GSEB Class 6 Gujarati Textbook પુનરાવર્તન 2 Solutions

Exercise पुनरावर्तन 2

Question 1. નીચેના વિષયો પર પાંચથી સાત વાક્યો લખો :
Answer:
1. મારું બાળપણ: આજે હું શહેરમાં રહું છું, પરંતુ મારું બાળપણ રામનગર નામના એક નાના ગામમાં વીત્યું હતું. મારા બાળપણની યાદો મને આજે પણ યાદ છે. બાળપણમાં અમે મિત્રો સાથે મળીને ખૂબ મસ્તી કરતા હતા. અમે ગિલ્લીદંડા, સાતોલિયું અને આમલી-પીપળી જેવી રમતો રમતા હતા. અમે ખેતરમાં જતા હતા અને મારા મમ્મી-પપ્પાને ખેતીના કામમાં મદદ કરતા હતા. શાળા પણ અમારા ગામમાં જ હતી. અમને ભણવાની ખૂબ મજા આવતી હતી. આજે હું શહેરમાં એક જાણીતો ડૉક્ટર છું અને દર્દીઓની સેવા કરું છું. સમાજની સેવા કરવાના સંસ્કાર મને મારા બાળપણમાંથી જ મળ્યા છે.
In simple words: હું અત્યારે શહેરમાં રહું છું, પણ મારું બાળપણ એક નાના ગામમાં વીત્યું હતું. મને બાળપણની યાદો બહુ ગમે છે. અમે મિત્રો સાથે ઘણી મસ્તી કરતા હતા અને વિવિધ રમતો રમતા હતા. અમે ખેતરમાં માતા-પિતાને મદદ કરતા અને શાળાએ જતા હતા. આજે હું ડૉક્ટર છું અને સમાજ સેવાના સંસ્કાર મને બાળપણમાંથી જ મળ્યા છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ વિષય પર નિબંધ લખવાનો હોય, ત્યારે વિષયને લગતી બધી મુખ્ય વાતોને સરળ ભાષામાં 5-7 વાક્યોમાં રજૂ કરો.

2. મારા ગામનું પાદર:
Answer: મારા ગામનું પાદર બહુ મોટું અને લીલુંછમ હતું. ગામના લોકો સાંજે ત્યાં ભેગા મળતા હતા. બાળકો ત્યાં ગિલ્લીદંડા અને સંતાકૂકડી જેવી રમતો રમતા હતા. પાદરમાં એક મોટું વડનું ઝાડ હતું, જ્યાં પશુઓ આરામ લેતા હતા. મુસાફરો પણ ત્યાં થોડો સમય આરામ કરતા હતા. ગામના બધા તહેવારો અને સભાઓ પણ પાદરમાં જ થતી હતી. પાદર એ ગામની સુંદરતા અને સંસ્કૃતિનો એક ભાગ હતું.
In simple words: મારા ગામનું પાદર ખૂબ મોટું અને લીલું હતું. ગામના લોકો ત્યાં ભેગા થતા, અને બાળકો રમતા હતા. ત્યાં એક મોટું વડનું ઝાડ હતું જ્યાં પશુઓ અને મુસાફરો આરામ કરતા. ગામના તહેવારો અને સભાઓ પણ ત્યાં જ યોજાતી.

Exam Tip: ગામના પાદરનું વર્ણન કરતી વખતે, તેની ઉપયોગિતા, સ્થાનિક લોકોની પ્રવૃત્તિઓ, અને તેની સાંસ્કૃતિક મહત્તા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

