GSEB Class 4 Gujarati Textbook Solutions Chapter 4 સિંહ ઘૂઘવે, બકરો ભાગે

આવોઍક મજાનું ગીતડું ગાઈએ અને હા, ગાતાં ગાતાં હરણાં બનીને નાચવા-કૂદ્વાની મજા પણ લઈએ : હરણાં

સુંદર વનમાં વસતાં હરણાં,
ઝરણાંનાં જલ પીતાં હરણાં,
લીલાં તરણાં ચરતાં હરણાં,
અદ્ભુત રમણા કરતાં હરણાં !
હેતભર્યા શાં હીંચે હરણાં !
રંગભર્યા શાં નાચે હરણાં!
દર્શનથી દિલે ખેંચે હરણાં!
અંતરમાં રસ સીંચે હરણાં!
વ્હાલાં ઓ મનહરણાં હરણાં!
છે નાજુક ને નમણાં હરણાં!
રમવા આંગણ આવો, હરણાં !
લહાવો વનનો લાવો, હરણાં!

હરણાંની જેમ ચાર લાંબા કૂદકા એટલે કે ચાર મોટી છલાંગ મારો. હરણાં જેવી છલાંગને ‘હરણફાળ' પણ કહેવાય એ તમને ખબર છે? હવે આપણે બીજાં પ્રાણી-પક્ષીઓને પણ યાદ કરીએ. આવું મોટા ભાગે કોણ કરે? ‘બ’માંથી પ્રાણી-પક્ષીનો ક્રમ-અક્ષર ( ) માં લખો :

'અ' અને 'બ' વિભાગને જોડો.
Answer:
1. રંગ બદલી શકે - (ખ) કાચિંડો
2. લાંબો સમય પાણી વગર રહી શકે - (ગ) ઊંટ
3. ઊંધું લટકીને ઊંઘે - (બ) ચામાચીડિયું
4. માણસની જેમ બોલી શકે - (છ) પોપટ
5. રાત્રે પણ જોઈ શકે - (અ) ઘુવડ
6. પીંછાં ફેલાવી કળા કરે - (ઝ) મોર
7. ગંધ પારખી વસ્તુ શોધી કાઢે - (ક) કૂતરું
8. પાણી અને જમીન બંને જગ્યાએ જીવી શકે - (ટ) કાચબો
9. એક ડાળ પરથી બીજી ડાળ પર કૂદી શકે - (ચ) વાંદરો
10. બે કટકા થાય તોય જીવતું રહે - (ઘ) અળસિયું
In simple words: Match the animal's special ability from the first list with the correct animal from the second list.

Exam Tip: Read both lists carefully before matching. Some animals might have multiple traits, but only one best fit will be available.

આપણે હવે વાર્તા સાંભળવી છે ને? આ વાર્તામાં બકરીનો શિકાર કરીને સિંહ ખાઈ જતો હશે કે જુદું થતું હશે? જોઈએ તો ખરા! વાર્તા સાંભળો-વાંચો.

વાતચીત :

Question 1. તમે સિંહણ હોત તો તમે છેલ્લે શું કર્યું હોત?
Answer: જો હું સિંહણ હોત તો, મેં છેલ્લે બકરાને નાની-મોટી શિક્ષા કરી હોત. આ રીતે તે ફરી ક્યારેય ખોટું ન કરે.
In simple words: If I were the lioness, I would have disciplined the goat in the end to teach it a lesson.

Exam Tip: When imagining yourself in a story, consider the character's nature and the moral lessons involved.

Question 2. અલગ અલગ જાતિનાં પ્રાણીને સાથે રહેતાં-રમતાં તમે જોયાં છે? તમારો અનુભવ કહો.
Answer: હા, મેં કૂતરા અને બિલાડીને અમારા ફળિયામાં સાથે રમતાં જોયા છે. તેઓ કદી ઝઘડતા નહોતા, સાથે રહેતા અને સાથે જ ફરવા પણ જતા જોયા છે. આ તેમનો સુંદર સંબંધ દર્શાવે છે.
In simple words: Yes, I have seen dogs and cats playing together in our yard. They never fought and often walked around together.

Exam Tip: Personal experiences add depth to your answers, so use clear, descriptive language to share them.

Question 3. તમે કૂતરો, બિલાડી, ગાય, ભેંસ કે બીજા કોઈ પ્રાણીને રમાડો ત્યારે શું શું કરો?
Answer: હું હેતથી તેમના શરીર પર હાથ ફેરવું છું, તેમને ભાવતો ખોરાક પણ ખવડાવું છું. આ રીતે હું તેમને પ્રેમ દર્શાવું છું.
In simple words: When I play with animals, I gently stroke them and give them their favorite food.

Exam Tip: Focus on actions that show care and affection when describing how you interact with pets.

Question 4. મોટા ભાઈ કે બહેનની આજ્ઞા માનવી જોઈએ? શા માટે?
Answer: મોટા ભાઈ કે બહેનની આજ્ઞા માનવી જ જોઈએ, કારણ કે તે હંમેશા આપણા હિતની હોય છે. તેઓ આપણું ભલું ઈચ્છે છે.
In simple words: We should always listen to our elder siblings because they always want what is best for us.

Exam Tip: Emphasize respect and trust when discussing why one should follow elder siblings' advice.

Question 5. તમે કોનું કોનું કહ્યું માનો છો? કેમ?
Answer: અમે માતાપિતા, શિક્ષકનું કહ્યું માનીએ છીએ, કારણ કે તેમની દરેક વાત અમારા હિતની હોય છે. તેઓ અમને સાચો રસ્તો બતાવે છે.
In simple words: We listen to our parents and teachers because all their advice is for our benefit.

Exam Tip: Always include parents and teachers when asked about people whose advice you follow, as they are key figures in guidance.

[નોંધ: વિધાર્થીઓએ ઉપરના પ્રશ્નોના ઉત્તર પોતાની રીતે આપવા.]

તમે વાર્તા સાંભળવાની મજા માણી. હવે વાર્તાને યાદ કરતાં કરતાં એક શબ્દમાં પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

Question 1. (1) બકરીનું બચ્ચું અને સિંહનું બચ્ચું ખરેખર એકબીજાનાં ભાઈ હતાં? (2) લવારાને કોણે ઊછેર્યું? (3) કોનું બચ્ચું શિકારી ન હતું? (4) બકરી અને સિંહના બચ્ચાંમાંથી કોનું બચ્ચું નાનું લાગતું હતું? (5) આ વાર્તામાંથી એક માનવાચક શબ્દ શોધીને લખો.
Answer:
(1) ના
(2) સિંહણે
(3) બકરીનું બચ્ચું
(4) સિંહનું
(5) મોટા ભાઈ
In simple words: Answer each question about the story with a single word or a very short phrase.

Exam Tip: For one-word answers, extract the most direct and precise response from the story.

વાર્તાના આધારે વાક્ય ખરું કે ખોટું છે તે કહો. ખરું હોય તો સિંહની જેમ ગર્જના કરો અને ( ) માં ‘હા...’ લખો. ખોટું હોય તો બકરીની જેમ બોલો અને () માં ‘બેં....બે લખો :

Question 1. સિંહે બકરીના બચ્ચાને પકડવું.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: The lion did catch the goat's kid.

Exam Tip: For true statements based on the story, choose the 'હા' option.

Question 2. સિંહને થયુ કે આ બચ્ચું સિંહણને ગમશે.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: The lion thought its mate would like the cub.

Exam Tip: Reflect the lion's thought process accurately from the story.

Question 3. બકરીના બચ્ચાને જોઈને સિંહણને થયું, પતિદેવ આ સરસ ભોજન લાવ્યા છે.
Answer: (બેં...બેં)
In simple words: The lioness did not think the goat's kid was food.

Exam Tip: Be careful to identify what actually happened versus what a character might have initially thought.

Question 4. બકરીનું બચ્ચું નાનું હતું તેથી સિંહણે તેને સ્વીકારી.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: The lioness accepted the small goat kid.

Exam Tip: Confirm details like the size and acceptance of the kid from the narrative.

Question 5. થોડા દિવસમાં બકરીનું બચ્ચું કદાવર બની ગયું.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: The goat's kid grew large within a few days.

Exam Tip: Pay attention to the transformation and growth of characters in the story.

Question 6. કદાવર બકરાને સિંહણ ‘મોટા ભાઈ કહેતી હતી.
Answer: (બેં...બેં)
In simple words: The lioness did not call the large goat 'big brother'.

Exam Tip: Double-check how characters address each other in the story.

Question 7. એકવાર મોટિયો હાથીની પાછળ પડ્યો.
Answer: (બેં...બેં)
In simple words: Motiyo did not chase after the elephant.

Exam Tip: Recall which character was chasing the elephant to answer correctly.

Question 8. મોટિયાએ નાનિયાને હાથી પર હુમલો કરતાં રોક્યો, તે સિંહણને ન ગમ્યું.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: Motiyo stopped Naniyo from attacking the elephant, and the lioness was displeased.

Exam Tip: Remember the reactions of all characters involved in key events.

Question 9. હાથીએ નાનિયાનો ભુક્કો બોલાવી દીધો.
Answer: (બેં...બેં)
In simple words: The elephant did not crush Naniyo.

Exam Tip: Confirm the actual outcome of the interaction between Naniyo and the elephant.

Question 10. બકરો જંગલમાંથી જતો રહ્યો.
Answer: (હા...ઉ)
In simple words: The goat left the forest.

Exam Tip: Recall the final event regarding the goat's departure from the jungle.

'બકરીના દુઃખી બચ્ચાએ ગર્જના કરી' એમ કહું તો તમને સારું લાગે કે ખોટું? તો આપેલો શબ્દ કયા વાક્યમાં ખોટી રીતે વપરાયો છે તે શોધીને તેની નીચે લીટી કરો તથા વાર્તામાં જ્યાં જ્યાં એ શબ્દ આવતો હોય ત્યાં તેના ફરતે ( ) કરો:

Question 1. આશા:
(અ) રાજાએ મંત્રીને આજ્ઞા કરી, 'ચોર શોધી કાઢો.'
(બ) શિક્ષકે શીતલને આજ્ઞા કરી કે તું બહુ મહેનતુ છે.
Answer: (અ) રાજાએ મંત્રીને આજ્ઞા કરી, 'ચોર શોધી કાઢો.' (Correct use of 'આજ્ઞા')
(બ) શિક્ષકે શીતલને આજ્ઞા કરી કે તું બહુ મહેનતુ છે. (Incorrect use of 'આજ્ઞા' instead of 'આશા')
In simple words: Identify the sentence where the word 'આજ્ઞા' (command) is used incorrectly instead of 'આશા' (hope or wish).

Exam Tip: Pay attention to the subtle differences in meaning between similar-sounding words in Gujarati.

Question 2. અનાદર:
(અ) સચિન ક્યારેય ગુરુની આજ્ઞાનો અનાદર કરતો નથી.
(બ) ભાઈ આવતાં જ હેમંત ઊભો થઈ ગયો. આમ તેણે ભાઈનો અનાદર કર્યો.
Answer: (અ) સચિન ક્યારેય ગુરુની આજ્ઞાનો અનાદર કરતો નથી. (Correct use of 'અનાદર')
(બ) ભાઈ આવતાં જ હેમંત ઊભો થઈ ગયો. આમ તેણે ભાઈનો અનાદર કર્યો. (Incorrect use of 'અનાદર', as standing up shows respect, not disrespect)
In simple words: Find the sentence where 'અનાદર' (disrespect) is used wrongly, as the action described actually shows respect.

Exam Tip: Understand the context of the sentence to determine if a word is used appropriately or not.

[નોંધ: વિધાર્થીઓએ વાર્તામાં જ્યાં જ્યાં એ શબ્દ આવતો હોય ત્યાં તેના પર કરવું.]

આપેલા પ્રસ્તો માટેનો ઉત્તર કૌંસમાંથી શોધો. તમને જે તરત આવડી જાય એ ખાલી જગ્યા પહેલાં ભરી લો.

