GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 5 દીવડો

નીચે આપેલા પ્રશ્નોના આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધી ઉત્તર લખો.

Question 1. કવિ ક્યાં દીવો મૂકે છે ?
(A) ઓરડામાં
(B) ડેલીએ
(C) ઉંબર ઉપર
(D) ટોડલે
Answer: (C) ઉંબર ઉપર
In simple words: The poet places the lamp on the threshold.

Exam Tip: Remember specific locations mentioned in the poem to answer questions about where the lamp is placed.

Question 2. ઉંબર પર દીવો મૂકવાથી શું પ્રકાશિત થાય છે ?
(A) તુલસી ક્યારો
(B) બાથરૂમ
(C) રસોઈઘર
(D) ઘર
Answer: (D) ઘર
In simple words: Placing a lamp on the threshold illuminates the entire home.

Exam Tip: Understand the symbolic meaning of placing a lamp on the threshold, which usually represents bringing light and positivity to the home.

Question 3. કવિ કેવો ઓરડો ઠેલે છે ?
(A) અંધારો
(B) રંગેલો
(C) બંધ
(D) ગંદો
Answer: (A) અંધારો
In simple words: The poet pushes away the dark room.

Exam Tip: Note the descriptions of places or objects in the poem, as they often carry deeper symbolic meanings.

Question 4. અંધારા ઓરડાને ઠેલવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) અંધારું
(B) ભીતર
(C) દીવો
(D) હવા
Answer: (B) ભીતર
In simple words: Pushing away the dark room lights up the inner self.

Exam Tip: Focus on the internal impact of actions described in the poem, especially when talking about spiritual light.

Question 5. કવિ ક્યાં દીવડો મુકે છે ?
(A) કેડીએ
(B) મેડીએ
(C) ભતે
(D) દીવાલે
Answer: (B) મેડીએ
In simple words: The poet puts the lamp on the upper floor (મેડીએ).

Exam Tip: Pay attention to changes in location as the poem progresses, as they often signify shifts in focus or meaning.

Question 6. મેડીએ દીવો મૂકવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) તન
(B) धन
(C) મન
(D) નળિયાં
Answer: (C) મન
In simple words: Placing a lamp on the upper floor illuminates the mind.

Exam Tip: Understand the connection between physical actions and their symbolic effects on the mind or spirit, as this is central to the poem's theme.

Question 7. કોણ રેલમછેલ રેલે છે ?
(A) તુલસી
(B) રાતરાણી
(C) રંજનીગંધા
(D) ડમરો
Answer: (D) ડમરો
In simple words: The Basil plant spreads its strong fragrance everywhere.

Exam Tip: Recognize specific flora mentioned in the poem and their associated sensory details like fragrance.

Question 8. ડમરાના રેલવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) વન
(B) मन
(C) तन
(D) धन
Answer: (A) વન
In simple words: The widespread fragrance of the Basil plant lights up the entire forest.

Exam Tip: Connect the sensory experience (fragrance) with its environmental impact described in the poem.

Question 9. હવે મેં દીવો ક્યાં મૂક્યો ?
(A) વાવ ઉપર
(B) તળાવે
(C) કૂવા ઉપર
(D) સરોવર
Answer: (C) કૂવા ઉપર
In simple words: The poet then placed the lamp over the well.

Exam Tip: Keep track of the sequence of places where the lamp is placed, as each location might symbolize a different aspect of life or self.

Question 10. કૂવા પર દીવો મૂકવાથી શું પ્રકાશિત થયું ?
(A) દોરડું
(B) ડોલ
(C) જળ
(D) સ્ત્રી
Answer: (C) જળ
In simple words: When a lamp is placed over the well, the water inside gets illuminated.

Exam Tip: Understand how the light interacts with its environment at each location, highlighting different elements.

Question 11. છાંયામાં શું સંકેલવામાં આવે છે ?
(A) માયા
(B) કાયા
(C) છાંયો
(D) જાયો
Answer: (C) છાંયો
In simple words: In the shade, one's own shadow is gathered.

