GSEB Class 5 Gujarati Textbook Solutions Chapter 10 ભૂલની સજા

1. વાક્યમાં લખો:

પ્રશ્ન 1. શિક્ષક અબ્રાહમને ખુશીથી પુસ્તક શા માટે આપે છે?
Answer: અબ્રાહમ ભણવામાં ઉત્સુક વિદ્યાર્થી છે, એટલે શિક્ષક તેને આનંદથી પુસ્તક આપે છે.
In simple words: શિક્ષક અબ્રાહમને પુસ્તક આપે છે કારણ કે તે ભણવાનો ખૂબ શોખીન છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ પ્રશ્ન 'શા માટે' પૂછવામાં આવે, ત્યારે જવાબમાં 'કારણ કે' નો ઉપયોગ કરીને સ્પષ્ટ કારણ જણાવવું જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 2. પુસ્તક શાથી પલળી ગયું?
Answer: રાત્રે આવેલા વરસાદના છાંટાથી પુસ્તક ભીનું થઈ ગયું.
In simple words: રાત્રે વરસાદના છાંટા પડવાને કારણે પુસ્તક પલળી ગયું.

Exam Tip: પ્રશ્નમાં કારણ પૂછાયું હોય તો ઘટનાનું સીધું અને ચોક્કસ કારણ આપો.

પ્રશ્ન 3. શિક્ષક લિંકનને કયું કામ સોંપે છે?
Answer: શિક્ષક લિંકનને પોતાના ઘેર બગીચામાં કામ કરવાનું અને છોડને પાણી આપવાનું કામ સોંપે છે.
In simple words: શિક્ષક લિંકનને તેમના બગીચામાં કામ કરવાનું અને છોડને પાણી પાવાનું કામ આપે છે.

Exam Tip: પાત્ર દ્વારા સોંપવામાં આવેલા કામનો ચોક્કસ ઉલ્લેખ કરો, જેથી ઉત્તર સ્પષ્ટ રહે.

પ્રશ્ન 4. અંતે શિક્ષક લિંકનને કેવા ભાવથી જુએ છે?
Answer: છેલ્લે શિક્ષક લિંકનને માન અને આદરથી જુએ છે.
In simple words: શિક્ષક અંતે લિંકનને ખૂબ સન્માનથી જુએ છે.

Exam Tip: પાત્રોના સંબંધોમાં પરિવર્તન દર્શાવતા ભાવવાચક શબ્દોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

પ્રશ્ન 1. અબ્રાહમ લિંકન, સાહેબ પાસે કેમ આવ્યો હતો?
Answer: સાહેબે વર્ગમાં જે પાઠ ભણાવ્યો હતો, તે વિશે અબ્રાહમ લિંકનને વધારે માહિતી મેળવવાની ઈચ્છા હતી, તેથી અન્ય પુસ્તક મેળવવા માટે અબ્રાહમ લિંકન સાહેબ પાસે આવ્યો હતો.
In simple words: અબ્રાહમ લિંકન સાહેબ પાસે આવ્યો હતો કારણ કે તેને ક્લાસમાં ભણાવેલા પાઠ વિશે વધુ જાણવું હતું અને તે માટે બીજું પુસ્તક જોઈતું હતું.

Exam Tip: આવા વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં, પાત્રનો હેતુ અને તેની પાછળનું કારણ બંને સ્પષ્ટ કરવા જોઈએ.

પ્રશ્ન 2. પુસ્તક ખરાબ થઈ જવાથી અબ્રાહમ લિંકન શું વિચારે છે?
Answer: પુસ્તક વરસાદના છાંટાથી ભીનું થઈ ખરાબ થઈ ગયું. સાહેબને હવે શું જવાબ આપવો? કેમ કે પુસ્તક અબ્રાહમ લિંકનને સાહેબે વાંચવા માટે આપ્યું હતું. તે વિચારે છે કે: ‘મારી પાસે તેટલા પૈસા પણ નથી કે નવું પુસ્તક ખરીદીને સાહેબને આપી શકું. સાહેબને જઈને એમ કહું કે પુસ્તક કોઈએ ચોરી લીધું છે? અથવા એમ કહું કે તે પડી ગયું છે? ના... ના... જૂઠું તો બોલવું જ નહિ.' – અબ્રાહમ આવા ઘણા વિચારો કરે છે.
In simple words: પુસ્તક પલળી જવાથી લિંકન ચિંતિત થાય છે. તે વિચારે છે કે સાહેબને શું જવાબ આપવો, નવું પુસ્તક ખરીદવાના પૈસા પણ નથી, અને જૂઠું પણ બોલવું નથી.

