GSEB Class 12 Gujarati Textbook Solutions Chapter 13 વતનનો તલસાટ

વતનનો તલસાટ સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. કવિને શેની ઝંખના છે?
Answer: કવિને પોતાની માતા સાથે વિદેશમાં સંપૂર્ણ સંતોષ મેળવવાની તીવ્ર ઇચ્છા છે.
In simple words: The poet deeply wishes to feel complete satisfaction with his mother in a foreign land.

Exam Tip: For single-sentence answers, identify the main subject (કવિ) and their core desire (ઝંખના), then state it clearly and concisely.

Question 2. કોની સ્મૃતિથી કવિનું મન અતૃપ્તિ અનુભવે છે?
Answer: માતા અને માતૃભૂમિની યાદોથી કવિનું મન અસંતોષ અનુભવે છે.
In simple words: The poet's mind feels unsatisfied due to memories of his mother and homeland.

Exam Tip: Remember to explicitly mention both "માતા" (mother) and "માતૃભૂમિ" (motherland) as the sources of the poet's discontent.

Question 3. કવિનો વસવાટ ક્યાં છે?
Answer: કવિનો નિવાસ વિદેશમાં છે.
In simple words: The poet lives in a foreign country.

Exam Tip: State the location directly and briefly, as the question asks for a single fact.

Question 4. કેવા રંગનું નિશાન કવિ જુએ છે?
Answer: કવિ ભગવા રંગનું ચિહ્ન જુએ છે.
In simple words: The poet sees a saffron-colored mark.

Exam Tip: Pay attention to color details like "ગેરુ રંગનું" (saffron color) as they often hold symbolic meaning in poetry.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. કોની સ્મૃતિથી કવિ વિહ્વળ બને છે? શા માટે?
Answer: કવિ પોતાની માતાની યાદથી બેચેન થાય છે, જે સમયની આગમાં ભળી ગયા છે. કવિના વતનમાં પાણી ભરતી પનિહારીઓ, પાકથી લહેરાતાં ખેતરો, મહેનતુ ખેડૂતોના મધુર ગીતો, વિશાળ વડલાનું ઝાડ, શંભુનું જૂનું મંદિર, વાગોળતા પશુઓ, મંદિર પર ફરકતી ભગવા રંગની ધજા, પ્રિય બહેન, અને બાળપણના મિત્રો-બધું જ હાજર છે. પરંતુ, પોતાની મમતામયી માતા નથી, અને આ કારણે કવિ ખૂબ દુઃખી છે.
In simple words: The poet feels distressed by memories of his mother, who is no longer alive. Everything in his village—from water carriers to fields and friends—is present, but his loving mother is absent, causing him great sorrow.

Exam Tip: When explaining why the poet is distressed, list the familiar elements of his homeland that he sees but then highlight the crucial missing element—his mother—to show the contrast.

Question 2. કવિના પ્રાણ શાથી (ઉતાવળા) અધીર બન્યા છે? શા માટે?
Answer: કવિને વતનથી દૂર રહેવાનું ભારે દુઃખ થયું છે. આ પીડા તેમના શરીરને નહીં પણ આત્માને બેચેન બનાવે છે. આથી, જન્મભૂમિ જવા માટે કવિના પ્રાણ તરફડીયાં મારે છે. તેઓ માથી છૂટા પડેલા બાળક અને ધણથી અલગ થયેલા પશુ જેવી વેદના અનુભવે છે. આ વેદના સહન કરવી મુશ્કેલ છે, કોઈને કહી શકાતી નથી, અને સહેજ પણ સહ્ય નથી, જેનાથી કવિ વ્યગ્ર બની ગયા છે. તેમની ત્વચા જાણે પોતાની જાતે જ ઉતરડાતી હોય એવી પીડા તેમના તન-મનને સળગાવી રહી છે. જન્મભૂમિમાં ભાઈઓ, બહેનો વગેરે બધા મળશે, પરંતુ સમયની ગર્તમાં સમાયેલી માતા નહીં મળે, આ જ કારણે કવિના પ્રાણ ઉતાવળા અને અધીર બન્યા છે.
In simple words: The poet's soul is restless due to the intense pain of separation from his homeland. He yearns to return, feeling like a child separated from its mother or a calf from its herd. Despite knowing friends and family await, the absence of his deceased mother makes his spirit impatient and anxious to return to his roots.

