GSEB Class 5 Gujarati Textbook Solutions Chapter 3 મહેનતનો રોટલો

સ્વાધ્યાય

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં લખો :

Question 1. મોચીભગત સ્વભાવે કેવા હતા ?
Answer: મોચી ભગત સ્વભાવે સાચા, પ્રમાણિક અને સંતુષ્ટ હતા.
In simple words: મોચી ભગત સાચા, પ્રમાણિક અને સંતોષી સ્વભાવના હતા.

Exam Tip: જ્યારે કોઈના સ્વભાવ વિશે પૂછવામાં આવે, ત્યારે તેમના મુખ્ય ગુણોનો ટૂંકમાં ઉલ્લેખ કરો.

Question 2. મોચી પરચૂરણ લેવા જવાનું કહે છે ત્યારે સાધુ શું કહે છે ?
Answer: મોચી જ્યારે પરચૂરણ લેવા જવાનું કહે છે, ત્યારે સાધુ કહે છે કે, ‘બાકીના રૂપિયાની મારા તરફથી તમાકુ પીજો.’
In simple words: મોચી જ્યારે પરચૂરણ પૈસા લેવા જાય છે, ત્યારે સાધુ તેને બાકીના પૈસાથી તમાકુ પીવા માટે કહે છે.

Exam Tip: પ્રત્યક્ષ સંવાદોને યાદ રાખવા માટે, મુખ્ય વાક્ય અથવા તેનો સાર યાદ રાખો.

Question 3. મોચીભગત નવાં ઓજાર ક્યારે વસાવી શક્યા ?
Answer: મોચી ભગતે બાર મહિના સુધી સખત મજૂરી કરી, ત્યારબાદ તે નવાં ઓજાર ખરીદી શક્યા.
In simple words: મોચી ભગતે એક વર્ષ કામ કરીને નવા ઓજાર મેળવ્યા.

Exam Tip: સમયગાળા અને કારણને સ્પષ્ટપણે જણાવો જ્યારે કોઈ ઘટના ક્યારે બની તે પૂછવામાં આવે.

Question 4. માણસના હાથ-પગ વિશે મોચીભગત શું માને છે ?
Answer: મોચી ભગત હાથ-પગ વિશે માને છે કે, ભગવાને માણસને હાથ-પગ બેઠા-બેઠા ખાવા માટે નહીં, પરંતુ કામ કરવા માટે આપ્યા છે.
In simple words: મોચી ભગત માનતા હતા કે ભગવાને માણસને કામ કરવા માટે હાથ-પગ આપ્યા છે, આરામ કરવા માટે નહીં.

Exam Tip: કોઈના મંતવ્યને જણાવતી વખતે, તેમનો મુખ્ય વિચાર સીધી અને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરો.

Question 5. છેલ્લે મોચીભગત સાધુ વિશે શું કહે છે ?
Answer: છેલ્લે મોચી ભગત સાધુની પીઠ પાછળ જોતાં કહે છે કે, ‘આપ સાચા સાધુ છો !’
In simple words: અંતે, મોચી ભગત સાધુને જોઈને કહે છે કે તે ખરેખર એક સાચા સાધુ છે.

Exam Tip: વાર્તાના અંતે પાત્રોના ભાવ અથવા ઉદ્ગારને યથાવત રાખવા માટે ધ્યાન આપો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. સાધુને ક્યારે નવાઈ લાગી ?
Answer: ઘણા સમય પછી, સાધુ જ્યારે મોચીને મળ્યા, ત્યારે મોચીએ સાધુને કહ્યું કે, 'તમે જ ઓજાર બગાડી ગયા હતા એ જ ને તમે, સાધુ મહારાજ !' ત્યારે સાધુને આશ્ચર્ય થયું.
In simple words: લાંબા સમય પછી સાધુ મોચીને મળ્યા, અને મોચીએ તેમને ઓળખીને કહ્યું કે તેઓ જ ઓજાર બગાડનાર સાધુ છે. આ સાંભળીને સાધુને આશ્ચર્ય થયું.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ઘટના ક્યારે બની તે પૂછવામાં આવે, ત્યારે ઘટનાનો સંદર્ભ અને તેના પરિણામને સ્પષ્ટપણે રજૂ કરો.