Exam Tip: Consider the literal and metaphorical meanings of "shadow" in the context of the poem's spiritual journey.

Question 12. છાંયામાં છાંયો સંકેલવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) સકલ
(B) બકલ
(C) અંકલ
(D) અંતર
Answer: (A) સકલ
In simple words: When a shadow is gathered in the shade, the entire being brightens.

Exam Tip: Reflect on the idea of uniting with one's own shadow or true self, and its illuminating effect on existence.

Question 13. હવે કવિ ક્યાં દીવો મૂકે છે ?
(A) સીમમાં
(B) મેડીએ
(C) કૂવા પર
(D) ખેતરે
Answer: (D) ખેતરે
In simple words: The poet now places the lamp in the field.

Exam Tip: Observe how the poet moves the lamp to different rural settings, each with its unique significance.

Question 14. ખેતરી દીવો મૂકવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) ઝોડ
(B) પાંદડાં
(C) પાક
(D) પાદર
Answer: (D) પાદર
In simple words: Placing a lamp in the field illuminates the village square.

Exam Tip: Note the ripple effect of placing the lamp, where the light extends beyond the immediate location.

Question 15. પછી શેનો અવસર ખેલવામાં આવે છે ?
(A) અજવાળાનો
(B) ભણવાનો
(C) નાસી જવાનો
(D) યુદ્ધનો
Answer: (A) અજવાળાનો
In simple words: After that, the occasion of light is celebrated.

Exam Tip: Understand the progression of the poem from darkness to light, culminating in the celebration of illumination.

Question 16. અજવાળાનો અવસર ખેલવાથી શું ઝળહળતું હતું ?
(A) મંતર
(B) અંતર
(C) તંતર
(D) જંતર
Answer: (B) અંતર
In simple words: Celebrating the occasion of light made the inner self shine brightly.

Exam Tip: Connect the external event (celebration of light) with its internal effect (illumination of the heart/mind).

Question 17. હવે કવિ ક્યાં દીવો મૂકે છે ?
(A) મંદિર પર
(B) મેદાન પર
(C) ઝાડ ઉપર
(D) ડુંગર ઉપર
Answer: (D) ડુંગર ઉપર
In simple words: The poet now places the lamp on top of the mountain.

Exam Tip: Recognize the symbolic significance of placing the lamp at the highest point, suggesting a broader, more universal impact.

Question 18. ડુંગર પર દીવો મૂકવાથી શું પ્રકાશિત થયું ?
(A) તળાવ
(B) ખેતર
(C) નદી
(D) ગગન
Answer: (D) ગગન
In simple words: When a lamp is placed on the mountain, the sky becomes illuminated.

Exam Tip: Notice how the scope of illumination expands from local to universal as the lamp is moved to higher places.

Question 19. પછી કવિ કેવો અક્ષર ઉકેલે છે ?
(A) જાણીતાં
(B) અજાણ્યા
(C) અણદીઠાં
(D) ખરાબ
Answer: (C) અણદીઠાં
In simple words: After that, the poet deciphers unseen letters.

Exam Tip: Understand "unseen letters" as a metaphor for hidden knowledge or deeper truths that are revealed through inner light.

Question 20. અણદીઠાં અક્ષર ઉકેલવાથી શું ઝળહળે છે ?
(A) ગગન
(B) ભવન
(C) ભુવન
(D) કવન
Answer: (B) ભવન
In simple words: Decoding unseen letters illuminates the entire being or existence.

Exam Tip: Focus on the transformative power of knowledge and understanding, leading to enlightenment of the self.

Question 21. ‘દીવડો' કાવ્યના કવિ કોણ છે ?
(A) દલપત રાઠોડ
(B) દલપત કવિ
(C) દલપત પઢિયાર
(D) દલપતરામ
Answer: (C) દલપત પઢિયાર
In simple words: The author of the poem 'Divdo' is Dalpat Padhiyar.

Exam Tip: Always remember the name of the poet or author for a given work, as it is a fundamental piece of information.

નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો :

Question 1. કવિ કોની ઉપર દીવો મૂકે છે ?
Answer: કવિ ઉંબર ઉપર દીવો મૂકે છે.
In simple words: The poet places the lamp on the threshold.

Exam Tip: For single-sentence answers, be direct and specific, ensuring all key information from the question is included.

Question 2. ઉબર ઉપર દીવો મૂકવાથી શું થાય છે ?
Answer: ઉંબર ઉપર દીવો મૂકવાથી ઘર ઝળહળી ઊઠે છે.
In simple words: Placing a lamp on the threshold makes the house light up.

Exam Tip: State the immediate effect or outcome clearly as described in the poem.

Question 3. ઓરડો કેવો છે ?
Answer: ઓરડો અંધારિયો છે.
In simple words: The room is dark.

Exam Tip: Use the descriptive words from the poem directly when asked about characteristics.

Question 4. કવિ હવે કઈ જગ્યાએ દીવો મૂકે છે ?
Answer: કવિ હવે મેડીએ દીવો મૂકે છે.
In simple words: The poet now places the lamp on the upper floor.

Exam Tip: Pay attention to adverbs of time like "now" (હવે) that indicate a sequence of actions.

Question 5. મેડીએ દીવો મૂકવાથી શું થાય છે ?
Answer: મેડીએ દીવો મૂકવાથી મન ઝળહળે છે.
In simple words: Placing a lamp on the upper floor illuminates the mind.

Exam Tip: Focus on the metaphorical or symbolic effect of the action as suggested by the poem.

Question 6. કવિ કૂવા પર શા માટે દીવો મૂકે છે ?
Answer: કવિને કૂવો ઝળહળતો કરવો છે એટલે કૂવા પર દીવો મૂકે છે.
In simple words: The poet wants to make the well shine, so he places the lamp there.

Exam Tip: When asked "why", provide the reason or purpose directly from the poem.

Question 7. કવિ ખેતરે શા માટે દીવો મૂકે છે ?
Answer: કવિને પાદર ઝળહળતું કરવું છે એટલે ખેતરે દીવો મૂકે છે.
In simple words: The poet wants to make the village square shine, so he places the lamp in the field.

Exam Tip: Note how the poet’s intention extends beyond the immediate object to a larger area, linking the field to the village square.

Question 8. કવિ ડુંગર ઉપર શા માટે દીવો મુકે છે ?
Answer: કવિને ગગન ઝળહળતું કરવું છે એટલે ડુંગર ઉપર દીવો મૂકે છે.
In simple words: The poet wants to make the sky shine, so he places the lamp on the mountain.

Exam Tip: Recognize the increasing scope of illumination, from a small area to the vast sky, reflecting a deeper spiritual journey.

Question 9. અણદીઠો અક્ષર ઉકેલવાથી શું પરિણામ મળે છે ?
Answer: અણદીઠો અક્ષર ઉકેલવાથી કવિનું ભવન ઝળહળી ઊઠે છે.
In simple words: Deciphering unseen letters causes the poet's entire existence to light up.

Exam Tip: Understand "ભવન" as not just a building, but the poet's entire being, symbolizing profound self-realization.

Question 10. ખરેખર આ દીવો કયો છે ?
Answer: ખરેખર આ અંતરની ઉજાસના દીવાની વાત છે.
In simple words: Truly, this lamp represents the inner light of spiritual illumination.

Exam Tip: Recognize that the "lamp" in the poem is a metaphor for inner wisdom or spiritual light, not a literal object.

Question 11. આ અંતરના ઉજાસથી શું થાય છે ?
Answer: આ અંતરના ઉજાસથી અજાણ્યા અક્ષરો ઉકેલાય છે.
In simple words: This inner light helps in deciphering unknown letters.

Exam Tip: Connect the concept of inner light with the ability to gain hidden knowledge or understanding.

