GSEB Class 5 Gujarati Textbook Solutions Chapter 13 ભારતરત્ન ડૉ. આંબેડકર

સ્વાધ્યાય

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં લખો :

Question 1. ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?
Answer: ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરનો જન્મ મધ્ય પ્રદેશના મહૂ ગામમાં 14 એપ્રિલ, 1891માં થયો હતો.
In simple words: ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરનો જન્મ 14 એપ્રિલ, 1891ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના મહૂ ગામમાં થયો હતો.

Exam Tip: For birth details, remember to include the full date, month, year, and place for complete marks.

Question 2. ડૉ. ભીમરાવનાં માતાપિતાનાં નામ જણાવો.
Answer: ડૉ. ભીમરાવનાં માતાનું નામ ભીમાબાઈ અને તેમના પિતાનું નામ રામજીભાઈ હતું.
In simple words: ડૉ. ભીમરાવના માતાનું નામ ભીમાબાઈ હતું, અને તેમના પિતાનું નામ રામજીભાઈ હતું.

Exam Tip: Always state the full names of both parents clearly when asked to identify them.

Question 3. ડૉ. ભીમરાવને પિતા પાસેથી વારસામાં શું મળ્યું હતું?
Answer: ડૉ. ભીમરાવને પિતા પાસેથી વારસામાં પ્રેમ મળ્યો હતો.
In simple words: ડૉ. ભીમરાવને તેમના પિતા પાસેથી વારસામાં ભરપૂર પ્રેમ મળ્યો હતો.

Exam Tip: Focus on the emotional aspect of the inheritance mentioned in the text, not material wealth.

Question 4. ડૉ. ભીમરાવની વાંચનપ્રીતિ કેવી હતી?
Answer: ડૉ. ભીમરાવની વાંચનપ્રીતિ અનન્ય હતી; તેઓ પેટની ભૂખ સહન કરીને પણ પુસ્તકો ખરીદતા અને વાંચતા હતા.
In simple words: ડૉ. ભીમરાવને વાંચવાનો ખૂબ જ શોખ હતો. તેઓ ભૂખ્યા રહીને પણ પુસ્તકો ખરીદીને વાંચતા હતા.

Exam Tip: Emphasize the depth of his love for reading and the sacrifices he made for it.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર વિચારીને લખો:

Question 1. આ પાઠમાંથી ડૉ. બાબાસાહેબના કયા ગુણો તમને વિશેષ ગમ્યા?
Answer: આ પાઠમાંથી ડૉ. બાબાસાહેબના આ ગુણો મને ખાસ ગમ્યા: વિદ્યા પ્રત્યેનો પ્રેમ, અન્યાય સામે લડવાની હિંમત, અને સ્ત્રીઓને હક અપાવવાની સદ્ભાવના, વગેરે.
In simple words: મને તેમની વિદ્યા પ્રત્યેની રુચિ, અન્યાય સામે લડવાની શક્તિ અને મહિલાઓના અધિકારો માટેની ભાવના ખૂબ ગમી.

Exam Tip: When asked about personal preferences, list the qualities that resonated with you and briefly explain why they are significant.

Question 2. બાબાસાહેબ જીવનમાં જે વિશે જાણ્યું, તમે વિદ્યા મેળવવા કેવા પ્રયત્નો કરશો?
Answer: ડૉ. બાબાસાહેબ જીવનમાં જે લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માંગતા હતા તે વિશે મેં ઊંડો અભ્યાસ કર્યો છે. અમે પણ અમારો ધ્યેય નક્કી કરીશું અને તેના વિશે ગહન અભ્યાસ કરીશું.
In simple words: મેં બાબાસાહેબના જીવનમાંથી તેમણે રાખેલા મોટા લક્ષ્યો વિશે શીખ્યું છે. હું પણ મારું લક્ષ્ય નક્કી કરીને તેના વિશે ખૂબ મહેનત કરીશ.

Exam Tip: Relate your efforts to seek education directly to the inspiring aspects of Babasaheb's life that you've learned.

