GSEB Class 12 Gujarati Textbook Solutions Chapter 11 વડલો ને પંખીડાં

Vadalo Ne Pankhida Svadhayay

1. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. વડલો પંખીઓને શી વિનંતી કરે છે?
Answer: વડલો પંખીઓને વિનંતી કરે છે કે, વનરાઈમાં આગ લાગી હોવાથી જૂના માળા છોડીને પાંખોવાળા પંખીઓ ઉડી જાય.
In simple words: The banyan tree asks the birds to leave their old nests and fly away because there is a forest fire.

Exam Tip: For such questions, clearly state the request made by the character and the reason behind it.

Question 2. વડલાના હૈયામાં શું સમાયેલું છે?
Answer: વડલાના હૃદયમાં પંખીઓના મધુર ટહુકા સમાયેલા છે.
In simple words: The banyan tree holds the sweet chirping sounds of the birds in its heart.

Exam Tip: When describing emotions or internal feelings, use evocative words that reflect the depth of the sentiment.

Question 3. સંગાથ છોડનારાને માટે કાગ શું કહે છે?
Answer: કાગ કહે છે કે, જે વ્યક્તિ મુશ્કેલ સમયમાં સાથ છોડે છે, તેને કલંક જ લાગે છે.
In simple words: The poet Kag says that those who abandon their companions during hard times are always disgraced.

Exam Tip: Remember to attribute the statement to the poet if the question specifically asks for their view.

Question 4. કયો પડદો સંગાથના સંબંધોમાં અવરોધક છે?
Answer: મૃત્યુનો પડદો સંગાથના સંબંધમાં અવરોધક છે.
In simple words: The barrier of death obstructs the bonds of companionship.

Exam Tip: Identify the symbolic elements in the poem that represent obstacles in relationships.

Question 5. પંખીઓ શું ઈચ્છે છે?
Answer: પંખીઓ ઈચ્છે છે કે, મુસીબતના સમયે સાથ છોડવાને બદલે સાથે જ મૃત્યુને ભેટીએ.
In simple words: The birds wish to face death together during tough times, rather than abandoning each other.

Exam Tip: Focus on the birds' deep sense of loyalty and their ultimate desire in the face of adversity.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. વનરાઈમાં આગનું દૃશ્ય કેવું છે?
Answer: જંગલમાં આગ લાગી છે અને તેની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી પહોંચી ગઈ છે. પવનની દિશામાં આગ આગળ વધી રહી છે. તે થોડા જ સમયમાં વડલાને સ્પર્શી જશે. આમ, આગનું દૃશ્ય ખૂબ ભયંકર છે અને તે ટૂંક સમયમાં આખા જંગલને બાળીને રાખ કરી દેશે.
In simple words: A fire has started in the forest, with flames reaching high into the sky. The fire is spreading with the wind and will soon reach the banyan tree. This scene of fire is very scary, and it will turn the entire forest to ash very quickly.

Exam Tip: When describing a scene, use vivid language to convey the intensity and visual impact, such as the height of flames and the speed of spread.

Question 2. પંખીઓ વડને શો જવાબ આપે છે?
Answer: પંખીઓએ વડલાને કહ્યું કે, "અમે તમારા આશ્રયે ઈંડાં ઉછેર્યા છે, અમે તમારા મીઠાં અને રસદાર ફળો ખાધાં છે. હવે જ્યારે મરવાનો સમય આવ્યો છે, જો અમે તમને છોડીને જતા રહીએ, તો અમે સ્વાર્થી કહેવાઈશું અને અમને વિશ્વાસઘાત કર્યાનું કલંક લાગશે." આમ કહીને પંખીઓએ પોતાના પાલનહાર વડલાએ કરેલા ઉપકારને યાદ કરીને અંત સુધી સાથ ન છોડવાની ખાતરી આપી.
In simple words: The birds told the banyan tree that they raised their eggs under its care and ate its sweet, juicy fruits. They said it would be selfish and shameful to leave when death was near. The birds expressed gratitude for the banyan's kindness and promised to stay with it until the end.

