GSEB Class 12 Gujarati Textbook Solutions Chapter 14 મોરનાં ઈંડાં

મોરનાં ઈંડાં સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના એક – એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. ગામમાં વળાવિયાનું કામ કરનાર જાણીતી વ્યક્તિ કોણ હતી?
Answer: ગામમાં એસ્કોર્ટનું કામ કરતા જાણીતા વ્યક્તિ મહીજી બારેયા હતા.
In simple words: The well-known person who worked as an escort in the village was Mahiji Bareya.

Exam Tip: When a question asks for a specific person, state their full name clearly and directly.

Question 2. કબુને લેવા માટે શેઠે શી વ્યવસ્થા કરી હતી?
Answer: ખંભાતના કિલાચંદ શેઠની દીકરી કબુને સારા દિવસો ચાલતા હતા. તે મુંબઈથી આણંદ આવી ત્યારે તેને સહીસલામત ખંભાત લઈ જવા માટે શેઠે બે ગાડીવાન અને એક મુનીમને સ્ટેશન મોકલ્યા હતા.
In simple words: Kabu was expecting a baby. To take her safely from Anand to Khambhat, the Sheth sent two cart drivers and a manager to the station.

Exam Tip: Always describe the arrangements made and the purpose behind them clearly.

Question 3. મહીજીએ દીકરાને ખુશ થઈને કેવા શબ્દો કહ્યા?
Answer: પુત્રને પ્રોત્સાહન આપતા મહીજીએ જણાવ્યું કે, “શાબાશ દીકરા! હવે મને ખાતરી થઈ ગઈ છે કે તું મારું નામ લજ્જિત નહીં કરે! જા અને સફળ થા!”
In simple words: Mahiji praised his son and said, "Well done, son! Now I am sure you won't bring shame to my name. Go and succeed!"

Exam Tip: When asked for specific words, quote them accurately and in the original language if possible, then explain their meaning.

Question 4. માણેક મુનીમ શા માટે મહીજીને ઘેર ગયા?
Answer: કબુ પાસે ઘણો કિંમતી સામાન હતો. તેથી મુનીમજી મહીજીને એસ્કોર્ટ તરીકે લઈ જવા તેમના ઘરે ગયા.
In simple words: Kabu had valuable belongings. So, the manager went to Mahiji's house to take him as an escort.

Exam Tip: Clearly state the reason for the action and identify the key characters involved.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ – ચાર વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. જણસો ઉતારીને દાબડામાં મૂકી દેવા પાછળનો મુનમનો શો આશય હતો?
Answer: ખંભાતના કિલાચંદ શેઠની દીકરી કબુને સારા દિવસો હતા, તેથી તે મુંબઈથી આણંદ આવી હતી. ખંભાત લઈ જવા માટે બે ગાડીવાન અને એક મુનીમ સ્ટેશને પહોંચ્યા. કબુ પાસે ઘણા કિંમતી દાગીના હતા. રસ્તો ખૂબ જ ભયજનક હતો, તેથી મુનીમે સુરક્ષા માટે દાગીના ઉતારીને બોક્સમાં મૂકી દેવાનું સૂચન કર્યું.
In simple words: Kabu had many jewels, and the route was dangerous. So, the manager suggested putting the jewels in a box for safety.

Exam Tip: Provide context for the action, explain the main problem, and clearly state the character's intention and solution.

Question 2. તૈયાર થયો એ વાતની એની માતા પર શી અસર થઈ?
Answer: જ્યારે મુનીમજી મહીજીને એસ્કોર્ટ તરીકે બોલાવવા આવ્યા, ત્યારે મહીજી ઘેર હાજર ન હતા. મહીજીના પુત્ર બુધાએ આ વાત સાંભળી. તેણે પોતાના પિતાના બદલે એસ્કોર્ટ તરીકે જવા માટે તૈયારી દર્શાવી. આ જાણીને બુધાની માતાને ખૂબ આનંદ થયો. તેના મુખ પરથી શાબાશીના શબ્દો સરી પડ્યા. ખુશ થઈને તેણે કહ્યું: 'તું કમર પર તલવાર બાંધે તેના કરતાં મારે માટે બીજો કયો સારો દિવસ હોય?'
In simple words: Budha's mother was very happy when her son decided to go as an escort in his father's place. She praised him, saying there couldn't be a better day for her than to see him ready for such a brave task.