Question 2. મોચીની પ્રામાણિકતાનો બદલો સાધુએ શી રીતે વાળ્યો ?
Answer: મોચીની પ્રમાણિકતાનો બદલો સાધુએ મોચીના બધાં જ ઓજારને સોનાના બનાવીને વાળ્યો.
In simple words: સાધુએ મોચીના બધા કામના સાધનોને સોનાના બનાવીને તેની પ્રામાણિકતાનો બદલો આપ્યો.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ બદલાની વાત આવે, ત્યારે બદલો કેવી રીતે અપાયો તે સ્પષ્ટપણે જણાવો.

Question 3. મોચીને ક્યારે દુઃખ થયું ?
Answer: જ્યારે મોચીએ પોતાના બધાં ઓજાર સોનાના થઈ ગયેલા જોયા, ત્યારે તેને દુઃખ થયું.
In simple words: મોચીને ત્યારે દુઃખ થયું જ્યારે તેણે જોયું કે તેના બધા સાધનો સોનાના બની ગયા હતા.

Exam Tip: પાત્રની ભાવનાઓ અને તેનું કારણ હંમેશા સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્તમાં જણાવો.

Question 4. મોચીને કેટલા સમય પછી નવાં ઓજારો મળ્યાં ?
Answer: સાધુએ આપેલાં સોનાનાં ઓજાર મોચીએ ઘરના ખૂણામાં મૂકી દીધાં. તેણે જૂનાં ઘસાયેલાં ઓજારો કાઢીને કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. બાર મહિના સુધી તે ઘસાયેલાં ઓજારોથી મજૂરી કર્યા પછી, મોચી નવાં ઓજાર લાવી શક્યો.
In simple words: મોચીએ સાધુએ આપેલા સોનાના ઓજારોને બાજુ પર મૂકી દીધા. તેણે એક વર્ષ સુધી જૂના ઓજારોથી કામ કરીને નવા ઓજારો ખરીદ્યા.

Exam Tip: સમયગાળા અને સંબંધિત ક્રિયાઓને સ્પષ્ટ રીતે વર્ણવો.

3. નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે તે લખો :

Question 1.
1. “મારી પાસે સીવેલાં તૈયાર નથી.”
2. “બેફિકર રહો મહારાજ, વાયદો નહિ ચૂકું.”
3. “હરામનો પૈસો મને ન ખપે.”
4. “આ કાચી દુકાનને પાકી કરો.”
Answer:
1. મોચી ભગત
2. મોચી ભગત
3. મોચી ભગત
4. સાધુ
In simple words: આ વાક્યો મોચી અને સાધુ દ્વારા બોલવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: સંવાદોને પાત્રો સાથે જોડતી વખતે, દરેક વાક્યનો સંદર્ભ યાદ રાખો.

4. નીચેનાં અધૂરાં વાક્યોની પૂર્તિ કરો :

Question 1. સાધુ કહે : “જરૂર હોં ! મારે પરમ દિવસે ............................................નું થાય.”
Answer: સાધુ કહે: “જરૂર હોં ! મારે પરમ દિવસે સાંજે જવું છે, માટે ઢીલા ન થાય."
In simple words: સાધુ કહે છે કે તેમને પરમ દિવસે સાંજે જવાનું છે, તેથી મોડું ન થવું જોઈએ.

Exam Tip: વાક્ય પૂર્ણ કરતી વખતે, વાર્તાના પ્રસંગ અને પાત્રના ઉદ્દેશ્યને ધ્યાનમાં રાખો.

Question 2. “મહારાજ, તમને માણસ પારખતાં આવડતું નથી. આખી દુનિયા ............................................. છો.”
Answer: “મહારાજ, તમને માણસ પારખતાં આવડતું નથી. આખી દુનિયા જૂઠું બોલે છે એમ જ તમે માનો છો.”
In simple words: મહારાજને કહેવામાં આવે છે કે તેમને માણસોને ઓળખતા આવડતું નથી અને તેઓ માને છે કે આખી દુનિયા જૂઠું બોલે છે.