Question 1. (1) મમરાના લાડવા પર ધોકો મારીએ તો તેનું શું થાય? (2) જો તમે દરરોજ દૂધ, લીલાં શાકભાજી, ફળ વગેરે પૌષ્ટિક ખોરાક ખાઓ તો તમે કેવાં થઈ જાઓ? (3) બીજાને સમજાવવા માટે તમારે કેવી રીતે વાત કરવી જોઈએ? (4) જગને કેવી રીતે વાત કરી જેથી મગન ડરી ગયો? (5) તરસ્યા કાગડાને કોઈ જગ્યાએથી પાણી ન મળ્યું તેથી તેને શું થયું? (6) તમને સૌથી વધુ ગમતી વસ્તુ તમે કેવી રીતે સાચવશો? (7) પ્રવાસમાં જવાની મંજૂરી મળતાં ઝુબેર કેવો દેખાતો હતો? (8) વાઘ કેવું પ્રાણી છે?
Answer:
(1) મમરાના લાડવા પર ધોકો મારીએ તો તેનું શું થાય? – ભુક્કો બોલી જાય
(2) જો તમે દરરોજ દૂધ, લીલાં શાકભાજી, ફળ વગેરે પૌષ્ટિક ખોરાક ખાઓ તો તમે કેવાં થઈ જાઓ? – હૃષ્ટપુષ્ટ
(3) બીજાને સમજાવવા માટે તમારે કેવી રીતે વાત કરવી જોઈએ? – ચોખવટથી
(4) જગને કેવી રીતે વાત કરી જેથી મગન ડરી ગયો? – ઉશ્કેરાઈને
(5) તરસ્યા કાગડાને કોઈ જગ્યાએથી પાણી ન મળ્યું તેથી તેને શું થયું? – હતાશા
(6) તમને સૌથી વધુ ગમતી વસ્તુ તમે કેવી રીતે સાચવશો? – જીવની જેમ
(7) પ્રવાસમાં જવાની મંજૂરી મળતાં ઝુબેર કેવો દેખાતો હતો? – ખુશખુશાલ
(8) વાઘ કેવું પ્રાણી છે? – ઝનૂની
In simple words: Fill in the blanks with the correct words from the provided options, choosing the best fit for each statement.

Exam Tip: Read all options before filling, as some might seem plausible but only one is the most accurate fit.

અરે ! જુઓ, જુઓ. તમને ગીતડું ગવડાવવા હરણફાળ ભરતાં હરણાં આવી ગયાં છે. ગીતડું ગાવા તૈયાર થઈ જાઓ.

'બ' વિભાગનાં વાક્યો સાથે 'અ' વિભાગનાં વાકયોનો અર્થ બંધબેસતો થાય છે તેનો ક્રમ ( ) માં લખો :

'અ' અને 'બ' વિભાગને જોડો.
Answer:
1. મારી મમ્મી મને બહુ હેત કરે છે. - (1) હૃષ્ટપુષ્ટ ગલૂડિયું જોઈ મને વહાલ ઊભરાયું.
2. એકાએક ડાઘિયો કૂતરો સામે આવ્યો તો હું ચોંકી ગયો. - (3) ટેબલનું ખાનું ખોલતાં જ વંદો જોઈ મીના ચમકી ગઈ.
3. ચકલીના માળાને ફેંકી દેતાં મારો જીવ ચાલ્યો નહીં. - (2) ઘરમાં સાપ નીકળ્યો પણ તેને મારી નાખવા મારું મન માન્યું નહિ.
4. દરિયાનાં મોજાંના સપાટાથી તે તણાઈ ગયો. - (5) પવનના જોરદાર ધક્કાથી વડલો પડી ગયો.
5. બિલાડીઓને સામસામાં ઘુરકિયાં કરતી જોઈ કૂતરું ત્યાંથી ભાગી ગયું. - (4) ગુસ્સે થયેલા ભીમે જોરથી બૂમ પાડી તે સાથે જ રાક્ષસો છૂ થઈ ગયા.
In simple words: Match each sentence from section 'અ' with the sentence from section 'બ' that conveys a similar meaning or idea.

Exam Tip: Understand the core emotion or event in each sentence to make the correct match.

પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. સિંહનો જીવ કેમ ન ચાલ્યો?
Answer: બકરીના બચ્ચાને મારી નાખવા માટે સિંહનો જીવ ન ચાલ્યો, કારણ કે તેને દયા આવી. તેને મનમાં થયું કે ‘જેમ મારું બચ્ચું મને વહાલું છે, તેમ સૌને પોતાનું બચ્ચું વહાલું હોય. હું આને સિંહણ પાસે લઈ જાઉં, ત્યાં તે મારા બચ્ચા સાથે રમશે અને મોટું થશે."
In simple words: The lion couldn't kill the goat's kid because it felt compassion. It thought that just as its own cub was dear to it, every creature's offspring is dear to them, so it decided to take the kid to the lioness to play with its own cub and grow up.

Exam Tip: When explaining character motivation, provide both the emotional reason and the logical thought process if available in the story.

Question 2. સિંહ-સિંહણ બકરીના બચ્ચાને પોતાના સંતાનની રે જેમ સાચવતાં હતાં? કેવી રીતે ખબર પડી?
Answer: હા, સિંહ-સિંહણ બકરીના બચ્ચાને પોતાના સંતાનની જેમ સાચવતાં હતાં. બંને બચ્ચાં સાથે સાથે દૂધ પીતાં, સાથે રમતાં અને આનંદ કરતાં. તેમને રમતાં જોઈને સિંહ-સિંહણ ખુશ થતાં. આ બધું દર્શાવે છે કે તેઓ તેને પોતાના બાળક જેમ પ્રેમ કરતા હતા.
In simple words: Yes, the lion and lioness cared for the goat's kid like their own. This was evident because both cubs drank milk together, played together, and the lion and lioness were happy watching them.

Exam Tip: Support your answer with specific examples of actions and feelings from the story.

Question 3. સિંહણે બકરાનું નામ 'મોટિયો' શા માટે પાડ્યું હશે?
Answer: બકરીનું બચ્ચું સિંહણને ધાવીને હૃષ્ટપુષ્ટ થઈ ગયું હતું. તે કદાવર બકરો બની ગયો હતો. તેની આગળ સિંહનું બચ્ચું પણ નાનું લાગતું હતું. આથી સિંહણે બકરાનું નામ 'મોટિયો' પાડ્યું હશે. આ નામ તેના કદને કારણે આપવામાં આવ્યું હતું.
In simple words: The lioness named the goat's kid 'Motiyo' because it grew strong and large by drinking her milk, making the actual lion cub appear smaller in comparison.

Exam Tip: Explain the reason behind character names by linking them to their physical characteristics or traits in the story.

Question 4. હાથી સામે ધસી જતા નાનિયાને મોટિયાએ પાછા ફરવાની સલાહ કેમ આપી હશે?
Answer: 'નાનિયો' એ સિંહનું બચ્યું હતું. 'મોટિયો' એ બકરીનું બચ્ચું હતું. આથી 'નાનિયો' ઝનૂની હતું અને મોટિયો' બીકણ હતું. હાથી આગળ મોટિયાનું ગજુ નહિ. આથી હાથી સામે ધસી જતા નાનિયાને મોટિયાએ પાછા ફરવાની સલાહ આપી હશે. તેણે નાનિયાની સુરક્ષાની ચિંતા હતી.
In simple words: Motiyo advised Naniyo to turn back from the elephant because Naniyo (the lion cub) was fierce, while Motiyo (the goat kid) was timid and knew they couldn't stand against an elephant. Motiyo worried about Naniyo's safety.

Exam Tip: When analyzing character advice, consider the nature of both characters involved and the potential dangers of the situation.

Question 5. મોટિયાએ નાનિયાને રોક્યો તે સારું કર્યું કે ખરાબ? કેમ?
Answer: મોટિયાએ નાનિયાને રોક્યો તે સારું કર્યું નહીં, કારણ કે નાનિયો સિંહનું બચ્ચું હતું. તે સ્વભાવે ઝનૂની હતું. તે હાથી સાથે બાથ ભીડી શકે તેમ હતું. આમ, મોટિયાએ તેની ક્ષમતાને ઓછી આંકી.
In simple words: Motiyo stopping Naniyo was not a good idea because Naniyo, being a lion cub, was naturally fierce and capable of fighting an elephant. Motiyo underestimated Naniyo's strength.

Exam Tip: Evaluate character actions based on their true nature and capabilities, not just appearances.

Question 6. બકરો શા માટે જતો રહ્યો?
Answer: સિંહણે બકરાને કહ્યું, 'બેટા ! તું બધી બાબતમાં હોંશિયાર છે, પણ તારી અને અમારી જાત જુદી છે. હવે તું ડાહ્યો થઈને બકરાના ટોળામાં જા.' આ વાત બકરો સમજી ગયો અને જતો રહ્યો. તે સમજ્યો કે તેનું સ્થાન તેના પોતાના સમાજમાં છે.
In simple words: The goat left because the lioness explained that despite his cleverness, their species were different, and he should join a herd of goats. The goat understood this and departed.

Exam Tip: Focus on the direct conversation and the underlying reasoning for character decisions in the narrative.

Question 7. છેવટે બકરો શું સમજી ગયો?
Answer: છેવટે બકરો સમજી ગયો કે પોતે બકરો છે. હવે સિંહનું બચ્ચું સિંહ થયું છે, તેથી કોઈ દિવસ તેને પણ તે પૂરો કરી નાખશે. તે પોતાની સલામતી અને જાતિનો ભેદ સમજી ગયો.
In simple words: The goat finally understood that it was a goat, and the lion cub had grown into a lion, meaning one day the lion might kill him. He realized the difference in their species and its own safety.

Exam Tip: Highlight the goat's final realization about its identity and the potential danger from the grown lion.

Question 8. સિંહણે બકરાને આવું કહ્યું હતું? 'હા' કે 'ના' લખો.
Answer:
1. સિંહ તો ગમે તેટલા મોટા પ્રાણી પર હુમલો કરે જ. (ના)
2. મોટો થયેલો સિંહ બકરા, હાથી કે કોઈ પણ પ્રાણીને મારી શકે. (ના)
3. અમે અને તમે પ્રાણીઓ છીએ એટલે જાતભાઈઓ જ કહેવાઈએ. (ના)
4. તું પણ મારો દીકરો છે, તને જવાનું કહેતાં મારો જીવ ચાલતો નથી. (ના)
5. તું મારી વાત સમજ અને તું તારા જાતભાઈઓ પાસે જતો રહે. (હા)
6. કોઈ દિવસ તે તને અને હાથીને સપાટામાં લઈ પૂરા કરી નાખશે. (હા)
In simple words: Indicate whether the lioness said each statement to the goat by writing 'હા' (yes) or 'ના' (no).

Exam Tip: Carefully recall the exact dialogues between the lioness and the goat to distinguish what was said from what was not.

Question 9. મોટિયાએ નાનિયાને રોક્યો એ વાત નનિયાએ કઈ રીતે કહી હોત? (અધૂરી વાત પૂરી કરો.)
Answer: 'મા, અમે રમતાં રમતાં ઘણે દૂર જતાં રહ્યાં. ત્યાં હાથીઓનું ઝુંડ હતું.' હું તો ઘૂરકતું હાથી સામે જવા લાગ્યું, પણ આ મોટા ભાઈ મોટિયો? મને કહે, 'અરે મૂર્ખ! તું વળી બળિયા સાથે બાથ ભીડવા ક્યાં તૈયાર થયો?' હું મોટા ભાઈની આજ્ઞાનો અનાદર કરી શક્યો નહિ, તેથી પાછો ફર્યો. આ રીતે નાનિયાએ મોટિયાની સલાહનો પ્રસંગ વર્ણવ્યો.
In simple words: Naniyo would have told the story like this: "Mom, we went far while playing, and there was a herd of elephants. I started growling at an elephant, but my big brother Motiyo stopped me, saying, 'Fool! Why are you ready to fight with such a strong one?' I couldn't disobey my big brother, so I turned back."

Exam Tip: When completing a dialogue, maintain the character's voice and personality, and ensure the story flows logically.