Exam Tip: Describe the mother's reaction and her words of pride in detail, connecting them to her son's actions.

Question 3. જણસો ઉતારીને દાબડામાં મૂકી દેવાની મુનીમની વાત વજેસંગ અને દલભાઈને શા માટે પોતાનું અપમાન કરનારી લાગી?
Answer: વજેસંગ અને દલભાઈ ગાડીવાન હતા. તેઓ બહાદુર અને વિશ્વાસુ વ્યક્તિઓ હતા. તેમની હાજરીમાં લૂંટનો ભય ન રહેતો, એવી તેમની પ્રતિષ્ઠા હતી. પરંતુ માણેક મુનીમ ડરપોક સ્વભાવના હતા. રસ્તો ખૂબ જ જોખમી હોવાથી કબુની સલામતી માટે માણેક મુનીમે દાગીના ઉતારીને બોક્સમાં મૂકી દેવાનું સૂચન કર્યું. આ વાત સાંભળીને વજેસંગ અને દલભાઈને ખૂબ અપમાનજનક લાગ્યું, કારણ કે તે તેમના બહાદુરી અને સુરક્ષા આપવાની ક્ષમતા પર શંકા કરતું હતું.
In simple words: Vajesang and Dalbhai were brave and trustworthy drivers, respected for their ability to protect. When the fearful manager asked them to put Kabu's jewels in a box for safety, they felt insulted because it showed a lack of trust in their protection skills.

Exam Tip: Explain the drivers' character and reputation first, then contrast it with the munim's request to clearly show why they felt insulted.

3. સવિસ્તર જવાબ લખો.

Question 1. “મોરનાં ઈંડાં” શીર્ષક સમજાવો.
Answer: ગુજરાતી સાહિત્યમાં પત્રકાર, નવલકથાકાર અને ટૂંકી વાર્તાના ક્ષેત્રે પ્રસિદ્ધિ મેળવનાર ઈશ્વર પેટલીકરે આ વાર્તામાં “માતા – પિતાના સંસ્કારો બાળકોમાં સ્વયં આવે છે, તે શીખવવા પડતાં નથી” એ સત્યને અસરકારક રીતે રજૂ કર્યું છે. ખંભાતના કિલાચંદ શેઠની દીકરી કબુ ગર્ભાવસ્થામાં મુંબઈથી આણંદ આવી. તેને સુરક્ષિત રીતે ખંભાત લઈ જવા માટે બે ગાડીવાન અને એક મુનીમ સ્ટેશને આવ્યા. કબુ પાસે ઘણા કિંમતી દાગીના હતા, તેથી મુનીમજીએ મહીજીના દીકરાને એસ્કોર્ટ તરીકે સાથે લઈ જવાનું નક્કી કર્યું. પુત્રની પરખ કરતો મહીજી અને પોતાની ફરજ નિભાવતો પુત્ર, આ બધા જીવંત પાત્રો આપણા મનમાં વસી જાય છે. પુત્રનો ઘા સહન કરીને પણ પિતા તેની નિર્ભયતા, શૌર્ય અને સ્વધર્મ પાલનના ગુણોની પ્રશંસા કરે છે. અહીં, પિતાની પુત્ર માટેની ખુમારી અને ગર્વની લાગણી સાથે જીવનના મૂલ્યોની સમજ પણ સ્પષ્ટ થાય છે. પરાક્રમથી પ્રસન્ન થયેલી માતા, ડરપોક મુનીમ, ભોળી કબુ, નિર્ભય અને સ્વમાની વજેસંગ અને દલભાઈના પાત્રો વાર્તાને વધુ જીવંત બનાવે છે. “મોરનાં ઈંડાં ચીતરવા ન પડે” એ કહેવત બુધા અને મહીજીના પાત્ર દ્વારા અહીં ખરેખર સિદ્ધ થાય છે, દર્શાવે છે કે સારા ગુણો વારસામાં મળે છે.
In simple words: The title "Morna Inda" (Peacock's Eggs) explains that good qualities come naturally to children from their parents, just like peacocks don't need to paint their eggs. In this story, Mahiji tests his son's bravery. Even when the son hurts him during the test, Mahiji is proud of his son's courage and duty. This shows that the son inherited bravery from his father without being taught.