Question 3. ડૉ. ભીમરાવના ધડતરમાં કયા ત્રણ મહાપુરુષોનો ફાળો છે?
Answer: ડૉ. ભીમરાવના વિકાસમાં આ ત્રણ મહાપુરુષોનો મહત્વનો ફાળો છે: બુદ્ધ, કબીર અને જ્યોતિબા ફૂલે.
In simple words: ડૉ. ભીમરાવના જીવન ઘડતરમાં બુદ્ધ, કબીર અને જ્યોતિબા ફૂલેનો મોટો ફાળો છે.

Exam Tip: Clearly list the three great personalities mentioned in the text who influenced Dr. Bhimrao.

Question 4. ડૉ. ભીમરાવના જીવનનાં મહત્ત્વનાં કાર્યો ક્યાં કયાં છે?
Answer: ડૉ. ભીમરાવના જીવનનાં મહત્વપૂર્ણ કાર્યો નીચે મુજબ છે:
1. સ્વતંત્ર ભારતના બંધારણના નિર્માતા તરીકે મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્ય.
2. ધર્મનિરપેક્ષ વિચારો અને નિયમો સ્થાપિત કરવા.
3. અસ્પૃશ્ય લોકોના હિતોનું રક્ષણ, મૂળભૂત અધિકારો અને માનવ ગૌરવની સુરક્ષા.
4. સામાજિક ન્યાય અને સ્ત્રીઓના સન્માન માટે સતત સંઘર્ષ.
In simple words: તેમણે ભારતના બંધારણ બનાવવામાં મદદ કરી. તેમણે ધર્મનિરપેક્ષતાના સિદ્ધાંતો સ્થાપ્યા. તેમણે અસ્પૃશ્યો અને મહિલાઓના અધિકારો માટે લડત આપી.

Exam Tip: When listing significant contributions, use numbered points for clarity and ensure each point is distinct and impactful.

Question 5. ‘ભારતરત્ન' એ ભારત સરકાર દ્વારા મળતું સમ્માન છે. ડૉ. આંબેડકર સિવાય જેમને ‘ભારતરત્ન' સમ્માન મળ્યું હોય તેવા પાંચ મહાનુભાવોનાં નામ જાણીને લખો:
Answer: 'ભારતરત્ન' સન્માન પ્રાપ્ત કરનાર અન્ય મહાનુભાવો:
• ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણ (1954)
• પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ (1955)
• આચાર્ય વિનોબા ભાવે (1983) મરણોત્તર
• ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ (1998)
• સચિન રમેશ તેંદુલકર (2014)
In simple words: ભારત રત્ન મેળવનાર અન્ય મહાનુભાવોમાં સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણ, જવાહરલાલ નેહરુ, વિનોબા ભાવે, અબ્દુલ કલામ અને સચિન તેંદુલકરનો સમાવેશ થાય છે.

Exam Tip: When listing famous personalities, ensure you include their full names and the years they received the award if specified.

3. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:

Question 1. નીચે આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:
1. નવાઈ :
2. તંગી :
3. મહત્ત્વ :
4. ગરીબ :
5. હૃદય :
Answer:
1. નવાઈ : અચરજ
2. તંગી : અછત
3. મહત્ત્વ : અગત્ય
4. ગરીબ : નિર્ધન
5. હૃદય : હૈયું
In simple words: દરેક શબ્દનો સમાન અર્થ ધરાવતો બીજો શબ્દ લખવાનો છે.

Exam Tip: Practice identifying synonyms for common words to improve vocabulary and score full marks in such questions.

4. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો :

Question 1. નીચે આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:
1. અંધકાર ×
2. અનુકૂળ ×
3. દુર્ભાગ્ય ×
4. દોષ ×
Answer:
1. અંધકાર × પ્રકાશ
2. અનુકૂળ × પ્રતિકૂળ
3. દુર્ભાગ્ય × સદ્ભાગ્ય
4. દોષ × નિર્દોષ
In simple words: દરેક શબ્દનો વિરોધી અર્થ ધરાવતો શબ્દ લખવાનો છે.

Exam Tip: Understand the meaning of the given word first, then think of a word that means the exact opposite.

5. નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી ધ્યાનમાં રાખો:

Question 1. નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી ધ્યાનપૂર્વક લખો:
માતૃસુખ, શિક્ષક, અસ્પૃશ્ય, શિષ્યવૃત્તિ, આર્થિક
Answer:
1. માતૃસુખ
2. શિક્ષક
3. અસ્પૃશ્ય
4. શિષ્યવૃત્તિ
5. આર્થિક
In simple words: આપેલા શબ્દોની સાચી રીતે જોડણી કરવી.

Exam Tip: Pay close attention to vowels (હ્રસ્વ/દીર્ઘ) and consonants when writing correct spellings.

6. નીચેના દરેક શબ્દનો વાક્યપ્રયોગ કરો:

Question 1. નીચેના દરેક શબ્દનો વાક્યપ્રયોગ કરો:
1. બુદ્ધિમાન –
2. ગ્રંથ –
3. શિષ્યવૃત્તિ –
4. સમાજોદ્ધાર –
5. ભારતરત્ન –
Answer:
1. બુદ્ધિમાન – બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ આદરણીય હોય છે.
2. ગ્રંથ – આંબેડકરે ઘણા પુસ્તકો વાંચ્યા હતા.
3. શિષ્યવૃત્તિ – અમારી શાળામાં તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને શિષ્યવૃત્તિ આપવામાં આવે છે.
4. સમાજોદ્ધાર – રાજારામમોહન રાયે સમાજ સુધારણાનું કામ કર્યું.
5. ભારતરત્ન – આંબેડકરને ભારતરત્નનો ઇલકાબ મળ્યો હતો.
In simple words: દરેક શબ્દનો ઉપયોગ કરીને એક પૂર્ણ વાક્ય બનાવવું.

Exam Tip: Ensure your sentences are grammatically correct and clearly demonstrate the meaning of the given word.

7. નીચેની ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય અક્ષર મૂકો:

Question 1. નીચેની ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય અક્ષર મૂકો:
1. .... ત્તમ (ઉ, ઊ)
2. .... ત્ર (પુ, પૂ).
3. .... ષ્ય (શિ, શી)
4. .... ત્કર્ષ (ઉ, ઊ).
5. .... શ્કેલી (મુ, મુ)
Answer:
1. ઉત્તમ (ઉ, ઊ)
2. પુત્ર (પુ, પૂ).
3. શિષ્ય (શિ, શી)
4. ઉત્કર્ષ (ઉ, ઊ).
5. મુશ્કેલી (મુ, મુ)
In simple words: કૌંસમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો અક્ષર પસંદ કરીને ખાલી જગ્યા પૂરવી.

Exam Tip: Carefully consider the context and rules of Gujarati grammar to select the correct vowel or consonant for each blank.

8. નીચે દર્શાવેલા મહાપુરુષોએ આપેલાં સૂત્રો લખો:

Question 1. નીચે દર્શાવેલા મહાપુરુષોએ આપેલાં સૂત્રો લખો:
1. ગાંધીજી –
2. વિનોબાજી –
3. વિવેકાનંદજી –
4. સુભાષચંદ્ર બોઝ –
5. લોકમાન્ય ટિળક –
6. જવાહરલાલ નેહરુ –
7. ડૉ. આંબેડકર –
Answer:
1. ગાંધીજી – ‘મારું જીવન એ જ મારો સંદેશ.’
2. વિનોબાજી – ‘સબ ભૂમિ ગોપાલ કી.’, ‘જય જગત’
3. વિવેકાનંદજી – ‘ઊઠો, જાગો અને ધ્યેયપ્રાપ્તિ માટે મંડ્યા રહો.’
4. સુભાષચંદ્ર બોઝ – 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હ આઝાદી દૂગા.’
5. લોકમાન્ય ટિળક – ‘સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે.’
6. જવાહરલાલ નેહરુ – ‘આરામ હરામ હૈ’
7. ડૉ. આંબેડકર – ‘સ્વાવલંબન જ સાચી સહાય છે.’
In simple words: દરેક મહાનુભાવે આપેલું પ્રખ્યાત સૂત્ર લખવું.