Exam Tip: પાત્રના વિચારો અને આંતરિક સંઘર્ષને વર્ણવતી વખતે, તેના મનમાં ચાલતા વિવિધ તર્કો અને લાગણીઓને ક્રમબદ્ધ રીતે રજૂ કરો.

પ્રશ્ન 3. અબ્રાહમ લિંકન સાહેબ પાસે જઈને શી વાત કરે છે?
Answer: અબ્રાહમ લિંકન સાહેબ પાસે જઈને કહે છે: "સાહેબ, મારાથી એક ભૂલ થઈ ગઈ છે. વાંચતા વાંચતાં પુસ્તક નીચે પડી ગયું. હું ઊંઘી ગયો હતો. રાત્રે ઘણો વરસાદ પડ્યો, એમાં બારીમાંથી ઘરમાં પાણી ભરાઈ ગયું. પુસ્તક પલળી ગયું. વાંચી શકાય તેવું રહ્યું નથી. હું દોષિત છું, સાહેબ!”
In simple words: લિંકન સાહેબને કહે છે કે તેણે વાંચતી વખતે પુસ્તક નીચે પાડી દીધું હતું. રાત્રે વરસાદ પડવાથી બારીમાંથી પાણી આવ્યું અને પુસ્તક પલળી ગયું, તેથી તે વાંચી શકાતું નથી. લિંકન પોતાની ભૂલ સ્વીકારે છે.

Exam Tip: જ્યારે સંવાદો હોય, ત્યારે પાત્રના શબ્દોને અવતરણ ચિહ્નોમાં યોગ્ય રીતે રજૂ કરવા અને તેની લાગણીઓ દર્શાવવા પર ધ્યાન આપો.

પ્રશ્ન 4. સાહેબે અબ્રાહમ લિંકનને માફ કરી દીધો છતાં તેણે સાહેબને શું કહ્યું?
Answer: સાહેબે અબ્રાહમ લિંકનને ક્ષમા કરી દીધી, તેમ છતાં તેણે સાહેબને પોતાના મનને શાંતિ આપવા માટે અમુક દિવસો માટે કોઈ કામ કરવાની તક આપવા વિનંતી કરી.
In simple words: સાહેબે લિંકનને માફ કરી દીધો, છતાં લિંકને પોતાના મનની શાંતિ માટે થોડા દિવસો કામ કરવા દેવા વિનંતી કરી.

Exam Tip: પાત્રના નિર્ણય પાછળના ભાવ અને તેની નૈતિકતાને સ્પષ્ટપણે રજૂ કરવા માટે યોગ્ય શબ્દપ્રયોગ કરો.

3. નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે અને કોને કહે છે તે લખો:

પ્રશ્ન 1. “ખૂબ પ્રગતિ કર બેટા, ખૂબ પ્રગતિ કર."
Answer: આ શબ્દો શિક્ષક કહે છે અને લિંકન સાથે વાત કરે છે.
In simple words: આ વાક્ય શિક્ષક લિંકનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બોલે છે.

Exam Tip: વાક્ય કોણ બોલે છે અને કોને ઉદ્દેશીને બોલે છે, તે સ્પષ્ટ લખો. સંબંધિત લાગણીઓ પણ ઉમેરી શકાય.

પ્રશ્ન 2. “અરે! ચોપડી ક્યાં ગઈ?”
Answer: આ શબ્દો લિંકન મનમાં બોલે છે.
In simple words: આ વાક્ય લિંકન પોતાની જાતને પૂછે છે, એટલે કે તે મનોમન બોલે છે.

Exam Tip: જો પાત્ર કોઈ વાક્ય મનોમન બોલતું હોય તો તે સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો.

