GSEB Class 5 Gujarati Textbook Solutions Chapter 3 ખીચડી પકાવું છું

વિશેષ પ્રસ્નોત્તર

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધો :

Question 1. બાદશાહે સવારમાં તળાવ પાસે આવીને જોયું ત્યારે નવજુવાન શું કરતો હતો?
(a) અદેખા ચોકીદાર સાથે ચર્ચા કરતો હતો.
(b) બાદશાહની રાહ જોતો હતો.
(c) ઊભો ઊભો પ્રાર્થના કરતો હતો.
(d) ઠંડીમાં દીવાના પ્રકાશથી તાપતો હતો.
Answer: (c) ઊભો ઊભો પ્રાર્થના કરતો હતો.
In simple words: જ્યારે બાદશાહે સવારમાં તળાવ પાસે જોયું, ત્યારે યુવાન ઊભો રહીને ભગવાનની પ્રાર્થના કરતો હતો.

Exam Tip: MCQ પ્રશ્નોમાં, બધા વિકલ્પો ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.

Question 2. અદેખા સિપાઈનું મોં કેમ પડી ગયું?
(a) એની કપટભરી નીતિ ખુલ્લી પડી ગઈ હતી.
(b) બીરબલે એની સામે જોયું.
(c) તેની તબિયત બગડી ગઈ હતી.
(d) રાજાએ તેને ધમકાવ્યો હતો.
Answer: (a) એની કપટભરી નીતિ ખુલ્લી પડી ગઈ હતી.
In simple words: સિપાઈનું મોં ઉદાસ થઈ ગયું કારણ કે તેની કપટવાળી યોજના પ્રગટ થઈ ગઈ હતી.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર આપતી વખતે, વાર્તાના પ્રસંગોને યાદ કરવાથી સાચો જવાબ શોધવામાં મદદ મળે છે.

નીચેના દરેક પ્રશ્નનો ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં લખો :

Question 1. અકબર બાદશાહે દરબારીઓને શું પૂછ્યું?
Answer: અકબર બાદશાહે દરબારીઓને પૂછ્યું કે મહેલની નજીકના તળાવમાં આખી રાત ઠંડા પાણીમાં કોઈ ઊભો રહી શકે છે ખરો?.
In simple words: અકબર બાદશાહે દરબારીઓને જાણવા માંગ્યું કે શું કોઈ મહેલના તળાવના ઠંડા પાણીમાં આખી રાત ઊભા રહી શકે છે.

Exam Tip: સીધા પ્રશ્નોના ઉત્તર એક વાક્યમાં આપતી વખતે, પ્રશ્નમાં પૂછાયેલી મુખ્ય માહિતીનો સમાવેશ કરવાનું યાદ રાખો.

Question 2. ઇનામની શરત કોણે સ્વીકારી?
Answer: ઇનામ મેળવવાની શરત પચીસ વર્ષના એક ગરીબ યુવાને કબૂલ કરી.
In simple words: પચીસ વર્ષના એક ગરીબ યુવાને ઇનામની શરત માની લીધી.

Exam Tip: વાર્તાના પાત્રો અને તેમની ક્રિયાઓ વિશેના પ્રશ્નો માટે, યોગ્ય પાત્ર અને તેની ક્રિયાનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 3. નવજુવાનની અદેખાઈ કોણે કરી?
Answer: યુવાનની ઈર્ષ્યા એક ચોકીદારે કરી.
In simple words: એક ચોકીદારે નવજુવાનની સફળતાથી ઈર્ષ્યા કરી.

Exam Tip: વાર્તામાં કોણે શું કર્યું તે યાદ રાખવાથી આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર સરળતાથી આપી શકાય છે.

Question 4. નવજુવાને શા માટે જીવને જોખમમાં મુક્યો હતો?
Answer: યુવાન ગરીબ હતો તેથી ઇનામની લાલચમાં તેણે પોતાનો જીવ જોખમમાં નાખ્યો હતો.
In simple words: નવજુવાન ગરીબ હતો, એટલે પૈસા મેળવવા માટે તેણે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂક્યો.

Exam Tip: પાત્રોના હેતુઓ અને તેમની પ્રેરણાઓ સમજવાથી આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર યોગ્ય રીતે આપી શકાય છે.

Question 5. બાદશાહ શા માટે જાતે બીરબલને ત્યાં આવ્યા?
Answer: બાદશાહે બીરબલને દરબારમાં આવવા માટે સંદેશો મોકલ્યો, પણ બે કલાક પછી પણ બીરબલની 'ખીચડી કેમ ચઢી નથી' તેની તપાસ કરવા બાદશાહ પોતે બીરબલ પાસે આવ્યા.
In simple words: બાદશાહે બીરબલને બોલાવ્યા, પણ બે કલાક પછી પણ તે ન આવતા, બાદશાહ પોતે જોવા આવ્યા કે તેની ખીચડી કેમ તૈયાર નથી થઈ.