Question 12. અજાણ્યા અક્ષર ઉકેલવાથી શું થાય છે ?
Answer: અજાણ્યા અક્ષર ઉકેલવાથી સમગ્ર અસ્તિત્વ ઝળહળી ઊઠે છે અને પરમાત્માની ઓળખ થાય છે.
In simple words: Deciphering unknown letters brightens one's entire existence and leads to the recognition of the Divine.

Exam Tip: Understand that gaining knowledge of "unknown letters" leads to self-realization and spiritual awareness.

Question 13. ‘દીવડો' કાવ્યના કવિ કોણ છે ?
Answer: ‘દીવડો' કાવ્યના કવિ દલપત પઢિયાર છે.
In simple words: The poet of 'Divdo' is Dalpat Padhiyar.

Exam Tip: Always recall the author's name for a poem, as it's a basic factual detail.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર આપો :

Question 1. 'દીવડો' કાવ્યમાં કવિએ કયા કયા ગ્રામ પ્રતીકોનો ઉપયોગ કર્યો છે ?
Answer: 'દીવડો' કાવ્યમાં કવિએ અનેક જાતના ગ્રામ્ય પ્રતીકોનો ઉપયોગ કર્યો છે. ઉબર, ઓરડો, મેડી, કૂવો, ખેતર, પાદર અને ડુંગર જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને અંતરના ઉજાસની વાત કરી છે.
In simple words: In the poem 'Divdo', the poet uses many rural symbols like the threshold, room, upper floor, well, field, village square, and mountain. These words help to describe the inner light.

Exam Tip: When listing symbols, ensure you mention their connection to the poem's central theme of inner light or enlightenment.

Question 2. અંતરના ઉજાસથી શું ફાયદો ?
Answer: અંતરના ઉજાસથી કવિને અજાણ્યા અક્ષરો ઉકેલવામાં મદદ મળે છે અને આખું ભવન એટલે કે કવિનું સમગ્ર અસ્તિત્વ ઝળહળે છે. આત્માના દીવાથી પરમ તત્વની અનુભૂતિ થાય છે.
In simple words: The inner light helps the poet understand unknown letters, making their entire existence shine. This soul's lamp leads to the experience of the Supreme Being.

Exam Tip: Explain both the intellectual (understanding unknown things) and spiritual (experiencing the divine) benefits of inner light.

Question 3. કવિતામાં આવતા શબ્દો ‘અંધકાર' અને ‘ઉજાસ’ શેના પ્રતીકો છે ?
Answer: કવિતામાં આવતા શબ્દો ‘અંધકાર' એ અજ્ઞાનનો અંધકાર છે. અજ્ઞાનના અંધકારને કારણે આપણો સાચી પરિસ્થિતિને પામી શકતા નથી. ઈશ્વરને ઓળખી શકતા નથી. ‘ઉજાસ' એ જ્ઞાનનો પ્રકાશ છે. આ જ્ઞાનના પ્રકાશથી આપણે દુનિયાને અને પરમાત્માને ઓળખી શકીએ છીએ. આત્માને જાણવાથી પરમાત્માની અનુભૂતિ થાય છે.
In simple words: In the poem, 'darkness' represents the darkness of ignorance, which stops us from understanding reality and knowing God. 'Light' symbolizes the light of knowledge, which helps us to understand the world and God, leading to the experience of the Divine through self-awareness.

Exam Tip: Clearly define what each symbol ("darkness" and "light") represents, explaining their metaphorical meanings and implications in the poem.

નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો :

Question 1. ‘દીવડો' કાવ્યનું વર્ણન કરો.
Answer: ‘દીવડો' કાવ્ય લોકઢાળમાં રચાયેલું છે, જે એક ગેયકૃતિ છે. તેના તળપદા સૌંદર્યને કારણે તે અત્યંત આકર્ષક બની રહે છે. કવિએ 'દીવડો' કાવ્યમાં ગ્રામ્ય વાતાવરણ ખૂબ સુંદર રીતે આલેખ્યું છે. ઉબર, કૂવો, ખેતર, પાદર, ડુંગર જેવા શબ્દોથી આપણને ગ્રામ્યજીવનનો પરિચય થાય છે. જુદી જુદી જગ્યાએ જ્ઞાનનો પ્રકાશ મેળવતા શરીર રૂપી આ મંદિર – એટલે કે અસ્તિત્વ પ્રકાશિત થઈ ઊઠે છે અને અજ્ઞાનનો અંધકાર દૂર થતાં, જ્ઞાનનો પ્રકાશ પ્રાપ્ત થતાં સમગ્ર ભવન પ્રકાશિત થઈ ઊઠે છે. કવિએ આ રીતે ગ્રામ્ય વાતાવરણમાં પણ સૌંદર્યની અનુભૂતિ કરાવી છે. સરળતા અને ગેયતાને કારણે 'દીવડો'નું સૌંદર્ય વધુ સુધારાઈ જાય છે.
In simple words: The poem 'Divdo' is written in a folk style and is meant to be sung. Its simple beauty makes it very appealing. The poet beautifully shows rural life using words like threshold, well, field, village square, and mountain, which give us a glimpse into village living. As knowledge spreads to different places, the body, seen as a temple (our existence), lights up, and the darkness of ignorance goes away. With the light of knowledge, the entire being becomes bright. This way, the poet shows the beauty found even in rural settings. The poem's simplicity and musicality make it even more beautiful.

Exam Tip: Provide a comprehensive overview, covering the poem's style, theme, use of imagery, and its overall message regarding light and spiritual awakening.

નીચેના પ્રસ્નોના સૂચના મુજબ ઉત્તર લખો :

નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો આપો :

• ઠલવું – આગળ ધકેલવું, હડસેલવું
• ડમરો – તુલસી જેવો છોડ
• સઘળું – વિશ્વ
• અણદીઠો – નહિ જોયેલું
• અક્ષર – શબ્દો
• ઉંબર – ઓસરી, ઓરડાની વચ્ચેની જગ્યા, બારણાનો નીચેનો ભાગ
• ઉજાસ – પ્રકાશ દીવો, અજવાળું
• ભીતર – અંદર
• સકલ – બધું
• અવસર – પ્રસંગ
• ભવન – રહેઠાણ, મકાન, અસ્તિત્વ
• પાદર – સીમ, ગામ બહારની જગ્યા

નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આપો :

• અજવાળું × અંધારું
• અસ્ત × ઉદય
• ગગન × ધરતી
• ઈહલોક × પરલોક
• અમૃત × ઝેર
• વન × બાગ
• આસ્તિક × નાસ્તિક
• ભીતર × બહાર
• અંતરંગ × બહિરંગ
• અખંડ × ખંડિત

નીચેના શબ્દોના વિશેષણ બનાવો :

• શક્તિ – શક્તિહીન
• હર્ષ – હર્ષિત
• જીવન – જીવિત
• શિક્ષણ – શૈક્ષણિક
• વર્ષ – વાર્ષિક
• શરીર – શારીરિક
• આનંદ – આનંદિત
• ઈશ્વર – ઈશ્વરીય

નીચેના શબ્દોની સંધિ છોડીને લખો :

• રવીન્દ્ર – રવિ + ઈન્દ્ર
• સદૈવ – સદા + એવ
• પ્રત્યેક – પ્રતિ + એક
• વિષમ – વિ + સમ
• હિતેષી – હિત + એષી
• રોમાંચ – રોમ + અંચ
• સૂક્તિ – સુ + ઉક્તિ
• શકાશ – શોક + આવેશ

નીચેના શબ્દોની સંધિ જોડીને લખો :

• પરિ + ઈષા = પરીક્ષા
• તપસ્ + ચર્ચા = તપશ્ચર્યા
• સત્ + ન = સર્જન
• ગિરિ + શ = ગિરીશ
• એક + અન્ત = એ કાંત
• સરસ્ + વ = સરોવર
• નિસ્ + ય = નિર્ણય
• અવનિ + ઈશ = અવનીશ

છંદને ઓળખવા માટે આઠ ભાત, તેનું નામ અને લઘુગુરુની માત્રા સાથે ઉદાહરણ આપો.