પ્રશ્ન 3. “તે હજુ સુધી તું વાંચી શક્યો નથી."
Answer: આ શબ્દો શિક્ષક કહે છે અને લિંકનને સંબોધીને કહે છે.
In simple words: શિક્ષક લિંકનને કહે છે કે તેણે હજુ સુધી પુસ્તક વાંચ્યું નથી.

Exam Tip: પ્રશ્નાર્થ વાક્ય હોય ત્યારે પણ કોણ બોલે છે અને કોને કહે છે તે સ્પષ્ટતાથી લખવું.

પ્રશ્ન 4. “હા હાશ હવે મારા મનને શાંતિ મળશે .. !"
Answer: આ શબ્દો લિંકન કહે છે અને શિક્ષકને સંબોધે છે.
In simple words: લિંકન પોતાની ભૂલનો સ્વીકાર કર્યા પછી રાહત અનુભવતા શિક્ષકને આ વાક્ય કહે છે.

Exam Tip: વાક્યની પાછળ રહેલી લાગણી (અહીં રાહત) ને પણ સમજવાનો પ્રયાસ કરો.

4. કૌંસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:

પ્રશ્ન 1.
1. મને એકાએક ધાર... છે. (સાંભળ્યું, સાંભર્યું)
2. નિર્મલ પોતાનું બધું જ કામ પતાવી દે છે. (ચકાચક, ફટાફટ)
3. આ ચોપડી તો પલળીને ખરાબ થઈ ગઈ છે. (તન, તદન)
4. ઉતાવળ નથી. વાંચીને પછી આપજે. (નિરાતે, નિરાંતે)
5. બોલ, કેમ ચાલે છે અભ્યાસ? (તારો, તારું).
Answer:
1. સાંભર્યું
2. ફટાફટ
3. તદન
4. નિરાંતે
5. તારો

Exam Tip: ખાલી જગ્યા પૂરતી વખતે, વાક્યના ભાવ અને વ્યાકરણને અનુરૂપ શબ્દ પસંદ કરો.

5. નીચે આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી જાતે વાક્યો બનાવો: ઉદાહરણ માર્ગદર્શન:

માર્ગદર્શન:
1. સાચું માર્ગદર્શન મળવું જરૂરી છે.
2. મારા ગુરુ મને માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.

પ્રશ્ન 1. જિજ્ઞાસુ
Answer:
• ધરમ ભણવામાં રસ ધરાવતો વિદ્યાર્થી છે.
• ઉત્સુક વિદ્યાર્થી જ જ્ઞાન મેળવી શકે છે.
In simple words: જે વ્યક્તિમાં જાણવાની ઈચ્છા હોય, તે જ્ઞાન સરળતાથી મેળવે છે.

Exam Tip: શબ્દના સાચા અર્થને સમજીને, તેને વાક્યમાં એવી રીતે પ્રયોજવો કે અર્થ સ્પષ્ટ થાય.

પ્રશ્ન 2. વરસાદ
Answer:
• ખેતી માટે વરસાદ ખૂબ મહત્વનો છે.
• ખેડૂતો વરસાદમાં વાવણીનું કામ કરે છે.
In simple words: વરસાદ ખેતી માટે અનિવાર્ય છે અને ખેડૂતો વરસાદના આધારે ખેતી કરે છે.

Exam Tip: વાક્યો રચતી વખતે શબ્દનો સીધો સંબંધ દર્શાવો અને સામાન્ય રીતે બનતી ઘટનાઓનું વર્ણન કરો.

પ્રશ્ન 3. અસત્ય
Answer:
• જૂઠું બોલવું ન જોઈએ.
• સારા માણસો ક્યારેય ખોટું બોલતા નથી.
In simple words: ખોટું બોલવાનું ટાળવું જોઈએ અને સજ્જન લોકો ક્યારેય જૂઠું બોલતા નથી.

Exam Tip: નૈતિક મૂલ્યો દર્શાવતા શબ્દો માટે વાક્યો બનાવતી વખતે, સકારાત્મક અને નકારાત્મક બંને પાસાં રજૂ કરી શકાય છે.

