈ તેનો પ્રિય ખોરાક છે. તેને મધ ખૂબ ભાવે છે. મીઠાં ફળો અને ફૂલો ખાવા તે ઝાડ પર ચઢે છે. ઝાડ પરથી તે ઊંધું નીચે ઊતરે છે. ગુજરાતમાં જેસ્સોર અને રતનમહાલ રીંછ માટેના અભયારણ્યો છે. સામાન્ય રીતે રીંછ ચાલીસથી પચાસ વર્ષ જીવે છે.
In simple words: રીંછ જંગલમાં રહે છે અને માંસ ખાય છે. તેના શરીરમાં જાડા વાળ હોય છે. તેને મધ અને ઊધઈ ખાવાનું ખૂબ ગમે છે. તે મીઠા ફળો અને ફૂલો ખાવા ઝાડ પર ચઢે છે અને ઊંધું ઊતરે છે. ગુજરાતમાં જેસ્સોર અને રતનમહાલ રીંછ માટેના ખાસ સુરક્ષિત વિસ્તારો છે. રીંછ સામાન્ય રીતે 40-50 વર્ષ જીવે છે.

Exam Tip: રીંછના નિવાસસ્થાન, ખોરાક, શારીરિક વિશેષતાઓ અને આયુષ્ય જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓને તમારા વર્ણનમાં સામેલ કરો.