GSEB Class 4 Gujarati Textbook Solutions Chapter 6 ભાઈબંધ મારો બોલ્યો, કુહૂ!

ચાલો, ગાઈએ ગીતડું:

એક તોફાની બારકસ

પોતે આખું સરકસ

વંદો, વીંછી, ઈડું, દેડકું તેને ખિસ્સે જડે

ક્યાંક ને ક્યાંક કોઈની સાથે વઢે, આથડે, લડે

રોજેરોજ ને નિતનવાં થતાં તેનાં ફારસ... પોતે જ આખું સરકસ.

ગાળિયે ભરાતાં પગ એક દિ' લટકી પડ્યા ઊંધા.

જતું-આવતું લોક કહે, “આવા જ એના ધંધા...

ખાશો દયા ના કોઈ આ છેતરવાના કારસ.”…… જોતું ઊભું સરઘસ.

લોહી ઊતર્યું મોઢે, આંખે ડોળા થઈ ગ્યા દડી

ફેં ફાટતાં તોફાની બોલ્યા, “ઉતારો અબઘડી.”

હેઠે લાવી બાપા પૂછે, 'માણસ છો કે ફાનસ?' સુધરી ગયા બારકસ.

ચિત્રમાં લટાર મારો ત્યારબાદ તેની નીચેના પ્રશ્નોની ચર્ચા કરો.

Question 1. ચિત્રમાં બતાવેલી જગ્યા ગામ કે શહેરથી દૂર હશે? એવું તમને શાના કારણે લાગ્યું?
Answer: ચિત્રમાં બતાવેલી જગ્યા શહેરથી ઘણી દૂર હોવી જોઈએ. આનું કારણ છે કે, ચિત્રમાં ખૂબ ગીચ ઝાડીઓ જોવા મળે છે, અને વળી, સિંહ જેવું મોટું જંગલી પ્રાણી પણ દેખાય છે.
In simple words: The place in the picture is probably far from the city. There are thick bushes and a wild animal like a lion, which shows it's a remote area.

Exam Tip: When describing a scene, use visual cues and details to support your conclusions. Mentioning specific animals or plants helps to paint a clearer picture.

Question 2. ચિત્રમાં કયાં કયાં પ્રાણી-પક્ષી છે?
Answer: ચિત્રમાં સિંહ, ઝરખ, કાચિંડો, ગીધ, ગરુડ અને મરેલો હંસ જેવાં પ્રાણી-પક્ષીઓ જોવા મળે છે.
In simple words: The picture shows a lion, hyena, chameleon, vulture, eagle, and a dead swan.

Exam Tip: Always list all visible animals or objects as precisely as possible to get full marks in observation questions.

Question 3. તેઓ શું કરી રહ્યાં છે? કેમ?
Answer: તેઓ ખોરાક મેળવવા માટે એક શિકાર પર હુમલો કરી રહ્યાં છે. તેઓ આમ કરી રહ્યાં છે કારણ કે તેમને ભૂખ લાગી છે અને તેમને જીવતા રહેવા માટે ભોજનની જરૂર છે.
In simple words: They are attacking a prey for food because they are hungry and need to survive.

Exam Tip: When asked "why," provide a clear reason that logically connects to the action described. In nature, the primary motive for hunting is survival and hunger.

Question 4. તમે તેમાંથી કયાં પ્રાણી-પક્ષી વિશે પહેલી વાર જાયું?
Answer: હું તેમાંથી બધાં પ્રાણી-પક્ષી વિશે જાણું છું. મને આ બધા પ્રાણીઓ વિશે પહેલાથી જ માહિતી છે.
In simple words: I know about all these animals and birds already.

Exam Tip: Personal experience questions allow for honest answers. If you know about all of them, simply state that.

Question 5. કઈ વાતની તમને નવાઈ લાગી?
Answer: બધાં પ્રાણી-પક્ષીઓ એકસાથે શિકાર પર તૂટી પડ્યાં છે તે જોઈને મને નવાઈ લાગી. સામાન્ય રીતે, તેઓ સ્પર્ધા કરે છે.
In simple words: I was surprised that all the animals and birds attacked the prey together.

Exam Tip: Express your surprise clearly and provide a brief explanation for why it was surprising to you.

Question 6. પશુ-પક્ષી ઉપરાંત ચિત્રમાં શું શું છે?
Answer: પશુ-પક્ષીઓ ઉપરાંત ચિત્રમાં ઊંચાં વૃક્ષો, નાના છોડ, ઘાસ અને એક બંદૂક પણ દેખાય છે.
In simple words: Besides animals and birds, the picture has tall trees, small plants, grass, and a gun.

Exam Tip: Pay attention to all background elements in an image to give a comprehensive answer.

Question 7. આ ચિત્રમાં જે ઘટના બતાવી છે તે પહેલાં શું બન્યું હશે?
Answer: આ ચિત્રમાં બતાવેલી ઘટના પહેલાં, કોઈ શિકારી બંદૂક લઈને આવ્યો હશે અને પ્રાણીઓ-પક્ષીઓ સામસામે લડ્યાં હશે. આના કારણે મરેલો હંસ પડ્યો હશે.
In simple words: Before this picture, a hunter likely came with a gun, and animals/birds fought each other, which might have led to the dead swan.

Exam Tip: When asked to infer prior events, connect visible clues (like the gun and dead swan) to logical preceding actions.

Question 8. હવે પછી શું થશે?
Answer: તેઓ હાથમાં આવેલો શિકાર લઈને ભાગી જશે. દરેક જણ પોતાનો ભાગ લઈને સલામત જગ્યાએ જશે.
In simple words: They will take the prey and run away.

Exam Tip: Predict likely outcomes based on animal behavior – securing food and retreating to safety.

ચિત્રનું મસ્ત મજાનું વર્ણન લખો. ‘જંગલ’, ‘ચિત્ર', પ્રાણી', 'પક્ષી' શબ્દો વધુમાં વધુ બે-બે વાર વાપરી શકો :

Question 1. (blank line)
Answer:
(1) પહેલાં શું થયું હશે? : જંગલમાં શિકારી બંદૂક લઈને આવ્યો હશે તથા કોઈ પ્રાણી પર જંગલી જાનવરે હુમલો કરીને તેને મારી નાખ્યું હશે.
(2) ચિત્રમાં શું શું થઈ રહ્યું છે? : મરેલા પ્રાણી પર ગીધ, ગરુડ જેવાં પક્ષીઓ હુમલો કરવા આવેલાં દેખાય છે. તે સાથે જ સિંહ પણ હુમલો કરતો જણાય છે. તે ઉપરાંત ઝરખ અને કાચિંડો પણ ત્યાં જોવા મળે છે.
(3) પછી થશે? : સિંહ આવતાં જ કદાચ બીજાં પક્ષીઓ અને પશુઓ ભાગી જશે અને સિંહ જ શિકાર પર પોતાનો હક જમાવશે.
In simple words: Before this, a hunter might have come to the forest or a wild animal attacked and killed another. In the picture, vultures, eagles, and a lion are attacking the dead animal, joined by a hyena and chameleon. Afterward, other birds and animals might run away, leaving the lion to claim the prey.

Exam Tip: When asked to describe a picture and predict events, detail what you see, what might have happened before, and what could happen next, using relevant vocabulary. The question encourages use of specific words like 'જંગલ', 'ચિત્ર', 'પ્રાણી', 'પક્ષી'.

પક્ષીઓ સાથે કૂજન કરીએ.

સવાર

સવાર બોલે કૂકડે કૂક, કૂકડો ઊંચે જુએ

સૂરજદાદા આવી આખું કાળું આભ ધુએ

આભેથી તારાઓ આવી જમીન પર વરતાયા

બોરસલી ને પારિજાત આ ટગર બની પથરાયાં

ઘુવડ પેલું ત્યાં બિચારું બખોલમાં જઈ સૂએ

સૂરજદાદા આવી આખું કાળું આભ ધુએ

કચકચ કરતાં ચકલા ચકલી, કોયલ ગાતો કુહૂ

કલબલ કરતી કાબર ઝઘડે, પોપટજીનું ઊંહું

કા કા કરતા કાગાભાઈ લુચ્ચું ખંધું જુએ

સૂરજદાદા આવી આખું કાળું આભ ધુએ.

કૂણા કૂણા તડકા મહીં આ પતંગિયાંની ટોળી

ફૂલ ફૂલ પર બેસી એ તો મધને લેતી ખોળી

અંધારાના દરની માટી અળસિયાંઓ ખુએ

સૂરજદાદા આવી આખું કાળું આભ ધુએ.

વાતચીત :

Question 1. ગીતની કઈ પંક્તિ તમને સૌથી વધારે ગમી? ગાઓ કે સરસ રીતે બોલો.
Answer: 'સૂરજદાદા આવી આખું કાળું આભ ધુએ' ગીતની આ પંક્તિ મને સૌથી વધારે ગમી. આ પંક્તિ સવારના વાતાવરણનું સુંદર વર્ણન કરે છે.
In simple words: I liked the line 'Suryadada comes and cleans the whole dark sky' the most from the song.

Exam Tip: When asked for a favorite line, state it clearly and briefly explain why you liked it, focusing on its imagery or meaning.

Question 2. કઈ પંક્તિઓ સાંભળતાં તમને એમ લાગ્યું કે એવું તો તમે જોયું છે?
Answer: 'કૂણા કૂણા તડકા મહીં આ પતંગિયાંની ટોળી ફૂલ ફૂલ પર બેસી એ તો મધને લેતી ખોળી' આ પંક્તિઓ સાંભળતાં મને એમ લાગ્યું કે એવું તો મેં જોયું છે. મેં ખરેખર પતંગિયાંને ફૂલો પર મધ શોધતા જોયાં છે.
In simple words: The lines about butterflies finding honey on flowers in the soft sunshine made me feel like I have seen that scene myself.

Exam Tip: Relate the poem's imagery to your own experiences to show comprehension. Be specific about which lines evoke a familiar memory.

Question 3. તમે સવારે ઊઠીને સૌથી પહેલાં શું કરો છો? તમારી પહેલી ત્રણ ક્રિયા કહો.
Answer: સવારે ઊઠીને સૌથી પહેલાં હું પ્રાર્થના કરું છું. પછી બે ગ્લાસ ગરમ-હૂંફાળું પાણી પી લઉં છું. ત્યારબાદ સ્નાનાદિ ક્રિયા કરું છું.
In simple words: First, I pray. Then I drink two glasses of warm water. After that, I take a bath.

Exam Tip: When listing actions, present them in chronological order. Use clear, simple language.

Question 4. સવાર થયા પછી ઘરની કઈ કઈ વસ્તુઓ એકબાજુ મૂકી દેવાય કે બંધ કરી દેવાય?
Answer: સવાર થયા પછી ઘરનાં ગાદલાં, ઓશીકાં, ખાટલા વગેરે એકબાજુ મૂકી દેવાય છે. ગાદલાં અને ઓશીકાં કબાટમાં બંધ પણ કરી દેવાય છે.
In simple words: After morning, mattresses, pillows, cots, and similar items are put aside or stored away, sometimes in a cupboard.

Exam Tip: Think about the transition from night to day in a household and what items are typically put away. List common items accurately.

Question 5. ઘરની કઈ કઈ વસ્તુઓ સવાર પડ્યા પછી કામ માટે કાઢવાની થાય?
Answer: નીચેની વસ્તુઓ સવાર પડ્યા પછી કામ માટે કાઢવાની થાય છે: (1) ટૂથપેસ્ટ, ટૂથબ્રશ (2) સાબુ (3) ચાખાંડના ડબા (4) દૂધ (5) સાવરણી.
In simple words: After morning, items like toothpaste, toothbrush, soap, sugar containers, milk, and brooms are taken out for use.

Exam Tip: Consider the daily morning routine to identify objects that are used after waking up. Providing a numbered list can make your answer clear.