પ્રશ્ન 4. બેદરકારી
Answer:
• રઘુને પોતાની બેદરકારીથી ઘણું નુકસાન થયું છે.
• અભ્યાસમાં careless ન રહેવું.
In simple words: બેદરકારીના કારણે મોટું નુકસાન થઈ શકે છે, તેથી દરેક કાર્યમાં ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

Exam Tip: વાક્યમાં શબ્દના પરિણામ અથવા તેની અસરોને સ્પષ્ટપણે દર્શાવો.

પ્રશ્ન 5. પુસ્તક
Answer:
• પુસ્તક એ જ વ્યક્તિનો સાચો દોસ્ત છે.
• લોકોએ સારા પુસ્તકો વાંચતા રહેવું જોઈએ.
In simple words: પુસ્તક એ શ્રેષ્ઠ મિત્ર છે અને સારા પુસ્તકો હંમેશા વાંચવા જોઈએ.

Exam Tip: શબ્દના મહત્વને ઉજાગર કરતા વાક્યો બનાવો અને તેના સકારાત્મક પાસાંને દર્શાવો.

6. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:

પ્રશ્ન 1.
1. ગફલત :
2. રાત્રી :
3. નિર્ણય :
4. પરિશ્રમ :
5. માર્ગ :
6. પ્રગતી :
Answer:
1. ગફલત : બેદરકારી
2. રાત્રી : રાત, નિશા
3. નિર્ણય : ફેંસલો
4. પરિશ્રમ : મહેનત
5. માર્ગ : રસ્તો, પ્રશ્ન
6. પ્રગતિ : વિકાસ, ઉન્નતિ

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો લખતી વખતે, આપેલા શબ્દના બધા સંભવિત પર્યાયવાચી શબ્દો યાદ કરવાનો પ્રયાસ કરો.

7. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો:

પ્રશ્ન 1.
1. ખર્ચ \( \times \)
2. ઇચ્છા \( \times \)
3. નિરાંત \( \times \)
4. પ્રગતિ \( \times \)
5. સંતોષ \( \times \)
Answer:
1. ખર્ચ \( \times \) બચત
2. ઇચ્છા \( \times \) અનિચ્છા
3. નિરાંત \( \times \) ઉતાવળ
4. પ્રગતિ \( \times \) અધોગતિ
5. સંતોષ \( \times \) અસંતોષ

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખતી વખતે, આપેલા શબ્દનો સીધો વિરોધ દર્શાવતા શબ્દનો ઉપયોગ કરો.

8. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો:

પ્રશ્ન 1. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો: ગેરહાજરી, પતન, સાંજ, કોરું
Answer:
1. કોરું
2. ગેરહાજરી
3. પતન
4. સાંજ

Exam Tip: શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતી વખતે ગુજરાતી મૂળાક્ષરોનો ક્રમ (ક, ખ, ગ, ઘ, ચ...) અને સ્વરો (અ, આ, ઇ, ઈ...) ને ધ્યાનમાં રાખો.

વિશેષ પ્રસ્નોત્તર

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધો:

પ્રશ્ન 1. પુસ્તક લેવા આવનાર અબ્રાહમનો કયો ગુણ શિક્ષકને સ્પર્શી ગયો?
(a) જિજ્ઞાસા
(b) નમ્રતા
(c) મહેનતુ સ્વભાવ
(d) સત્યપ્રિયતા
Answer: (a) જિજ્ઞાસા
In simple words: શિક્ષકને અબ્રાહમની ભણવાની ઉત્સુકતા અને જાણવાની ઈચ્છા ખૂબ પ્રભાવિત કરી.

Exam Tip: MCQ માં, દરેક વિકલ્પને ધ્યાનથી વાંચો અને પાઠના સંદર્ભમાં સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

પ્રશ્ન 2. ભૂલને માફ કરી દેનાર શિક્ષકમાં લિકન શાનાં દર્શન કરે છે?
(a) ઉદારતાનાં
(b) મોટાઈની
(c) વત્સલતાનાં
(d) શૈક્ષણિક મૂલ્યોનાં
Answer: (a) ઉદારતાનાં
In simple words: ભૂલ માફ કરનાર શિક્ષકમાં લિંકન ઉદારતાનો ગુણ જુએ છે.