Exam Tip: Emphasize the birds' loyalty and gratitude, and how they reject selfishness in their response.

Question 3. ભાવિ અંગેની શી કલ્પના કવિ કરે છે?
Answer: કવિ ભવિષ્યની કલ્પના કરે છે કે પંખીઓ અને વડલો કદી અલગ નહીં થાય, ભલે મૃત્યુ આવે. તેઓ સાથે જ ફરીથી જન્મ લેશે અને વડલાની ડાળીઓ પર ફરીથી માળા બાંધશે. આ કલ્પના તેમની અતૂટ લાગણી અને નિષ્ઠા દર્શાવે છે, જે જીવનના દરેક પડકારને પાર કરીને ટકી રહે છે.
In simple words: The poet imagines a future where the birds and the banyan tree remain together forever, even after death. They visualize being reborn side by side and rebuilding their nests on the tree's branches. This shows their strong commitment and loyalty, enduring all of life's challenges.

Exam Tip: Connect the poet's imagination of the future with the central themes of the poem, such as eternal loyalty and rebirth.

3. સવિસ્તર ઉત્તર લખો.

Question 1. વડલો પંખીઓને શું કહે છે? પંખીઓ તેનો શો પ્રત્યુત્તર આપે છે?
Answer: ચારણ કવિ દુલા ભાયા કાગે રચેલું "વડલો ને પંખીડાં" પદ પરસ્પરના સંબંધોમાંથી સર્જાતા સ્નેહબંધનને દર્શાવે છે. આ પ્રેમનો સંબંધ લાંબા સમય સુધી એટલો મજબૂત બને છે કે એકબીજા વગર જીવન અશક્ય લાગે છે. જંગલમાં આગ લાગી ત્યારે વડલો પંખીઓને તેમના જૂના માળા છોડીને ઉડી જવા વિનંતી કરતા કહે છે કે, "આગની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી પહોંચી ગઈ છે. થોડા સમયમાં તે આ તરફ આવશે અને અમને ભરખી જશે. સુંદર અને રસદાર ફળોની જેમ તમારા મધુર ટહુકા અમારા હૃદયમાં વસ્યા છે. કોઈક દિવસ અમારી રાખ પર આવીને ટહુકી જજો, એ જ અમારી છેલ્લી ઈચ્છા છે. હે પ્રેમી પંખીઓ! હવે આપણે આ જંગલમાં ફરી નહીં મળી શકીએ, આપણી વચ્ચે મૃત્યુનો પડદો આવી ગયો છે. હવે બચવાનો કોઈ ઉપાય નથી." જંગલમાં લાગેલી આગમાંથી બચવાનો કોઈ રસ્તો ન દેખાતા, વડલો પાંખોવાળા પંખીઓને ઉડી જવા કહે છે. પંખીઓ પર વડલાના ઘણા ઉપકારો છે અને પંખીઓ આ ઉપકારને ક્યારેય ભૂલી શકતા નથી. આ કારણે તેઓ વડલાને પોતાનો છેલ્લો નિર્ણય જણાવે છે. પંખીઓ પ્રત્યુત્તર આપતાં કહે છે કે, "અમે તમારા આશ્રયે માળા બનાવ્યા છે, ઈંડાં ઉછેર્યા છે, તમારા મીઠાં ફળો ખાધાં છે. મૃત્યુના સમયે જો અમે સાથ છોડી દઈએ તો અમને કલંક લાગશે. હવે અમે સાથે જ મરીશું, સાથે જ જન્મ લઈશું અને તમારી ડાળી પર અમે ફરીથી માળો બાંધીશું. જો મૃત્યુ આવશે, તો અમે સાથે જ અંતિમ યાત્રા કરીશું." આમ, પાંખો હોવા છતાં પંખીઓ વડલાને ત્યજીને જવાને બદલે તેની સાથે જ મરવાનું પસંદ કરે છે, એ જ આ કાવ્યનું સાચું હાર્દ છે.
In simple words: The poem "Vadalo Ne Pankhida" by Dula Bhaya Kag shows the strong emotional bonds formed through mutual relations, making life without each other seem impossible. When the forest caught fire, the banyan tree asked the birds to fly away, saying the flames had reached the sky and would consume it soon. It wished for them to chirp on its ashes someday, accepting that they would not meet again due to death. The banyan felt hopeless, asking the winged birds to leave. The birds, remembering the banyan's many favors, refused to forget its kindness. They told the banyan that it would be shameful to abandon it in its final moments. They declared they would die and be reborn together, rebuilding their nests on its branches. They would face death as a single unit. This willingness of the birds to choose death with the banyan over flying away, despite having wings, is the true essence of the poem.