Exam Tip: વાર્તાના મુખ્ય પ્રસંગો અને પાત્રોની ક્રિયાઓ યાદ રાખો જેથી આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર આપી શકાય.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

Question 1. બાદશાહ શાથી આશ્ચર્યમાં ડૂબી ગયા?
Answer: બાદશાહે બીરબલના વાડામાં એક અનોખું દૃશ્ય જોયું. ત્રણ વાંસને જમીન પર સીધા ઊભા રાખીને, તેમને ઉપરથી એકસાથે બાંધવામાં આવ્યા હતા. બાંધેલા વાંસની વચ્ચે એક હાંડલી લટકાવેલી હતી. નીચે જમીન પર ચૂલો સળગાવ્યો હતો. બીરબલ તે હાંડલીની ખીચડી રંધાવાની આશા સાથે બેઠો હતો. આ દૃશ્ય જોઈને બાદશાહ ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
In simple words: બાદશાહે બીરબલના વાડામાં ત્રણ વાંસ પર લટકાવેલી હાંડલી જોઈ, જે નીચે સળગાવેલા ચૂલાથી ખૂબ દૂર હતી. આ દૃશ્ય જોઈને બાદશાહને ખૂબ નવાઈ લાગી.

Exam Tip: લાંબા ઉત્તરો લખતી વખતે, ઘટનાક્રમ અને વિગતોને સ્પષ્ટ રીતે વર્ણવો.

Question 2. બીરબલે નવજુવાનની વાત બાદશાહને સમજાવતાં શું કહ્યું?
Answer: બીરબલે યુવાનની વાત બાદશાહને સમજાવતાં કહ્યું કે, “મહેલના નાના દીવાની ગરમી દૂરથી યુવાનને મળી અને તેથી તે જીવતો રહ્યો. દીવો તો ઘણો દૂર હતો, પરંતુ આ ચૂલો હાંડલીની એકદમ નજીક છે, તેથી મારી ખીચડી ચોક્કસ રંધાશે.”
In simple words: બીરબલે બાદશાહને સમજાવ્યું કે, જો દૂરના દીવાની ગરમી યુવાનને મદદ કરી શકતી હોય, તો પછી ચૂલાની નજીક હોવાથી ખીચડી કેમ નહીં રંધાય.

Exam Tip: પાત્રોના સંવાદો અને તેમના તર્કને સમજાવતી વખતે, તેમના મૂળ શબ્દોનો ભાવાર્થ જાળવી રાખો.

નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે અને કોને કહે છે?

Question 1. “ખુદાવંદ, પૈસો અજબ ચીજ છે”
Answer: આ વાક્ય એક દરબારી બોલે છે અને બાદશાહને કહે છે.
In simple words: આ વાક્ય એક દરબારી બાદશાહને કહે છે.

Exam Tip: સંવાદ આધારિત પ્રશ્નોમાં, બોલનાર અને સાંભળનાર બંનેનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 2. “હું તાપતો હતો? આવો ગોળો શા માટે ગબડાવે છે?”
Answer: આ વાક્ય નવજુવાન બોલે છે અને ચોકીદારને કહે છે.
In simple words: નવજુવાન આ વાક્ય ચોકીદારને કહે છે.

Exam Tip: સંવાદોને ઓળખવા માટે, વાર્તાના સંદર્ભ અને પાત્રોની લાગણીઓને ધ્યાનમાં લો.

Question 3. “તેને કહેજે કે તારું ઇનામ તને મળશે."
Answer: આ વાક્ય બાદશાહ બોલે છે અને એક સિપાઈને કહે છે.
In simple words: બાદશાહ આ વાત સિપાઈને કહે છે.

Exam Tip: વાર્તાના કયા તબક્કે કોણ કોની સાથે વાત કરે છે તે સમજવું અગત્યનું છે.

નીચે ખરા વાક્ય સામે [V] ની અને ખોટા વાક્ય સામે [X] ની નિશાની કરોઃ

Question 1. બાદશાહે મોટા ઇનામની જાહેરાત કરી. [V]
Answer: 1. બાદશાહે મોટા ઇનામની જાહેરાત કરી. [V] આ કથન સાચું છે.
In simple words: આ વાક્ય સાચું છે, બાદશાહે એક મોટું ઇનામ આપવાની જાહેરાત કરી હતી.

Exam Tip: સાચા-ખોટા વિધાનોમાં, વાર્તામાં બનેલી ઘટનાઓ સાથે વિધાનની સરખામણી કરો.

Question 2. અદેખા ચોકીદારને બાદશાહે ધન્યવાદ આપ્યા. [X]
Answer: 2. અદેખા ચોકીદારને બાદશાહે ધન્યવાદ આપ્યા. [X] આ કથન ખોટું છે.
In simple words: આ વાક્ય ખોટું છે, બાદશાહે ઈર્ષ્યાળુ ચોકીદારને ધન્યવાદ આપ્યા નહોતા.

Exam Tip: વાર્તાના અંતને યાદ કરવાથી આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર સરળતાથી આપી શકાય છે.