Exam Tip: સંવાદોને પૂર્ણ કરતી વખતે, પાત્રના વિચારો અને અગાઉના સંવાદોનો સંદર્ભ ધ્યાનમાં રાખો.

5. નીચેનાં વાક્યોને વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવો :

Question 1.
1. “બેફિકર રહો મહારાજ, વાયદો નહિ ચૂકું."
2. “સીવી દો તો શું લો ?”
3. “એક મૂઠી ચણા તો મારી પાસે છે.”
4. “મારી પાસે સીવેલાં તૈયાર નથી” મહારાજ !
Answer:
1. “મારી પાસે સીવેલાં તૈયાર નથી, મહારાજ !"
2. “સીવી દો તો શું લો?”
3. “બેફિકર રહો મહારાજ, વાયદો નહિ ચૂકું.”
4. “એક મૂઠી ચણા તો મારી પાસે છે.”
In simple words: વાક્યોને વાર્તામાં બનતા ક્રમ મુજબ ગોઠવવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવતી વખતે, ઘટનાઓના કારણ-અસર સંબંધોને ઓળખો.

6. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો :

Question 1.
1. પગ
2. નવાઈ
3. કિંમત
4. દુનિયા
5. ઓજાર
6. આનંદ
Answer:
1. પગ – ચરણ
2. નવાઈ – વિસ્મય
3. કિંમત – મૂલ્ય
4. દુનિયા – જગત
5. ઓજાર – સાધન
6. આનંદ – ખુશી
In simple words: અહીં આપેલા શબ્દોના સમાન અર્થવાળા શબ્દો આપવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો યાદ રાખવા માટે, દરેક શબ્દના જુદા જુદા ઉપયોગો પર ધ્યાન આપો.

7. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આપો :

Question 1.
1. પ્રામાણિક ×
2. જૂઠું ×
3. વિશ્વાસ ×
4. ફિકર ×
5. વેચવું ×
6. સદુપયોગ ×
Answer:
1. પ્રામાણિક × અપ્રામાણિક
2. જૂઠું × સાચું
3. વિશ્વાસ × અવિશ્વાસ
4. ફિકર x બેફિકર
5. વેચવું × ખરીદવું
6. સદુપયોગ x દુરુપયોગ
In simple words: અહીં આપેલા શબ્દોના વિરોધી અર્થવાળા શબ્દો દર્શાવ્યા છે.

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દોને યાદ રાખતી વખતે, શબ્દના મૂળ અર્થ અને તેના વિરોધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

8. નીચેના કોષ્ટકમાંથી દર્શાવ્યા પ્રમાણે રૂઢિપ્રયોગ શોધો. જે-તે રૂઢિપ્રયોગના અર્થ સામે તે રૂઢિપ્રયોગ લખો :

Question 1.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગો અને તેમના અર્થોને યાદ રાખવા માટે, દરેક રૂઢિપ્રયોગનો શાબ્દિક અને ભાવાત્મક અર્થ સમજો.

9. વિચારો અને લખો :

Question 1. મોચીની જગ્યાએ તમે હોત તો ?
Answer: મોચીની જગ્યાએ હું હોત તો, હું પણ મોચીની જેમ જ વ્યવહાર કરત. કારણ કે, જીવનમાં ઉત્તમ વિચારો અને સારા વ્યવહારથી જ માણસનું મૂલ્ય વધે છે.
In simple words: જો હું મોચી હોત, તો હું પણ તેની જેમ જ પ્રમાણિકતાથી વર્તત, કારણ કે સારા વિચારો અને વર્તનથી જ વ્યક્તિની કિંમત થાય છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, તમારા પોતાના મંતવ્યને વાર્તાના મુખ્ય બોધ સાથે જોડીને રજૂ કરો.