Exam Tip: પાત્રના ગુણધર્મો સંબંધિત પ્રશ્નોમાં, વાર્તામાં પાત્રના કાર્યો અને વર્તન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

પ્રશ્ન 3. થોડા દિવસ કામ કરવાનો મોકો આપવાનું લિકન શિક્ષકને શા માટે કહે છે?
(a) પુસ્તકનું મૂલ્ય ચૂકવવા
(b) પૈસા મેળવવા
(c) સેવા માટે
(d) મનની શાંતિ માટે
Answer: (d) મનની શાંતિ માટે
In simple words: લિંકન પોતાના મનને શાંતિ આપવા માટે શિક્ષક પાસે કામ કરવાની તક માંગે છે.

Exam Tip: પ્રશ્નના મુખ્ય હેતુને સમજવા માટે પાઠના ભાવનાત્મક પાસાં પર ધ્યાન આપો.

પ્રશ્ન 4. અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખનો જીવનપ્રસંગ કથા પાઠમાં છે?
(a) મહેનતનો રોટલો
(b) ભૂલની સજા
(c) મૂલ્યવાન ભેટ
(d) કેટલાક પ્રસંગો
Answer: (b) ભૂલની સજા
In simple words: આ વાર્તા 'ભૂલની સજા' નામના પાઠમાં છે, જે અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખના જીવન પ્રસંગ પર આધારિત છે.

Exam Tip: પાઠના શીર્ષક અને તેની મુખ્ય વિષયવસ્તુ વચ્ચેનો સંબંધ યાદ રાખો.

પ્રશ્ન 5. 'ભુલની સજા' પાઠના લેખક કોણ છે?
(a) પ્રકાશ લાલા
(b) દોલત ભટ્ટ
(c) રમણ સોની
(d) જ્યોતીન્દ્ર દવે
Answer: (a) પ્રકાશ લાલા
In simple words: 'ભૂલની સજા' પાઠના લેખક પ્રકાશ લાલા છે.

Exam Tip: પાઠના લેખકનું નામ યાદ રાખવું એ સામાન્ય જ્ઞાનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં આપો:

પ્રશ્ન 1. લિંકન ભણવાની સાથેસાથે નોકરી શા માટે કરે છે?
Answer: લિંકન અભ્યાસની સાથે નોકરી કરે છે, કેમ કે લિંકનનાં માબાપને શિક્ષણનો ખર્ચ પોસાતો ન હતો.
In simple words: લિંકન ભણવાની સાથે નોકરી કરતો હતો કારણ કે તેના માતા-પિતા શિક્ષણનો ખર્ચ ઉઠાવી શકતા નહોતા.

Exam Tip: એક વાક્યના ઉત્તરમાં સીધો અને સંક્ષિપ્ત જવાબ આપવો જોઈએ, કારણને સ્પષ્ટ કરીને.

પ્રશ્ન 2. શિક્ષકને કેવા વિદ્યાર્થી માટે ગર્વ છે?
Answer: શિક્ષકને અબ્રાહમ લિંકન જેવા મહેનતુ વિદ્યાર્થી માટે ગર્વ થાય છે.
In simple words: શિક્ષકને લિંકન જેવા મહેનતુ અને પરિશ્રમી વિદ્યાર્થી માટે ગર્વ છે.

Exam Tip: ગુણદર્શક પ્રશ્નોમાં, પાત્રના સકારાત્મક ગુણનો ઉલ્લેખ કરો.

પ્રશ્ન 3. લિંકન શિક્ષક પાસે શા માટે બીજી ચોપડી માગે છે?
Answer: લિંકન શિક્ષક પાસે અન્ય પુસ્તક માંગે છે, કેમ કે તે જે પાઠ વર્ગમાં ભણાવ્યો હતો, એના વિશે વધારે જાણવા માંગતો હતો.
In simple words: લિંકન શિક્ષક પાસેથી બીજી ચોપડી માંગે છે કારણ કે તેને વર્ગમાં શીખવેલા પાઠ વિશે વધુ માહિતી મેળવવી હતી.

Exam Tip: કારણ સ્પષ્ટ કરો અને વાક્યમાં 'કારણ કે' જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરો.