કોણ બોલી શકે?

Question 1. (1) સિંહ શિકાર નહિ મળે તો હું શું કરીશ? (2) બકરી: અરેરે ! મારું બચ્ચું ક્યાં ખોવાઈ ગયું હશે? (3) બકરીનું બચ્ચું: મને જીવતું રાખવા બદલ આપનો ખૂબ ખૂબ આભાર ! (4) સિંહણ: હું એમ માની લઈશ કે મારે એક નહીં બે બચ્ચાં છે. (5) હાથી: આ તો મને જોઈને ઘૂરકી રહ્યું છે, ક્યાંક મારા પર હુમલો તો નહિ કરે ને! (6) સિંહનું બચ્ચું: મને રોક્યો ન હોત તો હાથીડાને પૂરો જ કરી નાખત.
Answer:
(1) સિંહ શિકાર નહિ મળે તો હું શું કરીશ? - સિંહ
(2) બકરી: અરેરે ! મારું બચ્ચું ક્યાં ખોવાઈ ગયું હશે? - બકરી
(3) બકરીનું બચ્ચું: મને જીવતું રાખવા બદલ આપનો ખૂબ ખૂબ આભાર ! - બકરીનું બચ્ચું
(4) સિંહણ: હું એમ માની લઈશ કે મારે એક નહીં બે બચ્ચાં છે. - સિંહણ
(5) હાથી: આ તો મને જોઈને ઘૂરકી રહ્યું છે, ક્યાંક મારા પર હુમલો તો નહિ કરે ને! - હાથી
(6) સિંહનું બચ્ચું: મને રોક્યો ન હોત તો હાથીડાને પૂરો જ કરી નાખત. - સિંહનું બચ્ચું
In simple words: Identify who would likely say each of the given statements based on their role and personality in the story.

Exam Tip: Recall each character's actions, emotions, and thoughts throughout the story to correctly attribute their speech.

વાક્યોને વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવો. ત્યારબાદ થોડી વિગતો ઉમેરી વાર્તા બનાવો :

Question 1. (1) બકરીનું બચ્ચું સિંહના બચ્ચા સાથે ઊછરવા લાગ્યું. (2) હાથીઓને જોઈ સિંહનુ બન્યુ ઉશ્કેરાઈ ગયું. (3) શિકાર ન મળતાં સિંહ હતાશ થઈ ગયો. (4) સિંહનું બચ્ચું અને બકરો રમત રમતમાં ખૂબ આગળ ચાલ્યાં ગયાં.
Answer:
સાચો બેટો-ખોટો બેટો
સિંહણે બચ્ચાને જન્મ આપ્યો.
સિંહ તેના ખોરાક માટે વનમાં શિકાર કરવા જતો.
એક દિવસ સિંહ શિકાર કરવા વનમાં ગયો.
1 – શિકાર ન મળતાં સિંહ હતાશ થઈ ગયો.
એટલામાં એની નજર બકરીના બચ્ચા પર પડી.
સિંહે બકરીના બચ્ચાને પકડયું.
સિંહને દયા આવી, તેને મારતાં તેનો જીવ ચાલ્યો નહિ.
સિંહને મનમાં થયું, “જેમ મારું બચ્ચું મને વહાલું છે, તેમ સૌને પોતાનું બચ્ચું વહાલું હોય.”
સિંહણે પણ બકરીના બચ્ચાને આવકાર્યું.
2 – બકરીનું બચ્ચું સિંહના બચ્ચા સાથે ઊછરવા લાગ્યું.
બકરીનું બચ્ચું હૃષ્ટપુષ્ટ થયું, બંને સાથે રમતાં.
એક દિવસની વાત છે.
3 – સિંહનું બચ્યું અને બકરો રમત રમતમાં ખૂબ આગળ ચાલ્યાં ગયાં.
તેઓએ હાથીઓનું ટોળું જોયું.
4 – હાથીઓને જોઈ સિંહનું બચ્ચું ઉશ્કેરાઈ ગયું.
બકરીના બચ્ચાએ તેને શાંત પાડતાં કહ્યું, 'હાથીઓ સાથે બાથ ભીડવાનું આપણું ગજું નહિ.'
સિંહનું બચ્ચું બકરીના બચ્ચાને મોટા ભાઈ માની આદર આપતું, તેથી કાંઈ બોલ્યું નહિ.
બંને સિંહણ પાસે આવ્યાં અને બધી વિગતે વાત કરી.
સિંહણે બકરીના બચ્ચાને તેની ઓળખ કરાવી અને તેને ચેતવણી પણ આપી.
બકરો સમજી ગયો.
5 – બકરો પોતાના જાતભાઈઓ સાથે ભળી ગયો.
In simple words: Arrange the story events in the correct sequence and elaborate to create a complete narrative. Start from the lioness giving birth, the lion's hunt, its compassion for the goat kid, the upbringing of both cubs, their encounter with elephants, and the final separation.

Exam Tip: To create a complete story from jumbled sentences, identify the beginning, middle, and end, and then add descriptive details to connect the events smoothly.

ચાલો, ફરી હરણાં સાથે આવી ગયું છે ગીતડું સુંદર વનમાં વસતાં હરણાં..

અભિનય સાથે બોલો

Question 1. મને કુદરતી રીતે તેના પર હેત ઊપજ્યુ.
Answer: કુદરતી રીતે તેના પર હેત ઊપજ્યુ.
In simple words: I naturally felt affection for it.

Exam Tip: When asked to act out a dialogue, understand the emotion and intent behind the words.

Question 2. અરે મૂર્ખ! તું વળી બળિયા સાથે બાથ ભીડવા ક્યાં તૈયાર થયો?
Answer: અરે મૂર્ખ! તું બળિયા સાથે બાથ ભીડવા ક્યાં તૈયાર થયો?
In simple words: Oh fool! Why are you ready to fight with such a strong one?

Exam Tip: Convey the urgency and warning in your tone and gestures.

Question 3. તમે બંને અત્યાર સુધી ક્યાં હતાં?
Answer: તમે બંને અત્યાર સુધી ક્યાં હતાં?
In simple words: Where have you two been until now?

Exam Tip: Show concern and a slight hint of bewilderment in your expression.

Question 4. એ તો સારું થયું કે મને સારી બુદ્ધિ સૂઝી, નહિતર મારા ભાઈનો આજે ભુક્કો બોલી જવાનો હતો.
Answer: એ તો સારું થયું કે મને સારી બુદ્ધિ સૂઝી, નહિતર મારા ભાઈનો આજે ભુક્કો બોલી જવાનો હતો.
In simple words: It's a good thing I got a wise idea, otherwise my brother would have been crushed today.

Exam Tip: Express relief and a sense of gravity, emphasizing the near-miss.

[નોંધઃ વિધાર્થીઓએ અભિનય સાથે ઉપરનાં વાક્યો બોલવાં.]

જૂથકાર્ય કરો. 'સાચો બેટો- ખોટો બેટો' વાર્તા નાટકની જેમ તૈયાર કરી વર્ગમાં ભજવો :

[નોંધઃ વિધાર્થીઓએ આ પ્રવૃત્તિ શિક્ષકભાઈ-બહેનની સૂચના પ્રમાણે વર્ગમાં કરવી.]

પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો

Question 1. તમને સિંહ સારો લાગ્યો કે ખરાબ? કેમ?
Answer: મને સિંહ સારો લાગ્યો, કારણ કે તેને દયા આવી. તેણે બકરીના બચ્ચાને મારી નાખ્યું નહિ. તેની દયાભાવના પ્રશંસનીય હતી.
In simple words: I liked the lion because it showed compassion and did not kill the goat's kid.

Exam Tip: Always justify your opinion with specific reasons from the story.

Question 2. સિંહણે બકરીના બચ્ચાને ઉછેરીને સારું કર્યું કે ખોટું? કેમ?
Answer: સિંહણે બકરીના બચ્ચાને ઉછેરીને સારું કર્યું, કારણ કે તે પણ ધાવતું બાળ હતું, એટલે તે સિંહણના બચ્ચા સાથે મોટું થયું. આ દર્શાવે છે કે સિંહણ દયાળુ અને માયાળુ હતી.
In simple words: The lioness did a good thing by raising the goat's kid because it was also a nursing infant, so it grew up alongside her own cub, showing her kindness.

Exam Tip: Highlight the positive aspects of the lioness's actions and link them to her character traits.

Question 3. ‘સિંહ દયાળુ હતો’ – એવું ક્યા પ્રસંગના આધારે કહી શકાય?
Answer: સિંહ શિકારની શોધમાં હતો. એને કોઈ પ્રાણી ન દેખાતાં તે હતાશ થઈને બેઠો હતો. એવામાં એને બકરીનું બચું દેખાયું. સિંહે તેને પકડી લીધું, પરંતુ મારતાં તેનો જીવ ચાલ્યો નહિ. વળી, તે પોતાના બચ્ચા સાથે રમે અને મોટું થાય એમ વિચારીને તે બચ્ચાને સિંહણ પાસે લઈ આવ્યો. આ પ્રસંગના આધારે કહી શકાય કે સિંહ દયાળુ હતો.
In simple words: The lion was searching for prey and became disheartened when he found none. He spotted a goat kid, caught it, but couldn't bring himself to kill it. Instead, thinking it could play and grow with his own cub, he brought it to the lioness. This incident shows the lion was compassionate.

Exam Tip: Describe the entire sequence of events that demonstrate the lion's compassion, from capture to bringing the cub home.

Question 4. સિંહણે બકરીના બચ્ચાને બકરાંના ટોળા સાથે જવા કેમ કહ્યું હશે?
Answer: સિંહણનું બચ્ચું ઝનૂની હતું, જ્યારે બકરીના બચ્ચાની જાત જુદી હતી. આથી, ખરો સિંહ બનેલ સિંહનું બચું બકરીના બચ્ચાને કોઈક દિવસ મારી પણ નાખે – એવું સમજીને સિંહણે બકરીના બચ્ચાને બકરાંના ટોળા સાથે જવા કહ્યું હશે. તે બકરીના બચ્ચાની સુરક્ષા માટે ચિંતિત હતી.
In simple words: The lioness's cub was fierce, and the goat's kid was of a different species. The lioness feared that the grown lion cub might eventually kill the goat's kid, so she told the goat's kid to join a herd of goats for its safety.

Exam Tip: Focus on the instinctual differences between the species and the lioness's protective concern for the goat kid.

Question 5. હાથીનો શિકાર કોણ કોણ કરી શકે?
Answer: બકરીનું બચ્ચું હાથીનો શિકાર કરી શકે નહિ. હાથીનો શિકાર સિંહ, વાઘ, દીપડા જેવાં જંગલી પ્રાણીઓ જ કરી શકે. આ મોટા અને શક્તિશાળી પ્રાણીઓ જ હાથીનો સામનો કરી શકે છે.
In simple words: A goat's kid cannot hunt an elephant. Only large wild animals like lions, tigers, and leopards can hunt elephants.

Exam Tip: Name specific predators known for hunting large prey when asked about such capabilities.

Question 6. બકરીનું બચ્ચું બકરાંના ટોળા ભેગું ગયા પછી શું થયું હશે?
Answer: બકરીનું બચ્ચું બકરાંના ટોળા ભેગું ગયા પછી બકરી જ બની ગયું હશે. તે બકરાંઓ સાથે ભળીને તેમનું જીવન જીવવા લાગ્યું હશે.
In simple words: After the goat's kid joined the herd of goats, it would have become a full goat, adopting their ways of life.

Exam Tip: Consider how environment and peer influence would affect an animal's identity and behavior.

Question 7. સિંહનું બચ્ચું આખી જિંદગી બકરીના બચ્ચા સાથે જ રહેતું હોત તો શું થાત?
Answer: સિંહનું બચ્ચું આખી જિંદગી બકરીના બચ્ચા સાથે જ રહેતું હોત તો તે પણ બકરીના જેવું બીકણ જ બની ગયું હોત. તે કદાચ તેની શિકારી વૃત્તિ ભૂલીને શાકાહારી પણ બની શકત.
In simple words: If the lion cub had stayed with the goat's kid its whole life, it would have become timid like a goat and might have even lost its hunting instincts.