Question 6. તમારાં મમ્મી, પપ્પા, ભાઈ, બહેન, દાદા, દાદી સવારે ઊઠીને કયાં કામ કરે છે? કોઈ એક વ્યક્તિ વિશે કહો.
Answer: ઘરની તમામ વ્યક્તિઓ સવારે ઊઠીને પોતાની દૈનિકક્રિયા કરે છે. મમ્મી સ્નાનાદિથી પરવારીને બધાં માટે ટિફિન તૈયાર કરે છે; ઘરની સફાઈ કરે છે. પપ્પા ઓફિસ જવા તૈયાર થાય છે. ભાઈ-બહેન શાળા માટે તૈયાર થાય છે.
In simple words: Everyone in the family does their daily routine in the morning. My mother prepares tiffin after bathing and cleans the house. My father gets ready for the office, and my siblings prepare for school.

Exam Tip: Describe the typical morning activities of different family members, focusing on their specific roles and tasks.

Question 7. કવિતામાં આવે છેએ સિવાય સવારમાં બીજું શું શું થાય?
Answer: કવિતામાં આવેલી ક્રિયાઓ સિવાય, સવારમાં મંદિરે જવાય છે, છાપું વંચાય છે, રસોઈ થાય છે, પાઠ-પૂજા થાય છે, અને ઘરની સફાઈ થાય છે. લોકો યોગ અને કસરત પણ કરે છે.
In simple words: Besides what's in the poem, in the morning people go to temples, read newspapers, cook, pray, and clean their homes. Some also do yoga and exercise.

Exam Tip: Brainstorm additional common morning activities that are not mentioned in the poem to provide a complete answer.

Question 8. ઘુવડને બિચારું કેમ કહ્યું હશે?
Answer: ઘુવડ રાત્રે જ જોઈ શકે છે, તેથી તેને 'બિચારું' કહ્યું હશે. દિવસના સમયે તે બરાબર જોઈ શકતું નથી, જે તેને નબળું બનાવે છે.
In simple words: The owl is called 'poor' or 'helpless' because it can only see at night. During the day, it's not very capable.

Exam Tip: Understand the characteristics of the animal mentioned (owl's nocturnal vision) to explain why a particular adjective is used.

પાંચ-પાંચના જૂથમાં કામ કરો. દરેક સભ્ય કોઈ એક અભિનય કરશે.

• પક્ષીઓની જેમ ચાંચ વડે પાંખ સાફ કરો, પાણીના કુંડમાં નહાઓ
• ઘુવડની જેમ આંખ ફેરવો, બખોલમાં સૂઈ જાઓ.
• ચક્લી, કાબર, પોપટ, કાગડા, કોયલ બની વાતો કરો.
• કપડાં ધુઓ.
• વૉશિંગ મશીનમાં કપડાં ફરે તેમ ફરો.

[નોંધ: વિદ્યાર્થીઓએ આ પ્રવૃત્તિ જૂથમાં કરવી.]

ચિત્રને કાવ્યની પંક્તિનો નંબર લખો.

પંક્તિનો નંબર :

Question 1. (Match the images to the poem stanza numbers.)
Answer:
(Images are not provided, but based on the answer, the mapping is:
Image 1 (Sparrow-like bird) - Stanza 3
Image 2 (Sunflower) - Stanza 12
Image 3 (Crow-like bird) - Stanza 6
Image 4 (Butterflies) - Stanza 11
Image 5 (Rooster) - Stanza 7
Image 6 (Bird on branch) - Stanza 8)
In simple words: The question asks to match the pictures to the correct lines from the poem. The answers are the specific line numbers for each image.

Exam Tip: For image-matching questions, carefully observe each image and recall relevant descriptions from the poem to find the correct stanza number. Note that the images themselves are implicitly part of the question.

શબ્દ માટેનાં વાક્યો વાંચો. તે શબ્દ પરથી ઍક નવું વાક્ય બનાવો :

ખંધું : લુચ્ચું

• શિયાળ એકદમ ખંધું હોય છે. સારું બોલીને બીજાંને પાણીયે ઉતારી દે છે.
• તે શાકવાળો ખંધો છે. “તમારી જ દુકાન છે.” એમ કહે ખરો, પણ બે મરચાંયે વધારે ના આપે.
• તે ખંધુ હસે છે. જો જો, ફસાઈ ના જતા.

બિચારું: સાવ નબળું, બાપડું, દયા ખાવા જેવું

• ગાડી નીચે પગ આવી ગયો. બિચારું કૂતરું ! કોઈ ડૉક્ટર બોલાવો.
• એ બિલાડી જરાય બિચારી નથી, એકદમ ખંધિી છે.
• બિચારા વિનુભાઈ, સમજણ ઓછી છે, તેથી કેવા હેરાન થાય છે!

બખોલ : ઝાડ, પહાડ કે જમીનમાં પાડેલું બાકું, ગુફા જેવું પોલાણ

• ઘુવડ માટીના ટેકરા કે પહાડ પર બખોલમાં રહે છે, લક્કડખોદ બખોલ જેવો માળો બનાવે છે.
• કૂતરાને ખાડો કરતાં આવડે છે, બખોલ બનાવતાં ના આવડે છે.
• આ ઝાડની બખોલમાં મેં સાપને જતો જોયો છે.

પથરાવુંઃ લાંબા-પહોળા ભાગમાં પડવું, ફેલાઈ જવું

• અમે એક વડના ઝાડ નીચે શેતરંજી પાથરી નાસ્તો કરવા બેઠા.

વરતાવું: દેખાવું, ઓળખાઈ જવું

• મમ્મી ખૂબ દૂર ઊભાં હતાં. છતાં, મયંકને વરતાઈ ગયાં.
• સંગીતા ગમે ત્યાં જાય છે, તેની આવડતને કારણે વરતાઈ આવે છે.
• મારા ગામના સૂરદાસ ગમે ત્યારે પણ મારા અવાજથી મને વરતી કાઢે છે.

ખુએ: ખોદે, ઉપર-નીચે કરે

• વાવણી પહેલાં ખેડૂત હળથી ખેતર ખુએ છે.
• બગીચાની જમીનને પંદર-વીસ દિવસે ખુવી પડે છે, તો જ ફૂલછોડ સારાં થાય છે.
• ઉનાળામાં ખેતર ખુઓ, જમીન ફળદ્રુપ બનશે.

એકવાર ‘સવાર’ લલકારો :

Question 1. કવિતામાં આવતાં પક્ષીઓનાં નામ લખો.
Answer: કવિતામાં આવતાં પક્ષીઓનાં નામ છે: કૂકડો, ઘુવડ, ચકલા-ચકલી, કોયલ, કાબર, પોપટ અને કાગડો.
In simple words: The birds in the poem are a rooster, owl, sparrows, cuckoo, myna, parrot, and crow.

Exam Tip: Carefully read through the poem and list every bird mentioned to ensure a complete answer.

Question 2. કવિતામાં આવતાં અને એક જ જગ્યાએ એટલે કે માળામાં રહેતાં સજીવો : ચકલી, કોયલ, કાગડો, કાબર, પોપટ,
Answer: કવિતામાં આવતાં અને એક જ જગ્યાએ એટલે કે માળામાં રહેતાં સજીવો છે: ચકલી, કોયલ, કાગડો, કાબર, પોપટ. આ બધા પક્ષીઓ માળામાં રહે છે.
In simple words: The living things in the poem that stay in one place, like a nest, are sparrows, cuckoos, crows, mynas, and parrots.

Exam Tip: Identify animals that typically reside in nests or fixed locations, as per the poem's context.

Question 3. સરખા ઉચ્ચારવાળા શબ્દોની જોડ લખો.
Answer:
1. જુએ – ધુએ
2. વરતાયા – પથરાયા
3. સૂએ – ધુએ
4. કુહૂ – ઊંધું
5. ટોળી – ખોળી
6. ખુએ – ધુએ
In simple words: Write pairs of words that sound alike or rhyme. The answer provides specific rhyming pairs from the poem.

Exam Tip: When finding rhyming words, focus on the ending sounds of the words. Pay attention to both exact rhymes and near rhymes.

કઈ કઈ રીતે આ કવિતા ગાશો? ગાઓ.

• એક જૂથ ગાય, બીજું જૂથ અભિનય કરે.
• એક જૂથ તાળી પાડે, બીજું જૂથ કવિતા ગાય.
• એક જૂથ "સૂરજદાદા ... આભ ધુએ' જ ગાય, બીજું આખી કવિતા ગાય.

[નોંધ : વિધાર્થીઓએ આ પ્રવૃત્તિ વર્ગમાં કરવી.]

યોગ્ય વિકલ્પ સામે ✓ કરો :

Question 1. સૂરજદાદા કાળું આભ ધુએ.
(a) અજવાળું થતાં આકાશ ઊજળું લાગે.
(b) આકાશને વરસાદ પાડી ધુએ.
(c) સૂરજદાદા કાળું કપડું ધોવા માટે ઊગે છે.
Answer: (a) અજવાળું થતાં આકાશ ઊજળું લાગે.
In simple words: When the sun comes up, the dark sky becomes bright, which is like the sun washing the dark sky clean.

Exam Tip: Choose the option that best interprets the poetic imagery. "ધુએ" (washes/cleans) in the context of the sky becoming bright implies the removal of darkness by light.

Question 2. તારા જમીન પર વરતાયા.
(a) તારા જમીન પર આવી ગયા છે.
(b) ઘરે ઘરે લાઇટ થઈ, દીવા પેટાયા છે.
(c) ધરતી પર તારાઓનું આછું અજવાળું આવી ગયું છે.
Answer: (c) ધરતી પર તારાઓનું આછું અજવાળું આવી ગયું છે.
In simple words: The faint light of the stars spreads across the earth, making it seem like stars are visible on the ground.

Exam Tip: Understand the figurative language. Stars don't literally fall to the ground; their light spreads, creating a similar visual effect.

Question 3. ફૂલ પર બેસી પતંગિયાં મધ લેતાં ખોળી
(a) પતંગિયાં ફૂલને મધ આપે છે.
(b) ફૂલમાં આપણને મધ ના દેખાય, પણ પતંગિયાં શોધી કાઢે છે.
(c) બધાં ફૂલ પતંગિયાં જેવાં લાગે છે.
Answer: (b) ફૂલમાં આપણને મધ ના દેખાય, પણ પતંગિયાં શોધી કાઢે છે.
In simple words: Butterflies are good at finding nectar in flowers even though we might not see it easily.

Exam Tip: Interpret the action of "ખોળી" (searching) in the context of butterflies and flowers, which is to find nectar not visible to the human eye.

Question 4. બોરસલી ને પારિજાત ટગર બની પથરાયાં.
(a) બોરસલી અને પારિજાતનાં ફૂલ ટગરનાં ફૂલની જેમ જમીન પર વેરાયાં છે.
(b) બોરસલી અને પારિજાતનાં પાંદડાં ટગરનાં ફૂલની જેમ જમીન પર વેરાયાં છે.
(c) બોરસલી અને પારિજાત ટગરનાં છોડની જેમ ફૂટી નીકળ્યા છે.
Answer: (a) બોરસલી અને પારિજાતનાં ફૂલ ટગરનાં ફૂલની જેમ જમીન પર વેરાયાં છે.
In simple words: The flowers of Borsali and Parijat trees have scattered on the ground like Tagar flowers.

Exam Tip: Focus on the words "પથરાયાં" (scattered) and "ટગર બની" (like Tagar flowers) to understand that the flowers have fallen and spread on the ground.

કાવ્યની તમને ગમતી ત્રણ પંક્તિઓ પાઠની જેમ લખો. તે માટે જરૂરી નવા શબ્દો ઉમેરો કે દૂર કરી શકો :

ઉદાહરણ સવાર બોલે, કૂકડે કૂક, કૂકડો ઊંચે જુએ.

કૂકડો ઊંચે જોઈને બોલે ત્યારે જાણે કે સવાર ‘કુકડે કૂક’ બોલતી હોય એમ લાગે છે.

Question 1. (Convert poem lines to prose as instructed in the table below.)

Exam Tip: When converting poetry to prose, retain the original meaning but rephrase it using everyday language. Expand poetic contractions and clarify imagery with descriptive words.

