GSEB Class 5 Gujarati Textbook Solutions Chapter 4 મૂલ્યવાન ભેટ

વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધો :

Question 1. શહેરમાં બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ આવવાના છે એ વાત તાઓએ ક્યાંથી સાંભળી ?
A. ઘરના નોકરો પાસેથી
B. વેપારીની સ્ત્રી પાસેથી
C. પડોશી પાસેથી
D. કોઈ ભિક્ષુ પાસેથી
Answer: (A) ઘરના નોકરો પાસેથી
In simple words: તાઓએ બૌદ્ધ ભિક્ષુઓના આગમનની વાત ઘરના નોકરો પાસેથી સાંભળી હતી.

Exam Tip: Always pay attention to the source of information in a story, as it can be a key detail for comprehension questions.

Question 2. ભિક્ષુને પોતાની કઈ ભૂલ સમજાઈ ગઈ?
A. તાઓની ભેટનો તેમણે અસ્વીકાર કર્યો હતો તે.
B. પોતે નાની બાળાનું અપમાન કર્યું હતું તે.
C. શેઠને ત્યાં પોતે દાગીના ભૂલીને આવ્યા હતા તે.
D. પોતે જુઠું બોલ્યા હતા તે.
Answer: (A) તાઓની ભેટનો તેમણે અસ્વીકાર કર્યો હતો તે.
In simple words: ભિક્ષુને તેની ભૂલ સમજાઈ કે તેણે તાઓની શુદ્ધ ભાવનાથી આપેલી ભેટનો અસ્વીકાર કર્યો હતો.

Exam Tip: In character-based questions, identify the core conflict or realization that drives the character's change or understanding.

નીચેના દરેક પ્રશ્નનો ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં લખો:

Question 1. અનાથ બાળાનું નામ શું હતું?
Answer: અનાથ બાળાનું નામ તાઓ હતું.
In simple words: જે બાળકીના માતા-પિતા નહોતા, તેનું નામ તાઓ હતું.

Exam Tip: For simple identification questions, state the name directly and clearly as given in the story.

Question 2. તાઓને રસ્તો સાફ કરતાં શું જવું?
Answer: તાઓને રસ્તો સાફ કરતાં એક કાટવાળો સિક્કો જડ્યો.
In simple words: જ્યારે તાઓ રસ્તો સાફ કરતી હતી, ત્યારે તેને એક જૂનો અને કાટ લાગેલો સિક્કો મળ્યો.

Exam Tip: Focus on the specific object found and its condition when asked about discoveries in a narrative.

Question 3. તાઓની આંખમાં શાથી ઝળઝળિયાં આવી ગયાં?
Answer: ભિક્ષુને દાનમાં આપવા માટે તાઓ પાસે કાટ લાગેલા સિક્કા સિવાય કશું નહોતું; તેથી એની આંખમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં.
In simple words: તાઓ ભિક્ષુને આપવા માટે કાટવાળા સિક્કા સિવાય કશું ધરાવતી ન હતી, જેથી તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.

Exam Tip: When explaining emotions, connect the feeling (tears) to the direct cause (lack of a suitable offering) as described in the text.

Question 4. એક ભિક્ષુકે ઊભા થઈને, મઠના વડાને શું કહ્યું?
Answer: એક ભિક્ષુકે ઊભા થઈને, મઠના વડાને કહ્યું, “એક નાની છોકરીએ આપેલો ગંદો કાટવાળો સિક્કો મેં સ્વીકાર્યો નહોતો.”
In simple words: એક ભિક્ષુ ઊભા થયા અને મઠના વડાને જણાવ્યું કે તેમણે એક નાની બાળકી દ્વારા અપાયેલો ગંદો, કાટ લાગેલો સિક્કો લેવાની ના પાડી હતી.