પ્રશ્ન 4. લિંકનને કઈ વાતનું વધુ દુઃખ હતું?
Answer: લિંકનની બેદરકારીથી પુસ્તક ભીનું થઈ ગયું, એ વાતનું લિંકનને વધારે દુઃખ થયું હતું.
In simple words: લિંકનને પોતાની બેદરકારીને કારણે પુસ્તક પલળી ગયું હોવાનું ખૂબ દુઃખ હતું.

Exam Tip: પાત્રની મુખ્ય ચિંતા અથવા દુઃખના કારણને સીધું અને સ્પષ્ટપણે દર્શાવો.

પ્રશ્ન 5. સાહેબ અબ્રાહમ લિંકનને મનની શાંતિ માટે કર્યું કામ સોંપે છે?
Answer: સાહેબ અબ્રાહમ લિંકનને મનને શાંતિ આપવા માટે દરરોજ સવારે પોતાના બગીચાના છોડને પાણી આપવાનું કામ સોંપે છે.
In simple words: સાહેબ લિંકનને મનની શાંતિ માટે રોજ સવારે બગીચાના છોડને પાણી પાવાનું કામ આપે છે.

Exam Tip: પ્રશ્નમાં પૂછાયેલા કામનું ચોક્કસ વર્ણન કરો અને તેના પાછળનો હેતુ પણ સ્પષ્ટ કરો.

પ્રશ્ન 6. લિંકનને શિક્ષકે શા માટે માફ કર્યો?
Answer: લિંકને પોતાની ભૂલ કબૂલી લીધી, એટલે શિક્ષકે તેને ક્ષમા કરી.
In simple words: લિંકને પોતાની ભૂલ સ્વીકારી લીધી હોવાથી શિક્ષકે તેને માફ કર્યો.

Exam Tip: માફીનું કારણ સ્પષ્ટ કરો, જેમાં પાત્રની પ્રામાણિકતા અને સ્વીકૃતિ દર્શાવવામાં આવે.

નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી લખો:

પ્રશ્ન 1.
1. પરીશ્રમ
2. જીજ્ઞાસુ
3. પરીસ્થીતિ
4. दोघा
5. શાંન્તિ
6. પ્રગતી
Answer:
1. પરિશ્રમ
2. જિજ્ઞાસુ
3. પરિસ્થિતિ
4. દ્વિધા
5. શાન્તિ
6. પ્રગતિ

Exam Tip: ગુજરાતી જોડણીના નિયમોનું પાલન કરીને શબ્દોને શુદ્ધ સ્વરૂપમાં લખવાનો પ્રયાસ કરો.

નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક-એક શબ્દ આપો:

• પવનથી ઊડેલા વરસાદના છાંટા – વાછટ
• જાણવાની ઇચ્છાવાળું – જિજ્ઞાસુ
• જાત સાથેની મથામણ – આત્મસંઘર્ષ

નીચે ખરા વાક્ય સામે [V] અને ખોટા વાક્ય સામે [X]ની નિશાન કરો:

• શિક્ષકે કહ્યું, 'મે આઈ કમ ઈન સર?’ [X]
• લિંકનને પુસ્તક આપતાં શિક્ષક ખુશ થાય છે. [X]
• વાંચેલી પુસ્તક પલળી ગયું. [V]
• લિંકને શિક્ષકને ત્યાં બાગકામ સ્વીકાર્યું. [V]

કૌસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:

પ્રશ્ન 1.
1. ભણવાની સાથેસાથે તું પણ કરે છે. (નોકરી, કસરત)
2. વાછટ આવવાના લીધે પુસ્તક ગયું. (બગડી, પલળી)
3. આપની છે કે આપે મને માફ કર્યો. (કુપા, ઉદારતા)
4. થોડા દિવસ કરવાનો મોકો આપો. (પ્રવૃત્તિ, કામ)
5. શિક્ષક લિંકનને થી જોઈ રહે છે. (સદ્ભાવ, અહોભાવ)
Answer:
1. નોકરી
2. પલળી
3. ઉદારતા
4. કામ
5. અહોભાવ

Exam Tip: ખાલી જગ્યા પૂરતી વખતે વાક્યના અર્થ અને સંદર્ભને સમજીને સૌથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરો.