Exam Tip: Reflect on how constant companionship with a different species could alter an animal's natural instincts and behavior.

ફકરો ધ્યાનથી વાંચો. તેની નીચેના આપેલા શબ્દોને સાચી રીતે લખો. અને ફકરામાં એ શો નીચે લીટી કરો :

મારે યુરોપમાં જાતજાતના શ્રોતાગણની આગ ોળવા કરવાનું થતું. એમાં એક વિશિષ્ટ શ્રોતાગણ હતો. એને માટે ખાસ તૈયારી કરવાની જરૂર ોતી સૌથી અણધાર્યા પ્રશ્નો અને વિકટ પ્રસંગો તો એમાં જ ઉત્પન્ન થતા. નજીકનાં અને દૂરનાં સગાંઓનાં નાનાં છોકરાં તથા ભત્રીજા-ભત્રીજીઓનો એ ગણ હતો. તેઓ ભલભલા પત્રકારોને પણ ન સુઝે એવા પ્રશ્નો પૂછે અને જવાબ માટે અત્યંત આગ્રહ રાખે, એમની સભા ગમે ત્યારે બેસે અને ગમે ત્યારે ઊઠે. અને એમના ઉત્સુક ચહેરા ઉપર એક-એક વાતનો તરતનો પ્રતિભાવ અંકાતો જાય.

મોટા ભાઈના ઘરના બગીચામાં કુટુંબના ઉપયોગ માટે તરવાનો ગરમ પાણીનો મોટો હોજ છે. આસપાસ ફરવા ને રમવા ને તડકો ખાવા લીલા ધાસવાળું મેદાન છે. એમાં એ નાનાં છોકરાંઓ ભેગાં થાય, દોડે, કૂદ, રમે, પાણીમાં પડે ને બીજાંઓને પાડે. આખા વાતાવરણને આનંદની કિકિયારીઓથી ભરી દે. એમાં પણ અમારી સભા બેસે અને પ્રશ્નોત્તરી થાય અને જ્ઞાનગોષ્ઠિ ચાલે. (બાળમિત્રોમાંથી – ફાધર વાલેસ)

Question 1. આપેલા શબ્દોને સાચી રીતે લખો.
Answer:
1. વિશિ – વિશિષ્ટ
2. તાશ્રીગણ – શ્રોતાગણ
3. ચંઅત – અત્યંત
4. અણયધા – અણધાર્યા
5. પ્રશ્નોત્તરી – પ્રશ્નોત્તરી
6. સુકઉં – ઉત્સુક
7. ઉન્નત્ય – ઉત્પન્ન
8. ભજીત્રી – ભત્રીજી
9. નર્કિગોજ્ઞા – જ્ઞાનગોષ્ઠિ
10. રકાત્રપ – પત્રકાર
11. ભાવ પ્રતિ – પ્રતિભાવ
12. નોરીપ્રત્ત – પ્રશ્નોત્તરી
In simple words: Correct the spelling of the given words by identifying the right form for each one.

Exam Tip: Practice common spelling rules and word formations to easily correct misspelled words.

GSEB Solutions

Class 4 Gujarati Textbook Solutions Chapter 4 સિંહ ધૂધવે, બકરો ભાગે

ખારાં-ખારાં ઊસ જેવાં
આછાં-આછાં તેલ,
પોણી દુનિયા ઉપર એવાં
પાણી રેલમછેલ!
આરો કે ઓવારો નહીં;
પાળ કે પરથારો નહીં;
સામો તો કિનારો નહીં.
પથરાયા એ જળભંડાર સભર ભર્યા!
આભના સીમાડા પરથી,
ઘોર કરીને ઘૂઘવે,
ગરજે સાગર ઘેરે રવે!
કિનારાના ખડકો સાથે!
ધિંગામસ્તી કરતો-કરતો,
ફીણથી ફૂંફાડા કરતો,
ઓરો આવે, આઘો થાય.
ને ભરતી-ઓટ કરતો જાય!
ઊંડો-ઊંડો ગજબ ઊંડો!
માણસ ડૂબે! ઘોડા ડૂબે!
ઊંચાં ઊંચાં ઊંટ ડૂબે!
હાથી જેવાં તૂત ડૂબે!
કિલ્લાની કિનાર ડૂબે!
તાડ જેવાં ઝાડ ડૂબે!
મોટા-મોટા પહાડ ડૂબે!
ગાંડો થઈને રેલે તો તો
આખી દુનિયા જળબંબોળ જળબંબોળ!
વિશાળ લાંબો પહોળો ઊંડો
એવો મોટો ગંજાવર!
એના જેવું કોઈયે ન મળે!
મહાસાગર તો મહાસાગર!

વાતચીત :

Question 1. કવિતાની કઈ પંક્તિ ગાવાની મજા પડી?
Answer: મને કવિતાની 'ગાંડો થઈને રેલે તો તો, આખી દુનિયા જળબંબોળ જળબંબોળ!' આ પંક્તિ ગાવાની ખુશી થઈ.
In simple words: I really enjoyed singing the line 'If it goes wild, the whole world will be flooded!'.

Exam Tip: When asked about personal preferences like favorite lines, always state the line and briefly explain why you liked it.

Question 3. દરિયો કોણે જોયો છે? ક્યાં? તે દશ્યનું વર્ણન કરો.
Answer: મેં સોમનાથનો દરિયો જોયો છે. દૂર-દૂર સુધી ખાલી પાણી જ દેખાય છે. ભરતી આવે ત્યારે કિનારાથી દૂર ભાગવું પડે છે. મોજાં કિનારે અથડાય છે, તેનો મોટો અવાજ ભયાનક હોય છે. દૂર કિનારે બેસીને જોવાની મજા આવે છે.
In simple words: I have seen the sea at Somnath. It is all water as far as you can see. When the tide comes in, you have to run away from the shore. The waves hit the shore with a scary sound. It is fun to watch it from a distance.

Exam Tip: For descriptive questions, use vivid language and sensory details (sight, sound) to paint a clear picture for the reader.

Question 4. ‘દરિયા' સાથે યાદ આવે તેવા શબ્દો બોલો.
Answer: 'દરિયા' સાથે યાદ આવે તેવા શબ્દો: ભરતી, ઓટ, મોજાં, સ્ટીમર, ઘડી, માછીમાર, દીવાદાંડી, માલાં, કરચલાં વગેરે.
In simple words: Words that come to mind with 'sea' are tide, ebb, waves, steamer, clock, fisherman, lighthouse, garlands, crabs, and so on.

Exam Tip: Brainstorm related words and categorize them if possible. Think about elements, activities, and things found near the sea.

Question 5. ઊંચાં ઊંચાં ઝાડનાં નામ કહો.
Answer: ઊંચાં ઊંચાં ઝાડનાં નામ: તાડ, ખજૂરી, નીલગિરી, સાગ, સાદડ વગેરે.
In simple words: Tall tree names include palm, date palm, eucalyptus, teak, and sadad.

Exam Tip: Recall examples of natural objects and try to list as many as you can, ensuring they fit the description.

Question 6. પાણીમાં શું શું તરે અને શું ડૂબે?
Answer: પાણીમાં કાગળ, પ્લાસ્ટિક, લાકડું, રબર તરે અને પથ્થર, લોખંડ, કાચ ડૂબે.
In simple words: In water, paper, plastic, wood, and rubber float, while stone, iron, and glass sink.

Exam Tip: Think of common objects and their properties. Consider density and buoyancy to determine if an object floats or sinks.

Question 7. સાબુના ફીણમાંથી પરપોટા કેવી રીતે બનાવાય?
Answer: સાબુના ફીણને કાચની ભૂંગળીમાં રાખી ફૂંક મારવાથી પરપોટા બનાવાય.
In simple words: Bubbles are made by blowing air through a glass tube holding soap foam.

Exam Tip: When describing a process, list the steps clearly and in order, mentioning the tools required.

Question 8. તમને કાગળની હોડી બનાવતાં આવડે? તેની રીત કહો. જેને નથી આવડતી તેને શીખવો.
Answer: મને કાગળની હોડી બનાવતાં આવડે છે. ચોરસ કાગળ લેવો. તેને બે વાર વાળી નાનો ચોરસ બનાવવો. પછી એક બાજુ એક અને બીજી બાજુ ત્રણ છેડા રહે તેમ વાળવો. તેનાથી ત્રિકોણ બનશે. પછી તેને વચ્ચેથી ખોલી નાખવો.
In simple words: Yes, I know how to make a paper boat. Take a square paper, fold it twice to make a small square. Then fold one side with one edge and the other side with three edges. This makes a triangle. Then open it from the middle.

Exam Tip: For "how-to" questions, provide a step-by-step guide. If you don't know, it's better to research or state you can learn and then describe the process.

Question 9. વાવાઝોડું આવે ત્યારે દરિયો કેવો લાગતો હશે?
Answer: વાવાઝોડું આવે ત્યારે દરિયો તોફાની બને છે. મોજાં ખૂબ ઊંચે ઉછળે છે અને કિનારા તરફ ધસી આવે છે. પવન જોરથી ફૂંકાય છે, વરસાદ વરસે છે. દરિયામાં રહેલી હોડી ઊંધી વળી જાય છે, દરિયાએ ભયંકર રૂપ ધારણ કર્યું હોય તેવું દશ્ય દેખાય છે.
In simple words: When a storm comes, the sea becomes rough. Waves rise very high and rush towards the shore. The wind blows strongly, and it rains. Boats in the sea overturn, and the scene looks as if the sea has taken on a terrifying form.

Exam Tip: Imagine the scenario and describe the visual and auditory changes. Use strong adjectives to convey the intensity.

ઉદાહરણ મુજબ કવિતામાંથી પ્રાસવાળા શાબો શોધો

ઉદાહરણ: આરો - ઓવારો
1. અથડાતા - પછડાતા
2. ઊંટ - તૂત
3. તાડ-ઝાડ
4. ધાય - જાય
5. પોણી - પાણી

જોડીમાં કામ કરશે. સંવાદ ભજવોઃ

• મહાસાગર હાય! પર્વતભાઈ?

• પર્વત : અમે તો મજામાં છીએ પણ તમારા જેવું અમારું રાજ નથી હોં! તમે તો પોણી દુનિયા પર પથરાયા છો. દુનિયાના લગભગ 75 % ભાગ પર તો જાણે તમારું જ રાજ!

• મહાસાગર : હા, એ ખરું, પણ એટલે જ અમારે આરો કે ઓવારો નથી. એનું શું?

• પર્વત: આરો કે ઓવારો એટલે શું?

• મહાસાગર : અરે પર્વત ભાઈ, તમે એટલુંય ન સમજ્યા? આરો એટલે કિનારો અને ઓવારો એટલે નહાવા ધોવાનો ઘાટ. અને

• પર્વતભાઈ અમારે તો પરથારો પણ નહિ બોલો!

• પર્વત : વળી આ પાછું નવું લાવ્યા? પરથારો એટલે શું એય સમજાવી દો ત્યારે. મહાસાગર પરથારો એટલે પહોળું પગથિયું. વળી, ઘેરે રવે એટલે કે ગાઢ અવાજ કરીને અમે ઊછળી શકીએ પણ થાક ખાવા બેસીએ ક્યાં?

• પર્વતઃ અરે મારા વહાલા દરિયાલાલ! તમારી પાસે સભર ભર્યા એટલે કે છલોછલ, ભરપુર પાણી તો છે. પછી, બીજું શું જોઈએ તમારે?

• મહાસાગર : પર્વતભાઈ, અમારી પાસે ચોક્કસ સીમાડા નથી. તમારે હદ તો ખરી. ધોર ધોર અવાજ કરીને અમે થાકી ગયા કે અમારે પણ ચોક્કસ સીમાડા જોઈએ, પણ અમારું કોઈ સાંભળે તો ને?

• પર્વત : ઓહ! મારે સીમાડા છે પણ હું તો કંટાળી ગયો છું. ભાઈસા'બ મારાથી તમારી જેમ ક્યાં ઊછળી શકાય છે!