Exam Tip: Quote direct speech accurately, or paraphrase it carefully to retain the original meaning and context, including who said it to whom.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખોઃ

Question 1. વેપારી સ્ત્રીને ત્યાં, તાઓએ સૌનાં દિલ કેવી રીતે જીતી લીધાં?
Answer: તાઓ ઘરનાં કામ દિલથી કરતી. કદી કોઈ કામ એને બતાવવું પડતું નહિ. ચીવટ અને ચોકસાઈથી એ કામ કરતી. વાસણ માંજીને અરીસા જેવાં બનાવી દે, ફળિયું ઓસરી અને ઓરડા વાળીને ચોખ્ખાંચણક કરી દે, અનાજસફાઈમાં કશી ફરિયાદ ન આવે. 'તાઓ' એવી કોઈ બૂમ પડે કે 'જી' કહેતી તરત હાજર થઈ જતી. આમ, તાઓએ સૌનાં દિલ જીતી લીધાં.
In simple words: તાઓ ઘરના બધા કામ ખૂબ મહેનતથી કરતી હતી. તેને કોઈ કામ બતાવવું પડતું નહોતું, અને તે સ્વચ્છતા તથા ધ્યાનથી બધા કામ પૂરા કરતી. તે વાસણોને ખૂબ સાફ કરતી, ઘરના આંગણા અને ઓરડાઓને ચમકાવતી, અને અનાજ સાફ કરવામાં પણ કોઈ ભૂલ થતી નહીં. જ્યારે પણ તેને બોલાવવામાં આવતી, તે તરત જ 'જી' કહીને હાજર થતી. આ રીતે, તાઓએ વેપારી સ્ત્રીના ઘરમાં બધાના મન જીતી લીધા હતા.

Exam Tip: When asked about how a character achieved something, list specific actions and qualities that contributed to their success, ensuring each point supports the main idea.

Question 2. તાઓએ કાટવાળા સિક્કાનું શું કર્યું?
Answer: તાઓએ કાટવાળો સિક્કો હાથમાં લીધો, જોયો અને ખુશ થઈ. થોડી વાર સિક્કાને ઘસ્યો પણ સિક્કા ઉપરની છાપ ચોખ્ખી દેખાઈ નહિ. એણે સિક્કો બૂટમાં મૂક્યો. સમય મળતો ત્યારે તે એને ઘસતી. સિક્કો ઊજળો થયો પણ અંદરનો કાટ ગયો નહિ, છતાં પણ તેણે એ સિક્કો કાળજીથી સાચવી રાખ્યો.
In simple words: તાઓએ કાટવાળા સિક્કાને હાથમાં લીધો અને ખુશ થઈ. તેણે તેને સાફ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સિક્કા પરની છાપ સ્પષ્ટ થઈ નહીં. તેણે સિક્કાને તેના બૂટમાં રાખી દીધો અને જ્યારે પણ સમય મળતો ત્યારે તેને ઘસતી હતી. સિક્કો ચમકવા લાગ્યો પણ અંદરનો કાટ ગયો નહીં, તેમ છતાં તેણે તેને સાચવીને રાખ્યો.

Exam Tip: Detail the character's actions and the outcome of those actions. Show the persistence and care, even if the desired result is not fully achieved immediately.

Question 3. તાઓએ ઘરના નોકરોને શી વાત કરતાં સાંભળ્યા?
Answer: તાઓએ ઘરના નોકરોને આ વાત કરતાં સાંભળ્યા : 'આપણા શહેરમાં બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ આવ્યા છે. ભગવાન બુદ્ધની ભવ્ય મૂર્તિ તૈયાર કરવા માટે તે દરેક ઘરમાંથી કિંમતી વસ્તુઓનું દાન મેળવે છે. આપણે ત્યાં પણ એક દિવસ તે જરૂર આવશે. આપણે પણ શક્તિ પ્રમાણે કંઈક ભેટ આપીશું.'
In simple words: તાઓએ ઘરના નોકરોને કહેતા સાંભળ્યા કે બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ તેમના શહેરમાં આવ્યા છે. તેઓ ભગવાન બુદ્ધની મોટી મૂર્તિ બનાવવા માટે દરેક ઘરમાંથી કિંમતી ચીજવસ્તુઓનું દાન એકઠા કરી રહ્યા છે. નોકરોએ કહ્યું કે ભિક્ષુઓ તેમના ઘરે પણ આવશે, અને તેઓ પણ તેમની ક્ષમતા મુજબ કંઈક ભેટ આપશે.