Exam Tip: Memorize the famous quotes associated with these historical figures, ensuring accurate reproduction.

વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધો:

Question 1. ભીમરાવની માતાને સાચી અંજલિ આપવા માટે તેના પિતા શું કરવા માગે છે?
(a) ભીમરાવને સારો નાગરિક બનાવવા માગે છે.
(b) ભીમરાવને હદયસરસો ચાંપવા માગે છે.
(c) ભીમરાવને સારું શિક્ષણ આપવા માગે છે.
(d) પત્નીની સમાધિ પર ફૂલો ચઢાવવા માગે છે.
Answer: (c) ભીમરાવને સારું શિક્ષણ આપવા માગે છે.
In simple words: પિતા ભીમરાવને સારું ભણતર આપીને તેમની માતાને સાચી શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માંગતા હતા.

Exam Tip: Carefully read all options, as often two options may seem correct but only one is the most accurate or complete answer.

Question 2. લેખકે ‘રત્ન તે કંઈ ઢાંક્યું રહે?' આ વાક્ય કોના માટે લખ્યું છે?
(a) સયાજીરાવ ગાયકવાડ માટે
(b) ઑફિસના પટાવાળા માટે
(c) પિતા રામજીભાઈ માટે
(d) ભીમરાવ આંબેડકર માટે
Answer: (d) ભીમરાવ આંબેડકર માટે
In simple words: આ વાક્ય ભીમરાવ આંબેડકર માટે લખવામાં આવ્યું છે, કારણ કે તેમની પ્રતિભા છુપાવી શકાય તેમ ન હતી.

Exam Tip: Understand the context in which quotes are used to correctly identify who or what they refer to.

Question 3. આંબેડકરે સામાજિક ઉત્થાનની અનેક પ્રવૃત્તિઓ કરવા કઈ સંસ્થા સ્થાપી?
(a) 'બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા'
(b) 'બહિષ્કૃત અહિતકારિણી સભા'
(c) જ્ઞાતિસંસ્થા ઉત્થાન
(d) પ્રબુદ્ધ ભારત
Answer: (a) 'બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા'
In simple words: આંબેડકરે સમાજના કલ્યાણ માટે 'બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા' નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી.

Exam Tip: Be precise with organizational names; even a slight difference can make an option incorrect.

Question 4. ‘સ્વાવલંબન જ સાચી સહાય છે.' – એ સૂત્ર આપણને કોણે આપ્યું?
(a) બાબાસાહેબ આંબેડકરે
(b) બુદ્ધ
(c) જ્યોતિબા ફૂલેએ
(d) વિનોબા ભાવેએ
Answer: (a) બાબાસાહેબ આંબેડકરે
In simple words: આ સૂત્ર બાબાસાહેબ આંબેડકરે આપ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે આત્મનિર્ભરતા જ સાચી મદદ છે.

Exam Tip: Attribute famous quotes and slogans to their correct authors to ensure accuracy.

Question 5. ‘ભારતરત્ન : ડૉ. આંબેડકર' પાઠ કોણે લખ્યો છે?
(a) આંબેડકરે પોતે
(b) કુમારપાળ દેસાઈએ
(c) હાસ્યદા પંડ્યાએ
(d) રમણ સોનીએ
Answer: (c) હાસ્યદા પંડ્યાએ
In simple words: 'ભારતરત્ન : ડૉ. આંબેડકર' પાઠ હાસ્યદા પંડ્યાએ લખ્યો છે.

Exam Tip: Remember the author's name for each chapter or lesson as it is a direct factual question.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં આપો:

Question 1. ડૉ. બાબાસાહેબનું મૂળ નામ શું હતું?
Answer: ડૉ. બાબાસાહેબનું મૂળ નામ ભીમરાવ હતું.
In simple words: તેમનું અસલ નામ ભીમરાવ હતું.

Exam Tip: For basic identification questions, state the full and correct name as learned in the chapter.