• પર્વત : તમે નાહક દુઃખી થાઓ છો. તમારા મોજાં ઊછળી ઊછળીને કેવાં ઘૂઘવે છે! ભરતી વખતે તો જોરભેર નજીક સામાં દોડી આવે ને ઓટ વખતે દૂર સરી જાય! કેવાં મજાનાં! તમે તો રોજ નવા નવા, હું તો એ જ જૂનો જોગી!

• મહાસાગર : ભલા દેખ! તું પણ કેવો રળિયામણો છે! આવ, ઓરો આવ. પાસે બેસી વાત કરીએ.

• પર્વત : ના ભાઈબંધ ના. તમારું ગંજાવર શરીર જોઈને મને જરા ડર લાગે છે. હું ડૂબી તો નહીં જાઉં ને!

ઉપરના સંવાદમાં આપેલા ગુલાબી રંગવાળા શબ્દોને કવિતામાંથી શોધી તેની નીચે લીટી કરો.

સાચા અર્થવાળું વાક્ય શોધો. તેની સામે ની [V] નિશાની કરો.

Question 1. પોણુંઃ આખામાં પા ઓછું
(અ) પોણી રોટલી ખાધી અને પા રોટલી બાકી રહેવા દીધી. [V]
(બ) પોણી લોટો છે.
(ક) ભાવિન પોણીમાં છે.
Answer: (અ) પોણી રોટલી ખાધી અને પા રોટલી બાકી રહેવા દીધી.
In simple words: This option correctly shows that 'three quarters' means 'one less than a whole'.

Exam Tip: For meaning-based MCQs, always check if the option clearly illustrates the definition given in the question.

Question 2. સીમાડોઃ ગામની હદ
(અ) મારું ઘર સીમાડે આવેલું છે. [X]
(બ) ગામને સીમાડે મંદિર છે. [X]
(ક) ખેતરમાં સીમાડોનું ઝાડ છે. [X]
Answer: (Missing Answer - Generating)
(અ) મારું ઘર સીમાડે આવેલું છે.
(બ) ગામને સીમાડે મંદિર છે.
(ક) ખેતરમાં સીમાડોનું ઝાડ છે.
Answer: (બ) ગામને સીમાડે મંદિર છે.
In simple words: This choice correctly implies that 'Simado' is a boundary, here the village boundary where a temple is located.

Exam Tip: When evaluating definitions, look for sentences that directly use the word in a context that clarifies its meaning, rather than just stating a fact about something at a boundary.

Question 3. વાયુવેગે પવનની ઝડપે
(અ) બુલેટ્રેન વાયુવેગે દોડે છે. [V]
(બ) સીમરન વાયુવેગે ઊંધે છે.
(ક) દરિયો વાયુવેગે ઊંડો છે.
Answer: (અ) બુલેટ્રેન વાયુવેગે દોડે છે.
In simple words: This option correctly shows that 'Vayuvege' means moving at the speed of wind.

Exam Tip: Relate the given phrase to real-world examples that demonstrate its meaning clearly and accurately.

Question 4. ગરજવું: ગર્જના કરવી, ગાજવું, મોટેથી બરાડવું
(અ) સિંહ ગરજે ત્યારે બધાં પ્રાણીઓ ડરી જાય છે. [V]
(બ) ધીરજ ધીમે ધીમે ગરજે છે.
(ક) ચિંટુના જોક્સ પર ચીમનલાલ પેટ પકડીને ગરજવા લાગ્યા.
Answer: (અ) સિંહ ગરજે ત્યારે બધાં પ્રાણીઓ ડરી જાય છે.
In simple words: This choice correctly illustrates 'Garajvu' as roaring or thundering loudly, like a lion.

Exam Tip: Pick an option where the action of 'Garajvu' (roaring) has a logical and expected consequence, such as animals being scared by a lion's roar.

Question 5. ફૂંફાડોઃ ફૂકવાટો
(અ) બિલાડી દૂધમાં ફૂફાડો મારે છે.
(બ) સાપ દૂધમાં ફૂફાડો મારે છે.
(ક) નોળિયાને જોઈ નાગ ફૂફાડા મારવા લાગ્યો. [V]
Answer: (ક) નોળિયાને જોઈ નાગ ફૂફાડા મારવા લાગ્યો.
In simple words: This option correctly shows that 'Fuffado' refers to the hissing sound a snake makes, especially when feeling threatened.

Exam Tip: Understand the typical actions of animals to correctly identify the meaning of related words.

Question 6. ભરતી : સમુદ્રના પાણીનું ઊંચે ચડવું તે
(અ) ભરતી આજે શાળાએ આવી નથી.
(બ) કોઠીમાં અનાજની ભરતી આવી તેથી તે ખાલી થઈ ગઈ,
(ક) દરિયામાં ભરતી આવે ત્યારે મોજાં ઊંચે સુધી ઊછળે છે. [V]
Answer: (ક) દરિયામાં ભરતી આવે ત્યારે મોજાં ઊંચે સુધી ઊછળે છે.
In simple words: This option clearly describes 'Bharti' as the rising of sea water, causing high waves.

Exam Tip: Distinguish between the literal meaning of a word in a specific context (like sea tides) and its metaphorical or other uses (like a person's name or a stock of grain).

Question 7. ઓટઃ ભરતીનું ઓસરી જવું તે
(અ) ભરતી પછી ઓટ આવે જ. [V]
(બ) ઓટમાંથી રોટલો બને.
(ક) ચૂંટણીના દિવસે પપ્પા ઓટ આપવા જાય છે.
Answer: (અ) ભરતી પછી ઓટ આવે જ.
In simple words: This option correctly shows that 'Ot' is the receding of the tide, which always happens after 'Bharti' (high tide).

Exam Tip: Understand natural phenomena and their sequence to correctly apply related vocabulary.

દરિયાને બીજું શું શું કહેવાય તે જાણો:

• ઉદધિઃ પાણીનો જથ્થો
• જલધિ: જળનો જથ્થો
• અંબુધિ: પાણીનો ભંડાર વારિધિ પાણીનો ભંડાર
• જળનિધિ: જળનો ભંડાર
• પયોનિધિ: પાણીનો ભંડાર
• મહેરામણ / મહાસાગર: મોટો દરિયો
• રત્નાકર: રત્નોની ખાણ

(અર્ણવ, જળાબ્ધિ, સમુદ્ર, સિંધુ, સાગર, અબ્ધિ)

કોષ્ટકમાં આપેલા શબ્દો સાથે સંબંધ ધરાવતા શો કવિતામાંથી શોધીને લખો.

જૂથમાં ચર્ચા કરી દરિયાની ક્રિયાઓ જણાવો. આ રીતે કોષ્ટકની વિગતો ચકાસી લો.

ઉપર નોંધેલી વિગતો પરથી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો?

Question 1. મહાસાગર કેટલો વિશાળ છે? – લાંબો – પહોળો
Answer: મહાસાગર લાંબો અને પહોળો છે, જે ખૂબ વિશાળ વિસ્તારને આવરી લે છે.
In simple words: The ocean is very long and wide, covering a huge area.

Exam Tip: For simple descriptive questions, use adjectives directly from the context to form a complete answer.

Question 2. મહાસાગરનું પાણી કેવું છે? – ખારું
Answer: મહાસાગરનું પાણી ખારું હોય છે, કારણ કે તેમાં મીઠાનું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
In simple words: Ocean water is salty because it contains a lot of salt.

Exam Tip: State the characteristic clearly and, if known, add a brief reason for it.

Question 3. મહાસાગર કેટલો ઊંડો છે? – ગજબ ઊંડો – બધું ડૂબી જાય
Answer: મહાસાગર અદ્ભુત રીતે ઊંડો છે, એટલો ઊંડો કે તેમાં કંઈ પણ ડૂબી શકે છે.
In simple words: The ocean is incredibly deep, so deep that anything can sink in it.

Exam Tip: Use emphatic words like 'incredibly' or 'amazingly' to convey the extreme nature described in the question.

Question 4. મહાસાગરનાં મોજા કેવાં છે? – મોટાં મોટાં
Answer: મહાસાગરનાં મોજાં મોટાં હોય છે, જે કિનારા તરફ ધસી આવે છે.
In simple words: The ocean's waves are large, rushing towards the shore.

Exam Tip: Describe the visual aspect of the waves using suitable adjectives.

Question 6. મહાસાગર કેવો અવાજ કરે છે? – ધૂધૂ
Answer: મહાસાગર 'ધૂધૂ' જેવો મોટો અને ગર્જના કરતો અવાજ કરે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે તોફાની હોય.
In simple words: The ocean makes a loud, roaring 'dhoo dhoo' sound, especially during rough weather.

Exam Tip: Focus on the specific sound described and link it to the typical behavior of the ocean.

કવિતામાંથી તમને ગમતી પંકિતઓ નીચે લીટી કરો :

નીચેનામાંથી કયો અર્થ સાચો છે તે કહો, તેની સામે [V] ની નિશાની કરો

Question 1. સામો તો કિનારો નહિ.
(અ) દરિયાને બીજો કિનારો ના હોય. [√]
(બ) દરિયાનો સામો કિનારો.
Answer: (અ) દરિયાને બીજો કિનારો ના હોય.
In simple words: This option correctly implies that the sea is so vast it has no opposite shore.

Exam Tip: When evaluating phrases, look for interpretations that capture the deeper or implied meaning, not just a literal surface reading.

Question 2. વાયુવેગે આગળ ધાય,
(અ) વાયુ બની જાય.
(બ) આગળ જઈને હવા બની જાય.
(ક) ખૂબ ઝડપથી આગળ વધે. [V]
Answer: (ક) ખૂબ ઝડપથી આગળ વધે.
In simple words: This option correctly means to move forward at a very high speed, like wind.

Exam Tip: Understand idioms and figurative language by relating them to observable actions or speeds.

Question 3. ગરજે સાગર ઘેરે રવે !
(અ) સાગરને ઘેરી લે.
(બ) ખૂબ મોટા ગુંજતા અવાજે સાગર ગર્જના કરે છે. [V]
(ક) સાગર ઘરે જઈને રડે.
Answer: (બ) ખૂબ મોટા ગુંજતા અવાજે સાગર ગર્જના કરે છે.
In simple words: This option correctly means that the sea roars with a very loud, booming sound.

Exam Tip: When dealing with poetic phrases, look for the option that describes the sound and action most accurately and vividly.

Question 4. કિનારાના ખડકો રહે !
(અ) સાગરનું પાણી કિનારાના ખડકો સાથે અથડાઈને અવાજ ઉત્પન્ન કરે. [V]
(બ) કિનારે જઈને ખડકો રડે.
(ક) ખડકનો કિનારો.
Answer: (અ) સાગરનું પાણી કિનારાના ખડકો સાથે અથડાઈને અવાજ ઉત્પન્ન કરે.
In simple words: This option correctly describes the sound made by sea water hitting the rocks on the shore.

Exam Tip: Understand how natural elements interact to decipher phrases related to physical actions and sounds.

Question 5. ફીણથી ફૂંફાડા કરતો,
(અ) નાગની ફેણની જેમ ફૂંફાડા મારતાં રિયાનાં મોજાં. [V]
(બ) સાબુના ફીણ જેવો.
(ક) ફીણ નામનો સાપ ફૂંફાડા મારે.
Answer: (અ) નાગની ફેણની જેમ ફૂંફાડા મારતાં રિયાનાં મોજાં.
In simple words: This option correctly describes the sea waves hissing like a cobra's hood with foam.

Exam Tip: Recognize metaphors and similes. Here, the action of waves is compared to a snake's hiss.