Exam Tip: To explain a title, first define the literal meaning of the phrase or proverb, then connect it to the main theme and key characters of the story, showing how the title is justified by the events.

Question 2. મહીજીએ દીકરાની નેકી અને મર્દાનગીની પરીક્ષા કઈ રીતે કરી?
Answer: ઈશ્વર પેટલીકર દ્વારા લખાયેલી “મોરનાં ઈંડાં” વાર્તામાં મહીજીનું પાત્ર એક અનોખું વ્યક્તિત્વ ધરાવે છે. કબુને આણંદથી ખંભાત પહોંચાડવા માટે મુનીમ અને ગાડીવાન વજેસંગ અને દલભાઈ રવાના થયા. પડોળીની સીમમાં પહોંચતા જ સૂર્યાસ્ત થઈ ગયો. મુનીમજીએ મહીજીના દીકરાને એસ્કોર્ટ તરીકે સાથે લઈ જવાનું નક્કી કર્યું. પુત્રની પરીક્ષા કરવા માટે, મહીજી પોતે ડાકુ બનીને પુત્ર બુધા જે ગાડાનું રક્ષણ કરવા ગયો હતો, તે જ ગાડાને લૂંટવા રસ્તો રોકીને ઊભો રહ્યો. તેણે બધાને ત્યાંથી ખસી જવા પડકાર કર્યો. બધાએ પણ સામનો કરીને ચાલ્યા જવા કહ્યું. તેણે એમ પણ કહ્યું કે, “અલ્યા બાપુ! મારું કહેવું માની જા, અત્યારે તું મારો બાપ નથી, હજી હું શરમ રાખું છું ત્યાં સુધી, નહીં તો ખરાબ થશે.” પણ મહીજી તલવારની જેમ અડીખમ રહ્યા. ત્યારે બધાએ પોતાની ફરજ બજાવતા પિતા પર તલવારથી પ્રહાર કર્યો. પરંતુ મહીજી તો પુત્રની પ્રામાણિકતાની કસોટી કરતા હતા. તેણે પુત્રને શાબાશી આપતા કહ્યું કે, “શાબાશ દીકરા! હવે મને ખાતરી થઈ ગઈ છે કે તું મારું નામ લજ્જિત નહીં કરે.” આમ મહીજીએ પોતાના પુત્રની પ્રામાણિકતા અને વીરતાની પરીક્ષા કરી.
In simple words: Mahiji wanted to test his son's honesty and bravery. He disguised himself as a dacoit and blocked the road where his son, Budha, was escorting a cart with valuables. Mahiji challenged Budha, who, not recognizing his father, bravely fought back. Even after being wounded by his son, Mahiji praised him, confirming his son's integrity and courage.

Exam Tip: Detail the setup of the test, Mahiji's disguise, the confrontation, and Mahiji's reaction, showing how each step contributed to testing his son's qualities.

પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો 1 ગુણ)

Question 1. “મોરનાં ઈંડાં વાર્તાના લેખક કોણ છે?
Answer: “મોરનાં ઈંડાં’ વાર્તાના લેખક ઈશ્વર પેટલીકર છે.
In simple words: The author of the story "Morna Inda" is Ishwar Petlikar.

Exam Tip: Always remember the author's name for any literary work you study.

Question 2. “મોરનાં ઈંડાં′ પાઠનો સાહિત્યપ્રકાર જણાવો.
Answer: “મોરનાં ઈંડાં′ પાઠનો સાહિત્યપ્રકાર નવલિકા છે.
In simple words: The literary type of the lesson "Morna Inda" is a novella.