Question 2. સાધુ મહારાજની જગ્યાએ તમે હોત તો ?
Answer: સાધુ મહારાજની જગ્યાએ હું હોત તો, હું મહેનતનો રોટલો કમાઈને જ પોતાનું ગુજરાન ચલાવત. કારણ કે, ભિક્ષા માગવાને બદલે મહેનત કરીને મેળવવાથી જ જીવનનો સાચો આનંદ મળે છે.
In simple words: જો હું સાધુ મહારાજ હોત, તો હું પણ મહેનત કરીને જ જીવત, કારણ કે પોતાની મહેનતથી કમાવવામાં જ સાચી ખુશી છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, પાત્રના સંદર્ભમાં તમારા પોતાના મૂલ્યો અને સિદ્ધાંતોને સ્પષ્ટપણે વ્યક્ત કરો.

10. સૂચના મુજબ કરો :

Question 1. પાઠમાંથી જોડાક્ષરવાળા શબ્દો શોધીને લખો.
Answer:
1. ઇચ્છા
2. અચ્છા
3. વિશ્વાસ
4. ઈશ્વર
5. સિક્કો
6. પિત્તળ
In simple words: પાઠમાંથી જોડાક્ષરવાળા શબ્દો અહીં સૂચિબદ્ધ છે.

Exam Tip: જોડાક્ષરવાળા શબ્દો ઓળખવા માટે, બે વ્યંજનોના જોડાણ પર ધ્યાન આપો.

Question 2. શોધેલા શબ્દો પરથી વાક્યો બનાવો.
Answer:
1. આપની ઇચ્છા હોય તો પગરખાં બનાવું.
2. અચ્છા બનાવો, સારાં બનાવશો ને?
3. મારા પર વિશ્વાસ રાખો.
4. ઈશ્વર સૌનું ભલું કરશે.
5. મહેનત કરો તો સોનાનો સિક્કો મળે.
6. મફત તો પિત્તળનો સિક્કો પણ ન મળે.
In simple words: ઉપર શોધેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને વાક્યો બનાવવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યો બનાવતી વખતે, શબ્દનો સાચો અર્થ અને વ્યાકરણનો ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરો.

નીચેનાં વાક્યોમાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકી વાક્યો ફરી લખો :

Question 1. મોચી ભગત મારા પગનાં પગરખાંનું શું પડે
Answer: મોચી ભગત ! મારા પગનાં પગરખાંનું શું પડે?
In simple words: વાક્યમાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો (ઉદ્ગારચિહ્ન અને પ્રશ્નાર્થચિહ્ન) ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યનો ભાવ (પ્રશ્ન, ઉદ્ગાર) ઓળખીને યોગ્ય વિરામચિહ્નોનો ઉપયોગ કરો.

Question 2. જરૂર હોં મારે પરમ દિવસે સાંજે જવું છે માટે ઢીલ ન થાય
Answer: જરૂર હોં ! મારે પરમ દિવસે સાંજે જવું છે, માટે ઢીલ ન થાય.
In simple words: વાક્યમાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો (ઉદ્ગારચિહ્ન અને અલ્પવિરામ) ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: વાક્યના વિવિધ ભાગોને અલગ કરવા માટે અલ્પવિરામનો ઉપયોગ કરો અને ભાવ દર્શાવવા ઉદ્ગારચિહ્નનો ઉપયોગ કરો.

Question 3. નાહકના શું કામ ધક્કા ખાઓ છો સાંજે આવજો જાઓ
Answer: નાહકના શું કામ ધક્કા ખાઓ છો? સાંજે આવજો, જાઓ.
In simple words: વાક્યમાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો (પ્રશ્નાર્થચિહ્ન અને અલ્પવિરામ) ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: પ્રશ્નાર્થ વાક્ય પછી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન મૂકો અને ક્રિયાપદના ભાગોને અલ્પવિરામથી અલગ કરો.

Question 4. ના મહારાજ હરામનો પૈસો મને ન ખપે
Answer: ના મહારાજ, હરામનો પૈસો મને ન ખપે.
In simple words: વાક્યમાં યોગ્ય વિરામચિહ્ન (અલ્પવિરામ અને પૂર્ણવિરામ) ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: સંબોધન પછી અલ્પવિરામનો ઉપયોગ કરો અને વાક્યના અંતે પૂર્ણવિરામ મૂકો.