વર્ગના બીજા મિત્રોએ શું લખ્યું છે તે સાંભળો. તેમાંથી તમને ગમી ગયેલાં વાક્યો અહીં નોંધોઃ

– મને ગમી ગયેલાં વાક્યો :

1. સવાર થતાં કાગડાભાઈ કા કા કરતા આમતેમ જુએ છે તે જાણે લુચ્ચાઈ કરી કંઈક શોધતા હોય તેમ લાગે છે.

2. સવાર થતાં કૂણા કૂણા તડકામાં પતંગિયાં ફૂલ ફૂલ પર બેસીને મધ એકઠું કરે છે.

સવાર પડતાં શું થાય છે, પક્ષી, જીવજંતુ વગેરે શું કરે છે તે તમે જાણ્યું. સાંજ પડતાં શું શું થતું હશે, તે બધાં શું કરતાં હશે? લખો :

Question 1. (Describe evening activities for various entities.)
Answer:
1. પક્ષી : પોતાના માળામાં પરત ફરે છે અને શાંતિથી આરામ કરે છે.
2. વૃક્ષ : ખોરાક બનાવવાની ક્રિયા બંધ કરે છે અને રાત્રિ માટે તૈયાર થાય છે.
3. જીવજંતુ : પોતાના દરમાં ભરાઈ જાય છે અથવા રાત્રિચર જીવો સક્રિય થાય છે.
4. આકાશ : ધીરે ધીરે અંધારું થવા લાગે છે અને તારા કે ચંદ્રનો પ્રકાશ ધરતી પર રેલાય છે.
5. તમારા ઘરમાં : ધંધાર્થે બહાર ગયેલા કુટુંબના બધા સભ્યો સાંજે ઘેર આવે છે. સાથે બેસી જમે છે, ટીવી જુએ છે, અને ભેગા મળી વાતો કરે છે.
In simple words: In the evening, birds return to their nests, trees stop making food, and most insects hide, while nocturnal ones become active. The sky darkens, and stars or the moon appear. At home, family members return, eat, watch TV, and chat together.

Exam Tip: Compare and contrast morning and evening activities for each category (birds, insects, sky, family). Think about the cyclical nature of daily life and natural phenomena.

આપેલા ઉત્તર માટે કયો પ્રશ્ન પૂછવો પડે -કેવો, કેવી, કેવું, કેવા કે કેવાં?

Question 1. ફોર્મ્યુલેટ the question for each of the following answers, using descriptive interrogatives.
Answer:
1. અળસિયાંનું દર અંધારિયું છે. દર કેવું? : અંધારિયું
2. સવારનો તડકો ક્યો છે. તડકો કેવો? : કૂણો
3. કાગડાભાઈ લુચ્ચા છે. કાગડાભાઈ કેવા? : લુચ્ચા
4. કાબર ઝઘડાખોર છે. કાબર કેવી? : ઝઘડાખોર
5. સવાર થતાં ઘુવડ બિચારું થઈ ઊંઘી જાય છે. ઘુવડ કેવું? : બિચારું
6. બોરસલી અને પારિજાતનાં ફૂલ ટગર જેવાં લાગે છે. ફૂલ કેવાં? : ટગર જેવાં
7. પતંગિયાંની ટોળી મધ શોધવામાં જાસૂસ જેવી છે. પતંગિયાની ટોળી કેવી? : જાસૂસ જેવી
In simple words: For each given answer, you need to ask a question using words like "how" or "what kind of". For example, if the answer is "the burrow is dark", the question is "What kind of burrow?". The responses formulate the appropriate interrogative question for each statement.

Exam Tip: To frame the correct question, identify the descriptive word in the given statement (e.g., dark, soft, cunning, quarrelsome) and use the corresponding interrogative form (કેવું, કેવો, કેવી, કેવાં).

કવિતા સિવાયની વાત ઉમેરોને !

ઉદાહરણ : આજે સવારે ઊઠીને મેં જોયું કે સૂરજદાદા પૂર્વ દિશામાંથી સોનેરી કિરણો ધરતી પર પાથરી રહ્યા હતા. ઝાકળનાં બિંદુઓ મોતીની જેમ ચળકી રહ્યાં હતાં, મંદ મંદ પવન શરીરને તાજગી આપી રહ્યો હતો. શેરીઓ અને સોસાયટીઓમાં ચહલપહલ શરૂ થઈ ગઈ હતી. દૂધવાળા, છાપાંવાળા પોતાના કામે લાગી ગયા હતા, કેટલાક માણસો મૉર્નિંગ વૉક કરી રહ્યા હતા. બાળકો શાળાએ જઈ રહ્યાં હતાં. પક્ષીઓનો કલરવ, મંદિરનો ઘંટારવ વાતાવરણને મધુર બનાવી રહ્યો હતો.

[નોંધ : વિધાર્થીઓએ પોતાની રીતે વાત કરવી.]

ચાલો, પેલું તોફાની ગીતડું ગાઈએઃ એક તોફાની બારકસ

એક છોરો હેરાનગતિયો. એનું શું થાય? ચાલો, સાંભળીએ અને વાંચીએ.

[નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ પાઠ આહ! બાવરાજ, વાહ ! બોધરાજ સાંભળવો, વાંચવો.]

વાતચીત :

Question 1. તમને કેવું તોફાન ન ગમે?
Answer: કોઈને હાનિ થાય, અથવા તેની ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચે, તેવા પ્રકારની તોફાની પ્રવૃત્તિ મને પસંદ નથી.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ પ્રશ્નમાં તમારી પસંદગી વિશે પૂછાય, ત્યારે તમારે સ્પષ્ટપણે જણાવવું જોઈએ કે તમને શું પસંદ નથી અને શા માટે.

Question 2. તમે કોઈ તોફાની બાળકને ઓળખો છો? તે કેવાં કેવાં તોફાનો કરે છે?
Answer: હા, હું એક નટખટ બાળકને જાણું છું. તે બિલાડીને પકડીને પાણી ભરેલા ટબમાં ડૂબાડે છે. તે શ્વાનની પૂંછડી સાથે ફટાકડાનો ગુચ્છો બાંધીને આતિશબાજી કરે છે.

Exam Tip: જ્યારે આવા વર્ણનાત્મક પ્રશ્નો પૂછાય, ત્યારે ઉદાહરણો આપીને તમારા જવાબને વધુ સ્પષ્ટ બનાવવો જોઈએ.

Question 3. તમને કયાં કયાં જાનવર કે જંતુની બીક લાગે છે? કેમ?
Answer: મને શ્વાનનો ડર લાગે છે, કેમ કે તે ભસે છે અને મારી પાછળ દોડે છે. મને વંદાનો પણ ડર લાગે છે, કેમ કે મને તેની ઘૃણા થાય છે.

Exam Tip: તમારા જવાબમાં, તમારે પ્રાણીનું નામ અને ડરનું ચોક્કસ કારણ બંને જણાવવું આવશ્યક છે.

Question 4. બીક લાગે ત્યારે શરીરમાં શું શું થાય? મજા આવે ત્યારે શું થાય?
Answer: ડર લાગે ત્યારે શરીરમાં ધ્રુજારી અનુભવાય છે, કોઈક વાર શ્વાસ ઝડપી બને છે અથવા તાવ પણ આવી શકે છે. જ્યારે મજા આવે છે, ત્યારે શરીર ખૂબ હળવાશ અનુભવે છે, તાજગીનો અહેસાસ થાય છે, અને ઉત્સાહમાં વધારો થાય છે. મજા આવતાં આનંદની અનુભૂતિ થાય છે.

Exam Tip: આ પ્રકારના પ્રશ્નોમાં, તમારે શરીર પર થતી શારીરિક અને ભાવનાત્મક બંને અસરોનું વર્ણન કરવું જોઈએ.

Question 5. કયાં કયાં પક્ષીને શિકારી પક્ષી કહેવાય? કેમ?
Answer: કાગડો, સમડી, બાજ જેવાં કેટલાક પક્ષીઓને શિકારી પક્ષી તરીકે ઓળખાય છે. કેમ કે, તેઓ નાના જીવડાં શોધીને ખાય છે. કાગડો, સમડી, બાજ જેવા પક્ષીઓ તો ઉંદર જેવા પ્રાણીઓનો પણ શિકાર કરતા હોય છે.

Exam Tip: શિકારી પક્ષીઓના નામ આપતી વખતે, તેમના શિકાર કરવાની રીત અથવા તેઓ કયા પ્રાણીઓનો શિકાર કરે છે તે પણ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.

Question 6. અત્યારે શિકારી માણસો હશે? તેઓ શાનો શાનો શિકાર કરે? કેમ?
Answer: શિકાર પ્રતિબંધિત છે, જોકે શિકારી માણસો અનધિકૃત રીતે શિકાર કરતા હોય છે. તેઓ ચામડાં અને નખ મેળવવા માટે વાઘ, સિંહ, હરણ જેવા પ્રાણીઓનો શિકાર કરતા હોય છે.

Exam Tip: આધુનિક સંદર્ભમાં શિકાર વિશે લખતી વખતે, કાયદેસરતા અને શિકારના હેતુઓ બંનેનો ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી છે.

Question 7. તમને શું લાગે છે શિકાર કરવો જોઈએ?
Answer: ના, મને પ્રતીત થાય છે કે શિકાર કરવો હિતાવહ નથી.

Exam Tip: પર્યાવરણ અને નૈતિકતા સંબંધિત પ્રશ્નોમાં, તમારો દૃષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્ત હોવો જોઈએ.

Question 8. ગોદામમાં જાનવરની બોડ જેવી ગંધ કેમ આવતી હશે?
Answer: ગોદામમાં પૂરતો હવા-ઉજાસ ન હતો. ગોદામની જમીન પર પક્ષીઓના પીંછા અને મળ, તેમજ માળામાંથી પડેલા તણખલાં અને તૂટેલા ઇંડાના કોચલાં છવાયેલાં હતાં. પરિણામે ગોદામમાં પ્રાણીઓની બોડ જેવી વાસ આવતી હશે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, ગંધનું કારણ સમજાવવા માટે પરિસ્થિતિનું વિગતવાર વર્ણન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.

Question 9. સમડી ખોરાક માટે હવે શું કરશે?
Answer: સમડી આહાર મેળવવા માટે હવે અન્ય સ્થળે જશે.

Exam Tip: જ્યારે આવા અટકળ આધારિત પ્રશ્નો પૂછાય, ત્યારે તાર્કિક અને સંભવિત પરિણામ દર્શાવવું જોઈએ.

આંખો બંધ રાખી આ પાન પછી બીજાં પંદર પાન ગણો. કયો પાન નંબર આવ્યો? હવે તપાસો.

Question 1.
1. પહેલાં શું થયું હશે? :
2. ચિત્રમાં શું શું થઈ રહ્યું છે? :
3. પછી થશે? :
Answer:
1. નટખટ બાળક ઝાડ પર ચઢ્યો હશે અને અકસ્માતે લટકી પડ્યો હશે.
2. ચિત્રમાં બાળક ઊંધો લટકી રહ્યો છે, અને લોકો તેને જોઈ રહ્યા છે. જમીન પર કેટલાક જીવજંતુઓ પણ દેખાય છે.
3. લોકો બાળકને નીચે ઉતારશે. તેના માતા-પિતા તેને ઠપકો આપશે, અને તે સુધરી જશે.

Exam Tip: જ્યારે પ્રશ્નચિહ્ન હોય અને ખાલી જગ્યા હોય, ત્યારે વાર્તાના સંદર્ભમાં તાર્કિક અને અનુમાનિત જવાબો આપો.