Exam Tip: For detailed answers, structure your response by first explaining the banyan's perspective, then the birds' response, and finally the underlying message of the poem. Use clear, descriptive language for each part.

Std 12 Gujarati Textbook Solutions Chapter 11 Vadalo Ne Pankhida Additional Important Questions and Answers

Prashnottar

1. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર (આશરે 100 શબ્દોમાં) ઉત્તર લખો [4 ગુણ)

Question 1. વડલો ને પંખીડા' કાવ્યનો મધ્યવર્તી વિચાર સ્પષ્ટ કરો.
Answer: કવિ કાગે આ કાવ્યમાં વડલા અને પંખીઓના રૂપક દ્વારા માનવ સંબંધોનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. જંગલમાં આગ લાગી ત્યારે વડલો પોતાના પર માળો બાંધીને રહેતા પંખીઓને માળો છોડીને દૂર ઉડી જવા કહે છે. પંખીઓ પાસે પાંખો છે, તેથી તેઓ ઉડીને દૂર જઈ શકશે, પણ વડલાને તો આગમાં બળીને ભસ્મ થવાનું જ છે. વડલો પંખીઓના મધુર ટહુકા પોતાના હૃદયમાં સાચવી રાખશે, પણ પંખીઓ વડલાની આ વાત માનવા તૈયાર નથી. પંખીઓને લાગે છે કે "જેણે અત્યાર સુધી આશ્રય આપ્યો તેને આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં એકલા મૂકીને ચાલ્યા જવું એ માત્ર સ્વાર્થ જ કહેવાય. તેનાથી કલંક જ લાગે." આથી પંખીઓ સાથે જ મરવાનું, સાથે જ અંતિમ યાત્રા કરવાનું અને સાથે જ ફરીથી જન્મ લઈને વડલા પર માળો બાંધવાનું કહે છે. કાવ્યનો મુખ્ય વિચાર એ છે કે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પણ અતૂટ લાગણી અને સ્નેહબંધન એકબીજાને બાંધી રાખે છે. આ મૂલ્યવાન શીખ અહીં કવિ આપે છે.
In simple words: Through the metaphor of a banyan tree and birds, poet Kag highlights the value of human relationships. When a forest fire erupts, the banyan tree asks the birds to fly away, knowing it will burn. The birds, however, refuse, stating it would be selfish and shameful to abandon their protector in such a difficult situation. They choose to die, be reborn, and rebuild nests together, symbolizing unbreakable bonds of love and loyalty even through hardship. This valuable lesson is presented by the poet.

Exam Tip: Clearly articulate the central metaphor and how it illustrates human values. Explain both the banyan's initial reaction and the birds' principled response, concluding with the universal message.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો 1 ગુણા.

Question 1. “વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યના કવિ કોણ છે?
Answer: ‘વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યના કવિ દુલા કાગ છે.
In simple words: The poet of "Vadalo Ne Pankhida" is Dula Kag.

Exam Tip: Always remember the author's name for each literary work you study.

Question 2. “વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યનો પ્રકાર જણાવો.
Answer: ‘વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યનો પ્રકાર પદ છે.
In simple words: "Vadalo Ne Pankhida" is a type of poem known as a 'Pad'.

Exam Tip: Familiarize yourself with the different forms and genres of poetry in your curriculum.