Exam Tip: Know the genre of literary texts; it helps in understanding the style and structure of the work.

Question 3. “મોરનાં ઈંડાં′ વાર્તા કયા પુસ્તકમાંથી લેવાયેલી છે?
Answer: મોરનાં ઈંડાં′ વાર્તા "માનતા' પુસ્તકમાંથી લેવાયેલી છે.
In simple words: The story "Morna Inda" is taken from the book "Manata".

Exam Tip: Memorize the source book or collection for important stories and poems.

Question 4. “મોરનાં ઈંડાં′ વાર્તા કઈ કહેવતનો અર્થ સ્પષ્ટ કરે છે?
Answer: મોરનાં ઈંડાં′ વાર્તા “મોરનાં ઈંડાં ચીતરવા ન પડે એ કહેવતનો અર્થ સ્પષ્ટ કરે છે.
In simple words: The story "Morna Inda" explains the proverb "Peacock's eggs don't need to be painted," meaning good qualities are inherited.

Exam Tip: Connect the story's theme directly to the proverb it illustrates, clearly explaining the proverb's meaning.

Question 5. “વળી જોઉં તો ખરો કે એનામાંય કેટલું પાણી છે?” આ વિધાન કોણ, કોના સંદર્ભમાં, કોને સંભળાવે છે? ક્યા સંજોગોમાં, કયા કારણે બોલે છે?
Answer: આ વિધાન “મોરનાં ઈંડાં” પાઠમાં જ્યારે મુનીમજી સાથે એસ્કોર્ટ ગયો છે એ વાતની જાણ થતાં મહીજી તેમની પત્નીને, બધાની શક્તિના સંદર્ભે અને બધાની બનતી આબરૂ ધૂળ ન થઈ જાય તે માટે બોલે છે. આ સંજોગોમાં, તેમને પોતાના પુત્રની ક્ષમતા અને પ્રામાણિકતા પર વિશ્વાસ હોવા છતાં, તેઓ તેની ખરેખરી પરીક્ષા કરવા માંગતા હતા.
In simple words: In the story, Mahiji says this to his wife, referring to his son, when he learns that his son has gone as an escort with the manager. He says this to see how brave and capable his son truly is, to ensure their family's honor is not ruined.

Exam Tip: When analyzing dialogue, identify the speaker, listener, subject, context, and underlying reason for the statement.

Question 6. "વાઘનું રખોપું કરવા દીપડો નીકળે એના જેવી તેતો વાત કરી!" આ વિધાનમાં કોણ કોની કદર કરે છે?
Answer: આ વિધાનમાં મહીજી વજેસંગ અને દલભાઈની પ્રશંસા કરતા પોતાના પુત્ર બુધાને કહે છે. તેઓ ગાડીવાનની બહાદુરીને દીપડા જેવી ગણીને તેમની સુરક્ષાની ક્ષમતાની કદર કરે છે.
In simple words: In this statement, Mahiji praises Vajesang and Dalbhai to his son Budha, appreciating their bravery and protection skills by comparing them to a leopard guarding a tiger.

Exam Tip: Understand metaphors and similes in dialogue; they often reveal characters' perceptions and respect for others.

2. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો : (1 ગુણ)

Question 1. “મોરનાં ઈંડાં′ પાઠનો સાહિત્યપ્રકાર જણાવો.
(a) નવલકથા – ખંડ
(b) આત્મકથા – ખંડ
(c) નવલિકા
(d) પ્રવાસનિબંધ
Answer: (c) નવલિકા
In simple words: The story "Morna Inda" is a novella, which is a shorter type of novel.

Exam Tip: For literary works, it's crucial to know the correct genre; it helps categorize and understand the text.

Question 2. “મોરનાં ઈંડાંમાં તે ચિતરામણ કરવાનું હોતું હશે?” આ વાક્ય કોણ, કોને કહે છે?
(a) બુધાની મા બુધાને
(b) બુધો માણેક મુનીમને
(c) દલભાઈ મહીજીને
(d) બુધો તેની માને
Answer: (c) દલભાઈ મહીજીને
In simple words: Dalbhai says this to Mahiji, implying that natural qualities don't need to be taught or decorated.