3. ઉનાળાનો બપોર: તાપથી અકળાવી મૂકતો ઉનાળાની – બપોર આપણને ન ગમે તે સ્વાભાવિક છે. ઉનાળામાં સવારે થોડીક ઠંડક હોય છે. પછી ધીમે ધીમે ગરમી વધતી જાય છે, સૂરજ માથા પર આવતાં ગરમીનું પ્રમાણ ખૂબ વધી જાય છે.
Answer: બપોરે રસ્તાઓ પર લોકોની અવરજવર ઓછી થઈ જાય છે. લોકો ઘરમાં જ રહે છે. તેઓ ગરમીમાંથી રાહત મેળવવા માટે પંખા કે એરકંડિશનરનો ઉપયોગ કરે છે. મુસાફરો પણ વૃક્ષોની છાયામાં આરામ કરે છે. પશુ-પંખીઓ પણ કોઈ પણ ઝાડનો આશ્રય લે છે. ભેંસો તળાવમાં નહાતી દેખાય છે.
In simple words: ઉનાળાની બપોર ગરમ હોય છે, તેથી લોકો બહાર ઓછા નીકળે છે અને ઘરમાં જ રહે છે. તેઓ ગરમીથી બચવા પંખા કે AC વાપરે છે. મુસાફરો અને પશુઓ ઝાડ નીચે આરામ કરે છે, અને ભેંસો પાણીમાં નહાય છે.

Exam Tip: ઉનાળાની બપોરના વર્ણનમાં, વાતાવરણ, લોકો અને પ્રાણીઓ પર તેની અસર, અને ગરમીથી બચવાના ઉપાયો જેવા મુદ્દાઓને આવરી લો.

Question 1. ‘વર્ષાઋતુ' વિશે આઠ-દસ વાક્યો લખો.
Answer: વર્ષાઋતુ આવતાં આકાશમાં કાળાં વાદળો છવાઈ જાય છે. વીજળીના ચમકારા, વાદળોનો ગડગડાટ અને પવનના સુસવાટા સાથે વરસાદ તૂટી પડે છે. ચારેબાજુ પાણી જ પાણી થઈ જાય છે. નદીઓ અને સરોવરો છલકાઈ જાય છે. દેડકાં જેવા જીવો ખુશ થઈ જાય છે, મોર કળા કરીને નાચે છે, વૃક્ષો ખીલી ઊઠે છે, ચારેબાજુ ભીની માટીની સુગંધ ફેલાઈ જાય છે. થોડા જ દિવસોમાં ચારે દિશાઓમાં લીલોતરી છવાઈ જાય છે. જાણે ધરતીમાતાએ નવાં કપડાં પહેર્યા ન હોય! વરસાદ ધરતીનો પ્રાણ છે, વરસાદથી જ પ્રાણીઓ અને માણસોને પીવા માટે પાણી મળે છે. નાનાં બાળકો કાગળની હોડી બનાવીને પાણીમાં તરતી મૂકે છે અને વરસાદના પાણીમાં નહાવાનો આનંદ મેળવે છે.
In simple words: વરસાદ આવતાં આકાશમાં કાળા વાદળો છવાઈ જાય છે. વીજળી અને ગર્જના સાથે વરસાદ પડે છે, જેનાથી બધે પાણી ભરાઈ જાય છે. નદીઓ અને સરોવરો છલકાઈ ઊઠે છે. દેડકાં અને મોર ખુશ થાય છે. ચારે બાજુ લીલોતરી છવાઈ જાય છે અને માટીની સુગંધ ફેલાય છે. વરસાદથી બધાને પાણી મળે છે અને બાળકો વરસાદમાં રમે છે.

Exam Tip: વર્ષાઋતુના વર્ણનમાં, તેના આગમન, વાતાવરણમાં થતા ફેરફારો, પ્રાણીઓ-પક્ષીઓ પરની અસર, અને મનુષ્ય જીવનમાં તેના મહત્વ પર ભાર મૂકો.

Question 1. વરસાદ વરસ્યા પછી સીમ કેવી બને છે ?
(ક) કંકુવરણી
(ખ) સોનાવરણી
(ગ) ઘઉંવરણી
(ધ) રક્તવરણી
Answer: (ખ) સોનાવરણી
In simple words: વરસાદ પડ્યા પછી ખેતર સોના જેવું પીળું દેખાય છે.

Exam Tip: MCQ માં, દરેક વિકલ્પને ધ્યાનથી વાંચો અને કાવ્ય કે પાઠના સંદર્ભમાં કયો વિકલ્પ સાચો છે તે નક્કી કરો.