Exam Tip: Emphasize the deep emotional and spiritual impact of separation from his motherland and mother, using metaphors like a separated child or calf to convey the intensity of his longing.

3. વિસ્તૃત ઉત્તર લખો.

Question 1. “વતનનો તલસાટ” કાવ્યમાં વ્યક્ત થતો કવિનો કલ્પાંત આલેખો.
Answer: રમણીક અરાલવાળા દ્વારા લખાયેલા “વતનનો તલસાટ” સૉનેટ કાવ્યમાં કવિને વતનથી વિરહનું ભારે દુઃખ લાગ્યું છે. તેની આ વેદના શરીરને નહીં, પણ આત્માને બેચેન બનાવે છે. જન્મભૂમિ પરત ફરવા માટે કવિના પ્રાણ તરફડીયાં મારે છે. તે પોતાની માતાથી છૂટા પડેલા બાળક અને ધણથી વિખૂટા પડેલા પશુ જેવો તલસાટ અનુભવે છે. આ વેદના એવી છે કે તેને સહન કરી શકાતી નથી, કોઈને કહી શકાતી નથી, અને સહેજ પણ સહ્ય નથી, જેના કારણે કવિ ખૂબ જ વ્યગ્ર બની ગયા છે. તેમની ત્વચા જાણે પોતાની જાતે જ ઉતરડાતી હોય તેવી પીડા તેમના શરીર અને મનને સળગાવી રહી છે. જન્મભૂમિમાં પાણી ભરીને જતી પનિહારીઓ, પાકથી ભરેલાં ખેતરો, ખેડૂતોના મધુર ગીતો, વિશાળ વડલાનું ઝાડ, શંભુનું જૂનું મંદિર, વાગોળતા પશુઓ, મંદિરો પર ફરકતી ભગવા રંગની ધજા, પ્રિય બહેન, અને બાળપણના મિત્રો-બધું જ છે. પરંતુ, સમયની ગર્તમાં સમાયેલી તેમની મમતામયી માતા નથી. આ વિચારથી કવિની પીડા પરાકાષ્ઠાએ પહોંચે છે. માતા વિનાની જન્મભૂમિથી કવિ અસંતુષ્ટ છે, અને તેમને એવી જન્મભૂમિની ઝંખના છે જ્યાં તેમની માતા પણ તેમની સાથે હોય.
In simple words: In "Vatanno Talsat," the poet's profound longing for his homeland causes deep spiritual anguish, not just physical pain. He desperately wishes to return, feeling the agony of a child separated from its mother or a calf from its herd. All familiar sights and sounds of his village—from fields to friends—are there, but the absence of his deceased mother intensifies his sorrow. This unfulfilled desire for a homeland with his mother present pushes his suffering to its peak.

Exam Tip: For such descriptive questions, ensure you cover the depth of the poet's emotional pain, the specific imagery used to describe his longing, and the central reason for his ultimate sorrow (the absence of his mother).