Question 3. “વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યમાં શો બોધ મળે છે?
Answer: આ કાવ્ય દ્વારા એ બોધ મળે છે કે મુસીબતના સમયે કદી પોતાના સ્નેહીજનોનો સાથ છોડવો નહિ.
In simple words: This poem teaches us that we should never abandon our loved ones during difficult times.

Exam Tip: Always identify the core moral or message conveyed by the literary piece.

3. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો 1 ગુણ)

Question 1. “કપરી પરિસ્થિતિમાં પણ અતૂટ લાગણી અને સ્નેહસંબંધ એકબીજાને બાંધી રાખે છે.’ આ ભાવ કયા કાવ્યમાં જોવા મળે છે?
(a) હંકારી જા
(b) વડલો ને પંખીડાં
(c) વતનનો તલસાટ
(d) બેટા, મને પાછી જવા દે
Answer: (b) વડલો ને પંખીડાં
In simple words: The feeling that strong affection and loving bonds keep people together even in harsh conditions is found in the poem "Vadalo Ne Pankhida".

Exam Tip: Connect the central theme of a poem to its title to easily recall the correct answer.

Question 2. ‘વડલો ને પંખીડાં’ કાવ્યનો પ્રકાર જણાવો.
(a) ઊર્મિકાવ્ય
(b) પદ
(c) ખંડકાવ્ય
(d) પ્રસંગકાવ્ય
Answer: (b) પદ
In simple words: The type of poem that "Vadalo Ne Pankhida" is, is a 'Pad'.

Exam Tip: Classifying literary works by their type helps in understanding their structure and common characteristics.

Question 3. દુલા ભાયા કાગનું કયું કાવ્ય તમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં છે?
(a) આવકારો
(b) ક્રોધી સ્વભાવને
(c) શીલવંત સાધુને વારે વારે નમીએ
(d) વડલો ને પંખીડાં
Answer: (d) વડલો ને પંખીડાં
In simple words: From the options provided, the poem by Dula Bhaya Kag found in your textbook is "Vadalo Ne Pankhida".

Exam Tip: Always know which works of specific authors are included in your syllabus.

Question 4. મુસીબતમાં સંગાથ છોડનારા માટે કવિ કાગ શું કહે છે?
(a) એ મોઢા મશવાળા
(b) ઉપકારી
(c) એ મોઢા યશવાળા
(d) કતની
Answer: (a) એ મોઢા મશવાળા
In simple words: Poet Kag refers to those who abandon their companions in distress as "Moḍhā mashavāḷā" (faces with dirt), implying they are disgraced.

Exam Tip: Understand the specific phrases or epithets used by poets to describe character traits in their works.

Question 5. વડલાના હૈયામાં શું સમાયેલ છે?
(a) ફળ-ફૂલ અને પાંદડાં
(b) લોકોના આશિષ
(c) પંખીઓના મીઠા ટહુકા
(d) ધટાદાર છાંયડો
Answer: (c) પંખીઓના મીઠા ટહુકા
In simple words: The banyan tree holds the sweet chirping sounds of the birds in its heart.

Exam Tip: Recall the specific elements mentioned in the poem that symbolize the banyan's affection and memories.

Question 6. આ ઘડીએ ચડીચોટ અમોને, ... (પંક્તિ પૂર્ણ કરો.)
(a) ઝડપી લેશે જવાળા
(b) મારી રાખ ઉપર રૂપાળાં
(c) આ વનમાં વિગતાળાં
(d) ઢળિયાં આ દશ ઢાળાં
Answer: (a) ઝડપી લેશે જવાળા
In simple words: The correct completion for the line "આ ઘડીએ ચડીચોટ અમોને," is "ઝડપી લેશે જવાળા" (the flames will quickly catch us).

Exam Tip: When completing poetic lines, ensure the chosen phrase fits both the rhythm and meaning of the verse.

