GSEB Class 11 Gujarati Textbook Solutions Chapter 16 મોન એ જ વીરતા

મોન એ જ વીરતા સ્વાધ્યાય

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. કૂતરું જાણે શાથી શાંત થઈ ગયું ?
Answer: કૂતરું પોતાના માલિક પર આવનારાઓને ગુસ્સામાં ભરાયેલા જોઈને શાંત પડી ગયું.
In simple words: The dog became quiet after seeing its owner angry at the visitors.

Exam Tip: When describing a character's reaction, always state the cause directly as given in the text.

Question 2. પડોશીને શાથી આશ્ચર્ય થયું ?
Answer: પડોશીને આશ્ચર્ય થયું કારણ કે તેણે જોયું કે પોતાના માલિક પર આવેલા લોકોને ગુસ્સામાં જોઈને કૂતરું શાંત પડી ગયું હતું.
In simple words: The neighbor was surprised because the dog, seeing its owner angry at the visitors, became quiet.

Exam Tip: Pay attention to cause-and-effect relationships in the narrative to accurately answer 'why' questions.

Question 3. પડોશીને પોતાની કઈ ભૂલ સમજાઈ ?
Answer: પડોશીને એ ભૂલ સમજાઈ કે પોતે શાંત ન રહ્યા અને શ્વાનના માલિકને દુઃખી કર્યા.
In simple words: The neighbor realized his mistake was not staying quiet and upsetting the dog's owner.

Exam Tip: Identifying the central conflict or moral lesson helps in understanding characters' realizations.

Question 4. લેખકની દૃષ્ટિએ કોણ ગરજે છે ?
Answer: "મૌન એ જ વીરતા" પાઠના લેખકની નજરમાં, જે માણસોની અંદર ખાલીપો હોય છે તે ગરજે છે.
In simple words: According to the author of "Silence is Valor", people who feel empty inside are the ones who roar.

Exam Tip: When asked for the author's viewpoint, always refer back to the specific text and key themes discussed in the chapter.

Question 5. ઈશ્વરનો અવાજ આપણે કેમ સાંભળી શકતા નથી ?
Answer: આપણે ઘોંઘાટ-ધમાલ અને શોરબકોરના કારણે ઈશ્વરનો અવાજ સાંભળી શકતા નથી.
In simple words: We cannot hear God's voice because of all the noise and chaos around us.

Exam Tip: Relate the answer to the central theme of silence and its significance as portrayed in the lesson.

2. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. લેખક “વાણી’ અને ‘શોર' વિશે શું કહે છે ?
Answer: "મૌન એ જ વીરતા" પાઠના લેખક સમજાવે છે કે "મૌન" એ સૌથી ઉત્તમ ભાષણ છે. તેઓ કહે છે કે "શોર" એ માણસની સમજવાની શક્તિના અંતનો સંકેત છે.
In simple words: The author of "Silence is Valor" says silence is the best speech, while noise shows a person's lack of understanding.

Exam Tip: Clearly distinguish between the author's views on 'speech' and 'noise' and connect them to the main message of the chapter.

Question 2. “સંયમજન્ય મૌનમાં વીરતા' છે એમ લેખક શા માટે કહે છે ?
Answer: લેખક કહે છે કે "સંયમજન્ય મૌનમાં વીરતા છે" કારણ કે વધુ બોલવું સરળ છે. તેના માટે કોઈ ખાસ પ્રયત્ન કરવો પડતો નથી. પરંતુ, સાચું મૌન જાળવવા માટે સાધના અને પ્રયત્ન કરવા પડે છે.
In simple words: The author believes there is bravery in controlled silence because talking a lot is easy and needs no effort, but true silence requires practice and effort.

Exam Tip: Highlight the contrast between easy volubility and the difficulty and virtue of disciplined silence as explained by the author.