Question 5. જાણે વડનું નાનું સરખું વન જોઈ લો
Answer: જાણે વડનું નાનું સરખું વન જોઈ લો !
In simple words: વાક્યમાં યોગ્ય વિરામચિહ્ન (ઉદ્ગારચિહ્ન) ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: આશ્ચર્ય કે ભાવ વ્યક્ત કરતા વાક્યના અંતે ઉદ્ગારચિહ્નનો ઉપયોગ કરો.

વિશેષ પ્રશ્નોત્તર પ્રશ્ન

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધીને લખો:

Question 1. સાધુ મોચી પાસે શા માટે ગયા હતા?
(a) પગરખાં સિવડાવવા
(b) આશીર્વાદ આપવા
(c) પારસમણિ આપવા
(d) શિષ્ય બનાવવા
Answer: (a) પગરખાં સિવડાવવા
In simple words: સાધુ મોચી પાસે નવા જૂતા બનાવવા માટે ગયા હતા.

Exam Tip: MCQ પ્રશ્નોમાં, વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ અને સીધો જવાબ પસંદ કરો.

Question 2. મોચી ક્યાં રહેતો હતો?
(a) કાશીમાં
(b) હરદ્વારમાં
(c) મથુરામાં
(d) વૃંદાવનમાં
Answer: (a) કાશીમાં
In simple words: મોચી કાશી શહેરમાં રહેતો હતો.

Exam Tip: પાત્રોના નિવાસસ્થાન અથવા ભૌગોલિક સ્થાનને યાદ રાખવા માટે વાર્તાના પ્રારંભિક વર્ણન પર ધ્યાન આપો.

Question 3. સાધુને મોચીનો કયો ગુણ સ્પર્શી ગયો?
(a) પ્રામાણિકતા
(b) ચતુરાઈ
(c) કુશળતા
(d) કાબેલિયત
Answer: (a) પ્રામાણિકતા
In simple words: મોચીની પ્રામાણિકતાનો ગુણ સાધુને ખૂબ ગમ્યો.

Exam Tip: વાર્તાના મુખ્ય બોધ અને પાત્રના કેન્દ્રીય ગુણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Question 4. ‘મહેનતનો રોટલો' બોધકથામાં શાનું ગૌરવ કરવામાં આવ્યું છે?
(a) ધનનું
(b) શિક્ષણનું
(c) સુંદરતાનું
(d) શ્રમનું
Answer: (d) શ્રમનું
In simple words: આ વાર્તામાં મહેનતનું મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: બોધકથાના શીર્ષક અને તેના મુખ્ય સંદેશને જોડીને જવાબ આપો.

Question 5. ‘મહેનતનો રોટલો' બોધકથાના લેખક કોણ છે?
(a) પન્નાલાલ શાહ
(b) પન્નાલાલ પટેલ
(c) જ્યોતીન્દ્ર દવે
(d) રમણ સોની
Answer: (b) પન્નાલાલ પટેલ
In simple words: ‘મહેનતનો રોટલો’ વાર્તા પન્નાલાલ પટેલે લખી છે.

Exam Tip: લેખક અને કૃતિના નામોને યાદ રાખવા માટે, તેમને એકસાથે યાદ રાખો.

મહેનતનો રોટલો Summary in Gujarati

મહેનતનો રોટલો પાઠ-પરિચય :

આ બોધકથામાં શ્રમ, સ્વાશ્રય અને પ્રામાણિકતાનો મહિમા કરવામાં આવ્યો છે. મોચીભગત દ્વારા પ્રમાણિકતાનો આદર્શ રજૂ કરાયો છે. સાધુએ મોચીભગતની પ્રમાણિકતાની કસોટી કરી અને તેઓ તેમાં સફળ થયા. મોચીભગતનું આવું ઉમદા જીવન જોઈને સાધુએ પણ પોતાની ભૂલ સ્વીકારી અને જીવનનો સાચો માર્ગ અપનાવ્યો.