Question 2. આંબેડકરને કઈ વાત કઠતી હતી?
Answer: આંબેડકરને એ વાત ન ગમતી હતી કે વ્યક્તિની આવડતને બદલે તેની જ્ઞાતિ જોવામાં આવતી હતી.
In simple words: તેમને એ વાત દુઃખ પહોંચાડતી હતી કે લોકો વ્યક્તિની જ્ઞાતિને તેની આવડત કરતાં વધુ મહત્વ આપતા હતા.

Exam Tip: Clearly articulate the core issue that Dr. Ambedkar found problematic, which was discrimination based on caste rather than merit.

Question 3. ભીમરાવને ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે કોણે શિષ્યવૃત્તિ આપી હતી?
Answer: ભીમરાવને ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે શિષ્યવૃત્તિ આપી હતી.
In simple words: વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે ભીમરાવને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે શિષ્યવૃત્તિ આપી હતી.

Exam Tip: Specify the full name and title of the benefactor who provided the scholarship.

Question 4. લંડન જઈને ભીમરાવે શાનો અભ્યાસ કર્યો?
Answer: લંડન જઈને ભીમરાવે કાયદાનો અને અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો.
In simple words: લંડનમાં ભીમરાવે કાયદો અને અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો.

Exam Tip: List both subjects accurately, ensuring no part of the answer is missed.

Question 5. આંબેડકરે કયું પાક્ષિક શરૂ કર્યું હતું?
Answer: આંબેડકરે ‘મૂકનાયક' નામનું પાક્ષિક શરૂ કર્યું હતું.
In simple words: આંબેડકરે 'મૂકનાયક' નામનું સામયિક શરૂ કર્યું હતું.

Exam Tip: Quote the name of the publication exactly as written in the text and mention its type (પાક્ષિક - fortnightly).

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

Question 1. માતૃસુખ ગુમાવનાર પુત્ર માટે પિતાને શી ચિંતા થઈ?
Answer: માતાનું સુખ ગુમાવનાર પુત્ર માટે પિતાને ચિંતા થઈ કે, ‘મારા આ સૌથી નાના દીકરાનું શું થશે? શું હું તેની સંભાળ લઈ શકીશ અને તેની માતાનું સ્થાન લઈ શકીશ?’
In simple words: પિતાને ચિંતા હતી કે માતા વગર તેમના નાના પુત્રની સંભાળ કોણ રાખશે અને તેઓ માતાની જગ્યા કઈ રીતે લઈ શકશે.

Exam Tip: When quoting thoughts or dialogues, ensure they are enclosed in quotation marks and accurately reflect the sentiment.

Question 2. આંબેડકરે સામાજિક ઉત્કર્ષ માટે કયાં કયાં કાર્યો કર્યા?
Answer: આંબેડકરે સામાજિક વિકાસ માટે 'બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા' નામની સંસ્થા શરૂ કરી. તેમણે વિદ્યાર્થીઓ માટે છાત્રાલયો, વાંચનાલયો, શૈક્ષણિક વર્ગો અને સ્વાધ્યાય જૂથો બનાવ્યા. લોકોની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા માટે કૃષિ વિદ્યાલયો પણ સ્થાપવામાં આવ્યાં.
In simple words: તેમણે 'બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા' શરૂ કરી. તેમણે છાત્રાલયો, પુસ્તકાલયો, શિક્ષણ વર્ગો અને કૃષિ શાળાઓ સ્થાપીને સમાજનો વિકાસ કર્યો.

Exam Tip: List the various initiatives and institutions Dr. Ambedkar established to promote social upliftment, providing specific examples.