Exam Tip: Identify the speaker and listener correctly in dialogues to understand the context and relationships between characters.

Question 3. “મોરનાં ઈંડાં′ વાર્તા લેખકના કયા વાર્તાસંગ્રહમાંથી લેવામાં આવી છે?
(a) લોહીની સગાઈ
(b) કાશીનું કરવત
(c) માનતા
(d) ભવસાગર
Answer: (c) માનતા
In simple words: The story "Morna Inda" is taken from the collection "Manata."

Exam Tip: Be precise about the source collection for literary pieces; it's a direct factual recall question.

Question 4. "તું કેડે તલવાર બાંધે તે કરતાં મારે બીજો કયો રૂડો દા'ડો હોય?” આ વાક્ય કોણ, કોને કહે છે?
(a) બુધો, માણેક મુનીમને
(b) દલભાઈ, મહીજીને
(c) બુધાની મા, બધાને
(d) માણેક મુનીમ, બધાને
Answer: (c) બુધાની મા, બધાને
In simple words: Budha's mother says this to everyone, expressing her immense pride in her son's bravery.

Exam Tip: Pay attention to the emotional context of dialogue to determine who is speaking and to whom, especially when expressing strong feelings like pride.

Question 5. ઈશ્વર પેટલીકરની કઈ નવલિકા તમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં છે?
(a) સુખનો કાળ બાળપણનો
(b) રૂપાંતર
(c) થીગડું
(d) મોરનાં ઈંડાં
Answer: (d) મોરનાં ઈંડાં
In simple words: The short story by Ishwar Petlikar in your textbook is "Morna Inda."

Exam Tip: Identify the specific literary work by a given author that is part of your curriculum.

Question 6. માણેક મુનીમ મહીજીના ધરે શા માટે ગયા?
(a) મહીજીને વળાવિયા તરીકે લેવા
(b) બધાને વળાવિયા તરીકે લેવા
(c) દલભાઈને વળાવિયા તરીકે લેવા
(d) વજેસંગને વળાવિયા તરીકે લેવા
Answer: (a) મહીજીને વળાવિયા તરીકે લેવા
In simple words: Manek Munim went to Mahiji's house to get him as an escort.

Exam Tip: Focus on the direct cause and effect; the munim went specifically to recruit Mahiji for the escort duty.

Question 7. “ખરું કહું છું, તું ચાલ્યો જા; બાકી તારી આબરૂ આજ નંઈ રે!" આ ઉક્તિ કોણ, કોને કહે છે?
(a) મહીજી, તેની પત્નીને
(b) બુધો, તેના પિતા મહીજીને
(c) માણેક મુનીમ, બુધાને
(d) મહીજી, તેના પુત્ર બુધાને
Answer: (b) બુધો, તેના પિતા મહીજીને
In simple words: Budha tells this to his father, Mahiji, warning him to leave before his honor is ruined.

Exam Tip: In intense dialogues, the context of who is challenging whom is vital for correct interpretation.

Question 8. “હું વળાવિયે આવું તો ચાલશે શેઠ”
(a) બુધો તેની માને
(b) દલભાઈ મહીજીને
(c) બુધાની મા બધાને
(d) બુધો માણેક મુનીમને
Answer: (d) બુધો માણેક મુનીમને
In simple words: Budha says this to Manek Munim, offering to come as an escort.

Exam Tip: Identify direct offers or proposals in dialogue to correctly attribute the speaker and the listener.

વ્યાકરણ

1. નીચેનાં વાક્યોમાં ખોટા સંયોજકનો પ્રયોગ કર્યો છે તે સુધારી વાક્ય ફરીથી લખો:

Question 1. કિલાચંદ શેઠની દીકરી તેથી માણેક મુનીમ તેને લેવા આવ્યા હતા.
Answer: કબુ આણંદ ઊતરી કેમ કે માણેક મુનીમ તેને લેવા આવ્યા હતા.
In simple words: Kabu got off at Anand because Manek Munim came to pick her up.