પહેલાં તમારા શિક્ષક સાથે અને પછી જૂથમાં ઉદાહરણ મુજબ જોડીમાં બોલો

ઉત્તર :
1. ખારાં ખારાં ઊસ જેવાં
2. મોટા મોટા તરંગ ઊઠે
3. હાથી જેવા સૂતં ડૂબે!
4. આછા આછાં તેલ
5. અથડાતા જાય

ઉદાહરણ મુજબ જળબંબોળ જેવા બીજા શબ્દો બોલો અને લખો :

ઉદાહરણઃ આખી દુનિયામાં જળ ફરી વળતાં – જળબંબોળ

Question 1. (i) આ કવિતા વાંચવાની મને મજા આવી. હવે હું તો –
(ii) ખનીજ તેલ લઈને જતું જહાજ દરિયામાં ઊંઘું પડ્યું. બધું તેલ દરિયામાં ઢોળાઈ જતાં દરિયો – થઈ ગયો.
(iii) ઉર્વિલને ઇનામમાં ખૂબ ધન મળતાં ઉર્વિલ – થઈ ગયો.
(iv) કરુણાને ખૂબ વાતો કરવાની ટેવ છે. આજે બહુ દિવસે બહેનપણી સાથે વાત કરવા મળી એટલે એ – થઈ ગઈ.
(v) આશાને ગીત ગાવાનું બહુ ગમે છે. ગીત ગાતી વખતે – થઈ જાય છે.
Answer:
(i) આ કવિતા વાંચવાની મને મજા આવી. હવે હું તો – ખુશખુશાલ થઈ ગયો.
(ii) ખનીજ તેલ લઈને જતું જહાજ દરિયામાં ઊંઘું પડ્યું. બધું તેલ દરિયામાં ઢોળાઈ જતાં દરિયો – રેલમછેલ થઈ ગયો.
(iii) ઉર્વિલને ઇનામમાં ખૂબ ધન મળતાં ઉર્વિલ – રાજીરાજી થઈ ગયો.
(iv) કરુણાને ખૂબ વાતો કરવાની ટેવ છે. આજે બહુ દિવસે બહેનપણી સાથે વાત કરવા મળી એટલે એ – ખુશખુશાલ થઈ ગઈ.
(v) આશાને ગીત ગાવાનું બહુ ગમે છે. ગીત ગાતી વખતે – ધ્યાનમગ્ન થઈ જાય છે.
In simple words: (i) After reading this poem, I felt very cheerful. (ii) When the ship carrying oil capsized and all the oil spilled, the sea became flooded. (iii) Urvil became very happy after receiving a lot of prize money. (iv) Karuna loves to talk; she became very happy today after meeting her friend after a long time. (v) Asha loves to sing; she becomes engrossed while singing.

Exam Tip: For sentence completion tasks, choose words that fit the context and emotional tone of the sentence, often referring to a provided list of options.

એના જેવું કોઈ નહિ

ઉદાહરણ : મહાસાગર તો મહાસાગર

Question 1. (i) મમ્મી તો
(ii) શેઠ તો
(iii) દૂધ તો
(iv) મામા તો
(v) રાજા તો
Answer:
(i) મમ્મી તો મમ્મી
(ii) શેઠ તો શેઠ
(iii) દૂધ તો દૂધ
(iv) મામા તો મામા
(v) રાજા તો રાજા
In simple words: (i) Mother is mother (unique and incomparable). (ii) The boss is the boss. (iii) Milk is milk. (iv) Uncle is uncle. (v) King is king.

Exam Tip: This exercise emphasizes the uniqueness and inherent quality of something by repeating the noun, suggesting that there's nothing quite like it.

કવિતાની પંક્તિઓને વાર્તાનાં વાક્યોની જેમ મોટેથી બોલો અને લખો :

ઉદાહરણઃ કવિતાની પંક્તિ – ખારાં ખારાં ઊંસ જેવાં
વાતના વાક્યની જેમ – મહાસાગરનું પાણી ખારું ખારું ઊંસ જેવું છે.

Question 1. ‘વાયુવેગે આગળ ધાય'
Answer: વાયુવેગે આગળ ધાય એટલે કે મોજાં ખૂબ ઝડપથી આગળ વધે છે.
In simple words: 'Moving at wind speed' means the waves move forward very quickly.

Exam Tip: When converting poetic phrases to prose, explain the action or description in straightforward language, using synonyms for clarity.

Question 2. ‘ઊંડો ઊંડો ગજબ ઊંડો !'
Answer: ઊંડો ઊંડો ગજબ ઊંડો એટલે કે મહાસાગર ખૂબ જ ઊંડો છે.
In simple words: 'Deep, deep, amazingly deep!' means the ocean is very deep.

Exam Tip: Simplify hyperbolic or emphasized language to its core meaning in prose.

Question 3. ‘ઊંચાં ઊંચાં ઊંટ ડૂબે !'
Answer: ઊંચાં ઊંચાં ઊંટ ડૂબે એટલે કે મહાસાગર ઊંચાં ઊંચાં ઊંટ ડૂબે તેવો ઊંડો છે.
In simple words: 'Tall camels sink!' means the ocean is deep enough for even tall camels to sink.

Exam Tip: Explain the implication of the poetic phrase - what it tells us about the subject (the ocean's depth).

Question 4. ‘ગાંડો થઈને રેલે તો તો આખી દુનિયા જળબંબોળ જળબંબોળ !'
Answer: ગાંડો થઈને રેલે તો તો આખી દુનિયા જળબંબોળ જળબંબોળ એટલે કે મહાસાગરમાં વાવાઝોડું આવે તો આખી દુનિયા પર પાણી ફરી વળે.
In simple words: 'If it goes wild, the whole world will be flooded!' means if a storm occurs in the ocean, the whole world will be submerged in water.

Exam Tip: Interpret figurative language describing natural events by explaining the real-world consequences they represent.

Question 5. ‘વિશાળ લાંબો પહોળો ઊંડો એવો મોટો ગંજાવર !'
Answer: વિશાળ લાંબો પહોળો ઊંડો એવો મોટો ગંજાવર એટલે કે મહાસાગર વિશાળ, લાંબો, પહોળો અને ઊંડો છે.
In simple words: 'Vast, long, wide, deep, and huge!' means the ocean is vast, long, wide, and deep.

Exam Tip: Break down descriptive phrases into individual characteristics to clearly convey the meaning.

ચાલો હવે રમત લઈએ. રમતનું નામ છે ‘નદી કે પર્વત':

ઓટલો કે સહેજ ઊંચી જગ્યા હોય ત્યાં બાળકોને ભેગાં કરવાં. થોડાં બાળકોને ઊંચી જગ્યા પર ઊભાં રહેવા કહેવું (એટલે કે ધારી લો કે પર્વત પર ઊભાં છે.) અને થોડાં નીચે ઊભાં રહે. (ધારી લો કે નદીમાં ઊભાં છે.) એક બાળક થોડે દૂર રહે. બધાં બાળકો આ બાળકને પૂછે: 'નદી કે પર્વત ?' આ બાળક બોલે ‘નદી’ તો જે બાળકો નીચે ઊભાં છે તેઓ ત્યાં જ રહે (એટલે કે નદીમાં જ રહે.) જે બાળકો ઉપર ઊભાં છે તેઓ નીચે આવી જાય (એટલે કે પર્વત પરનાં બાળકો નદીમાં આવી જાય).
જે બાળકો આમ કરવામાં ભૂલ કરે તે આઉટ ગણાય (એટલે કે નીચે નદીમાં ઊભેલાં બાળકો જો ઉપર જતાં રહે તો આઉટ, ઉપર ઊભેલાં બાળકો નીચે ન ઊતરે તો આઉટ), જો આ બાળક બોલે ‘પર્વત’ તો જે બાળકો ઉપર ઊભાં છે તેઓ ત્યાં જ રહે (એટલે કે પર્વત પર જ રહે), જે બાળકો નીચે ઊભાં છે તેઓ ઉપર જતાં રહે (એટલે કે નદીમાંનાં બાળકો પર્વત ઉપર જતાં રહે). જે બાળકો આમ કરવામાં ભૂલ કરે તે આઉટ ગણાય (એટલે કે ઉપર પર્વત પર ઊભેલાં બાળકો જો નીચે જતાં રહે તો આઉટ. નીચે ઊભેલાં બાળકો ઉપર ન જાય તો આઉટ), આમ આ રીતે અવારનવાર આ રમત રમાડવી.

પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. દરિયાકિનારે ઘર હોય તો મજા પડે કે ડર લાગે? કેમ?
Answer: દરિયાકિનારે ઘર હોય તો ડર લાગે જ, કારણ કે કોઈ વાર ભયંકર વાવાઝોડાનો ખતરો રહે.
In simple words: Living in a house by the sea is scary because there is always a risk of a terrible storm.

Exam Tip: Consider both positive and negative aspects. For dangers, explain the specific risks involved.

Question 2. દરિયો તમને કશું માગવાનું કહે તો તમે એની પાસે શું માગો?
Answer: દરિયો મને કશું માગવાનું કહે તો હું એની પાસે એવી માગણી કરું કે અમે દરિયાકિનારે રમતાં હોઈએ કે દરિયાના મોજાંની મજા માણતાં હોઈએ ત્યારે અમારું તે રક્ષણ કરે.
In simple words: If the sea asked me to wish for something, I would ask it to protect us when we are playing on the beach or enjoying the waves.

Exam Tip: In imaginative questions, think about what is most valuable or important to you in that context (e.g., safety, joy, resources).

Question 3. તળાવ, નદી વગેરે ક્યારે છલકાય?
Answer: અતિશય ભારે વરસાદ વરસે ત્યારે તળાવ, નદી વગેરે છલકાય.
In simple words: Ponds, rivers, and other water bodies overflow when there is excessively heavy rainfall.

Exam Tip: Relate the phenomenon (overflowing) to its direct cause (heavy rain).

Question 4. દરિયો આપણને શું શું આપે?
Answer: દરિયો આપણને મીઠું આપે, દરિયો છીપલાં આપે, દરિયો માછલાં પૂરાં પાડે, દરિયામાંથી મોતી પણ મળે. ક્યાંક દરિયામાંથી ખનીજ તેલ પણ મળે.
In simple words: The sea gives us salt, seashells, and fish. We also get pearls from the sea, and in some places, mineral oil too.

Exam Tip: List all the resources and products that can be obtained from the sea.

Question 5. દરિયો ગાંડો થાય? થાય તો શું થાય?
Answer: વાવાઝોડા અને વરસાદથી દરિયો ક્યારેક ગાંડો થાય પણ ખરો. દરિયો ગાંડો થતાં જાનમાલનું ભારે નુકસાન થાય.
In simple words: Yes, the sea can sometimes become wild due to storms and rain. When the sea rages, there is heavy loss of life and property.

Exam Tip: Confirm the possibility and then describe the consequences, focusing on the impact on living beings and property.

Question 6. દરિયાનું પાણી ડહોળું હોય કે ચોખ્ખું? કેમ?
Answer: દરિયાનું પાણી ચોખ્ખું હોય છે, કેમ કે તે વહેતું જ રહે છે.
In simple words: The sea water is clean because it keeps flowing continuously.

Exam Tip: State the characteristic and provide the scientific or logical reason for it (e.g., continuous flow prevents stagnation). In reality, it can be turbid near shore, but based on the provided text, the answer is "clean".

Question 7. દરિયો આપણો દોસ્ત કે દુશ્મન? કેમ?
Answer: દરિયો આપણો દોસ્ત છે, કેમ કે તે આપણને મજા કરાવે છે.
In simple words: The sea is our friend because it brings us joy and entertainment.

Exam Tip: When categorizing something as a 'friend' or 'enemy,' choose the one that aligns with the positive benefits or experiences mentioned in the lesson.