Question 2. કહળસંગ ગાડું જોડીને ધંધૂકે શું કરવા ગયા હતા ?
(ક) હટાણું
(ખ) ફરવા
(ગ) ગામ જોવા
(ઘ) ગોળ લેવા
Answer: (ક) હટાણું
In simple words: કહળસંગ ધંધૂકા ગયા હતા ખરીદી કરવા માટે.

Exam Tip: પાઠના મુખ્ય પાત્રોના કાર્યો અને તેમના હેતુઓ યાદ રાખો, કારણ કે તે ઘણીવાર પ્રશ્નોમાં પૂછાય છે.

Question 3. નોકરને જવાબ શીખવનાર કોણ હતું ?
(ક) અકબર
(ખ) બિરબલ
(ગ) બેગમ
(ઘ) ફાંસીગર
Answer: (ખ) બિરબલ
In simple words: બિરબલ નામના હોશિયાર મંત્રીએ નોકરને સાચા જવાબો શીખવ્યા હતા.

Exam Tip: વાર્તાઓમાં પાત્રોના ગુણધર્મો અને તેઓ જે કાર્યો કરે છે તેને યાદ રાખવા એ ઉત્તર શોધવામાં મદદરૂપ થાય છે.

Question 1. પાઘડીપને કયા બે પ્રદેશ પથરાયેલા છે ?
Answer: પાઘડીપને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ જેવા બે પ્રદેશો ફેલાયેલા છે.
In simple words: પાઘડી જેવા આકારમાં સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના પ્રદેશો ફેલાયેલા છે.

Exam Tip: ભૂગોળ સંબંધિત પ્રશ્નોમાં, પ્રદેશોના નામ અને તેમની લાક્ષણિકતાઓ ચોકસાઈપૂર્વક યાદ રાખો.

Question 2. બુંદેલખંડનો રાજા પરત કેમ કર્યો ?
Answer: બુંદેલખંડનો રાજા પૂરતી સેના ન હોવાને કારણે પાછો ફર્યો હતો.
In simple words: બુંદેલખંડનો રાજા પાછો ફર્યો કારણ કે તેની પાસે પૂરતી સૈન્યશક્તિ નહોતી.

Exam Tip: ઐતિહાસિક ઘટનાઓ કે વાર્તાના પ્રસંગોમાં, પાત્રોના નિર્ણયો પાછળના મુખ્ય કારણો પર ધ્યાન આપો.

Question 3. સાહેબને આવતા જોઈ છોકરાં શું કરતાં ?
Answer: સાહેબને આવતા જોઈને બાળકો ઊભા થઈ ગયાં અને તેમને નમસ્કાર કર્યા.
In simple words: શિક્ષકને આવતા જોઈ, બાળકો ઊભા થઈ ગયા અને તેમને નમસ્કાર કર્યા.

Exam Tip: શાળાના પ્રસંગો કે દૃશ્યો સંબંધિત પ્રશ્નોમાં, વિદ્યાર્થીઓના સામાન્ય વર્તનને યાદ રાખીને જવાબ આપો.

Question 1. નદિયુંનાં જલ નીતર્યા લોકોમાં લીલાલ્હેર રે...
Answer: વરસાદ ભરપૂર વરસ્યો છે. ખેડૂતોમાં તેનો આનંદ છે. વરસાદને કારણે નદી બંને કાંઠે છલકાઈ ગઈ છે. આ જોઈને લોકોને લીલાલહેરનો અનુભવ થાય છે.
In simple words: ખૂબ વરસાદ પડ્યો છે, ખેડૂતો ખુશ છે. નદીઓ છલકાઈ ગઈ છે અને લોકો ખુશી અનુભવી રહ્યા છે.

Exam Tip: કાવ્યપંક્તિઓના ભાવાર્થ સમજાવતી વખતે, કવિ શું કહેવા માગે છે અને તેનાથી કયું વાતાવરણ ઊભું થાય છે, તે સ્પષ્ટ કરો.