આપેલ વાકય સાચું છે કે ખોટું? સાચું હોય તો જીભ કાઢો. ખોટું વાકય બતાવ્યા પ્રમાણે સુધારો :

Question 1. આપેલ વાક્ય સાચું છે કે ખોટું? ખોટું હોય તો સુધારીને લખો.
Answer:
(1) બોધરાજ શાળાનો સૌથી ડછાઁ વિદ્યાર્થી ગણાતો. ખોટું. બોધરાજ શાળાનો સૌથી તોફાની વિદ્યાર્થી ગણાતો.
(2) પતંગિયાં જોતાં જ બોધરાજ ઊભો રહી જતો. તેમને જોયા કરતો અને તેમના ફોટા પાડતો. ખોટું. પતંગિયાં જોતાં જ બોધરાજ આપણને કમકમાં આવી જાય તેવું કરતો.
(3) શાળાએથી છૂટીને બોધરાજ ઘરે જતો નહીં, તે આસપાસ ફરતો રહેતો. સાચું.
(4) બોધરાજ ભીષ્મના નવા ઘરે અવારનવાર જતો. સાચું.
(5) પોતાનું નિશાન ખાલી જાય તો બોધરાજ પોતાન પર-ખૂબ ગુસ્સે થતો. ખોટું. બોધરાજનું નિશાન કદી ખાલી જતું નહોતું, તેથી તે ગુસ્સે થતો ન હતો.
(6) ગોદામમાં સૂઝવડનો માળો હતો. ખોટું. ગોદામમાં કાબરનો માળો હતો.
(7) બોધરાજે કાબરના માળાને ગૅરેજમાં ગોઠવ્યો. સાચું.
(8) બોધરાજ અને ભીષ્મે કાબરનાં બચ્ચાંને હાથમાં લઈ દાણા ખવડાવ્યા. ખોટું. બોધરાજ અને ભીષ્મે કાબરનાં બચ્ચાંને ટીપે ટીપે પાણી પીવડાવ્યું.

Exam Tip: સાચા-ખોટા વિધાનોના પ્રશ્નોમાં, જો વિધાન ખોટું હોય તો તેને સુધારીને યોગ્ય જવાબ આપવો જોઈએ.

શબ્દાર્થ સમજો, લખો. તે શબ્દનો ઉપયોગ કરી નવું વાક્ય બનાવો :

અપવાદ :

Answer: સામાન્ય નિયમોમાં અવરોધ; તેવી વસ્તુ કે તેનો દાખલો.

• મારાથી તીખું ખાઈ શકાતું નથી, પાણીપુરી તેમાં એક અપવાદ છે.
• આખો વર્ગ ખો-ખો રમી રહ્યો છે, રાધિકા તેમાં એક અપવાદ હતી, તે એકલી જ ઘરમાં કૂદતી રહે છે.
• સોસાયટીના બધા ગેટ દરરોજ રાત્રે બંધ રાખવામાં આવે છે, રવિવારે અપવાદ જોવા મળે છે.

Exam Tip: 'અપવાદ' શબ્દનો ઉપયોગ નિયમો કે સામાન્ય પ્રવાહથી અલગ પડતી વસ્તુ કે ઘટનાને દર્શાવવા માટે થાય છે.

ગોદામ :

Answer: માલ સંગ્રહ કરવા માટેની મોટી વખાર, જેને ગોડાઉન પણ કહેવાય છે.

• સૌમ્યના કંપાસમાં ઘણી બધી પેન્સિલ જોઈને બહેને કહ્યું, “આ કંપાસ છે કે પેન્સિલનું ગોદામ?”
• હમણાં બધી મકાઈ ગોદામમાં ભરી રાખવામાં આવી છે. પછી ટ્રકમાં ભરીને બજારમાં મોકલવામાં આવશે.
• ગોદામમાં સંગ્રહિત અનાજ વરસાદનું પાણી ભરાવાને કારણે બગડી ગયું.

Exam Tip: કોઈ શબ્દનો અર્થ અને તેના ઉપયોગ માટે વાક્ય બનાવતી વખતે, વાક્યમાં તે શબ્દનો યોગ્ય સંદર્ભ દર્શાવવો જોઈએ.

બઢતી :

Answer: નોકરીમાં ઉચ્ચ હોદ્દો અથવા ઉન્નતિ.

• મારા કાકાને પ્રમોશન મળ્યું. હવે તેમનું વેતન પણ વધશે.
• દિવ્યાનાં માસીને બધા 'સાહેબ' કહીને બોલાવે છે. તેમને પ્રમોશન મળ્યું છે તે કારણથી.
• મહેશભાઈને રેલવેમાં પ્રમોશન મળવાને કારણે હવે તેમણે આસામ જવું પડશે.

Exam Tip: 'બઢતી' શબ્દનો અર્થ સ્પષ્ટ કરવા માટે, તે કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે અને તેના પરિણામો શું હોય છે તે દર્શાવવું જોઈએ.

મોકળું મેદાન :

Answer: કોઈપણ પ્રકારના બંધન વિનાની છાટ, આઝાદી.

• નદીમાં પાણી ઓછું હતું એટલે બધાને નહાવા માટે મોકળું મેદાન મળ્યું હતું.
• ઘરમાં ક્યાંય તાળું લગાવેલું ન હતું. ચોરને તો મોકળું મેદાન પ્રાપ્ત થયું.
• વર્ગમાં શિક્ષક ગેરહાજર હતા. વિદ્યાર્થીઓને વાતો કરવા માટે મુક્ત વાતાવરણ મળ્યું.

Exam Tip: 'મોકળું મેદાન' શબ્દ સ્વતંત્રતા કે અનિયંત્રિત પરિસ્થિતિને દર્શાવે છે, જેનો ઉપયોગ વાક્યમાં યોગ્ય સંદર્ભ સાથે થવો જોઈએ.

ગર્વ :

Answer: પોતાની જાત પર વધુ પડતો વિશ્વાસ અથવા અહંકાર.

• સાહેબે ધરાના ચિત્રની પ્રશંસા કરી. તેને ગર્વની ભાવના અનુભવવા લાગી છે. હવે તે કોઈ સાથે રમતી નથી.
• કિરણને એક જ વારમાં બધું શીખી જાય છે. પણ તેને જરા પણ અહંકાર નથી. જે કોઈ તેને પૂછે, તે દરેકને શીખવે છે.
• જે અહંકાર કરે છે, તે આખરે પરાજિત થાય છે.

Exam Tip: 'ગર્વ' શબ્દનો ઉપયોગ હકારાત્મક અને નકારાત્મક બંને અર્થમાં થઈ શકે છે, તેથી વાક્યમાં તેનો યોગ્ય ભાવ દર્શાવવો જોઈએ.

જોડીમાં કામ કરો. આપેલાં વાક્યો જેવા અર્થવાળાં વાક્યો વાર્તામાંથી શોધો. તે વાક્યના પહેલાં બે અને છેલ્લા બે શબ્દ કૌંસમાં લખો:

1. ગોફણ વાગતાં પક્ષીઓ ચીસાચીસ કરી મૂક્તા. કોઈ ઘવાયેલા પક્ષીની પાંખ કે પીંછાં હવામાં ઊડતાં. પક્ષીઓની કિકિયારીઓથી વાતાવરણ દુ:ખભર્યું, અશાંત બની જતું.
Answer: ગોફણ વાગતાં પક્ષીઓ મોટા અવાજે ચીસો પાડતા. કોઈ ઘાયલ પક્ષીની પાંખો કે પીંછા હવામાં ઉડતા દેખાતા. પક્ષીઓની કિકિયારીઓથી વાતાવરણ દુઃખદ અને અશાંત થઈ જતું. (પતંગિયાં અને આવી જાય.)

Exam Tip: લાંબા વર્ણનાત્મક વાક્યોને ટૂંકાવતી વખતે, મુખ્ય માહિતી અને મૂળ સંદર્ભ જાળવી રાખવો જોઈએ.

2. ગોદામમાં ગુફા જેવું અંધારું તો હતું જ. સમડીએ વેરેલાં માંસ-પીંછાંને કારણે ત્યાં ખરાબ ગંધ પણ આવતી હતી.
Answer: ગોદામમાં ગુફા જેવો અંધકાર તો હતો જ. સમડીએ વેરાયેલા માંસ અને પીંછાને લીધે ત્યાં ખરાબ દુર્ગંધ પણ ફેલાયેલી હતી. (ગોદામની જમીન... છવાયેલી હતી.)

Exam Tip: વાતાવરણના વર્ણનમાં, દૃશ્યમાન અને ગંધ સંબંધિત વિગતોનો સમાવેશ કરવાથી ચિત્ર વધુ સ્પષ્ટ બને છે.

3. ગોફણના અવાજથી ડરીને કાબરનાં બચ્ચાં ચૂપચાપ માળામાં ભરાઈ ગયાં.
Answer: ગોફણના ઘોંઘાટથી ભયભીત થઈને કાબરનાં બચ્ચાં શાંતિથી માળામાં સંતાઈ ગયાં. (પંખીઓનું ચ ચીં ચીં ... એવું લાગ્યું.)

Exam Tip: જ્યારે પ્રાણીઓના વર્તનનું વર્ણન કરવામાં આવે, ત્યારે તેમની લાગણીઓને પણ દર્શાવવી જોઈએ, જેમ કે 'ડરીને' (ભયભીત થઈને).

4. જેને પક્ષીઓને હેરાન કરવાની, માળા ફેંદવાની મજા આવતી હતી, તે બોધરાજ કાબરનાં બચ્ચાં બચાવવાની વાત કરતો હતો. આ વાત મારા માનવામાં આવતી નહોતી.
Answer: જેને પક્ષીઓને હેરાન-પરેશાન કરવાની, માળાને વિખેરવાની મજા આવતી હતી, તે બોધરાજ કાબરનાં બચ્ચાંનું રક્ષણ કરવાની વાત કરી રહ્યો હતો. આ વાત મારા માનવામાં આવતું ન હતું. (મને કહ્યું .. તરસ્યાં છે.)

Exam Tip: વિરોધાભાસી વર્તનનું વર્ણન કરતી વખતે, બંને પાસાંઓને સ્પષ્ટપણે દર્શાવવા જોઈએ.

5. ગોદામમાં સમડી છે એમ ખબર પડતાં જ કાબરનાં બચ્ચાં ડરી ગયાં. તેમણે ચીસાચીસ કરી મૂકી, ગોદામ તેમના અવાજથી ભરાઈ ગયું.
Answer: ગોદામમાં સમડી છે એમ જાણ થતાં જ કાબરનાં બચ્ચાં ભયભીત થઈ ગયાં. તેમણે મોટા અવાજે ચીસો પાડવા લાગ્યાં, અને ગોદામ તેમના અવાજથી ગુંજી ઉઠ્યું. (બચ્ચાં ચીં ચીં... કરશે તો?)

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ઘટના અને તેના તાત્કાલિક પ્રતિભાવનું વર્ણન કરવામાં આવે, ત્યારે ઘટનાના ક્રમ અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયા બંનેને સમાવવું જોઈએ.

6. ગોદામની હવાબારીમાંથી વિશાળ પડછાયો એકાએક ધસી આવ્યો. બોધરાજ અને મેં ચમકીને
Answer: ગોદામની હવાબારીમાંથી વિશાળ પડછાયો અચાનક ઝડપથી અંદર આવ્યો. બોધરાજ અને મેં આશ્ચર્યચકિત થઈને જોયું.

Exam Tip: અધૂરા વાક્યોને પૂર્ણ કરતી વખતે, વાર્તાના પ્રવાહ અને સંદર્ભને જાળવી રાખવા માટે નજીકના ટેક્સ્ટનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

7. હુમલો કરવા તૈયાર હોય તેમ પાંખ ફેલાવી અમને ધારી ધારીને જોઈ રહ્યું હતું.
Answer: હુમલો કરવા સજ્જ હોય તે રીતે પાંખો ફેલાવીને અમને તીવ્ર દૃષ્ટિથી જોઈ રહ્યું હતું. (અચાનક હવાબારીમાંથી .. રહી હતી.)

Exam Tip: પ્રાણીઓના ભયાનક વર્ણનોમાં, તેમની શારીરિક મુદ્રા અને નજરનો ઉલ્લેખ કરવો વાચક પર વધુ અસર કરે છે.

8. તે દિવસ પછી બોધરાજના હાથમાં ગોફણને બદલે દાણા હતા.
Answer: તે દિવસથી બોધરાજના હાથમાં ગોફણના સ્થાને અનાજના દાણા હતા. (બીજે દિવસે લાવ્યો હતો.)