ભાષા સજ્જતા

વિરામચિહ્નો

ભાષાને અર્થપૂર્ણ બનાવવા માટે વિરામચિહ્નો ખૂબ જ મહત્વના છે. વિરામચિહ્નો વગર, ક્યારેક વાક્યનો અર્થ બદલાઈ જતો હોય છે. એટલા માટે પણ વિરામચિહ્નો ઉપયોગી છે. મુખ્ય વિરામચિહ્નો :

પૂર્ણવિરામ [ . ] : કોઈ બાબત, વિચાર કે હકીકતને રજૂ કરતા સાદા વાક્યના અંતે પૂર્ણવિરામ મુકાય છે. – કાશી નગરીમાં એક મોચી રહેતો હતો.

અલ્પવિરામ [,] : સંબોધન કરતા, વાક્યમાં અમુક શબ્દસમૂહો જુદા પાડવા તેમજ એકથી વધુ વાક્યો સાથે આવતા હોય ત્યારે થોડા (અલ્પ) વિરામ માટે, અલ્પવિરામ મુકાય છે. – ‘હા, અહીંની હવા જરા એવી છે ખરી, પણ હવાફેર કરવા જવાનું હજી નક્કી કર્યું નથી, એ તો ઠીક, પણ ચહાબહા લેશો ને?'

પ્રશ્નચિહ્ન [? ] : વાક્ય દ્વારા જ્યારે પ્રશ્ન પૂછવાનો હોય ત્યારે પ્રશ્ન ચિહ્ન મુકાય છે. – ‘હવે કેમ છો? દવાબવા તો કરો છો ને?'

ઉદ્ગારચિહ્ન [ ! ] : ક્રોધ, આશ્ચર્ય, પ્રશંસા કે તિરસ્કાર જેવા ભાવ રજૂ કરતા વાક્યોના છેડે ઉદ્ગારચિહ્ન મુકાય છે. – ‘આપ ખરા સાધુ!’ – 'આવી સરસ નદી !'

મહેનતનો રોટલો શબ્દાર્થ :

• શ્રમ – મહેનત
• સ્વાશ્રય – જાત-મહેનત
• પ્રામાણિકતા – ઇમાનદારી
• પગરખાં – પગનું રક્ષણ કરનાર, જોડાં
• ઘટાડીને – ઓછા કરીને
• મૂળમાં જ – (અહીં) શરૂમાં જ, પહેલેથી જ
• ઢીલ – વિલંબ
• વાયદો – મુદત, અવધિ
• બેફિકરજ – નચિંત, નિશ્ચિત
• નાહક – અમસ્તાં વગર કારણે
• ખાસડાં – જોડાં
• હરામનો – મહેનત વગર મળેલો
• પારસમણિ – સ્પર્શમાત્રથી લોઢાને સોનામાં બદલી નાખનાર મણિ
• ઓજાર – સાધન
• ગમ – સમજ
• ગર્વ – અભિમાન, અહંકાર
• દાખલો – ઉદાહરણ

રૂઢિપ્રયોગ

• આંટો મારવો – એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જવું (અહીં) તપાસ કરવી
• વાયદો ન ચૂકવો – આપેલો સમય યાદ રાખવો
• કિંમત કરવી – કદર કરવી, (અહીં) માપ કાઢી લેવું
• ધક્કા ખાવા – ખોટો ફેરો કરવો
• છૂટા પૈસા – પરચૂરણ, ચીલર
• જીવ બળવો – દુઃખ થવું, નિસાસો નાખવો, પસ્તાવો કરવો
• અવાજ પડવો – કોઈના બોલવાનો ખ્યાલ આવવો
• બાવડાના બળથી – જાત-મહેનતથી
• બેઠાં બેઠાં ખાવું – મહેનત કર્યા વિના ખાવું, શ્રમ વિના ઉપભોગ કરવો
• હાથે કમાવું – જાત-મહેનત કરીને રળવું
• પેટનો ખાડો પૂરવો – રોજીરોટી મેળવવી
• કામે વળવું – કામમાં વ્યસ્ત થઈ જવું
• પગ ઉપાડવો – ઝડપથી ચાલવું
• ગર્વ ગાળી નાખવો – અભિમાન દૂર કરવું, નમ્ર થવું
• ગર્વને ધોતાં રહેવું – નિરભિમાની થવું
• પગ ઉપાડવો – ઝડપથી ચાલવું