કૌંસમાંથી યોગ્ય સર્વનામ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:

પ્રશ્ન 1.
1. ખૂબ જ આનંદ થયો. (મને, હું)
2. નામ વાલો કેસરિયો. (મારો, મારું)
3. રાહ જુએ છે, હાલતો થા. (તારું, તારી, તારો)
4. છેક દૂર પહોંચી જઈએ છીએ. (તેઓ, આપણે)
5. ફરવા જાઉં છું. (અમે, હું)
Answer:
1. મને
2. મારું
3. તારો, તારી
4. આપણે
5. હું

Exam Tip: સર્વનામનો ઉપયોગ કરતી વખતે, લિંગ, વચન અને પુરુષને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય સર્વનામ પસંદ કરો.

ભૂલની સજા Summary in Gujarat

ભૂલની સજા પાઠ-પરિચય:

સર્વનામ:

નીચેનો ફકરો વાંચો:

ગંગામાનો પોતાનો પરિવાર મૃત્યુ પામ્યો હતો. પોતાનું કહી શકાય તેવું ગંગામાનું કોઈ પણ સંબંધી નહોતું, આથી જ ગંગામાએ સૌને પોતાના ગણ્યા હતા. ગંગામા પાસે સારી એવી સંપત્તિ હતી, તેમ છતાં ગંગામા જરૂર વગર એક પણ પૈસો વાપરતા ન હતાં.

ઉપરના ફકરામાં ‘ગંગામા' શબ્દ ઘણી વાર આવે છે. તેથી લેખન લાંબું થઈ ગયું છે અને વાંચવામાં આનંદ આવતો નથી. હવે ઉપરનો ફકરો અમુક ફેરફારો સાથે નીચે દર્શાવ્યો છે તે વાંચો:

ગંગામાનો પોતાનો પરિવાર મૃત્યુ પામ્યો હતો. પોતાનું ગણી શકાય તેવું, એમનું કોઈ પણ સંબંધી નહોતું, આથી જ એમણે સૌને પોતાના ગણ્યા હતા. એમની પાસે પૂરતી સંપત્તિ હતી, તેમ છતાં તેઓ જરૂર વિના એક પણ પૈસો વાપરતા ન હતાં.

અહીં ‘ગંગામાને બદલે વાપરેલા શબ્દો જુઓ. આમ કરવાથી લેખન ટૂંકું બને છે અને વાંચવામાં પણ આનંદ આવે છે. આ રીતે, સંજ્ઞાને બદલે જે શબ્દ વપરાય છે, તેને ‘સર્વનામ’ કહેવામાં આવે છે. હું, મારું, મને, અમે, અમારું, આપણું, અમને, આપણને, તું, તારું, તને, તમે, તમારું, તમને, તે, તેને, તેનું, તેઓ, તેઓનું, તેઓને સર્વનામ છે.

ભૂલની સજા શબ્દાર્થ:

• મે આઈ કમ ઈન સર? – સાહેબ, હું અંદર આવું?
• વેરી ગુડ – બહુ સરસ
• પરવડવું – પોસાવું
• પરિશ્રમપ્રિય – મહેનતુ
• નિઃસંકોચ – સંકોચ રાખ્યા વિના
• ગર્વ – અભિમાન, ગૌરવ
• થેંક યુ – તમારો આભાર
• જિજ્ઞાસુ – જાણવાની ઇચ્છાવાળું
• વાછટ – પવનથી ઊડેલા વરસાદનાં ફોરાં
• આત્મસંઘર્ષ – જાત સાથેની મથામણ
• લાઇટ ઍન્ડ શેડોની ઈફેક્ટ – નાટકમાં પાત્રના મંથનના ભાવોને સ્પષ્ટ કરવાની તરકીબ
• ગફલત – ભૂલ
• ફરમાવશે – કરશે
• ફેડ આઉટ – અંધારું
• આઈ નો – હું જાણું છું
• બારી વાટે – બારીમાંથી
• દશા – હાલત, સ્થિતિ
• પરિસ્થિતિ – આજુબાજુની સ્થિતિ, સંજોગ
• મોકો- તક
• બેદરકાર – કાળજી કે ચીવટ વગરનું
• એકરાર – કબૂલાત
• દ્વિધા – દુવિધા (અહીં) મૂંઝવણ

રૂઢિપ્રયોગ

મન હળવું થવું – ચિંતા દૂર થવી, મન શાંત થવું