3. પાઠને આધારે “વિવેક અને વાણી' વિશે તમારા શબ્દોમાં પાંચ વાક્યો લખો.
Answer: રોજિંદા જીવનમાં અને મનની શાંતિ જાળવવા માટે વિવેક અને વાણી ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. શબ્દોમાં પોતાની શક્તિ રહેલી છે, જે સંબંધોને સુધારી શકે છે અથવા બગાડી પણ શકે છે. "આંધળાનો પુત્ર આંધળો" જેવા દ્રૌપદીના શબ્દોને કારણે મહાભારતનું યુદ્ધ થયું હતું. તેથી, સત્ય બોલવું હંમેશા પ્રિય હોવું જોઈએ અને વર્તનમાં વિવેક રાખવો જરૂરી છે.
In simple words: Good manners and proper speech are important for daily life and inner peace. Words have power to build or break relationships. Harsh words, like Draupadi's, can even cause big wars. So, it's key to speak kindly and act with respect.

Exam Tip: When asked to elaborate on a concept, use specific examples from the text or general knowledge to illustrate your points clearly.

1. નીચેના પ્રશ્નોના બે – ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. આગંતુકે શ્વાનના માલિકને શું કહ્યું? આગંતુકોને ક્રોધે ભરાયેલા જોઈને કૂતરાએ શું કર્યું?
Answer: આવેલા મહેમાને શ્વાનના માલિકને કહ્યું: "જો તમને કૂતરા પાળવાનો શોખ છે, તો તેમને સારી રીતે તાલીમ આપવાની પણ ટેવ રાખો." પોતાના માલિકને આવેલા લોકો પર ગુસ્સામાં ભરાયેલા જોઈને કૂતરું શાંત થઈ ગયું.
In simple words: The visitor told the dog's owner to train his dogs properly if he liked keeping them. Seeing his owner angry at the visitors, the dog became quiet.

Exam Tip: For multi-part questions, ensure both parts of the question are addressed completely and accurately in the answer.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. પડોશીની ઊંઘમાં ખલેલ કેમ પડી?
Answer: એક માણસનું પાલતુ કૂતરું બપોરના સમયે ભસતું હતું, તેને કારણે પડોશીની ઊંઘમાં ખલેલ પડી.
In simple words: The neighbor's sleep was disturbed because a man's pet dog was barking in the afternoon.

Exam Tip: Be precise with details such as the time of day and the specific cause when answering direct questions.

Question 2. કયા મૌનમાં કાયરતા છે?
Answer: ભયજન્ય મૌનમાં કાયરતા હોય છે.
In simple words: Silence that comes from fear is cowardice.

Exam Tip: Understand the different types of silence discussed in the lesson to differentiate between valor and cowardice.

Question 3. કયા મૌનમાં વીરતા છે?
Answer: સંયમજન્ય મૌનમાં વીરતા હોય છે.
In simple words: Silence born out of self-control shows bravery.

Exam Tip: Recall the lesson's main message: true strength lies in controlled, thoughtful silence, not just any silence.

3. નીચેના પ્રશ્નો માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખોઃ

Question 1. "મૌન એ જ વીરતા' પાઠના લેખકનું નામ જણાવો.
(a) રાઘવજી માધડ
(b) ચંદ્રકાન્ત મહેતા
(c) લિયો ટૉલ્સટૉય
(d) દિલીપ રાણપુરા
Answer: (b) ચંદ્રકાન્ત મહેતા
In simple words: The author of the chapter "Silence is Valor" is Chandrakant Mehta.

Exam Tip: Always remember the author's name and the literary form of each chapter; these are common MCQ questions.

Question 2. "મોન એ જ વીરતા' પાઠનો સાહિત્યપ્રકાર જણાવો.
(a) ચિંતન
(b) નવલિકા
(c) નાટ્યખંડ
(d) ચરિત્રલેખ
Answer: (a) ચિંતન
In simple words: The literary type of "Silence is Valor" is a reflective essay or contemplation.

Exam Tip: Knowing the literary genre helps you understand the author's style and the purpose of the writing.