Question 2. કવિની જન્મભૂમિનું શબ્દચિત્ર તમારા શબ્દોમાં આલેખો.
Answer: રમણીક અરાલવાળા દ્વારા રચિત ‘વતનનો તલસાટ’ કાવ્યમાં માતૃભૂમિનો મહિમા ઉજાગર થયો છે. અહીં, વતનથી વિરહના કારણે કવિ વ્યાકુળ બન્યા છે. વતનથી દૂર રહેવાનો કારમો ઘા તેમના હૃદયમાં વાગ્યો છે, અને તેની વેદના તેમના આત્માને કોરી ખાય છે. માતા વિનાનું બાળક, ધણથી છૂટું પડેલું વાછરડું જે રીતે તરફડે છે, તે જ રીતે કવિ પણ માતૃભૂમિ વિના ઊંડો વિરહ અનુભવે છે. પોતાની માતૃભૂમિમાં પાણી ભરવા જતી પનિહારીઓ, પાકથી લહેરાતાં ખેતરો, મહેનતુ ખેડૂતોના મધુર ગીતો, ગંભીર વડલાનું ઝાડ, શંભુનું જૂનું મંદિર, વાગોળતા પશુઓ, મંદિરો પર લહેરાતી ભગવા રંગની ધજા, વાત્સલ્યપૂર્ણ બહેન, અને બાળપણના મિત્રો-બધું જ હાજર છે. પરંતુ તેમની મમતામયી માતા ત્યાં નથી, એ વિચારથી કવિની પીડા ચરમસીમાએ પહોંચે છે. માતા વિનાની જન્મભૂમિથી કવિ અસંતુષ્ટ છે, અને તેમને એવી જન્મભૂમિની ઇચ્છા છે જ્યાં તેમની માતા પણ તેમની સાથે હોય.
In simple words: In "Vatanno Talsat," the poet portrays his homeland as a place of immense beauty and familiar comforts—from water carriers and lush fields to old temples, grazing animals, and childhood friends. However, this beautiful image is shadowed by his deep sadness and longing due to the absence of his beloved mother, making his spiritual pain intense and his desire for a homeland with her presence paramount.

Exam Tip: When describing a "શબ્દચિત્ર" (word picture), use vivid adjectives and nouns from the poem to reconstruct the scene. Conclude by reiterating the central emotion that overshadows this depiction.

1. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો 1 ગુણ)

Question 1. “વતનનો તલસાટ” કાવ્યના કવિ કોણ છે?
Answer: “વતનનો તલસાટ” કાવ્યના કવિ રમણીક અરાલવાળા છે.
In simple words: The poet of "Vatanno Talsat" is Ramanik Aralwala.

Exam Tip: Always remember the name of the poet/author for each chapter. It's a common objective question.

Question 2. “વતનનો તલસાટ” કાવ્યનો પ્રકાર જણાવો.
Answer: “વતનનો તલસાટ” કાવ્યનો પ્રકાર સૉનેટ છે.
In simple words: The poem "Vatanno Talsat" is a sonnet.

Exam Tip: Knowing the literary genre or type of the composition is important for understanding its structure and themes.

Question 3. “વતનનો તલસાટ” કાવ્યમાં શાનો મહિમા પ્રગટ થયો છે?
Answer: “વતનનો તલસાટ” કાવ્યમાં માતૃભૂમિનો મહિમા ઉજાગર થયો છે.
In simple words: The poem "Vatanno Talsat" highlights the glory of the motherland.

Exam Tip: Identify the central theme or message of the poem, in this case, the importance and glory of the motherland.

2. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો: [1 ગુણ).

Question 1. ‘વતનનો તલસાટ’ કાવ્યનો સાહિત્યપ્રકાર જણાવો.
A. સૉનેટ
B. ઊર્મિકાવ્ય
C. ભજન
D. લોકગીત
Answer: (A) સૉનેટ
In simple words: The poem "Vatanno Talsat" is a sonnet, which is a specific type of poem.

Exam Tip: Always remember the literary form of a poem or story; it's a common detail tested in exams.

Question 2. ‘વતનનો તલસાટ’ કાવ્યમાં શાનો મહિમા પ્રગટ થયો છે?
A. દેશપ્રેમનો
B. માતૃભૂમિનો
C. રાષ્ટ્રપ્રેમનો
D. સમયનો
Answer: (B) માતૃભૂમિનો
In simple words: The poem "Vatanno Talsat" celebrates the importance and dignity of the motherland.

Exam Tip: Understand the core theme of the poem. Here, it is the profound love and respect for one's motherland.