Exam Tip: વાર્તામાં પાત્રના પરિવર્તનને દર્શાવતા વાક્યોમાં, પહેલાં અને પછીના વર્તનનો તુલનાત્મક ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.

પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો

Question 1. જીવજંતુ અને પક્ષીઓ વિશે અવનવી વાતો બોધરાજ કઈ રીતે શીખ્યો હશે?
Answer: બોધરાજ શાળા છૂટયા પછી ભટકવા નીકળી પડતો. તેની જિજ્ઞાસા અને નિરીક્ષણ શક્તિના કારણે તેણે જીવજંતુ અને પક્ષીઓ વિશે અનોખી વાતો શીખી લીધી હશે.

Exam Tip: પાત્રના શીખવાની પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરતી વખતે, તેમના વ્યક્તિત્વના ગુણો (જેમ કે જિજ્ઞાસા) અને તેમની પ્રવૃત્તિઓ (જેમ કે રખડવું) નો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.

Question 2. બોધરાજનાં કયાં કયાં વર્તન વાંચી તમને અરેરાટી થઈ? કોઈ પણ બે લખો.
Answer: બોધરાજ પતંગિયાં અને ભમરી સાથે એવી હરકતો કરતો કે જે આપણને અણગમતી લાગે. તેના ખિસ્સામાં જીવંત દેડકો અને વિવિધ પ્રકારના ઇંડા જેવી વિચિત્ર વસ્તુઓ ભરેલી હતી. બોધરાજનાં આ વર્તનો વિશે જાણીને મને ઘૃણા અનુભવાઈ.

Exam Tip: પાત્રના નકારાત્મક વર્તનનું વર્ણન કરતી વખતે, ચોક્કસ ઉદાહરણો આપવાથી જવાબ વધુ પ્રભાવી બને છે.

Question 3. ભીષ્મની માતાને બોધરાજ સાથેની તેની દોસ્તી ગમતી હતી? કેમ?
Answer: ના, ભીષ્મની માતાને બોધરાજ સાથેની તેની દોસ્તી પસંદ નહોતી, કેમ કે બોધરાજને પક્ષીઓના માળા તોડી નાખવાનો ખૂબ શોખ હતો.

Exam Tip: નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા દર્શાવતી વખતે, તેનો આધાર અને કારણ સ્પષ્ટપણે જણાવવું જોઈએ.

Question 4. સમડી દરરોજ ગોદામમાં આવતી હશે તે વાત ભીષ્મને કેવી રીતે સમજાઈ?
Answer: સમડી આવી. બચ્ચાં ચીસો પાડીને પાંખો ફફડાવવા લાગ્યાં. સમડી હવાબારી પરથી ઉડીને થાંભલા પર બેસી ગઈ. તેણે પાંખો સંકોચી, આંખો ખોલી અને આસપાસ જોવા માંડી. તેથી ભીષ્મને સમજાયું કે સમડી દરરોજ ગોદામમાં આવે છે અને માળાઓને વિખેરતી હશે. ગોદામની જમીન પર તે કારણસર જ કાપેલી પાંખો, સરકડી અને પક્ષીઓના માંસના ટુકડાઓ વેરાયેલા રહેતા હતા.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ રહસ્ય ઉકેલાય, ત્યારે પુરાવા અને તારણોનો ક્રમબદ્ધ રીતે ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.

Question 5. બોધરાજે કાબરના બચ્ચાંને કઈ રીતે બચાવ્યા?
Answer: બોધરાજે ટેબલ ખસેડીને માળો નીચે મૂક્યો. બાજુમાં પડેલી એક તૂટેલી ખુરશી ઉપાડીને ટેબલ પર મૂકી. ખુરશી પર ચઢીને માળો હાથમાં પકડીને ધ્યાનપૂર્વક નીચે ઉતર્યો. તેણે આ માળો ગેરેજના મોભ પર ગોઠવી દીધો કે જ્યાં સમડી આવી શકે તેમ ન હતું. આ પદ્ધતિથી બોધરાજે કાબરનાં બચ્ચાં બચાવ્યાં.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ સમસ્યાના ઉકેલ વિશે પૂછવામાં આવે, ત્યારે દરેક પગલાનું સ્પષ્ટ અને ક્રમબદ્ધ વર્ણન કરવું જરૂરી છે.

તમને શું લાગે છે? વર્ગને જણાવો અને લખો:

Question 1. સમડીના આવ્યા પછી બોધરાજના વર્તનમાં શો ફેરફાર થયો? કેમ?
Answer: સમડી આવતાં માળામાં રહેલાં કાબરનાં બચ્ચાં ચીસો પાડવા લાગ્યાં. બોધરાજને સમજાયું કે સમડી બચ્ચાંને ખાઈ જશે. ગોફણ વડે માળા તરફ પથ્થર ફેંકતો બોધરાજને કિકિયારીઓ સાંભળી ધ્રુજારી આવી ગઈ અને દયા ઉત્પન્ન થઈ. તેણે ગોફણ અને થોડા પથ્થર ભીમને સોંપી દીધા અને પોતે કાબરનો માળો બચાવવાના કાર્યમાં જોડાઈ ગયો.

Exam Tip: પાત્રના પરિવર્તનનું વર્ણન કરતી વખતે, કઈ ઘટનાએ પરિવર્તન લાવ્યું અને તેના પરિણામસ્વરૂપ શું કાર્યો થયાં તે સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.

Question 2. જીવજંતુ, પશુ-પક્ષી જોઈ બોધરાજ હવે શું કરતો હશે?
Answer: જીવજંતુ, પશુ-પક્ષી જોઈ બોધરાજ હવે તેમને હેરાન નહીં કરતો હોય; તેમને મારવાનો વિચાર નહીં આવતો હોય, પરંતુ તેમનું રક્ષણ કરવાનું વિચારતો હશે.

Exam Tip: પાત્રના બદલાયેલા સ્વભાવનું વર્ણન કરતી વખતે, જૂના અને નવા વર્તન વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટપણે દર્શાવવો જોઈએ.

Question 3. સમડી હવે ખોરાક મેળવવા શું કરશે? ક્યાં જશે?
Answer: સમડી હવે આહાર મેળવવા માટે અન્ય માળાઓ શોધશે, અને જ્યાં શિકાર ઉપલબ્ધ હશે ત્યાં જશે.

Exam Tip: પ્રાણીઓના સ્વાભાવિક વર્તનને સમજાવતી વખતે, તેમની મૂળભૂત જરૂરિયાતો (જેમ કે ખોરાક) અને તેને પૂર્ણ કરવાની રીતનો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.

આ વાત કાબરનાં બચ્ચાં કહે તો કેવી રીતે કહે?

Answer: અમારાં મમ્મી-પપ્પા રસ્તો ભૂલી ગયા હતા. એક ગોદામમાં તેમણે માળો બનાવ્યો હતો. અમારો જન્મ ત્યાં જ થયો હતો. એક દિવસ તેઓ ચારો શોધવા ગયા ત્યારે ભીષ્મ સાથે બોધરાજ આવ્યો. બોધરાજે ગોફણ ઉંચી કરીને પથ્થર ફેંક્યો. તેમાંથી ફેંકાયેલો પથ્થર પતરાના છાપરાં સાથે અથડાઈને મોટા અવાજ સાથે નીચે પડ્યો. અમે ગભરાઈને શાંત થઈ ગયા. તેણે બીજો અને ત્રીજો પથ્થર ફેંક્યો. પણ અમારો માળો નીચે પડ્યો નહીં. એવામાં સમડી આવી. તે પાંખો ફેલાવીને અમને ખૂબ જ ડરામણી રીતે જોઈ રહી હતી. અમે ભયભીત થઈને ચીસો પાડવા લાગ્યાં અને પાંખો ફફડાવવા માંડ્યાં. અમારી ચીસો સાંભળીને બોધરાજને સમજાયું કે સમડી અમને ખાઈ જશે. તેને દયા ઉત્પન્ન થઈ. તે એક ટેબલ લાવ્યો. તેના પર એક ખુરશી મૂકી. ખુરશી પર ચઢીને તેણે અમારો માળો ધ્યાનપૂર્વક નીચે ઉતારી લીધો. પછી ભીષ્મ અને બોધરાજ માળો લઈને ગેરેજમાં ગયા. ત્યાં બોધરાજે પેટી પર ચઢીને માળો દીવાલોને ટેકવેલા મોભ પર ગોઠવી દીધો કે જ્યાં સમડી આવી શકે તેમ ન હતું. હવે અમે શાંત થઈ ગયા હતા. પેટી પર ચઢીને બોધરાજે માળામાં ડોકિયું કર્યું. અમને થયું કે બોધરાજ અમને ઉપાડીને લઈ જશે, પણ તેણે તેમ ન કર્યું. તેણે ભીષ્મ પાસે થોડું પાણી મંગાવ્યું. બોધરાજે અમને ટીપે ટીપે પાણી પીવડાવ્યું. બીજે દિવસે બોધરાજ આવ્યો ત્યારે તેની પાસે ગોફણ નહોતી કે પથ્થર નહોતા. તે દાણાની થેલી ભરીને લાવ્યો હતો! નિર્દય બોધરાજ હવે કેટલો દયાળુ બની ગયો છે!

Exam Tip: વાર્તાને કોઈ પાત્રના દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરતી વખતે, તે પાત્રની ભાવનાઓ અને અનુભવોને વાર્તામાં જીવંત કરવા જોઈએ.

બોધરાજની જેમ પક્ષીઓને ઓળખો અને તેમના વિશે લખો. ચિત્રની નીચે પક્ષીનું નામ લખો. આ પક્ષીઓમાંથી તમને ગમતાં પક્ષી વિશે લખો.

પતરંગો:

Answer: પતરંગો માખી ખાતા પક્ષીઓના કુળનું છે. તે ઉડતાં ઉડતાં માખી જેવા જીવજંતુઓ ખાય છે. વિદ્યુત તાર પર બેઠેલા પતરંગા તમે જોયા હશે. તે વિદ્યુત તાર પરથી ઉડીને જીવડાં પકડીને તરત જ પાછા તાર પર બેસી જાય છે. તેની ચાંચ પાતળી, સહેજ વાંકી અને આગળથી તીક્ષ્ણ હોય છે. પતરંગાના પગ પાતળા અને નાના હોય છે. તેની પાંખો આગળથી ગોળ અને પાછળથી તીક્ષ્ણ હોય છે. તેને આંખ નીચે કાળો ડાઘ હોય છે. આપણી આજુબાજુ દેખાતા પતરંગા ચકલી કરતાં થોડા નાના અને પાતળા હોય છે. તેનું અંગ્રેજી નામ છે, "ગ્રીન બી ઈટર" (Green Bee Eater).

માયના (કાબર):

Answer: માયના મુખ્યત્વે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જોવા મળતું પક્ષી છે. તે બદામી રંગ ધરાવે છે. તેનું માથું કાળા રંગનું હોય છે. તેની આંખની પાછળ પીળા રંગના ધબ્બા હોય છે. તેની ચાંચ અને પગ ચમકતા પીળા રંગના હોય છે. માયના સામાન્ય રીતે જોડીમાં જોવા મળે છે. તે એકસાથે 4 થી 6 ઇંડાં મૂકે છે. તે સૂર્યોદય પહેલાં ઉડી જાય છે અને સૂર્યાસ્ત પહેલાં માળામાં પાછા ફરે છે. તે જીવડાં, અળસિયાં, નાના પ્રાણીઓ, દાણા, ફળો વગેરેનું ભક્ષણ કરે છે. તેને અંગ્રેજીમાં Myna અને ગુજરાતીમાં કાબર કહેવામાં આવે છે.

ગરુડ :

Answer: ગરુડ એક મોટું અને શક્તિશાળી પક્ષી છે. ગરુડ પક્ષીઓનો રાજા તરીકે ઓળખાય છે. તે મજબૂત પાંખો અને શક્તિશાળી પંજા ધરાવે છે. તે પોતાનો માળો ઊંચા વૃક્ષો પર અથવા પર્વતોની ટોચ પર બનાવે છે. તેનો માળો સળીઓથી બનેલો હોય છે. તે સસલાં, ખિસકોલી જેવાં પ્રાણીઓનો શિકાર કરે છે. દૂરથી પણ પોતાનો શિકાર જોઈ શકે તેવી તેની તીક્ષ્ણ દ્રષ્ટિ હોય છે. ગરુડ સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળે છે. તેને અંગ્રેજીમાં Eagle કહેવામાં આવે છે.