Question 3. આંબેડકરે સ્ત્રીઓના વિકાસ માટે કયાં કયાં કાર્યો કર્યા?
Answer: આંબેડકરે મહિલાઓના વિકાસ માટે ઘણા કાર્યો કર્યા. તેમણે તેમને શિક્ષણ તરફ વાળ્યા. બાળલગ્નનો વિરોધ કર્યો અને વિધવા પુનર્લગ્નને ટેકો આપ્યો. ભારતીય સંવિધાનમાંથી ‘લિંગભેદ' દૂર કરીને સ્ત્રીઓને ગૌરવપૂર્ણ સ્થાન અપાવ્યું. તેમને સત્તાસ્થાનો પર પહોંચવાનો, પિતાની સંપત્તિમાં ભાગ મેળવવાનો, ફરીથી લગ્ન કરવાનો તેમજ મતદાન કરવાનો અધિકાર પણ અપાવ્યો.
In simple words: તેમણે મહિલાઓને શિક્ષણ માટે પ્રોત્સાહિત કરી, બાળલગ્નનો વિરોધ કર્યો અને વિધવા પુનર્લગ્નને સમર્થન આપ્યું. તેમણે બંધારણમાં સ્ત્રીઓને સમાન હક અને ગૌરવ અપાવ્યા, જેમાં મિલકત, પુનર્લગ્ન અને મતદાનના અધિકારોનો સમાવેશ થાય છે.

Exam Tip: Detail the specific reforms and rights Dr. Ambedkar championed for women, including legal, educational, and social aspects.

નીચેના રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ આપી, વાક્યપ્રયોગ કરો:

પગે પાંખો ફૂટવી – ખૂબ જ ઉત્સાહમાં આવી જવું.
Answer: પપ્પા સાથે વિમાનમાં જયપુર જવાનું છે, એ સાંભળી કલ્પેશ ખૂબ ઉત્સાહમાં આવી ગયો અને તેના પગે પાંખો ફૂટી ગઈ.
In simple words: કલ્પેશને જયપુર જવાનું સાંભળીને ખૂબ આનંદ થયો, જાણે તેના પગે પાંખો ફૂટી હોય.

Exam Tip: When using idioms in sentences, ensure the context clearly conveys the idiom's meaning and makes sense.

પેટે પાટા બાંધવા - ખૂબ જ દુઃખ વેઠવું.
Answer: માતા-પિતાએ ખૂબ કષ્ટ સહન કરીને પોતાના બાળકોને ભણાવી-ગણાવીને હોશિયાર બનાવ્યા છે.
In simple words: માબાપે ઘણાં કષ્ટો વેઠીને પોતાના સંતાનોને ભણાવ્યા અને સક્ષમ બનાવ્યા.

Exam Tip: The sentence should demonstrate a clear scenario where the sacrifice implied by the idiom is evident.

લોઢાના ચણા ચાવવા - અત્યંત મુશ્કેલ કામ કરવું.
Answer: એક પગે સાઇકલ ચલાવવી એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું મુશ્કેલ કામ છે.
In simple words: એક પગે સાઇકલ ચલાવવી એ ખૂબ જ અઘરું કામ છે.

Exam Tip: Your example sentence should present a task that is clearly very challenging or difficult to accomplish.

આકાશ-પાતાળ એક કરવાં - ખૂબ જ મહેનત કરવી.
Answer: ભયંકર ચોરને પકડવા માટે પોલીસે આકાશ-પાતાળ એક કરી દીધાં.
In simple words: પોલીસે ખૂંખાર ચોરને પકડવા માટે ખૂબ સઘન પ્રયાસો કર્યા.

Exam Tip: Use a scenario in your sentence that illustrates extreme effort or exhaustive search.

નીચેના વાક્યો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો:

Question 1. ડૉ. આંબેડકરનું નામ ભીમરાવ હતું.
Answer: ખરું. (True)
In simple words: આ વિધાન સાચું છે કારણ કે તેમનું મૂળ નામ ભીમરાવ હતું.

Exam Tip: Always state "ખરું" (True) or "ખોટું" (False) clearly as the answer to true/false questions.

Question 2. ભીમરાવને પ્રવીણ જ્ઞાનવૃત્તિ સહજ હતી.
Answer: ખરું. (True)
In simple words: આ વિધાન સાચું છે કારણ કે ભીમરાવને સ્વાભાવિક રીતે જ્ઞાન મેળવવાની તીવ્ર ઇચ્છા હતી.

Exam Tip: Base your true/false answer on the information provided in the chapter about his intellectual inclinations.