Question 7. પાંખો હોવા છતાં વડલાને તજી દેવા કરતાં … ઉક્તિ પૂર્ણ કરો.)
(a) વડલાને સુરક્ષિત રાખવાનું નક્કી કરે છે.
(b) વડલાની સાથે મરવાનું પસંદ કરે છે.
(c) વડલાને બદલે લીમડા પર માળો બાંધવાનું વિચારે છે.
(d) વડલા પર માળા બનાવવાનું નક્કી કરે છે.
Answer: (b) વડલાની સાથે મરવાનું પસંદ કરે છે.
In simple words: The birds choose to die with the banyan tree rather than abandoning it, even though they have wings.

Exam Tip: Focus on the birds' ultimate decision and what it reveals about their unwavering loyalty.

Vyakaran

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો:

Question 1. નીચેના સામાસિક શબ્દનો અર્થ આપો : દાવાનળ
(a) જંગલમાં લાગતી આગ
(b) ધરતી પર લાગતી આગ
(c) સમુદ્રના પેટાળમાં લાગતી આગ
(d) આકાશમાં લાગતી આગ
Answer: (a) જંગલમાં લાગતી આગ
In simple words: The word "Davanal" means a fire that occurs in a forest.

Exam Tip: Understand the specific meaning of compound words, especially those related to natural phenomena.

Question 2. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ શોધો :
(a) દેડું
(a) નીચે
(b) હલકું
(c) ગર
(d) આસાન
Answer: (c) ગર
In simple words: A synonym for "Deḍu" (meaning 'heavy' or 'solid') is "Gar".

Exam Tip: Expand your vocabulary by learning synonyms for common Gujarati words.

Question 2 (b). અગન
(a) અંતરિક્ષ
(b) અનલ
(c) ક્ષિતિજ
(d) પરિમલ
Answer: (b) અનલ
In simple words: A synonym for "Agan" (fire) is "Anal".

Exam Tip: Knowing multiple words for the same concept enriches your language skills.

Question 3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધો:
(a) રૂપાળાં
(a) સુંદર
(b) સ્વરૂપવાન
(c) રૂપવાન
(d) કદરૂપા
Answer: (d) કદરૂપા
In simple words: The antonym for "Rupāḷāṁ" (beautiful/handsome) is "Kadarūpā" (ugly).

Exam Tip: Practice identifying antonyms to improve your understanding of word meanings and contrasts.

Question 3 (b). રસવાળા
(a) સ્વાદિષ્ટ
(b) રસાળા
(c) રસહીન
(d) વ્યંજન
Answer: (c) રસહીન
In simple words: The antonym for "Rasavāḷā" (juicy/tasty) is "Rasahīn" (without juice/tasteless).

Exam Tip: Understand how prefixes and suffixes can change a word's meaning to its opposite.

Question 4. નીચેના શબ્દોમાંથી ખોટી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો.
(a) પરિસ્થિતિ
(b) જરૂરિયાત
(c) દ્વેષ
(d) સિલક
Answer: (c) દ્વેષ
In simple words: From the given options, the word identified as having an incorrect spelling is "Dvesh".

Exam Tip: Pay close attention to subtle spelling differences to correctly identify errors in Gujarati words.

Question 5. નીચેના શબ્દોમાંથી સાચી જોડણીવાળો શબ્દ શોધો:
(a) નિમિત્ત
(b) ની:શ્વાસ
(c) દિયા
(d) પાત્ર
Answer: (a) નિમિત્ત
In simple words: Among the options, the word "Nimitta" is correctly spelled.

Exam Tip: Regular practice of Gujarati spelling rules is essential for identifying correctly written words.

Vadalo Ne Pankhida Summary In Gujarati

Vadalo Ne Pankhida Kavya-Parichay

કવિ કાગે આ કાવ્યમાં વડલા અને પંખીઓના રૂપક દ્વારા માનવ સંબંધોનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. જંગલમાં આગ લાગી ત્યારે વડલો, પંખીઓને માળો છોડીને દૂર ઉડી જવા કહે છે. પંખીઓના મધુર ટહુકા તે પોતાના હૃદયમાં સાચવી રાખશે, પંખીઓ કહે છે કે, "જેણે અત્યાર સુધી આશ્રય આપ્યો તેને આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં એકલા મૂકીને ચાલ્યા જવું એ તો માત્ર સ્વાર્થ જ કહેવાય.