ઘુવડ :

Answer: પક્ષીઓમાં ઘુવડ અન્ય પક્ષીઓ કરતાં વિશિષ્ટ પ્રકારનું પક્ષી છે. તેને તેના ચહેરાના આગળના ભાગમાં બે મોટી આંખો હોય છે. તેને હૂક જેવી મજબૂત ચાંચ ધરાવે છે. કાનની જગ્યાએ બે છિદ્રો હોય છે. તેના પંજા પણ શક્તિશાળી હોય છે. ઘુવડ તેની ગરદન બધી દિશાઓમાં ફેરવી શકે છે, પરિણામે તે તેની પાછળ પણ જોઈ શકે છે. માદા ઘુવડ કરતાં નર ઘુવડ કદમાં મોટા હોય છે. ઘુવડ ફક્ત રાત્રિના સમયે જ જોઈ શકે છે. તે જીવડાં, ઉંદરો અને સસલાંનો શિકાર કરતા હોય છે. ઘુવડ આવાજ કર્યા વિના ઉડી શકે છે, પરિણામે તેને શિકાર કરવામાં સરળતા મળે છે. વિવિધ પ્રકારના ઘુવડ અલગ અલગ અવાજ કાઢે છે. ઘુવડ ધ્રુવીય પ્રદેશો સિવાય વિશ્વના તમામ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. તેને અંગ્રેજીમાં Owl કહેવામાં આવે છે.

વાક્યો વાંચી જુઓ, સાચા વાક્ય સામે /કરો:

Question 1. નાની બહેન ગાતું હતી.
(a) નાની બહેન ગાતું હતી.
(b) નાની બહેન ગાતું હતું.
(c) નાની બહેન ગાતી હતી.
Answer: (c) નાની બહેન ગાતી હતી.
In simple words: જ્યારે ક્રિયાપદ સ્ત્રીલિંગ કર્તા સાથે વપરાય, ત્યારે તે સ્ત્રીલિંગ રૂપમાં હોવું જોઈએ.

Exam Tip: ગુજરાતી વ્યાકરણમાં, ક્રિયાપદનું લિંગ અને વચન કર્તાના લિંગ અને વચન સાથે મેળ ખાવું જોઈએ.

Question 2. બધી બાળકોને ચકડોળમાં મજા પડી.
(a) બધી બાળકોને ચકડોળમાં મજા પડી.
(b) બધાં બાળકોને ચકડોળમાં મજા પડી.
(c) બધાં બાળકોને ચકડોળમાં મજા પડ્યો.
Answer: (b) બધાં બાળકોને ચકડોળમાં મજા પડી.
In simple words: "બધાં" એ બહુવચન માટે વપરાય છે, અને "મજા પડી" એ યોગ્ય ક્રિયાપદ રૂપ છે.

Exam Tip: બહુવચન કર્તા સાથે "બધાં" નો ઉપયોગ થાય છે, અને ક્રિયાપદનું લિંગ-વચન કર્તાને અનુરૂપ હોવું જોઈએ.

Question 3. લગ્નમાં ઘણું મહેમાન આવ્યા છે.
(a) લગ્નમાં ઘણું મહેમાન આવ્યા છે.
(b) લગ્નમાં ઘણા મહેમાન આવ્યું છે.
(c) લગ્નમાં ઘણા મહેમાન આવ્યા છે.
Answer: (c) લગ્નમાં ઘણા મહેમાન આવ્યા છે.
In simple words: "ઘણા" એ બહુવચન માટે વપરાય છે, અને "આવ્યા છે" એ યોગ્ય ક્રિયાપદ રૂપ છે.

Exam Tip: સંખ્યાવાચક વિશેષણો (જેમ કે 'ઘણા' કે 'ઘણું') કર્તાના વચન (એકવચન કે બહુવચન) સાથે સુસંગત હોવા જોઈએ.

Question 4. બકરી બધું પાંદડું ખાઈ ગઈ.
(a) બકરી બધું પાંદડું ખાઈ ગઈ.
(b) બકરી બધાં પાંદડાં ખાઈ ગઈ.
(c) બકરી બધા પાંદડા ખાઈ ગઈ.
Answer: (b) બકરી બધાં પાંદડાં ખાઈ ગઈ.
In simple words: "બધાં" અને "પાંદડાં" એ બહુવચન માટે યોગ્ય શબ્દો છે.

Exam Tip: બહુવચન સંજ્ઞા (પાંદડાં) સાથે બહુવચન સર્વનામ (બધાં) અને ક્રિયાપદનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

વાક્યો મોટેથી વાંચો. જે ભૂલ હોય તે સુધારીને લખો. ગાઢા અક્ષરે છાપેલ શબ્દ બદલવાનો નથી.

Question 1. નાનકડો પતંગિયું ઊડતી-ઊડતી નેહાના નાક પર જઈ બેઠી.
Answer: નાનકડું પતંગિયું ઊડતું-ઊડતું નેહાના નાક પર જઈ બેઠું. (Corrected: નાનું પતંગિયું ઉડતું ઉડતું નેહાના નાક પર બેસી ગયું.)

Exam Tip: વાક્યમાં વિશેષણ, ક્રિયાપદ અને સંજ્ઞા વચ્ચેનું લિંગ અને વચનનું જોડાણ યોગ્ય રીતે જાળવવું જોઈએ.

Question 2. હું નિશાળે જવા નીકળી ત્યારે જ લુચ્ચે વરસાદ પડી.
Answer: હું નિશાળે જવા નીકળી ત્યારે જ લુચ્ચો વરસાદ પડ્યો. (Corrected: હું શાળાએ જવા નીકળી ત્યારે જ ખૂબ વરસાદ પડ્યો.)

Exam Tip: ક્રિયાપદ અને વિશેષણનું લિંગ વાક્યના કર્તા અને સંદર્ભ સાથે સુસંગત હોવું જોઈએ.

Question 3. નાગે મોટી ફૂફાડો માર્યું પણ કૃષ્ણ જરાય ડર્યો નર્દી.
Answer: નાગે મોટો ફૂફાડો માર્યો, પણ કૃષ્ણ જરાય ડર્યા નર્દી. (Corrected: નાગે મોટો ફૂંફાડો માર્યો, પણ કૃષ્ણ જરા પણ ડર્યા નહીં.)

Exam Tip: વાક્યમાં સંજ્ઞા, વિશેષણ અને ક્રિયાપદ વચ્ચેનો સુમેળ જાળવવો ભાષાની શુદ્ધતા માટે આવશ્યક છે.

Question 4. મોટી ઘટાદાર પીપળા પર ઘણાં જીવજંતુ રહેતો હતો.
Answer: મોટા ઘટાદાર પીપળા પર ઘણાં જીવજેતુ રહેતાં હતાં. (Corrected: વિશાળ ઘટાદાર પીપળાના વૃક્ષ પર ઘણા જીવજંતુઓ વસવાટ કરતા હતા.)

Exam Tip: બહુવચન કર્તા સાથે બહુવચન ક્રિયાપદનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, અને લિંગ-વચનનો મેળ જાળવવો જોઈએ.

Question 5. વાર્તાની પુસ્તક મોટી હતી, ચિત્રનું ચોપડી પાતળું હતં.
Answer: વાર્તાનું પુસ્તક મોટું હતું, ચિત્રની ચોપડી પાતળી હતી. (Corrected: વાર્તાનું પુસ્તક કદમાં મોટું હતું, ચિત્રની ચોપડી પાતળી હતી.)

Exam Tip: સંજ્ઞાના લિંગને અનુરૂપ વિશેષણનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ (પુસ્તક - નપુંસકલિંગ, ચોપડી - સ્ત્રીલિંગ).

Question 6. બધી બાળકોએ દૂધ પીધો, વડીલોએ ચા પીધું.
Answer: બધાં બાળકોએ દૂધ પીધું, વડીલોએ ચા પીધી. (Corrected: બધા બાળકોએ દૂધ પીધું, વડીલોએ ચા પીધી.)

Exam Tip: બહુવચન કર્તા સાથે યોગ્ય સર્વનામ (બધાં) અને દરેક ક્રિયાપદનું લિંગ-વચન કર્મ સાથે સુસંગત હોવું જોઈએ.

જોડીમાં બેસો. વાર્તા વાંચો અને સાથે મળીને પ્રશ્નોના જવાબ લખો.

બોતડાંએ આજે પહેલી વાર રણ પાર કરવાનું હતું. પ્રવાસ કરવાનો હતો. તેથી આખો પરિવાર ખુશ હતો. સૌથી આગળ ઊંટ ચાલતો હતો. વચ્ચે ત્રણ બાળકો અને છેલ્લે તેમની મમ્મી. થોડુંક ચાલ્યા પછી ઊંટે પાછળ વળીને જોયું અને પૂછ્યું. અરે, આપણે ચાર કેમ? એકાદ બોતડું રહી ગયું છે કે શું?" ઊંટડી કહે, “તમે પોતાને તો ગણો!"

પપ્પા (ઊંટ) મમ્મી (ઊંટડી) બાળક (બોતડું)

કોઠો પૂરો કરો:

Exam Tip: પ્રાણીઓના લિંગભેદ (માદા, નર, બચ્ચું) અને તેમના સંયુક્ત નામોને યાદ રાખવાથી આવા કોઠા પૂર્ણ કરવામાં મદદ મળે છે.

કારીગરોનાં નામ લખો:

Exam Tip: વ્યવસાયોના સ્ત્રીલિંગ અને પુલ્લિંગ સ્વરૂપોને ઓળખવા માટે ગુજરાતી વ્યાકરણના નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.

ગાય, વાછરડાંની કોઈ ટૂંકી વાર્તા બનાવી લખો :

Answer: બળદ, ગાય અને વાછરડાં માનવ સમાજ માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. બળદ ખેતીના કાર્યોમાં ઉપયોગી થાય છે. તે હળ ખેંચે છે, ઘાણીમાં જોડાવાય છે, બળદગાડામાં જોડાવાય છે અને માલસામાનનું વહન પણ કરે છે. ગાય દૂધ પ્રદાન કરે છે, અને દૂધમાંથી ઘણી બધી ખાદ્યવસ્તુઓ બને છે. વળી ગાય વાછરડાંને જન્મ આપે છે. વાછરડાં આકર્ષક હોય છે. તે મોટા થઈને બળદ અથવા ગાય બને છે.

Exam Tip: પ્રાણીઓના મહત્વ વિશે લખતી વખતે, તેમના વિવિધ ઉપયોગો અને જીવનચક્રનો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.

કન્યાના સંબંધીની ઓળખ આપી છે. તે બધાં સાથે વરરાજાને શો સંબંધ થશે? લખો :

Exam Tip: લગ્ન સંબંધોમાં, કન્યાના સંબંધીઓ માટે વરરાજા સાથેના સંબંધોના યોગ્ય ગુજરાતી પારિભાષિક શબ્દોને યાદ રાખવા જોઈએ.

કૌસમાં પ્રાણીનાં નામ મૂકતાં જાઑ. રંગીન શબ્દોમાં ઉદાહરણ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરતાં જઈ વાકયા બનાવો :

Example: ખૂબ જૂના સમયથી ઉંદરો આપણા મિત્રો રહ્યા છે.

Question 1. ખૂબ જૂના સમયથી (ગાય) આપણી મિત્ર રહી છે.
Answer: પ્રાચીન કાળથી ગાય આપણી મિત્ર રહી છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 2. ખૂબ જૂના સમયથી (હાથી) આપણો મિત્ર રહ્યો છે.
Answer: પ્રાચીન સમયથી હાથી આપણો મિત્ર રહ્યો છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 3. ખૂબ જૂના સમયથી ઊંટ આપણું મિત્ર રહ્યું છે.
Answer: પ્રાચીન યુગથી ઊંટ આપણું મિત્ર રહ્યું છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 4. ખૂબ જૂના સમયથી ગધેડું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.
Answer: પ્રાચીન કાળથી ગધેડું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફેર કરવા જોઈએ.