Question 3. ભીમરાવને પદ્મવિભૂષણનો મરણોત્તર ઇલકાબ મળ્યો હતો.
Answer: ખોટું. (False)
In simple words: આ વિધાન ખોટું છે કારણ કે તેમને ભારતરત્નનો ઇલકાબ મરણોત્તર મળ્યો હતો, પદ્મવિભૂષણનો નહીં.

Exam Tip: Differentiate between various national awards; often, similar-sounding names can lead to errors.

Question 4. ભીમરાવ ઉપર બુદ્ધ, કબીર અને જ્યોતિબા ફૂલેનો પ્રભાવ હતો.
Answer: ખરું. (True)
In simple words: આ વિધાન સાચું છે કારણ કે પાઠમાં જણાવ્યા મુજબ આ ત્રણ મહાપુરુષોનો તેમના પર પ્રભાવ હતો.

Exam Tip: Ensure consistency with previous answers, as this information might be repeated or linked across questions.

કૌંસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:

Question 1. કૌંસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:
1. પિતા રામજીભાઈ .............. ની શાળામાં શિક્ષક હતા. (લશ્કર, લકશર)
2. આંબેડકરે સ્ત્રીઓને શિક્ષણ પ્રત્યે ................ કરી. (વિમુખ, અભિમુખ)
3. સ્ત્રીઓને મતદાન .............. નો અધિકાર મળે એ માટે આંબેડકરનો આગ્રહ હતો. (કરવા, આપવા)
4. આંબેડકરને .............. દૂષણનો અનુભવ થયો. (સામાજીક, સામાજિક)
Answer:
1. પિતા રામજીભાઈ લશ્કર ની શાળામાં શિક્ષક હતા.
2. આંબેડકરે સ્ત્રીઓને શિક્ષણ પ્રત્યે અભિમુખ કરી.
3. સ્ત્રીઓને મતદાન આપવા નો અધિકાર મળે એ માટે આંબેડકરનો આગ્રહ હતો.
4. આંબેડકરને સામાજિક દૂષણનો અનુભવ થયો.
In simple words: કૌંસમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો શબ્દ પસંદ કરીને ખાલી જગ્યા ભરવી.

Exam Tip: Read each sentence carefully and choose the word that best fits the meaning and grammar of the sentence.

નીચેના શબ્દસમૂહો માટે એક-એક શબ્દ આપો:

• ઘટના – (અહીં) પ્રસંગ
• કુમળી – નાજુક (અહીં) નાની
• માતૃસુખ – માતાનું સુખ
• પસવારવું – પ્રેમથી (હાથ) ફેરવવા
• મક્કમ – દૃઢ
• નિર્ણય – નિર્ણય
• પોરસાયેલા – પ્રસન્ન
• અદમ્ય – દાબી ન શકાય તેવું
• ફુરસદ – નવરાશ, વધારાનો સમય
• દુર્લભ – સહેલાઈથી ન મળે તેવું
• ગેરવર્તાવ – ખરાબ વર્તન
• પાક્ષિક – દર પખવાડિયે પ્રકાશિત થતું સામયિક
• આભૂષણ – ઘરેણું
• નિધિ – ફાળો (ખજાનો)
• પરિનિર્વાણ – અવસાન
• ઇલકાબ – માન દર્શાવવા સરકાર તરફથી અપાતું સન્માન, ચંદ્રક
• મરણોત્તર – મૃત્યુ પછીનું

રૂઢિપ્રયોગો

• હૈયા સરસો ચાંપી દેવો – વહાલથી ભેટવું
• પગે પાંખો ફૂટવી – ખૂબ જ ઉત્સાહમાં આવી જવું
• પેટે પાટા બાંધવા – ખૂબ જ દુઃખ વેઠવું
• સુખ છીનવાઈ જવું – પ્રેમથી વંચિત થઈ જવું
• લોઢાના ચણા ચાવવા – અત્યંત મુશ્કેલ કામ કરવું
• આકાશ-પાતાળ એક કરવાં – ખૂબ જ મહેનત કરવી