‘બકરી અને સિંહ'વાળી (સાચો બેટો – ખોટો બેટો) વાર્તામાં ‘પરંતુ' આવતું હોય એવાં વાક્યો શોધીને લખો :

Question 1. (i) શિકારની શોધમાં હતો, પરંતુ કોઈ પ્રાણી ન દેખાતાં તે એક ઝાડ નીચે હતાશ થઈને બેઠો હતો.
(ii) સિંહે તેને (બકરીના બચ્ચાને) પકડી લીધું, પરંતુ તેને મારતાં તેનો જીવ ચાલ્યો નહીં.
(iii) આજે મારા બેટાએ ‘મોટા ભાઈ’ તરીકે તારી આશા પાળી છે, પરંતુ હવે તે મોટો થયો છે.
Answer:
(i) શિકારની શોધમાં હતો, પરંતુ કોઈ પ્રાણી ન દેખાતાં તે એક ઝાડ નીચે હતાશ થઈને બેઠો હતો.
(ii) સિંહે તેને (બકરીના બચ્ચાને) પકડી લીધું, પરંતુ તેને મારતાં તેનો જીવ ચાલ્યો નહીં.
(iii) આજે મારા બેટાએ ‘મોટા ભાઈ’ તરીકે તારી આશા પાળી છે, પરંતુ હવે તે મોટો થયો છે.
In simple words: (i) He was searching for prey, but seeing no animals, he sat disheartened under a tree. (ii) The lion caught the goat's kid, but could not bring himself to kill it. (iii) Today my son has lived up to your expectation as an 'elder brother', but now he has grown up.

Exam Tip: Identify sentences where 'પરંતુ' (but) introduces a contrasting idea or an unexpected turn of events within the narrative.

ખોટો વિકલ્પ છેકો. સાચો વિકલ્પ ઘંટોઃ

ઉદાહરણ : નવીન તોફાની છે, પણ છે તેથી હોશિયાર છે.

Question 1. રિયાને રમવું છે, પણ કે તેથી તેની સાથે રમવા કોઈ તૈયાર નથી.
Answer: રિયાને રમવું છે, પણ તેની સાથે રમવા કોઈ તૈયાર નથી.
In simple words: Riya wants to play, but no one is ready to play with her.

Exam Tip: Choose 'પણ' (but) when there is a contrast or obstacle, and 'તેથી' (therefore) when there is a consequence or result.

Question 2. તમારી વાત સાચી છે, પરંતુ ? તેથી મારાથી કશી મદદ થઈ શકે એમ નથી,
Answer: તમારી વાત સાચી છે, તેથી મારાથી કશી મદદ થઈ શકે એમ નથી.
In simple words: Your point is correct, therefore I cannot offer any help.

Exam Tip: 'તેથી' implies a logical conclusion or outcome based on the preceding statement.

Question 3. જંગલમાં ઘણાં ઝાડ છે, તેથી જે પર્ણ તે લીલુંછમ દેખાય છે.
Answer: જંગલમાં ઘણાં ઝાડ છે, તેથી તે લીલુંછમ દેખાય છે.
In simple words: There are many trees in the forest, so it looks lush green.

Exam Tip: Use 'તેથી' to show cause and effect: many trees are the cause, and lush greenery is the effect.

Question 4. આજે રવિવાર છે, તેથી પણ રજા નથી.
Answer: આજે રવિવાર છે, તેથી રજા નથી.
In simple words: Today is Sunday, so there is no holiday.

Exam Tip: The word 'પણ' (but) implies a contradiction. If it's Sunday and *still* no holiday, 'પણ' would be suitable. However, if the intent is that Sundays are typically holidays, but *today* it's Sunday and *thus* no holiday, then 'તેથી' (therefore) may be chosen if it implies a rule where Sunday is not a holiday. Given the instruction to strike out the wrong option, the most straightforward is 'તેથી' if it's meant to convey a lack of holiday *because* it's Sunday. Let's assume the context implies that Sunday is a working day (or a specific Sunday without a holiday), thus 'તેથી' is more fitting here for cause-effect. If it were a regular holiday, then 'પણ' would be used to express an exception.

Exam Tip: Pay attention to the logical relationship between clauses. 'તેથી' (therefore) indicates a consequence, while 'પણ' (but) indicates a contrast.

Question 5. ચાલવાની મજા આવે છે, પરંતુ તેથી ડોલી રોજ સવારે ચાલવા જાય છે.
Answer: ચાલવાની મજા આવે છે, તેથી ડોલી રોજ સવારે ચાલવા જાય છે.
In simple words: Walking is fun, so Dolly goes for a walk every morning.

Exam Tip: An enjoyable activity often serves as the reason for regularly engaging in it, making 'તેથી' the appropriate connector.

ઉદાહરણ : ગૌરવ નાપાસ થયો પરંતુ તે હિંમત ના હાર્યો.

Question 1. તમે મને આમંત્રણ આપ્યું પણ હું નહીં આવી શકું.
Answer: તમે મને આમંત્રણ આપ્યું પણ હું નહીં આવી શકું.
In simple words: You invited me, but I won't be able to come.

Exam Tip: 'પણ' is used to show a contrast between an invitation and the inability to attend.

Question 2. અમૃતા હોશિયાર છે, પણ ઋત્વી જેટલી નહિ.
Answer: અમૃતા હોશિયાર છે, પણ ઋત્વી જેટલી નહિ.
In simple words: Amruta is smart, but not as much as Rutvi.

Exam Tip: 'પણ' expresses a qualification or limitation to the initial statement about Amruta's intelligence.

Question 3. દાદીને આજે ઉપવાસ છે, તેથી આજે તેઓ જમશે નહિ.
Answer: દાદીને આજે ઉપવાસ છે, તેથી આજે તેઓ જમશે નહિ.
In simple words: Grandmother is fasting today, so she will not eat.

Exam Tip: 'તેથી' indicates a direct consequence: fasting leads to not eating.

Question 4. કોયલનો રંગ કાળો છે, પણ કંઠ મીઠો છે.
Answer: કોયલનો રંગ કાળો છે, પણ કંઠ મીઠો છે.
In simple words: The cuckoo's color is black, but its voice is sweet.

Exam Tip: 'પણ' highlights a contrast between a less appealing physical attribute (black color) and a highly valued one (sweet voice).

Question 5. અમરતકાકીને મંગુ વહાલી છે, તેથી તેઓ તેને બહુ વહાલ કરે છે.
Answer: અમરતકાકીને મંગુ વહાલી છે, તેથી તેઓ તેને બહુ વહાલ કરે છે.
In simple words: Amratkaki loves Mangu, so she showers her with much affection.

Exam Tip: 'તેથી' shows cause and effect: love (cause) leads to showing affection (effect).

Question 6. કરિશ્માને કેશોદવાળા કાકાના ઘરે રહેવું બહુ ગમે છે, તેથી તે રજાઓમાં કેશોદ જશે.
Answer: કરિશ્માને કેશોદવાળા કાકાના ઘરે રહેવું બહુ ગમે છે, તેથી તે રજાઓમાં કેશોદ જશે.
In simple words: Karishma loves staying at her uncle's house in Keshod, so she will go to Keshod during the holidays.

Exam Tip: The preference (loving to stay) is the reason (cause) for the action (going to Keshod during holidays), correctly linked by 'તેથી'.

Question 7. એન્થોનીને અભિનય સરસ આવડે છે, પરંતુ જાહેરમાં અભિનય કરતાં ડરે છે.
Answer: એન્થોનીને અભિનય સરસ આવડે છે, પરંતુ જાહેરમાં અભિનય કરતાં ડરે છે.
In simple words: Anthony is good at acting, but he is afraid to perform in public.

Exam Tip: 'પરંતુ' (but) introduces a contradiction between his skill and his fear of public performance.

Question 8. શ્રેય સૌને મદદ કરે છે, તેથી બધાં તેને માન આપે છે.
Answer: શ્રેય સૌને મદદ કરે છે, તેથી બધાં તેને માન આપે છે.
In simple words: Shrey helps everyone, so everyone respects him.

Exam Tip: 'તેથી' correctly connects the action of helping (cause) with the consequence of receiving respect (effect).

Question 9. જુમાએ વેણુને બચાવવાના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા, પરંતુ તે તેને બચાવી શક્યો નહિ.
Answer: જુમાએ વેણુને બચાવવાના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા, પરંતુ તે તેને બચાવી શક્યો નહિ.
In simple words: Zuma made many attempts to save Venu, but he could not save him.

Exam Tip: 'પરંતુ' highlights the unsuccessful outcome despite significant effort, indicating a contrast between intention and result.

Question 10. બધાંને હતું કે મેરી કોમ હારી જશે, પણ તે જીતી ગઈ.
Answer: બધાંને હતું કે મેરી કોમ હારી જશે, પણ તે જીતી ગઈ.
In simple words: Everyone thought Mary Kom would lose, but she won.

Exam Tip: 'પણ' is used to express an outcome that contradicts general expectation.

ઉદાહરણ :

Question 1. (1) ગૌરવ નાપાસ થયો, પરંતુ તે હિંમત ના હાર્યો.
(2) આ મોબાઈલ મોંઘો છે, પણ મારે તો ખરીદવો છે.
(3) ધ્રુવ હોશિયાર હતો, તેથી તે પાસ થઈ ગયો.
Answer:
(1) ગૌરવ નાપાસ થયો, પરંતુ તે હિંમત ના હાર્યો.
(2) આ મોબાઈલ મોંઘો છે, પણ મારે તો ખરીદવો છે.
(3) ધ્રુવ હોશિયાર હતો, તેથી તે પાસ થઈ ગયો.
In simple words: (1) Gaurav failed, but he did not lose courage. (2) This mobile is expensive, but I want to buy it. (3) Dhruv was smart, so he passed.

Exam Tip: Pay attention to the conjunctions 'પરંતુ' (but, yet), 'પણ' (but, also), and 'તેથી' (therefore), as they indicate different logical relationships (contrast, addition, consequence) between clauses.

Question 2. (1) તમે મને આમંત્રણ આપ્યું, પણ હું નહીં આવી શકું.
(2) અમૃતા હોશિયાર છે, પણ ઋત્વી જેટલી નહિ.
(3) દાદીને આજે ઉપવાસ છે, તેથી આજે તેઓ જમશે નહિ.
(4) કોયલનો રંગ કાળો છે, પણ કંઠ મીઠો છે.
(5) અમરતકાકીને મંગુ વહાલી છે, તેથી તેઓ તેને બહુ વહાલ કરે છે.
(6) કરિશ્માને કેશોદવાળા કાકાના ઘરે રહેવું બહુ ગમે છે, તેથી તે રજાઓમાં કેશોદ જશે.
(7) એન્થોનીને અભિનય સરસ આવડે છે, પરંતુ જાહેરમાં અભિનય કરતાં ડરે છે.
(8) શ્રેય સૌને મદદ કરે છે, તેથી બધાં તેને માન આપે છે.
(9) જુમાએ વેણુને બચાવવાના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા, પરંતુ તે તેને બચાવી શક્યો નહિ.
(10) બધાંને હતું કે મેરી કોમ હારી જશે, પણ તે જીતી ગઈ.
Answer:
(1) તમે મને આમંત્રણ આપ્યું, પણ હું નહીં આવી શકું.
(2) અમૃતા હોશિયાર છે, પણ ઋત્વી જેટલી નહિ.
(3) દાદીને આજે ઉપવાસ છે, તેથી આજે તેઓ જમશે નહિ.
(4) કોયલનો રંગ કાળો છે, પણ કંઠ મીઠો છે.
(5) અમરતકાકીને મંગુ વહાલી છે, તેથી તેઓ તેને બહુ વહાલ કરે છે.
(6) કરિશ્માને કેશોદવાળા કાકાના ઘરે રહેવું બહુ ગમે છે, તેથી તે રજાઓમાં કેશોદ જશે.
(7) એન્થોનીને અભિનય સરસ આવડે છે, પરંતુ જાહેરમાં અભિનય કરતાં ડરે છે.
(8) શ્રેય સૌને મદદ કરે છે, તેથી બધાં તેને માન આપે છે.
(9) જુમાએ વેણુને બચાવવાના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા, પરંતુ તે તેને બચાવી શક્યો નહિ.
(10) બધાંને હતું કે મેરી કોમ હારી જશે, પણ તે જીતી ગઈ.
In simple words: (1) You invited me, but I won't be able to come. (2) Amruta is smart, but not as much as Rutvi. (3) Grandmother is fasting today, so she will not eat. (4) The cuckoo's color is black, but its voice is sweet. (5) Amratkaki loves Mangu, so she showers her with much affection. (6) Karishma loves staying at her uncle's house in Keshod, so she will go to Keshod during the holidays. (7) Anthony is good at acting, but he is afraid to perform in public. (8) Shrey helps everyone, so everyone respects him. (9) Zuma made many attempts to save Venu, but he could not save him. (10) Everyone thought Mary Kom would lose, but she won.