Question 3. ચંદ્રકાન્ત મહેતાનું ઉપનામ જણાવો.
(a) દર્શક
(b) ઉશનસ્
(c) શિશન્
(d) દ્વિરેફ
Answer: (c) શિશન્
In simple words: Chandrakant Mehta's pen name is Shishan.

Exam Tip: Familiarize yourself with the pen names (upnam) of authors, as this is a frequent fact-based question.

મોન એ જ વીરતા વ્યાકરણ Vyakaran

1. નીચેનાં વાક્યો ભાષાની દષ્ટિએ સુધારીને ફરીથી લખોઃ

Question 1. (1) શ્વાનના માલિકને દુઃખ થયો દુભવ્યા બદલ.
(2) તમારું કૂતરો સમજુ ભારે છે !
(3) સાધના માટે મોન કરવી પડે છે.
Answer:
(1) શ્વાનના માલિકને દુભવ્યા બદલ દુઃખ થયું.
(2) તમારું કૂતરું ભારે સમજુ છે !
(3) મૌન માટે સાધના કરવી પડે છે.
In simple words: The given sentences have been corrected for grammatical accuracy and proper usage.

Exam Tip: Always proofread for correct grammar, gender agreement, and appropriate verb forms in Gujarati sentences.

2. નીચેનાં વાક્યોમાંથી પ્રત્યય શોધીને લખો:

Question 1. (1) ભયજન્ય મૌનમાં કાયરતા છે.
(2) સંસ્કૃતિ મોન – મહિમાની ગાયિકા છે.
(3) એક માણસનું પાલતુ કૂતરું ખરા બપોરે ભસતું હતું.
Answer:
(1) માં
(2) ની
(3) નું, એ
In simple words: We have identified and listed the suffixes (pratyay) present in each of the provided sentences.

Exam Tip: Practice identifying different types of suffixes in Gujarati to understand how they change word meaning or grammatical function.

3. નીચે “અ” વિભાગમાં આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો બ” વિભાગમાંથી શોધીને લખો:

Question 1. “અ” વિભાગ – બ” વિભાગ
(1) શોર – ભક્ત, સાધક
(2) ઉપાધિ – કોલાહટ, ઘોંઘાટ
(3) ઉપાસક – સભ્યતા, સુધારો
(4) સંસ્કૃતિ – પીડા, આપદા
Answer:
(1) શોર – કોલાહટ, ઘોંઘાટ
(2) ઉપાધિ – પીડા, આપદા
(3) ઉપાસક – ભક્ત, સાધક
(4) સંસ્કૃતિ – સભ્યતા, સુધારો
In simple words: The words from section 'A' have been correctly matched with their synonyms from section 'B'.

Exam Tip: Expanding your vocabulary by learning synonyms is crucial for improving comprehension and writing skills.

4. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખોઃ

Question 1. 1. આવશ્યક
2. કાયરતા
3. સંસ્કૃતિ
4. આંતરિક
5. શાંતિ
6. સમજુ
Answer:
1. આવશ્યક X અનાવશ્યક
2. કાયરતા X વીરતા
3. સંસ્કૃતિ X વિકૃતિ
4. આંતરિક X બાહ્ય
5. શાંતિ X અશાંતિ
6. સમજુ X અણસમજુ
In simple words: The antonyms (opposite words) for each of the given words have been provided.

Exam Tip: Knowing antonyms not only helps in vocabulary but also in understanding the nuances of language.

5. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારીને ફરીથી લખોઃ

Question 1. 1. જન્મસીદ્ધ
2. સમૃધિ
3. સંસ્કુતી
4. વિક્રતી
5. ઉપાધી
6. મહત્વ
7. મહાશક્તી
8. આંતરીક
9. સડીદાર
10. આંગતુક
Answer:
1. જન્મસિદ્ધ
2. સમૃદ્ધિ
3. સંસ્કૃતિ
4. વિકૃતિ
5. ઉપાધિ
6. મહત્ત્વ
7. મહાશક્તિ
8. આંતરિક
9. છડીદાર
10. આગંતુક
In simple words: The spellings of all the provided words have been corrected to their proper forms.