Question 2. હિંમત તારી ખોતો ના, સ્વાર્થ સામે જોતા ના; શિસ્ત, શાંતિ ને સેવાનો તું, પાઠ સૌને આયે જા.
Answer: પરિસ્થિતિ ભલે મુશ્કેલ હોય, તકલીફો ભલે સામે ઊભી હોય, તું તારી હિંમત ગુમાવીશ નહીં. તું નિઃસ્વાર્થ ભાવે કામ કરજે, સ્વાર્થી બનીશ નહીં. શિસ્ત, શાંતિ અને સેવાને તારા જીવનમાં સ્થાન આપજે. એ પાઠ તું બીજાને પણ શીખવતો રહેજે.
In simple words: ગમે તેવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પણ તારી હિંમત છોડતો નહીં. સ્વાર્થી બન્યા વગર કામ કરજે. શિસ્ત, શાંતિ અને સેવાનો પાઠ બધાને શીખવજે.

Exam Tip: કાવ્યપંક્તિઓના સંદેશને તમારા પોતાના શબ્દોમાં સ્પષ્ટપણે વ્યક્ત કરો અને તેમાં રહેલા ગુણોને ઉજાગર કરો.

Question 1. નીચેની પંક્તિઓ કયા કાવ્યની છે તે લખો :
1. લીલો કંચન બાજરો ને ઊજળો દૂધ કપાસ રે.......
2. અંતરને અજવાળી વીરા........
૩. રંગેચંગે કામ કરીએ થાય મલક આબાદ રે
4. દુર્ગમ પંથ કાયે જા......
Answer:
1. મહેનતની મોસમ
2. પગલે પગલે
3. મહેનતની મોસમ
4. પગલે પગલે
In simple words: અહીં આપેલી કાવ્યપંક્તિઓ કયા કાવ્યમાંથી લીધેલી છે તે ઓળખવાનું છે.

Exam Tip: કાવ્યપંક્તિઓ ઓળખવા માટે, કાવ્યના મુખ્ય વિષય, તેની શૈલી અને તેમાં વપરાયેલા વિશિષ્ટ શબ્દો યાદ રાખો.

Question 1. નીચે ‘આ' વિભાગમાં કૃતિનાં નામ આપ્યાં છે. સામે ‘બ' વિભાગમાં તેના કર્તાનાં નામ આપ્યાં છે. તેને યોગ્ય રીતે જોડો.

Exam Tip: કૃતિ અને કર્તાના નામો યાદ રાખવા માટે, વારંવાર પુનરાવર્તન કરો અથવા યાદ રાખવા માટે ટૂંકી યુક્તિઓનો ઉપયોગ કરો.

Question 1. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો આપો :
1. જિગર
2. પ્રસંગ
3. ગોદરું
4. વિસામો
Answer:
1. જિગર – દિલ, હૈયું
2. પ્રસંગ – બનાવ, ઘટના
3. ગોદરું – પાદર
4. વિસામો – વિશ્રામ
In simple words: આપેલા શબ્દો જેવા જ અર્થ ધરાવતા બીજા શબ્દો શોધીને લખો.

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો યાદ રાખવા માટે, દરેક શબ્દના જુદા જુદા ઉપયોગો અને વાક્ય પ્રયોગો જુઓ.

Question. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આપો :
1. આભ
2. હિંમત
3. દુર્ગમ
4. અજવાળું
Answer:
1. આભ \( \times \) ધરતી
2. હિંમત \( \times \) નાહિમત
3. દુર્ગમ \( \times \) સુગમ
4. અજવાળું \( \times \) અંધારું
In simple words: આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધ અર્થવાળા શબ્દો જણાવો.

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો યાદ રાખતી વખતે, શબ્દનો મૂળ અર્થ અને તેનાથી વિરુદ્ધનો અર્થ સ્પષ્ટપણે સમજો.