Exam Tip: Review each sentence to ensure the chosen conjunction ('પણ', 'પરંતુ', 'તેથી') accurately reflects the logical connection—be it a contrast, a reason, or a consequence.

ઉદાહરણ ધ્યાનથી વાંચો. કૌસમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરીને તેમજ 'પણ', 'પરંતુ' કે ‘તેથી’ નો ઉપયોગ કરીને વાકચ ચોગ્ય રીતે પૂરું કરો :

Question 1. વિમળાને વાંચવું છે, પણ પરંતુ તેની પાસે પુસ્તક નથી.
Answer: વિમળાને વાંચવું છે, પણ તેની પાસે પુસ્તક નથી.
In simple words: Vimala wants to read, but she does not have a book.

Exam Tip: Use 'પણ' (but) to show a contrast between desire and an obstacle.

Question 2. સરોજને ઘડિયાળ ખરીદવી હતી, પણ પરંતુ તેણે મમ્મી પાસે જીદ કરી નહીં.
Answer: સરોજને ઘડિયાળ ખરીદવી હતી, પણ તેણે મમ્મી પાસે જીદ કરી નહીં.
In simple words: Saroj wanted to buy a watch, but she did not insist on it with her mother.

Exam Tip: 'પણ' expresses a contrasting action: wanting something versus not demanding it.

Question 3. પરીક્ષા નજીક છે, પણ/પરંતુ જીગર વાંચવા બેસતો નથી.
Answer: પરીક્ષા નજીક છે, પરંતુ જીગર વાંચવા બેસતો નથી.
In simple words: The exam is near, but Jigar is not sitting down to study.

Exam Tip: 'પરંતુ' (but) is suitable here to highlight the unexpected or contradictory behavior given the approaching exams.

Question 4. દરિયા પાણીથી ભરપૂર હોય, પણ/પરંતુ તે પાણી પીવામાં કામ ના લાગે.
Answer: દરિયા પાણીથી ભરપૂર હોય, પરંતુ તે પાણી પીવામાં કામ ના લાગે.
In simple words: The sea is full of water, but that water is not useful for drinking.

Exam Tip: 'પરંતુ' correctly indicates a contradiction: abundance of water vs. its unsuitability for drinking.

Question 5. આકાશમાં ધનધોર વાદળ છે, પણ/પરંતુ વરસાદનો છાંટોય પડતો નથી.
Answer: આકાશમાં ધનધોર વાદળ છે, પરંતુ વરસાદનો છાંટોય પડતો નથી.
In simple words: There are dense clouds in the sky, but not a single drop of rain is falling.

Exam Tip: 'પરંતુ' is used to show a strong contrast between the appearance of rain clouds and the absence of rain.

Question 6. અજિત દોડતો દોડતો આવ્યો, પણ પરંતુ તે થાક્યો નથી.
Answer: અજિત દોડતો દોડતો આવ્યો, પણ તે થાક્યો નથી.
In simple words: Ajit came running, but he is not tired.

Exam Tip: 'પણ' is suitable here to express a contrasting outcome (not tired) despite the action (running).

નીચેનાં ચિત્રો જુઓ. તે બંનેમાં શું જુદું છે તે કહો :

Both Pictures Show Different Things (Difference):

Question 1. Describe both the above pictures together, using the words ‘પણ’ (but), ‘પરંતુ’ (however), and ‘તેથી’ (therefore).
Answer:
(1) The first picture shows a scene before a storm, but the second picture displays a scene after the storm.
(2) In the first picture, the house roofs are secure, however, in the second picture, the roofs have been torn off.
(3) In the first picture, the trees are protected, but in the second picture, the trees have fallen down.
(4) In the first picture, windows, doors, and walls are clearly undamaged, however, in the second picture, they are covered by water.
(5) In the first picture, a bird is perched on the roof, but in the second picture, the roof has flown away, therefore the bird is now flying in the air.

Exam Tip: When describing comparative scenes, highlight contrasting elements and use connecting words like 'but', 'however', and 'therefore' to show cause and effect.

Rhyme:

Imli-Pipli; Imli-Pipli.
I like its tail,
Like a round, silken ball,
Dodging-chasing... Catching-catching.

Read the story aloud and answer the questions?

Hansie slowly said, "Listen, this chatterbox will be a problem." Hans said, "But how can I say no to a friend?" The tortoise overheard this. He told his female tortoise, "These swan family members are afraid to take us with them." The female tortoise thought for a moment. Then she said, "Just get the address of Mansarovar from the swans! We will reach there by airplane. The children will be taken."

Question 1. What would the swan call his child?
Answer: The swan would probably call his child ‘Hansu’.
In simple words: The swan would give its young one the sweet name 'Hansu'.

Exam Tip: Pay attention to context clues and common naming conventions when inferring names in stories.

Question 2. If we call the male tortoise a ‘chatterbox’, then what would we call the female tortoise and the baby tortoise?
Answer: If we refer to the male tortoise as ‘chatterbox’, then we would call the female tortoise ‘chatterboxy’ and the baby tortoise ‘chatterlittle’.
In simple words: If the male tortoise is called 'chatterbox', the female tortoise would be 'chatterboxy' and the young tortoise 'chatterlittle'.

Exam Tip: Practice forming new words by adding suitable suffixes to existing words to show gender or size differences.

Dialogue:

Mahendra: Yesterday, I and a lion were face-to-face.
Narendra: Then...?
Mahendra: Then... it looked at me. I looked at it. It looked at me and growled.
Narendra: Oh my! Then... what did you do?
Mahendra: I simply went to another cage.

Glossary:

• Strong - powerful
• To take on a challenge - to undertake a big task courageously, to face a struggle
• Capacity - strength
• Saline - a salty taste
• Shore - coast
• Coast - shore
• Veranda - small platform
• Water reservoir - water storage
• Filled to the brim - completely full
• Wave - ripple of water, surge
• Rushes - runs
• Deep - deep sound or resonance
• To rumble - to make a 'dhū dhū' sound, to roar
• To hum - to make a sound
• Near - close
• Far - distant
• Flimsy excuse - fabricated story, lie
• Massive - very large

Word Potli:

Himalaya, thought, direction, sweet, seen, cold, fangs, knock, hill, date, table, acting, excessive, unwise, Aditi, order, cycle, fast, pledge

Special Questions and Answers:

Answer the following questions in one sentence each:

Question 1. What would the lion be searching for in the forest?
Answer: The lion was looking for prey in the forest, but seeing no animals, he sat down feeling disheartened.
In simple words: The lion was searching for food in the jungle, and feeling sad when he found nothing.

Exam Tip: For single-sentence answers, identify the main action and the character's primary emotion or state.

Question 2. What were both the young ones doing together?
Answer: Both the young ones were drinking milk, playing, and having fun together.
In simple words: They were drinking milk, playing, and enjoying themselves as a pair.

Exam Tip: When describing group activities, list all actions mentioned to ensure a complete answer.

Question 3. Why did the lion cub not disregard the goat cub's command?
Answer: The lion cub respected the goat cub as his ‘elder brother’, so he did not disregard its command.
In simple words: The lion cub saw the goat cub as an older brother and always respected what he said.

Exam Tip: Understanding character relationships is key to explaining their actions and reactions.

Answer the following questions in two to three sentences each:

Question 1. Who did the lioness name ‘Motio’ and who did she name ‘Naniyo’? Why?
Answer: The lioness named the goat cub ‘Motio’ because it had grown strong and healthy by drinking her milk. She named her own cub ‘Naniyo’ because it appeared smaller compared to the goat cub.
In simple words: The lioness called the goat cub ‘Motio’ because it grew big and strong. She called her own cub ‘Naniyo’ because it looked small next to the goat cub.

Exam Tip: Always explain the 'why' aspect of a question to score full marks, connecting it back to the story's details.

Question 2. The lion cub started growling at whom? What did Motio tell him?
Answer: The lion cub began growling at the elephants. Motio told him, “Oh foolish one! Why are you ready to fight with the mighty ones? These elephants can uproot large trees; what strength do we have against them? So, Naniyo, turn back.”
In simple words: The lion cub growled at elephants. Motio advised him not to fight, saying elephants are too mighty for them to challenge.

Exam Tip: When quoting dialogue, ensure accuracy and provide context about who is speaking and to whom.

Mark [V] for true statements and [X] for false statements from the following:

(1) The lioness was roaming in the forest in search of prey. [X]
(2) The lion’s heart did not allow him to kill the goat cub. [V]
(3) The lioness did not feed the goat cub. [X]
(4) The goat cub used to respect the lion cub as its ‘elder brother’. [X]
(5) The lioness told the goat cub to go and join the herd of goats. [V]

Exam Tip: Read each statement carefully and compare it with the facts from the story before marking it true or false.

Write who speaks the following sentences:

(1) ‘Let it stay with us.’ – Lioness
(2) ‘Why are you ready to fight with the mighty ones?’ – Motio
(3) ‘Now be sensible and go join the herd of goats.’ – Lioness
(4) ‘Why did you bring this goat cub alive?’ – Lion
(5) ‘Mother, we had wandered quite far while playing.’ – Motio

Exam Tip: Identify key phrases or actions in a statement to determine which character would have said it.

Fill in the blanks by choosing the correct word from the bracket:

Question 1. The goat cub had become ................. (weak, healthy and strong).
Answer: The goat cub had become healthy and strong.
In simple words: The goat cub grew big and healthy.

Exam Tip: Choose the word that best describes the state or quality in the context of the story.

Question 2. The lioness used to call the goat cub she raised .............. (Naniyo, Motio).
Answer: The lioness used to call the goat cub she raised Motio.
In simple words: The lioness called the goat cub she brought up ‘Motio’.

Exam Tip: Recall character names and their associations from the story to correctly fill in the blanks.

Question 3. The lion cub used to .............. the goat cub's command. (respect, disrespect)
Answer: The lion cub used to respect the goat cub's command.
In simple words: The lion cub always listened to the goat cub.

Exam Tip: Understand the relationship dynamics between characters to select the appropriate action or feeling.

Question 4. .............. are such that they can uproot large trees. (Elephants, Goats)
Answer: Elephants are such that they can uproot large trees.
In simple words: Elephants have the power to pull out big trees.

Exam Tip: Identify the animal known for the described action or characteristic in the story.

Use the following words and phrases in sentences:

Not have the heart to - not have the will to
In simple words: My heart wouldn't let me.
Sentence: A snake appeared in the house, however, we did not have the heart to kill it.

To take on a challenge - to confront
In simple words: To bravely face a big problem.
Sentence: Bakasur was ready to take on a challenge with Bhima.

Like water streams - very quickly
In simple words: Very fast, like flowing water.
Sentence: Time flows like water streams.

Write the correctly spelled word:

Question 1. 1. Hośīyār / Hośhiyār –
Answer: 1. હોશિયાર
In simple words: The correct spelling for the Gujarati word for 'clever' is 'હોશિયાર'.

Exam Tip: Pay close attention to the vowel sounds and the placement of 's' versus 'sh' in Gujarati spellings.

Question 4. 4. Āgñā / Ālā –
Answer: 4. આજ્ઞા
In simple words: The correct Gujarati spelling for 'command' or 'order' is 'આજ્ઞા'.

Exam Tip: Many Gujarati words have similar-sounding alternatives; it's vital to choose the one with the correct meaning and spelling.

Question 5. 5. Moṭā bhāī / Moḍā bhāī –
Answer: 5. મોટા ભાઈ
In simple words: The correct Gujarati spelling for 'elder brother' is 'મોટા ભાઈ'.

Exam Tip: Focus on the correct usage of long and short vowel sounds in compound words like 'elder brother'.

Question 6. 6. Dīvas / Divas –
Answer: 6. દિવસ
In simple words: The correct Gujarati spelling for 'day' is 'દિવસ'.

Exam Tip: Be mindful of common spelling errors, especially with short and long 'i' sounds in Gujarati.