Exam Tip: Choose conjunctions that accurately reflect the cause-and-effect relationship between clauses (e.g., 'because' for reason, 'therefore' for consequence).

Question 2. તારી આબરૂ તને વહાલી હોય કે તું અહીંથી ચાલ્યો જા!
Answer: તારી આબરૂ તને વહાલી હોય તો તું અહીંથી ચાલ્યો જા!
In simple words: If your honor is dear to you, then leave from here!

Exam Tip: Use 'તો' (then) for conditional sentences to express a consequence, instead of 'કે' (or) which suggests an alternative.

Question 3. વજેસંગ અને દલભાઈની ધાક ભલભલાને હતી અને કોઈ તેની સામે થતું નહિ.
Answer: વજેસંગ અને દલભાઈની ધાક ભલભલાને હતી તેથી કોઈ તેની સામે થતું નહિ.
In simple words: Vajesang and Dalbhai were greatly feared by many, so no one dared to oppose them.

Exam Tip: Use 'તેથી' (therefore/so) to show a result or consequence, instead of 'અને' (and) which just lists items.

2. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો:

1. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોનો સાચો અર્થ શોધો :

Question 1. નાક કાપવું
(a) પ્રતિષ્ઠા મળવી
(b) ઇજ્જત મેળવવી
(c) આબરૂ જવી
(d) માન – મોભો જાળવવો
Answer: (c) આબરૂ જવી
In simple words: "નાક કાપવું" means to lose one's honor or reputation.

Exam Tip: Understand that idioms often have a figurative meaning different from their literal translation. "To cut one's nose" means to lose honor.

Question 2. આંખ લાલ થવી
(a) દર્દ થવું
(b) ગુસ્સો આવવો
(c) લોભ લાગવો
(d) આસક્તિ થવી
Answer: (b) ગુસ્સો આવવો
In simple words: "આંખ લાલ થવી" means to become angry.

Exam Tip: Connect physical expressions in idioms to their underlying emotions (e.g., red eyes often signify anger).

Question 3. પેટનું પાણી ન હલવું
(a) નિશ્ચિત રહેવું
(b) પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલવું
(c) કોઈનું સાંભળવું નહિ
(d) આજ્ઞાનું પાલન કરવું
Answer: (a) નિશ્ચિત રહેવું
In simple words: "પેટનું પાણી ન હલવું" means to remain calm and steadfast, not being easily disturbed.

Exam Tip: Understand idioms that describe temperament or steadfastness; they convey a character's mental state.

Question 4. બત્તી ન ફાટવી
(a) બોલ બોલ કરવું
(b) જીભ ન ઉપડવી
(c) વાચાળ બનવું
(d) સમય સાચવવો
Answer: (b) જીભ ન ઉપડવી
In simple words: "બત્તી ન ફાટવી" means to be unable to speak, to have one's tongue tied.

Exam Tip: Focus on idioms that relate to communication or the lack thereof; they describe speech impediments or reluctance to speak.

Question 5. નામ કાઢવું
(a) પરાજય થવો
(b) વિજય ન મળવો
(c) બદનામ થવું
(d) પ્રતિષ્ઠા મેળવવી
Answer: (d) પ્રતિષ્ઠા મેળવવી
In simple words: "નામ કાઢવું" means to earn a good name or reputation.

Exam Tip: Distinguish between positive and negative connotations of idioms; "to make a name" is usually positive.

2. નીચેના સામાસિક શબ્દોના અર્થ આપો :

Question 1. ગાડીત
(a) ગાડી હાંકનાર
(b) ગમે તેમ બોલનાર
(c) ગાડી રોકનાર
(d) ગાડીને રંગરોગાન કરનાર
Answer: (a) ગાડી હાંકનાર
In simple words: "ગાડીત" means someone who drives a cart or vehicle.

Exam Tip: Break down compound words to understand their root meanings; 'ગાડી' (cart/vehicle) + 'હાંકનાર' (driver).