Question 3. બીરબલે નવજુવાનને ઇનામ અપાવ્યું. [V]
Answer: 3. બીરબલે નવજુવાનને ઇનામ અપાવ્યું. [V] આ કથન સાચું છે.
In simple words: આ વાક્ય સાચું છે, બીરબલે યુવાનને તેનું ઇનામ મેળવવામાં મદદ કરી હતી.

Exam Tip: વાર્તામાં બીરબલની ભૂમિકાને સમજવાથી આ પ્રશ્નનો ઉત્તર આપવામાં મદદ મળે છે.

નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:

Question. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:
Answer:
1. હિંમત : શક્તિ
2. ઇનામ : શિરપાવ
3. અદેખો : ઈર્ષાળુ
4. અધીરો : ઉતાવળો
5. નજીક : પાસે
6. માથું : શિર, શીશ
In simple words: આપેલા શબ્દોના સમાન અર્થ ધરાવતા અન્ય શબ્દો અહીં લખવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો યાદ રાખવા માટે, દરેક શબ્દનો ઉપયોગ જુદા-જુદા વાક્યોમાં કરવાનો પ્રયાસ કરો.

નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:

Question. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:
Answer:
1. સ્વીકાર x અસ્વીકાર
2. ઠંડું x ગરમ
3. લાયક x ગેરલાયક
4. ધીરો x ઉતાવળો
5. સફળતા x નિષ્ફળતા
In simple words: અહીં આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધ અર્થવાળા શબ્દો દર્શાવ્યા છે.

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો યાદ રાખવા માટે, જોડીમાં શબ્દોને ગોઠવીને યાદ કરો.

નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો:

Question 1. પાણી, શાબાશી, તળાવ, સાક્ષી, ઇનામ
Answer: આ શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતા, તે આ રીતે ગોઠવાય છે: ઇનામ, તળાવ, પાણી, શાબાશી, સાક્ષી.
In simple words: શબ્દોને ગુજરાતી મૂળાક્ષરોના ક્રમ પ્રમાણે ગોઠવતા, યોગ્ય ક્રમ ઇનામ, તળાવ, પાણી, શાબાશી, સાક્ષી મળે છે.

Exam Tip: શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતી વખતે, પહેલા અક્ષર, પછી બીજા અક્ષર અને એમ આગળ વધો.

ખીચડી પકાવું છું Summary in Gujarati

ખીચડી પકાવું છું કાવ્ય-પરિચય :

ખીચડી પકાવું છું શબ્દાર્થ :

Question. ખીચડી પકાવું છું શબ્દાર્થ :
Answer:
• અજબ – નવાઈ ઉપજાવે તેવું, અદ્ભુત
• ખુદાવંદ – ખુદાના જેવો
• અદેખું – ઈર્ષ્યાળુ
• નસીબ – ભાગ્ય, કિસ્મત
• અધીરા – ઉતાવળા
• હાંડલી – પહોળા મોંનું માટીનું વાસણ
• ચૂલો – રાંધવા માટે બળતણ ગોઠવવા કરાતી ગોઠવણ
• ભૂંગળી – ચૂલામાં અગ્નિ પેટાવવા માટેની ફૂંકણી (પોલી નળી)
• બેવકૂફ – મૂર્ખ
In simple words: અહીં, ખીચડી પકાવું છું કાવ્યમાં આવતા અઘરા શબ્દો અને તેમના અર્થો આપેલા છે.

Exam Tip: શબ્દાર્થ યાદ રાખવાથી કાવ્યને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય છે અને તેનો અર્થ સ્પષ્ટ થાય છે.

રૂઢિપ્રયોગ

Question. રૂઢિપ્રયોગ
Answer:
• દિલ કોરી નાખે તેવી – કાળજું ધ્રૂજી જાય તેવી
• છાતી ચાલવી – હિંમત હોવી
• જોખમ ખેડવું – સાહસ કરવું
• ગોળો ગબડાવવો – જૂઠું બોલવું, ગડું મારવું
• જાનને જોખમમાં મૂકવો – જીવને નુકસાન પહોંચે તેવું કામ સ્વીકારવું
• આશ્ચર્યમાં ડૂબી જવું – ખૂબ નવાઈ લાગવી
• મગજ ઠેકાણે ન હોવુ – ગાંડપણ આવવું
• મોં પડી જવું – શરમિંદુ થઈ જવું
• નીચું માથું કરવું – શરમથી નીચે જોવું
In simple words: અહીં ગુજરાતી ભાષાના કેટલાક રૂઢિપ્રયોગો અને તેમના અર્થો આપેલા છે, જેનો ઉપયોગ વાક્યને વધુ પ્રભાવશાળી બનાવે છે.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગોનો યોગ્ય ઉપયોગ ભાષાને સમૃદ્ધ બનાવે છે. તેનો અર્થ સમજીને વાક્યમાં પ્રયોગ કરો.