Question 5. ખૂબ જૂના સમયથી અળસિયું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.
Answer: પ્રાચીન યુગથી અળસિયું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 6. ખૂબ જૂના સમયથી કૂતરું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.
Answer: પ્રાચીન સમયથી કૂતરું આપણું મિત્ર રહ્યું છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 7. ખૂબ જૂના સમયથી ચકલી આપણી મિત્ર રહી છે.
Answer: પ્રાચીન કાળથી ચકલી આપણી મિત્ર રહી છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 8. ખૂબ જૂના સમયથી ખેડૂત આપણો મિત્ર રહ્યો છે.
Answer: પ્રાચીન યુગથી ખેડૂત આપણો મિત્ર રહ્યો છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 9. ખૂબ જૂના સમયથી પોપટ આપણો મિત્ર રહ્યો છે.
Answer: પ્રાચીન સમયથી પોપટ આપણો મિત્ર રહ્યો છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

Question 10. ખૂબ જૂના સમયથી કાબર આપણી મિત્ર રહી છે.
Answer: પ્રાચીન કાળથી કાબર આપણી મિત્ર રહી છે.

Exam Tip: વાક્યમાં આપેલા કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વાક્યના લિંગ, વચન અને કાળ પ્રમાણે યોગ્ય ફેરફાર કરવા જોઈએ.

પ્રશ્નો પૂછો, જવાબ આપો, ગણિત ભાષાની રીતે સમજો.

Example: મહીસાગર પરના એક પુલ પર 34 બસ સળંગ ઊભી રહી શકે છે. જો એક બસની લંબાઈ બે ગાડી જેટલી હોય તો પુલ પર કેટલી ગાડી ઊભી રહી શકે?

Question 1. સરલા કરતાં સુરેશ ઊંચો છે, સુરેશ કરતાં દિવ્યા ઊંચી છે. મહેન્દ્ર સુરેશ કરતાં ઊંચો અને દિવ્યા કરતાં નીચો છે. આ બધાંમાં સૌથી ઊંચું અને સૌથી નીચું કોણ?
Answer:
1. સરલા કરતાં કોણ વધારે ઊંચું છે? સુરેશ.
2. સુરેશ કરતાં કોણ વધારે ઊંચું છે? દિવ્યા અને મહેન્દ્ર.
3. દિવ્યા કરતાં કોણ ઓછું ઊંચું છે? મહેન્દ્ર.
4. આ બધા વ્યક્તિઓમાં સૌથી ઊંચું અને સૌથી નીચું કોણ છે તે શોધવા માટે, પ્રશ્ન 1 થી 3 ના જવાબોનો ઉપયોગ કરો.
• સૌથી વધારે ઊંચી – દિવ્યા
• સૌથી ઓછી ઊંચી – સરલા

Exam Tip: આવા તુલનાત્મક પ્રશ્નોમાં, વ્યક્તિઓની ઊંચાઈને ક્રમબદ્ધ રીતે ગોઠવીને સૌથી ઊંચા અને નીચા વ્યક્તિને ઓળખવા જોઈએ.

Question 2. ઈવા જ્યાં ઊભી છે, ત્યાંથી 25 ડગલાં ડાબી તરફ અને ત્યારબાદ 10 ડગલાં જમણી તરફ ચાલે છે. તે પોતાની મૂળ જગ્યાએથી કેટલાં ડગલાં દૂર હશે?
Answer:
1. ઈવા કેટલાં ડગલાં ડાબી તરફ ચાલે છે? 25 ડગલાં.
2. ત્યાંથી ઈવા કેટલાં ડગલાં જમણી તરફ ચાલે છે? 10 ડગલાં.
3. પોતાની મૂળ જગ્યાએથી કેટલાં ડગલાં દૂર હશે તે શોધવા પ્રશ્ન 1- ના જવાબ ઉપયોગમાં લો.
\( 25 - 10 = 15 \) ડગલાં.

Exam Tip: દિશા સંબંધિત ગણિતના પ્રશ્નોમાં, સમાન દિશાના પગલાં ઉમેરો અને વિરુદ્ધ દિશાના પગલાં બાદ કરો.

Question 3. જ્હાનવી પાસે ત્રણ લિટરની બૉટલ છે, હાર્દિક પાસે બસો મિલીની. હાર્દિક પાસે બીજી કેટલી બૉટલ હોય તો તેનું અને જ્હાનવી પાસેનું પાણી સરખું થાય?
Answer:
1. જ્હાનવી પાસે કેટલા લિટરની બૉટલ છે? ત્રણ લિટર.
2. 1 લિટર એટલે કેટલા મિલિ થાય? 1000 મિલિ.
3. જ્હાનવી પાસે કેટલા મિલિ પાણી છે?
\( 3 \times 1000 = 3000 \) મિલિ.
4. હાર્દિક પાસે કેટલા મિલિના બૉટલ છે? 200 મિલિ.
5. હાર્દિક પાસે બીજી કેટલી બૉટલ હોય તો તેનું અને જ્હાનવીનું પાણી સરખું થાય તે શોધવા પ્રશ્ન 3 – 4ના જવાબ ઉપયોગમાં લો.
\( \frac{3000}{200} = 15 \) બોટલ.
6. હાર્દિક પાસે 1 બૉટલ છે. તેથી બીજી
\( 15 - 1 = 14 \) બૉટલ હોય, તો તેનું અને જ્હાનવીનું પાણી સરખું થાય.

Exam Tip: એકમોને રૂપાંતરિત કરતી વખતે (લિટરથી મિલી), ગણિતના પગલાંને સ્પષ્ટપણે દર્શાવવા જોઈએ અને અંતિમ જવાબ સુધી પહોંચવા માટે લોજિકલ ક્રમનું પાલન કરવું જોઈએ.

Question 4. આનંદીના કંપાસમાં વીસ લખોટી છે. તેમાંથી અડધી લખોટી પીળા રંગની અને ચોથા ભાગની ગુલાબી છે. આનંદી પાસે કેટલી પીળી અને કેટલી લાલ લખોટી છે?
Answer:
1. આનંદીના કંપાસમાં કેટલી લખોટી છે? 20 લખોટી.
2. 20ની અડધી એટલે કેટલી લખોટી પીળા રંગની છે? 10 લખોટી.
3. 20ની ચોથા ભાગની એટલે કેટલી લખોટી ગુલાબી રંગની છે? 5 લખોટી.
4. આનંદી પાસે કેટલી લાલ લખોટી છે તે શોધવા પ્રશ્ન 1થી 3નો જવાબ ઉપયોગમાં લો.
\( 20 - 10 - 5 = 5 \) લખોટી.

Exam Tip: જ્યારે અપૂર્ણાંકમાં સંખ્યાઓ આપવામાં આવે, ત્યારે કુલ સંખ્યામાંથી દરેક ભાગની ગણતરી સ્પષ્ટપણે દર્શાવવી જોઈએ.

Question 5. શ્યામાના બગીયામાં રેજખી અને ગુલાબની બે-બે હાર છે. દરેક હારમાં સાત-સાત છોડ છે. દરેક છોડ પર એક-એક ફૂલ છે. શ્યામાના બગીચામાં કેટલાં સૂરજમુખી અને કેટલાં ગુલાબ હશે?
Answer:
1. શ્યામાના બગીચામાં સૂરજમુખી અને ગુલાબની કેટલી હાર છે? 2.
2. દરેક હારમાં કેટલા છોડ છે? 7.
3. દરેક છોડ પર કેટલાં ફૂલ છે? 1.
4. શ્યામાના બગીચામાં કેટલાં સૂરજમુખી અને કેટલાં ગુલાબ હશે તે શોધવા પ્રશ્ન 1 અને 2ના જવાબ ઉપયોગમાં લો.
• \( 7 \times 2 = 14 \) સૂરજમુખી.
• \( 7 \times 2 = 14 \) ગુલાબ.

Exam Tip: બગીચામાં છોડની ગણતરી કરતી વખતે, હારની સંખ્યા અને દરેક હારમાં છોડની સંખ્યાનો ગુણાકાર કરવો જોઈએ.

Question 6. કૃષ્ણ કરતાં બલરામ મોય અને જાડા છે. જો બંને એક ત્રાજવામાં બેઠા હોય તો ત્રાજવાનું કયું પલડું ઊંચે જશે?
Answer:
1. કૃષ્ણ કરતાં બલરામ કેવા છે? બલરામ વધુ મોટા અને જાડા છે.
2. કૃષ્ણ અને બલરામમાં કોનું વજન વધારે છે? બલરામનું વજન વધારે છે.
3. કૃષ્ણ અને બલરામમાં કોનું વજન ઓછું છે? કૃષ્ણનું વજન ઓછું છે.
4. જો બંને એક ત્રાજવામાં બેઠા હોય, તો ત્રાજવાનું કયું પલડું ઊંચે જશે તે શોધવા માટે પ્રશ્ન 2 – 3 ના જવાબોનો ઉપયોગ કરો.
કૃષ્ણનું પલડું ઊંચું જશે.

Exam Tip: જ્યારે વજન અને ત્રાજવા સંબંધિત પ્રશ્નો પૂછાય, ત્યારે હળવો પલડું ઉપર જાય અને ભારે પલડું નીચે જાય તે નિયમ યાદ રાખો.

Question 7. મોહસીને થાળીની મદદથી વર્તુળ દોર્યું. તે વર્તુળની અંદર સમીરે વાટકીની મદદથી ત્રણ વર્તુળ દોયાં. સમીરનાં વર્તુળોની અંદર સ્વીટુએ પોતાની બંગડીથી બે-બે વર્તુળ દોય. કહો કુલ કેટલાં વર્તુળ થયાં?
Answer:
1. મોહસીને કેટલાં વર્તુળ દોર્યા? 1 વર્તુળ.
2. તે વર્તુળની અંદર સમીરે કેટલાં વર્તુળ દોર્યા? 3 વર્તુળ.
3. સમીરનાં ત્રણેય વર્તુળોની અંદર સ્વીટુએ કેટલાં વર્તુળ દોર્યા?
\( 3 \times 2 = 6 \) વર્તુળ.
4. કુલ કેટલાં વર્તુળ થયાં તે શોધવા પ્રશ્ન 1, 2, અને 3 ના જવાબનો ઉપયોગ કરો.
\( 1 + 3 + 6 = 10 \) વર્તુળ.

Exam Tip: આવા ગણિતના પ્રશ્નોમાં, દરેક સ્તરે થતી ગણતરીઓને સ્પષ્ટપણે દર્શાવીને કુલ સંખ્યા સુધી પહોંચવું જોઈએ.

Question 6. કૃષ્ણ કરતાં બલરામ મોય અને જાડા છે. જો બંને એક ત્રાજવામાં બેઠા હોય તો ત્રાજવાનું કયું પલડું ઊંચે જશે?
Answer: જો બંને એક ત્રાજવામાં બેઠા હોય, તો કૃષ્ણનું પલડું ઊંચે જશે.
In simple words: If both Krishna and Balram sit on a scale, because Krishna is lighter, his side of the scale will go up.

Exam Tip: Remember that the lighter object causes the scale to rise, while the heavier object causes it to go down.

Question 7. મોહસીને થાળીની મદદથી વર્તુળ દોર્યું. તે વર્તુળની અંદર સમીરે વાટકીની મદદથી ત્રણ વર્તુળ દોયાં. સમીરનાં વર્તુળોની અંદર સ્વીટુએ પોતાની બંગડીથી બે-બે વર્તુળ દોય. કહો કુલ કેટલાં વર્તુળ થયાં?
Answer:
1. મોહસીને એક વર્તુળ દોર્યું.
2. સમીરે તે વર્તુળની અંદર ત્રણ વર્તુળ દોર્યા.
3. સમીરના ત્રણેય વર્તુળોની અંદર સ્વીટુએ બે-બે વર્તુળ દોર્યા, so \( 3 \times 2 = 6 \) વર્તુળ થયા.
4. સ્વીટુએ કુલ 6 વર્તુળ દોર્યા.
5. કુલ વર્તુળની સંખ્યા શોધવા માટે પ્રશ્ન 1, 2, અને 4ના જવાબનો ઉપયોગ કરો: \( 1 + 3 + 6 = 10 \) વર્તુળ.
In simple words: Mohsin drew one big circle. Samir drew three circles inside it. Switu drew two circles inside each of Samir's circles. So, we add them all up to get the total number of circles.