Exam Tip: Correct spelling is vital for clear communication and scoring full marks in written tasks. Always practice common error words.

6. નીચેના શબ્દોની સંધિ છૂટી પાડો:

Question 1. (1) અનાવશ્યક
(2) સર્વોત્તમ
Answer:
(1) અનાવશ્યક = અન + આવશ્યક
(2) સર્વોત્તમ = સર્વ + ઉત્તમ
In simple words: The given compound words have been correctly split into their constituent parts through sandhi-vichhed (disjoining of words).

Exam Tip: Understanding sandhi rules helps in both vocabulary building and correct pronunciation in Gujarati.

7. નીચેના શબ્દોના સમાસ ઓળખાવોઃ

Question 1. 1. મહાશક્તિ –
2. શોરબકોર –
3. લોકપ્રિયતા –
4. ભયજન્ય –
5. સંયમજન્ય –
6. આત્મમૈત્રી –
7. જન્મસિદ્ધ –
Answer:
1. મહાશક્તિ – કર્મધારય સમાસ
2. શોરબકોર – દ્વન્દ સમાસ
3. લોકપ્રિયતા – તત્પુરુષ સમાસ
4. ભયજન્ય – ઉપપદ સમાસ
5. સંયમજન્ય – ઉપપદ સમાસ
6. આત્મમૈત્રી – પુરુષ સમાસ
7. જન્મસિદ્ધ – મધ્યમપદલોપી સમાસ
In simple words: The type of compound word (Samas) for each of the given terms has been correctly identified.

Exam Tip: Master the various types of Samas in Gujarati grammar, as they are frequently tested and demonstrate deep linguistic understanding.

મોન એ જ વીરતા Summary in Gujarati

મોન એ જ વીરતા પ્રાસ્તાવિક

ચંદ્રકાન્ત મહેતા [જન્મ: 6 – 8 – 1939].

આ ગદ્યખંડમાં મૌનનો મહિમા દર્શાવ્યો છે. ભસવું એ કૂતરાનો સ્વભાવ છે અને મૌન એ માનવીનો. ભસતાં કૂતરાં મૌન ધારણ કરીને એમ કહેવા ઇચ્છે છે કે હું માણસ પાસેથી બોલવાનું નહિ શીખી શકું, પણ માણસ મારી પાસેથી ચૂપ રહેવાનું શીખે તોય ઘણું છે!

સંયમ અને સમજપૂર્વકનું મૌન માનવીને ઘણી વાર બિનજરૂરી પીડામાંથી મુક્તિ અપાવે છે. આપણે પરમાત્માનાં પગલાંનો અવાજ મૌનમાં સાંભળી શકીએ છીએ.

સંસ્કૃતિ મન – મહિમાની ગાયિકા છે, જ્યારે વિકૃતિ છે શોરબકોરની છડીદાર !

મોન એ જ વીરતા શબ્દાર્થ

• શ્વાન – કૂતરું.
• આગંતુક – આવી ચડેલું, વગર નોતરે આવેલું.
• દુભવવું – દુભાવવું, દુખી કરવું.
• શોર – કોલાહટ, ઘોંઘાટ.
• જન્મસિદ્ધ – જન્મથી જ પ્રાપ્ત થયેલું.
• ઉપાધિ – પીડા, આપદા, ચિંતા.
• લહાણી – ખુશાલીના પ્રસંગે ભેટની વહેંચણી.
• દેવાળું – નાદારી.
• સુલભ – સહેલાઈથી મળે એવું.
• સાધના – સાધવું તે, સાધવા કે સિદ્ધ કરવા આવશ્યક પ્રયત્ન કે ક્રિયા કરવાં તે.
• ઉપાસક – ભક્ત, સાધક.
• સંસ્કૃતિ – સભ્યતા, સુધારો, સામાજિક પ્રગતિ, સિવિલિઝેશન.
• વિકૃતિ – વિકાર.
• છડીદાર – છડી ઝાલનાર.