Question 3. તમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં રમણીક અરાલવાળાનું કયું કાવ્ય છે?
A. આ રસ્તાઓ
B. હંકારી જા
C. મેળો આપો તો
D. વતનનો તલસાટ
Answer: (D) વતનનો તલસાટ
In simple words: Ramanik Aralwala's poem in your textbook is "Vatanno Talsat."

Exam Tip: Keep track of which author wrote which specific work in your syllabus to easily answer direct recall questions.

Question 4. જનની સહિતની વિદેશભૂમિમાં કોણ પૂર્ણ પરિતોષ પામે છે?
A. રમણીક અરાલવાળા
B. હરીન્દ્ર દવે
C. પ્રભુલાલ દ્વિવેદી
D. ઉશનસ્
Answer: (A) રમણીક અરાલવાળા
In simple words: Ramanik Aralwala is the poet who feels complete satisfaction in a foreign land only if his mother is with him.

Exam Tip: This question tests your understanding of the poet's perspective as revealed in the poem, so connecting the sentiment to the author is key.

Question 5. કવિના પ્રાણ ક્યાં જવા પછાડા મારે છે?
A. વિદેશ
B. વતન
C. સીમમાં
D. કૂવાકાંઠે
Answer: (B) વતન
In simple words: The poet's soul yearns to go back to his homeland.

Exam Tip: The title itself, "Vatanno Talsat" (Longing for Homeland), provides a strong hint about the central desire of the poet.

Question 6. કવિને વતનવિરહનો કારમો ઘા ક્યાં લાગ્યો છે?
A. પગમાં નહિ દિલમાં
B. હૃદયમાં
C. હાથે નહિ હૈયે
D. હાથે નહિ પગે
Answer: (C) હાથે નહિ હૈયે
In simple words: The deep pain of missing his homeland struck the poet's heart, not his hands.

Exam Tip: Understand that "હૈયે" refers to the heart or inner self, signifying emotional pain, while "હાથે" (hands) implies a physical location, making the emotional choice correct.

Question 7. કવિને ભેરુ-ભગિની મળશે, પરંતુ ______ મળશે નહિ.
A. કાલગંગામાં વિલીન થયેલી મા
B. સીમ, પાદર અને ખેતરો
C. કૂવાકાંઠે પાણી ભરતી પનિહારીઓ
D. નદીકાંઠાની નયનરમ્ય શોભા
Answer: (A) કાલગંગામાં વિલીન થયેલી મા
In simple words: The poet knows he will meet friends and sister, but not his mother who has passed away.

Exam Tip: This question highlights the core sadness of the poem—the irreversible loss of the mother, despite all other beloved aspects of home being potentially recoverable.

વતનનો તલસાટ વ્યાકરણ (Vyakaran)

1. નીચેનાં વાક્યોમાંથી કયા વાક્યનો પદસંવાદ યોગ્ય છે તે જણાવો:

Question 1.
A. વતનવિરહનો કારમો ઘા કવિની હૈયે વાગી છે.
B. જન્મભૂમિ જવા એ તેમનો પ્રાણ પછાડા નાખ્યો.
C. વિલીન કાલગંગામાં મા થયેલી મળે નહિ.
D. કવિએ વિદેશમાં એકલા રહી માતા અને માતૃભૂમિનો વિરહ અનુભવ્યો.
Answer: (D) કવિએ વિદેશમાં એકલા રહી માતા અને માતૃભૂમિનો વિરહ અનુભવ્યો.
In simple words: The sentence "The poet, living alone abroad, experienced the separation from his mother and motherland" is grammatically correct and flows naturally.

Exam Tip: For sentence agreement (પદસંવાદ), check for correct verb conjugation, noun-verb agreement, and the natural flow of the sentence in Gujarati. Option D maintains proper grammatical structure.