Question 1. નીચે આપેલી સંજ્ઞાઓનું વર્ગીકરણ કરો :
હાસ્ય, ફૂલ, કબીરવડ, દૂધ, હૂંફ, નદી, અકબર, પાણી, બચકું, સ્મિત, લીમડો, ધરતી, ઘઉં, સભા, ધર્ય, પંખી, રવિશંકર મહારાજ, સ્નેહ, ટુકડી, શેઠ, પંચ, ધી, તાંબુ, કહળસંગ.
Answer:

Exam Tip: સંજ્ઞાઓનું વર્ગીકરણ કરતી વખતે, શબ્દ કોઈ ચોક્કસ વ્યક્તિ, વસ્તુ, સ્થળ, જાતિ, ભાવ, દ્રવ્ય કે સમૂહને સૂચવે છે કે કેમ તે સમજીને યોગ્ય વર્ગમાં મૂકો.

Question 1. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ આપી, વાક્યમાં પ્રયોગ કરો :
1. વ્હાણાં વાઈ જવાં
2. લાલપીળા થઈ જવું
3. લહાવો લેવો
Answer:
1. વ્હાણાં વાઈ જવાં – સમય જતો રહેવો.
વાક્ય : આઝાદી મળી એ વાતને આજે ઘણા વ્હાણાં વાઈ ગયાં.
2. લાલપીળા થઈ જવું – ખૂબ ગુસ્સે થઈ જવું.
વાક્ય : મહેશનું તોફાન જોતાં જ શિક્ષક લાલપીળા થઈ ગયા.
3. લહાવો લેવો – આનંદ માણવો, આનંદનો ઉપભોગ કરવો.
વાક્ય : શ્રાવણના ઝરમર વરસાદનો અમે આનંદ લીધો.
In simple words: રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ લખો અને પછી તે અર્થને દર્શાવતું એક વાક્ય બનાવો.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ યાદ રાખો અને તેને તમારા રોજિંદા જીવનના ઉદાહરણો સાથે જોડીને વાક્યમાં પ્રયોગ કરો.

Question 1. પાઠ્યપુસ્તકમાંથી કોઈ પણ એક ફકરો સ્વચ્છ અને સુંદર અક્ષરે તમારી નોટબુકમાં લખો.
Answer: વિદ્યાર્થીઓએ પાઠ્યપુસ્તકમાંથી કોઈ એક ફકરો પસંદ કરીને તેને સ્વચ્છ અને સુંદર અક્ષરે પોતાની નોટબુકમાં લખવાનો છે. આ એક લેખન કૌશલ્ય સુધારવાની પ્રવૃત્તિ છે.
In simple words: વિદ્યાર્થીઓએ પુસ્તકમાંથી એક સારો ફકરો પસંદ કરીને તેને પોતાની નોટબુકમાં સ્વચ્છ અને સુંદર રીતે લખવો.

Exam Tip: હસ્તલેખન સુધારવા માટે, અક્ષરોને સ્પષ્ટ અને સમાન કદના રાખો તથા બે શબ્દો વચ્ચે યોગ્ય અંતર રાખો.

Question 1. ક્રમાંક 5 થી 7ની કૃતિમાં આવતી તમને મનપસંદ કોઈ પણ કવિતાનું ભાવવાહી ગાન અને લેખન કરો.
Answer: વિદ્યાર્થીઓએ ક્રમાંક 5 થી 7ની કૃતિઓમાં આવેલી પોતાની મનપસંદ કોઈ પણ કવિતા પસંદ કરીને તેનું ભાવવાહી ગાન કરવું અને લેખન કરવું. આ એક કલાત્મક અભિવ્યક્તિ અને લેખન કૌશલ્યની પ્રવૃત્તિ છે.
In simple words: વિદ્યાર્થીઓએ 5 થી 7 નંબરની કૃતિઓમાંથી મનપસંદ કવિતા પસંદ કરીને તેને ગાવાની અને લખવાની છે.

Exam Tip: કવિતાનું ભાવવાહી ગાન કરતી વખતે, યોગ્ય ઉચ્ચારણ, રાગ અને લય પર ધ્યાન આપો. લેખન કરતી વખતે, કવિતાને તેના મૂળ સ્વરૂપમાં સુંદર અક્ષરોમાં લખો.