Question 2. વળાવિયો
(a) વળીવળીને કામ કરનાર
(b) વળતાં સાથે આવનાર
(c) રસ્તામાં સંભાળ રાખનાર
(d) જતાં સંગાથ કરનાર
Answer: (c) રસ્તામાં સંભાળ રાખનાર
In simple words: "વળાવિયો" means an escort, someone who looks after a person or goods during travel.

Exam Tip: Consider the functional role implied by the word; an escort's primary function is care and safety during a journey.

3. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ શોધોઃ

Question 1. તલવાર
(a) બાણ
(b) ખડગ
(c) ભાલો
(d) બરછી
Answer: (b) ખડગ
In simple words: "તલવાર" is another word for a sword, which is "ખડગ".

Exam Tip: Expand your vocabulary by learning synonyms for common words, especially those related to historical context in texts.

Question 2. સંમતિ
(a) ફરજ
(b) સારી બુદ્ધિ
(c) હક
(d) અનુમતિ
Answer: (d) અનુમતિ
In simple words: "સંમતિ" means agreement or consent, which is also "અનુમતિ".

Exam Tip: Practice identifying synonyms by looking for words with the closest meaning, often found in formal or informal contexts.

Question 3. આખા
(a) પાંપણ
(b) પલકાર
(c) લોચન
(d) મટકું
Answer: (c) લોચન
In simple words: The word "આખા" (whole) is an OCR error; the intended word was likely "આંખ" (eye). A synonym for "આંખ" is "લોચન".

Exam Tip: When dealing with potential OCR errors, look at the options and the answer to infer the most probable intended word, especially in vocabulary sections.

4. નીચેના શબ્દનો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધો :

Question 1. ગરલ
(a) ગરલ
(b) અમૃત
(c) વિષ
(d) હલાહલ
Answer: (b) અમૃત
In simple words: "ગરલ" means poison, and its opposite is "અમૃત" (nectar).

Exam Tip: For antonyms, find the word with the directly opposite meaning, not merely a different concept.

5. નીચેના શબ્દોમાંથી સાચી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.

Question 1. નીચેના શબ્દોમાંથી સાચી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.
(a) સુધબૂધ
(b) મરદાનગી
(c) શિખામણ
(d) સનમુખ
Answer: (c) શિખામણ
In simple words: Among the given words, "શિખામણ" is spelled correctly.

Exam Tip: Pay close attention to vowel sounds (short/long 'i', 'u') and consonant conjuncts when identifying correct spellings in Gujarati.

6. નીચેના શબ્દોમાંથી ખોટી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.

Question 1. નીચેના શબ્દોમાંથી ખોટી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.
(a) નિખિન
(b) સંતુષ્ટિ
(c) કરતવ્ય
(d) શ્રેષ્ઠ
Answer: (c) કરતવ્ય
In simple words: The word "કરતવ્ય" is spelled incorrectly; the correct spelling is "કર્તવ્ય".

Exam Tip: For incorrect spellings, identify the common phonetic errors or misplaced diacritics that create a different word or a non-existent one.

7. નીચેનાં કહેવત – જોડકાંમાંનાં સમાન અર્થવાળું જોડકું શોધોઃ

Question 1. નીચેનાં કહેવત – જોડકાંમાંનાં સમાન અર્થવાળું જોડકું શોધોઃ
(a) જેવું કરો એવું પામો – ખાડો ખોદે તે પડે?
(b) મોરનાં ઈંડા ચીતરવા ન પડે – કરે લાલો ને ભારે હરદા
(c) પાકે ધડે કાંઠા ન ચડે – શેઠની શિખામણ ઝાંપા સુધી
(d) કોલસાની દલાલીમાં કાળા હાથ – એક સાંધીએ ત્યાં તેર તૂટે
Answer: (a) જેવું કરો એવું પામો – ખાડો ખોદે તે પડે?
In simple words: The proverb "જેવું કરો એવું પામો" (As you sow, so shall you reap) has a similar meaning to "ખાડો ખોદે તે પડે" (Whoever digs a pit falls into it), both implying that bad actions lead to bad consequences.