Question 2.
A. માતૃભૂમિની મહિમા અવર્ણનીય હોય છે.
B. વતનમાં ગ્રામ્ય સંસ્કૃતિની ઝલક અને લોકોની માનવતાની મહેક છે.
C. વતનપ્રેમની બલિદાન કવિને અધીરું કરે છે.
D. દેશની આકાશમાં ભગવા રંગની વાવટો લહેરાય છે.
Answer: (B) વતનમાં ગ્રામ્ય સંસ્કૃતિની ઝલક અને લોકોની માનવતાની મહેક છે.
In simple words: The sentence "In the homeland, there is a glimpse of rural culture and the fragrance of human kindness" is grammatically sound.

Exam Tip: Assess each option for correct grammatical structure, appropriate word usage, and logical coherence. Option B presents a well-formed thought about the essence of the homeland.

Question 3.
A. ખંતીલા ખેડૂતોની મીઠાં ગીતો કર્ણપ્રિય છે.
B. ઘણો લાંબો સમય માતૃભૂમિથી દૂર રહી આત્મા અધીરા બની.
C. વીણા અને સમય ર
D. જનની વિનાની જન્મભૂમિ કવિને અત્યંત પીડા આપે છે.
Answer: (D) જનની વિનાની જન્મભૂમિ કવિને અત્યંત પીડા આપે છે.
In simple words: The sentence "A homeland without a mother causes extreme pain to the poet" is structured correctly and accurately reflects the poem's theme.

Exam Tip: Look for the option that forms a complete and grammatically correct sentence while also aligning with the thematic context of the poem.

2. નીચેના વાક્યોમાંથી કયા વાક્યનો પદક્રમ યોગ્ય છે તે જણાવો?

Question 1.
A. વતન રળિયામણું હતું કવિનું
B. સંસ્મરણો થયા તાજાં બાળપણના કવિના.
C. કવિ વતન પાછા ફર્યા, કારણ કે તેનાથી વતનવિરહ સહન ન થયો.
D. વતન બાળપણનું સ્થાન સંસ્મરણીય છે.
Answer: (C) કવિ વતન પાછા ફર્યા, કારણ કે તેનાથી વતનવિરહ સહન ન થયો.
In simple words: The sentence "The poet returned to his homeland because he could not bear the separation from it" has the correct word order and clear meaning.

Exam Tip: Proper word order (પદક્રમ) is essential for clear communication. Ensure the subject, verb, and object (and any clauses) are placed logically within the sentence.

Question 2.
A. મનુષ્યનો સમય જીવનમાં તેના મહત્ત્વનો છે.
B. સ્વદેશપ્રેમ હૃદયની કરતા ભાવોર્મિ ઉત્તમ છે.
C. કવિ વતન પાછા ન ફર્યા, કારણ કે તેમની માતા વતનમાં ન હતા.
D. જનની જન્મભૂમિ વિનાની છે અધૂરી.
Answer: (C) કવિ વતન પાછા ન ફર્યા, કારણ કે તેમની માતા વતનમાં ન હતા.
In simple words: The sentence "The poet did not return to his homeland because his mother was not there" has the correct word arrangement.

Exam Tip: When evaluating word order, look for natural phrasing and logical connections between clauses, which create a smooth and understandable sentence.

Question 3.
A. ન સહેવાય વેદનાથી વ્યગ્ર એવી થયા.
B. વતનપ્રેમ સમયના વધે સથવારે કવિનો છે.
C. પરિતોષ જનનીરહિત પામે જન્મભૂમિમાં છે.
D. કવિનું સમગ્ર અસ્તિત્વ જન્મભૂમિને કારણે છે.
Answer: (D) કવિનું સમગ્ર અસ્તિત્વ જન્મભૂમિને કારણે છે.
In simple words: The statement "The poet's entire existence is because of his homeland" is arranged correctly and makes perfect sense.

Exam Tip: Correct word order enhances clarity. Ensure that descriptive phrases and possessive forms are placed appropriately relative to the nouns they modify.

3. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો

1. નીચેના સામાસિક શબ્દોના અર્થ આપો:

Question 1. અન્નપૂર્ણા
A. જલ આપનારી દેવી
B. અન્ન આપનારી દેવી
C.
D. વિદ્યાનું દાન આપનારી દેવી
Answer: (B) અન્ન આપનારી દેવી
In simple words: "Annapurna" means the goddess who provides food.