તેનાથી કલંક જ લાગે, માટે સાથે મરવાનું, સાથે અંતિમ યાત્રા કરવાનું અને સાથે જ ફરીથી જન્મ લઈને વડલા પર માળો બાંધવાનું કહે છે." કપરી પરિસ્થિતિમાં પણ અતૂટ લાગણી અને સ્નેહબંધન એકબીજાને બાંધી રાખે છે એ મૂલ્યવાન શીખ અહીં કવિ આપે છે.

The poet Kag has explained the importance of human relations by giving metaphor of a banyan tree and birds. When fire broke out in the forest, the banyan tree tells the birds to fly away leaving the nests and go very far. The banyan tree tells the birds that he would keep their sweet voices in his heart. The birds say,

"It is mere a blot to leave you alone who has given us shelter till now. It is nothing but selfishness. We shall die together, leave together, take birth together and again build nests on the banyan tree." The valuable advice of the poet is: Love and feeling for one another keep us together even in difficult condition.

Vadalo Ne Pankhida Kavyani Samajuti (Explanation of the Poem)

વડલો કહે છે કે, વનરાઈમાં આગ લાગી છે. જૂના માળા છોડીને પાંખોવાળા પંખીઓ તમે ઉડી જાવ.

આગની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી પહોંચી ગઈ છે. પવનની દિશામાં એ આગળ વધી રહી છે. કોઈ પણ ઘડીએ આગની જ્વાળા અમને ચોટ પહોંચાડશે.

The banyan tree says that there is fire in the forest. He asks the birds to leave the old nests and fly away. The flames of fire have reached to the sky. It spreads ahead in the direction of wind. The flames of fire will harm us any time.

તમારા મીઠા ટહુકા રૂડા અને રસવાળા ફળની જેમ અમારા હૃદયમાં વસ્યા છે. હે રૂપાળાં પંખીઓ ! કોઈક દિન આવીને અમારી રાખ પર ટહુકી જજો.

The banyan tree says, "we have liked your sweet voices and have kept them in our hearts like juicy fruits ! O beautiful birds, please come here and sing on our ash."

પ્રેમી પંખીઓ પાછા નહીં મળીએ આ વનમાં વિગતાળા. આપણી વચ્ચે મોતનો પડદો પડ્યો છે, બચવાનો કોઈ માર્ગ દેખાતો નથી.

The banyan tree says, "o loving birds, we shall never meet again in this jungle. We have a curtain of death between us, and no way to be saved."

પંખીઓ કહે છે કે, તારે આશરે ઈંડાં ઉછેર્યા તારા રસવાળાં ફળ અમે ખાધાં છે. મુશ્કેલીના સમયે જે સાથ છોડી દે, એને તો કલંક જ લાગે.

The birds say, "we have grown our eggs here, we have eaten your juicy fruits. It is a blot if anybody leaves company in difficult condition."

સાથે મરશું, સાથે જન્મ લઈશું, તારી ડાળીઓ પર માળા બાંધીશું. કાગ કહે છે કે, આપણે સાથે જ બળશું, સાથે જ મૃત્યુ પામીશું.

The birds say, "we shall die together, we shall take birth together (and) we shall build nests on your branches." Kag. says, "we shall burn together, we shall die together."

Vadalo Ne Pankhida Shabdark (Meanings)

• સેન (સ્ત્રી) – લશ્કર; army.
• ચોટ (સ્ત્રી.) – પ્રહાર; blow.
• અગન (સ્ત્રી) – અગ્નિ; fire.
• આશરે – આશ્રયે; shelter.
• દશ (સ્ત્રી.) – દિશા; direction.
• ઘોષ (પુ.) – ટહુકો; the pleasant sound of a birds cooing.
• હૈયે – હૃદયે; heart.
• રૂડા – સુંદર; beautiful.
• દિન (પુ.) – દિવસ; day.
• ઉચાળા – સામાન; luggage.