Exam Tip: To find equivalent proverbs, understand the core moral or lesson of each proverb and look for a matching sentiment.

મોરનાં ઈંડાં (Meanings)

• સારા દહાડા લઈને – સગર્ભાવસ્થામાં; pregnancy.
  In simple words: Having good days; being pregnant.

• સબધો – સહીસલામતી; safe.
  In simple words: Safety; being secure.

• ગાડીત – ગાડી હાંકનાર; driver.
  In simple words: A cart driver.

• લો (૬) – ભય; fright, danger.
  In simple words: Fear or danger.

• બેફિકર – નિર્ભય; careless.
  In simple words: Fearless or carefree.

• સંમતિ (સ્ત્રી.) – પરવાનગી; permission.
  In simple words: Consent or approval.

• ખીચડીખાઉ – હલકી કોટિનું; of inferior quality.
  In simple words: Of poor quality or status.

• હાજિયો પુરાવવો – હા કહેવી; consent.
  In simple words: To agree or say yes.

• બેકાર – બેરોજગાર; unemployed.
  In simple words: Jobless or unemployed.

• સન્મુખ – સામે; in front of.
  In simple words: Facing towards or in front of.

• પૃષ્ઠ 63જણસો – ઘરેણાં; ornaments.
  In simple words: Jewels or ornaments.

• મર્દાનગી (સ્ત્રી.) – બહાદુરી; heroism, bravery.
  In simple words: Manliness or courage.

• પોરો લેવો – આરામ લેવો; to rest.
  In simple words: To take a break or rest.

• અડવી – શણગાર વગરની; undecorated.
  In simple words: Plain or without decoration.

• વળાવિયો (મું) – રસ્તામાં સંભાળ લેનાર; escort.
  In simple words: An escort who takes care on the road.

• દરખાસ્ત (સ્ત્રી.) – રજૂઆત; proposal.
  In simple words: A suggestion or proposal.

• અપમાન (નપું.) – તિરસ્કાર; insult.
  In simple words: Disrespect or insult.

• ઝનૂન, (નવું) – જોસ; passionate.
  In simple words: Zeal or passion.

• શિખામણ (ત્રી.) – ઉપદેશ, સલાહ; advice.
  In simple words: Counsel or advice.

• પલોટવું – કામકાજમાં જોડીને પાવરધું કરવું; to train.
  In simple words: To become skilled by working.

• પૃષ્ઠ 64) ભાગોળે – પાદરે; out skirt of a village.
  In simple words: On the outskirts of a village.

• સાબધાં થવું – સજ્જ થવું; get ready.
  In simple words: To prepare or get ready.

• આપમેળે – પોતાની જાતે; automatically.
  In simple words: By oneself or automatically.

• સવાયી – શ્રેષ્ઠ; excellent.
  In simple words: Excellent or superior.

• ગોરસુ (નવું) – દૂધ કે દહીં માટેનું માટીનું પાત્ર; an earthen pot for keeping milk, curds, etc.
  In simple words: A clay pot for dairy products.

• નિરંત – નિર્ભય; fearless.
  In simple words: Constantly or without fear.

• મનખ (૫) – માણસ; human.
  In simple words: A human being.

• સૂધબૂધ (સ્ત્રી.) – સાનભાન; senses.
  In simple words: Consciousness or awareness.

• તૃપ્તિ (સ્ત્રી.) – સંતુષ્ટિ; satisfaction.
  In simple words: Contentment or satisfaction.

• ધરપત – નિરાંત; relief.
  In simple words: Assurance or peace of mind.

• નેકી (સ્ત્રી.) – ઈમાનદારી; honesty.
  In simple words: Integrity or honesty.

• કપરું – મુશ્કેલ; difficulty.
  In simple words: Difficult or tough.

• કર્તવ્ય (સ્ત્રી.) – ફરજ; duty.
  In simple words: Obligation or duty.

• ચેવીને કસીને; tightly.
  In simple words: Tightly or firmly.

• જ્યાનિ – નામના; fame, renown.
  In simple words: Fame or reputation.