Exam Tip: For compound words, break them down into their constituent parts (અન્ન + પૂર્ણા = food + complete/giver) to understand their meaning.

Question 2. કાલાગ્નિ
A. સમયરૂપી અગ્નિ
B. સમયનો વિરોધ કરનારી અગ્નિ
C. કાળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી અગ્નિ
D. વેરભાવથી ઉત્પન્ન થયેલી અગ્નિ
Answer: (A) સમયરૂપી અગ્નિ
In simple words: "Kalagni" refers to the fire in the form of time.

Exam Tip: Understanding the figurative meaning of compound words (like time as fire) is crucial for accurate interpretation.

2. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ શોધો:

Question 1. તૃણ
A. કણસલું
B. S
C. તણખલું
D. લોથું
Answer: (C) તણખલું
In simple words: A synonym for "trun" (grass) is "tanakhlu" (a blade of grass).

Exam Tip: Build a strong vocabulary of synonyms. "તૃણ" and "તણખલું" both refer to small pieces of grass or straw.

Question 2.
A. પ્રાચીન
B. અર્વાચીન
C. નવીન
D. જૂનું, પુરાણું
Answer: (D) જૂનું, પુરાણું
In simple words: The options are for the word 'જીર્ણ' which means old or ancient. Its synonyms are "junun, puranu".

Exam Tip: Always look for words that carry a similar meaning. "જીર્ણ" implies something worn out or very old, aligning with "જૂનું, પુરાણું."

3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધોઃ

Question 1. સ્મૃતિ
A. સમય
B. વિસ્મૃતિ
C. પાત્ર
D. પ્રવાસ
Answer: (B) વિસ્મૃતિ
In simple words: The opposite of "smruti" (memory) is "vismruti" (forgetfulness).

Exam Tip: Clearly distinguish between synonyms and antonyms. "સ્મૃતિ" (memory) and "વિસ્મૃતિ" (forgetfulness) are direct opposites.

Question 2. વિરહ
A. વિચ્છેદ
B. વિયોગ
C. પરિચ્છેદ
D. મિલન
Answer: (D) મિલન
In simple words: The opposite of "virah" (separation) is "milan" (union or meeting).

Exam Tip: Understand the core meaning of the word. "વિરહ" denotes separation or longing due to absence, so its antonym must mean coming together.

4. નીચેના શબ્દોમાંથી સાચી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.

Question 1.
A. ગુરુપૂર્ણિમા
B. શીર્ષક
C. વિટામીન
D. અભીપ્રાય
Answer: (B) શીર્ષક
In simple words: Among the options, "શીર્ષક" (title) is the correct spelling.

Exam Tip: Practice common Gujarati spellings carefully. Pay attention to short/long vowels (હ્રસ્વ/દીર્ઘ), consonant conjunctions, and rephrased letters.

5. નીચેના શબ્દોમાંથી ખોટી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.

Question 1.
A. શક્તિ
B. દીલગિર
C. સ્વેચ્છા
D. રાજદ્રોહ
Answer: (B) દીલગિર
In simple words: The incorrectly spelled word among the choices is "દિલગીર" (sorry/regretful), which is written as "દીલગિર".

Exam Tip: To identify incorrect spellings, know the correct spellings of common words. "દિલગીર" should be spelled with a short 'ઇ' sound (દિ), not a long 'ઈ' (દી).

વતનનો તલસાટ કાવ્ય-પરિચય

આ કાવ્યમાં માતૃભૂમિનો મહિમા દર્શાવવામાં આવ્યો છે. અહીં, વતનથી વિરહની વેદનાના કારણે કવિ વ્યાકુળ બની ગયા છે. માતૃભૂમિના વિરહનો તીવ્ર ઘા તેમના હૃદયમાં વાગ્યો છે, પરંતુ આ વેદના તેમના આત્માને કોરી ખાય છે.