Exam Tip: Break down complex counting problems into smaller, manageable steps to find the total accurately.

લગભગ સરખા :

• વિચિત્ર – ના ગમે તેવા વર્તન કે દેખાવવાળું; તેનો અર્થ છે અનોખું અથવા વિચિત્ર.
• ભેદવું – તોડવું, આરપાર જવું; એટલે કે કોઈ વસ્તુને વીંધી નાખવી.
• ગાભું – નકામું કંપડું ચીંથરું; જેનો મતલબ છે જૂનું કે ફાટેલું કપડું.
• ચૂંથવું – ફેંદી નાખવું, બગાડી નાખવું; એટલે કે કોઈ વસ્તુને ખરાબ કરવી.
• હળવે – ખૂબ ધીમેથી; એટલે કે બહુ જ ધીરેથી.
• અવનવું – નવી જાતનું; તેનો અર્થ છે કંઈક નવું અને અનોખું.

Exam Tip: Learning synonyms helps improve your vocabulary and makes your writing more diverse and engaging.

હસો :
• છગનલાલ : તમે ઘરે મધપૂડા કેમ ઉછેરો છો? મત મધ મળે એટલે?
• મગનલાલ : મધ તો મળે જ. મહેમાન પણ ઓછા આવે.
In simple words: Chhaganlal asked why Maganlal kept beehives at home, thinking it was for honey. Maganlal replied that besides honey, it also meant fewer guests would visit.

Exam Tip: Jokes often use wordplay or unexpected responses for humor; understanding the context helps you grasp the punchline.

શબ્દપોટલી

Std 4 Gujarati Textbook Solutions Chapter 6 ભાઈબંધ મારો બોલ્યો, કુહૂ! Additional Important Questions and Answers

વિશેષ પ્રસ્નોત્તર

નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1.
Answer: બોધરાજના ગજવામાં જીવતો દેડકો, જાતજાતનાં ઈંડાં જેવી ચિત્ર-વિચિત્ર વસ્તુઓ ભરેલી હોય.
In simple words: Bodhraj's pockets always held strange things like a live frog and many different types of eggs.

Exam Tip: When asked about a character's habits, describe their unique actions and possessions as shown in the story.

Question 2. ભીષ્મની માએ ભીષ્મ અને તેના મિત્ર બોધરાજને શું કરવા કહ્યું?
Answer: ભીષ્મની માએ ભીષ્મ અને તેના મિત્ર બોધરાજને સાથે મળીને ગોદામ સાફ કરવા કહ્યું.
In simple words: Bhishma's mother asked Bhishma and Bodhraj, his friend, to clean the warehouse together.

Exam Tip: Pay attention to commands or instructions given by adult characters as they often drive the plot or reveal relationships.

Question 3. બોધરાજ પોતાની જાત પર શા માટે ગુસ્સે થયો?
Answer: બોધરાજે માળાને નિશાન બનાવી ગોફણથી બે વાર પથ્થર ફેંક્યો, પરંતુ નિશાન ખાલી જતાં તે પોતાની જાત પર ગુસ્સે થયો.
In simple words: Bodhraj got angry with himself because he threw stones at the nest twice with his slingshot but missed his target.

Exam Tip: Character emotions are important; identify what triggers them to understand character development.

Question 4. ગોદામમાં કોનો માળો હતો?
Answer: ગોદામમાં કાબરનો માળો હતો.
In simple words: A magpie's nest was found in the warehouse.

Exam Tip: Note key objects and their locations as they can be central to the story's events.

Question 5. ભીષ્મ અને બોધરાજ ગોદામમાંથી માળો ક્યાં લઈ આવ્યા?
Answer: ભીષ્મ અને બોધરાજ ગોદામમાંથી માળો ગેરેજમાં લઈ આવ્યા.
In simple words: Bhishma and Bodhraj moved the nest from the warehouse to the garage.

Exam Tip: Trace the movement of important items or characters to follow the story's sequence.

Question 6. બીજે દિવસે બોધરાજ આવ્યો ત્યારે શું લઈ આવ્યો?
Answer: બીજે દિવસે બોધરાજ આવ્યો ત્યારે દાણાની થેલી ભરીને લઈ આવ્યો.
In simple words: The next day, Bodhraj came back with a bag full of grains.

Exam Tip: Small details about character actions can show a change in their behavior or a shift in the plot.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. વર્ગમાં સૌથી વિચિત્ર છોકરો કોણ હતો? તે શું શું કરતો?
Answer: બોધરાજ વર્ગમાં સૌથી વિચિત્ર છોકરો હતો. તે ગોફણથી નિશાન તાકતો. તે પતંગિયાં અને ભમરી સાથે એવું કરતો કે આપણને કમકમાં આવી જાય. તેના ગજવામાં જીવતો દેડકો, જાતજાતનાં ઈંડાં જેવી ચિત્ર-વિચિત્ર વસ્તુઓ ભરતો.
In simple words: Bodhraj was the strangest boy in class. He used a slingshot to target things. He did awful things to butterflies and bees. His pockets often held a live frog and unusual eggs.

Exam Tip: When describing a character, include specific examples of their actions to illustrate their personality.

Question 2. ભીષ્મના નવા બંગલે બોધરાજ વારંવાર કેમ જતો?
Answer: ભીષ્મનો નવો બંગલો વનરાજીથી ઘેરાયેલો હતો. આથી બોધરાજ ભીષ્મના નવા બંગલે જતો. તેને ત્યાંની વનરાજીમાં શિકાર કરવા માટે ખુલ્લું મેદાન મળતું હતું.
In simple words: Bodhraj often went to Bhishma's new bungalow because it had a lot of greenery around it. This greenery gave him a large, open area where he could practice hunting.

Exam Tip: Connect character actions to their motivations and the environment for a complete answer.

Question 3. બોધરાજને નાનાં-કુમળાં બચ્ચાંને જોઈને શું સમજાયું? તેણે બચ્ચાંને કેવી રીતે પાણી પાયું?
Answer: બચ્ચાં તરસ્યાં છે, તેવું બોધરાજને સમજાયું. તેણે ભીષ્મ પાસે પાણીનો ગ્લાસ મંગાવ્યો. બોધરાજે બચ્ચાંને ટીપે ટીપે પાણી પીવડાવ્યું અને હાથેથી તેમને અડક્યો નહીં.
In simple words: Bodhraj realized the chicks were thirsty. He asked Bhishma for water and then gave it to the chicks drop by drop, making sure not to touch them.

Exam Tip: Focus on moments of empathy or change in a character; they often highlight key themes.

નીચેના વિધાનોમાંથી ખરાં વિધાનો સામે [V] અને ખોટાં વિધાનો સામે [X] ની નિશાની કરો:
Answer:
1. વર્ગમાં ભીખ વિચિત્ર છોકરો હતો. [X]
2. બોધરાજનું નિશાન કદી ખાલી ન જાય. [V]
3. શાળા છૂટે પછી બોધરાજ ક્રિકેટ રમવા જતો. [X]
4. ભીખના પિતાને નોકરીમાં બઢતી મળી. [V]
5. ગોદામમાં અંધારું હતું. [V]
6. ભીખને ગોફણ છોડતાં આવડતું નહીં. [V]
In simple words: We check each sentence to see if it is true or false based on what happened in the story, marking it with a check or a cross.

Exam Tip: Read each statement carefully and compare it directly with the story's events to determine if it is true or false.

નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે તે લખો:
Answer:
1. “તારા ભાઈબંધને માળા પખવાનો ભારે શોખ છે.” – ભીષ્મની મા
2. “એનાં મા-બાપ હમણાં ક્યાં ગયાં હશે?" – બોધરાજ
3. “સમડી બચ્ચાંને ખાઈ જશે." – બોધરાજ
4. “સમડીને મારતો રહેજે." – બોધરાજ
5. “એમનાં મા-બાપને કેવી રીતે ખબર પડશે કે એમનાં બચ્ચાં અહીં છે?” – ભીષ્મ
6. “થોડું પાણી લાવ. બચ્ચાં તરસ્યાં છે.” – બોધરાજ
In simple words: For each sentence, we identify who said it in the story. This helps us understand the characters' thoughts and feelings.

Exam Tip: Knowing who says what can reveal character relationships, perspectives, and key plot points.

કૌસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો :
Answer:
1. બોધરાજના હાથમાં ગોફણ હોય જ.
2. ભીષ્મના પિતાનો બંગલો શહેર ની બહાર હતો.
3. બોધરાજ ભીષ્મના બંગલે અવારનવાર આવતો.
4. ગોદામમાંથી દુર્ગંધ આવતી હતી.
5. સમડી પાંખો પસારીને ભયંકર રીતે તાકી રહી હતી.
In simple words: We choose the best word from the given options to fill in the blank for each sentence, making sure the sentence makes perfect sense.

Exam Tip: Read the entire sentence and consider the context before selecting the most appropriate word to fill in the blank.

નીચેનાં વાક્યોમાં જે ભૂલ હોય તે સુધારીને ફરીથી લખો. ગાઢા અક્ષરે છાપેલ શબ્દ બદલવાનો નથી
Answer:
બોધરાજ ઝાડ નીચે ઊભો રહેતો. (Correction: બોધરાજ ઝાડ નીચે ઊભી રહેતું. -> બોધરાજ ઝાડ નીચે ઊભો રહેતો.)
મારા પિતાને નોકરીમાં બઢતી મળી. (Correction: મારા પિતાને નોકરીમાં બઢતો મળ્યો. -> મારા પિતાને નોકરીમાં બઢતી મળી.)
બોધરાજે બીજો પથ્થર ફેંક્યો. (Correction: બોધરાજે બીજો પથ્થર ફેંકી. -> બોધરાજે બીજો પથ્થર ફેંક્યો.)
બોધરાજે ફરી ગોફણ ઉપાડી. (Correction: બોધરાજે ફરી ગોફણ ઉપાડ્યું. -> બોધરાજે ફરી ગોફણ ઉપાડી.)
ત્યાં કાબરનાં બચ્ચાં છે. (Correction: ત્યાં કાબરનાં બચ્યું છે. -> ત્યાં કાબરનાં બચ્ચાં છે.)
In simple words: We find and correct grammatical errors or incorrect word forms in the sentences, making sure not to change the bolded words.

Exam Tip: Pay close attention to gender, number, and verb conjugations when correcting sentences in Gujarati.

ફરી તોફાન કરીએ? 'ઍક તોફાની બારકસ ...’

Question 1. જોડીમાં બેસો. વાર્તા વાંચો અને સાથે મળીને પ્રશ્નોના જવાબ લખો.
Answer: બોતડાંએ આજે પહેલી વાર રણ પાર કરવાનું હતું. પ્રવાસ કરવાનો હતો. તેથી આખો પરિવાર ખુશ હતો. સૌથી આગળ ઊંટ ચાલતો હતો. વચ્ચે ત્રણ બાળકો અને છેલ્લે તેમની મમ્મી. થોડુંક ચાલ્યા પછી ઊંટે પાછળ વળીને જોયું અને પૂછ્યું. “અરે, આપણે ચાર કેમ? એકાદ બોતડું રહી ગયું છે કે શું?” ઊંટડી કહે, “તમે પોતાને તો ગણો!"
In simple words: The young camel (botda) had to cross the desert for the first time, making the whole family happy. The father camel led, followed by three young ones and the mother camel. The father camel looked back, asking why there were only four of them, wondering if a young one was left behind. The mother camel told him to count himself too.

Exam Tip: For narrative questions, clearly outline the setting, characters, and the sequence of events as described in the passage.