Exam Tip: When asked about what a character overheard, convey the main points of the conversation, including the key information and any stated intentions.

Question 4. મઠના વડાએ શિષ્યોને ભેગા કરીને શું પૂછ્યું?
Answer: મઠના વડાએ શિષ્યોને ભેગા કરીને પૂછયું, “સૌએ તમને ભેટ તો રાજીખુશીથી આપી છે ને? કોઈને ફરજ પાડવામાં આવી નથી ને? કોઈની પ્રેમપૂર્વકની ભેટનો અસ્વીકાર કર્યો નથી ને? આ ભેટ મેળવવામાં શું ગફલત થઈ છે?”
In simple words: મઠના વડાએ તેમના શિષ્યોને એકઠા કર્યા અને તેમને પૂછ્યું, "તમને બધાને ભેટો ખુશીથી મળી છે, ખરું ને? કોઈને બળજબરીથી કંઈ આપવા કહ્યું નથી ને? અને તમે કોઈની પ્રેમભરી ભેટનો અસ્વીકાર કર્યો નથી ને? આ ભેટ એકઠી કરવામાં કોઈ બેદરકારી થઈ છે?"

Exam Tip: Reproduce the questions asked by a character accurately, as the specific wording often reveals their concerns or expectations.

Question 5. તાઓની માફી માગતાં ભિક્ષુએ શું કહ્યું?
Answer: તાઓની માફી માગતાં ભિક્ષુએ કહ્યું, “બહેન, તે દિવસે મેં તારી ભેટનો અસ્વીકાર કર્યો હતો, પણ આજે હું એ લેવા આવ્યો છું; તારી ભેટ વિના ભગવાન બુદ્ધની સુંદર મૂર્તિ તૈયાર થઈ શકશે નહિ."
In simple words: ભિક્ષુએ તાઓની માફી માગીને કહ્યું, "બહેન, તે દિવસે મેં તારી ભેટ લેવાની ના પાડી હતી, પરંતુ આજે હું તેને લેવા આવ્યો છું; તારી ભેટ વગર ભગવાન બુદ્ધની આકર્ષક મૂર્તિ બની શકશે નહીં."

Exam Tip: When recounting a character's apology, include the core message of the apology and the reason given for the change of heart, highlighting any significance attributed to the original rejection.

મૂલ્યવાન ભેટ Summary in Gujarati

મૂલ્યવાન ભેટ કાવ્ય-પરિચય :

મૂલ્યવાન ભેટ શબ્દાર્થ :

• મૂલ્યવાન – કિંમતી
• અનાથ – નિરાધાર
• ચીવટ – કાળજી
• ચોખ્ખુંચણક – સ્વચ્છ
• ભિક્ષુ – સાધુ
• મામૂલી – તુચ્છ
• વિસાત – કિંમત, મૂલ્ય
• કમભાગી – કમનસીબ
• નિરુપાય – લાચાર
• બીબું – કોઈ આકૃતિ ઢાળવાનું ચોકઠું
• નાખુશી – નારાજગી
• ખામી – કસર, કચાશ
• ગફલત – બેદરકારી
• અણમોલ – કિંમતી

રૂઢિપ્રયોગ

• ઈશ્વરના દરબારમાં પહોંચી જવું – મૃત્યુ પામવું
• સંભાળી લેવું – દેખરેખ રાખવી
• દિલ જીતી લેવું – પ્રિય થઈ જવું
• મમતા બંધાઈ જવી – પ્રેમ થઈ જવો
• આંખો ફાડીને જોવું – વિસ્મય અને આશ્ચર્યથી જોવું ઝળઝળિયાં
• આવવાં – આંખમાં આંસુ આવવાં
• જીવની જેમ સાચવવું – ખૂબ જતન કરવું