મા વિનાનું બાળક, ધણથી છૂટું પડેલું વાછરડું જે રીતે તરફડે છે, તે જ રીતે કવિ પણ માતૃભૂમિ વિના ઊંડો વિરહ અનુભવે છે. માતૃભૂમિમાં ભાઈઓ-બહેનો તો હશે, પણ માતા નહીં હોય. કવિને તો માતા હોય એવી માતૃભૂમિની ઝંખના છે.

[In this poem, the importance of the motherland has been shown. The poet has become sad due to the pain of separation from his native place. This pain has deeply affected his heart.

The poet feels the deep pain of being away from his motherland, similar to how a mother feels pain from her child's separation or a cow from its calf's separation. He might find a friend or a sister there, but not his mother. The poet wishes for a homeland where his mother is also present.]

વતનનો તલસાટ કાવ્યની સમજૂતી (Explanation of the Poem)

ઘણા લાંબા સમય સુધી માતૃભૂમિથી દૂર રહ્યા પછી, હવે તેમનો આત્મા માતૃભૂમિને મળવા માટે અધીર બન્યો છે.

[A long time has passed since he lived away from his homeland. Now his soul has become eager to see the motherland.]

વતનમાં કૂવાકાંઠે પાણી ભરતી પનિહારીઓ, ફળદ્રુપ ખેતરોમાં પવનની લહેરે રસદાર પાક ઝૂલે છે.

ખેતરોમાં લીલાં ઘાસ લહેરાય છે, મહેનતુ ખેડૂતોના મધુર ગીતો, ગંભીર વડલા, શંભુનું જૂનું મંદિર પણ છે.

વાગોળતા પશુઓ, ભગવા રંગનો ધ્વજ આકાશમાં લહેરાય છે. ખૂબ વહાલ કરતી બહેન, અને બાળપણના મિત્રો પણ હાજર છે.

[I remember the graceful movement of women fetching water from the well, crops swaying with the wind in fertile fields, green grass swaying in the fields, sweet songs of the hardworking farmers, ancient banyan trees, the old temple of Lord Shiva, grazing cattle, the saffron flag waving in the sky, a loving sister, and childhood friends.]

એ જ ઝંખનામાં ઊંઘમાં પણ તેઓ ચોંકીને જાગી જાય છે. પ્રિયજનો બધા મળશે, પરંતુ સમયની આગમાં સમાયેલી માતા નહીં મળે.

સંભાળીને રાખેલા માતાની યાદોરૂપી સુગંધથી ભરેલું માતાનું મુખ હવે ક્યાં જોવા મળશે?

[Suddenly, I would wake up in my sleep with this longing. I will meet many loving hearts, but where will I see my mother's face, which I have kept in my heart with her sweet memories?]

કવિને માતા વિનાની જન્મભૂમિ સંતોષ આપતી નથી. વતનમાં માતા સાથેની જન્મભૂમિની જ તેમની ઇચ્છા છે.

[The motherland without the mother does not satisfy the poet. The poet desires to have a motherland with his mother.]

વતનનો તલસાટ (Meanings)

• દોહ્યલાં – મુશ્કેલ; tough.
• અનિલ (પ) – પવન; wind.
• રસાળાં – રસદાર; juicy.
• વિચ્છેદન – ખંડન; disintegration.
• તૃણ (નવું) – ઘાસ; grass.
• ખંતીલા – મહેનતુ; laborious.
• જીર્ણ – પુરાણું; very old.
• વ્યોમ (નવું) – આકાશ; sky.
• વાવટો (પ) – ધજા; flag.
• ગેરૂ – ભગવો; reddish grey.
• ભેરુ (પ) – મિત્ર; friend.
• કિન્તુ- પરંતુ; but.
• સ્મૃતિ (સ્ત્રી) – યાદગીરી; memory
• સુમન (નવું) – ફૂલ; flower.
• જનની (સ્ત્રી.) – મા; mother.
• તોષ (પ) – સંતોષ; satisfaction.