Answer: છંદને ઓળખવા માટે આઠ ભાત નક્કી કરવામાં આવેલ છે. આ આઠ ભાતની અંદર આવેલા ત્રણના ગુણાંકમાં આવતા લઘુ ગુરુ ગુરુ કે ગુરુ ગુરુ ગુરુ કે આવા બીજા લઘુગુરુના સંકેતથી છંદને ઓળખી શકાય છે. આઠ ભાત, તેના નામ અને ત્રણના ગુણાંકમાં આવતા લઘુગુરુની નિશાની નીચે પ્રમાણે છે.

આ આઠ ભાતને સહેલાઈથી યાદ રાખવા એક સૂત્ર છે – તે જુઓ અને કંઠસ્થ કરી લો.
સુત્ર – ‘માતા રાજભાનસ – લગા’
In simple words: Eight patterns are used to identify poetic meters, which are determined by sequences of short and long vowels. The table above shows these patterns, their names, and the corresponding short (U) and long (-) symbols. A simple formula, 'Mata Rajbhanas - Laga', helps to easily remember these eight patterns.

Exam Tip: Memorize the eight Chand patterns, their corresponding words, and the associated short/long vowel symbols. The provided mnemonic formula can be very helpful.

આપેલ સૂત્રને સરળ કરીને લખો : ય માતા રાજભાનસભા – સૂત્ર છે.

Answer: આપેલ સૂત્ર – યમાતારાજભાનસ – લગા. આ સૂત્રના આધારે નીચે મુજબ આઠ ભાત (ગણ) યાદ રાખવી સરળ પડે છે. જેમ કે :- ય = યમાતા – લઘુગુરુગુરુ – કારેશ કે દરેક ભાતને ત્રણના ગુણાંકમાં ગણવાની છે. 123 4367 8 U. હવે ક્રમશઃ જુઓ :- યમાતા રાજભાનસ-લગા : આને નંબરથી સમજો. ૫ ગણ \( = U-- \) માતા (133), મ ગણ \( = --- \) માતારા (234), તે ગણ \( = --U \) તારાજ (3 45), ર – U – રાજભા (4 5 6), જ \( U-U \) જભાન (5 6 7), ભ \( -UU \) ભાનસ (6 7 8), નું \( UUU \) નસલ (7 8 9), સ \( UU- \) સલગા (1 9 10). પછી લગા એટલે ઇ – ની માત્રા સમજવી. (લઘુ-ગુરુ)
In simple words: The given formula, "Yamataraajbhanas-Laga", helps remember the eight poetic meter patterns (gan). For instance, 'Ya' represents 'Yamata' with symbols \( U-- \), 'Ma' represents 'Maataara' with \( --- \), and so on. Each pattern should be counted in groups of three. The formula provides a sequential way to understand these short and long vowel combinations, which include understanding the 'laga' (light-heavy) rule at the end.

Exam Tip: Practice applying the mnemonic formula to derive each of the eight 'gan' patterns, focusing on the sequence of short (લઘુ) and long (ગુરુ) vowels.

દીવડો Summary in Gujarati

દીવડો કાવ્ય-પરિચય :

Answer: લેખક પરિચય : દલપત નારાયણરાય પઢિયારનું વતન કહાનવાડી છે. ગૂજરાત વિદ્યાપીઠમાં અભ્યાસ અને અધ્યાપન બાદ તેમણે ગુજરાત સરકારના માહિતી વિભાગમાં સેવા આપી અને નિવૃત્ત થયા. ‘ભોંયબદલો' અને ‘સામે કાંઠે તેડાં’ તેમના કાવ્યસંગ્રહો છે. ભજન પ્રકારમાં તેમનું વિશિષ્ટ પ્રદાન છે. તેમણે બાળવાર્તાઓ અને ચરિત્રનિબંધો પણ લખ્યાં છે.
In simple words: Dalpat Narayanray Padhiyar, from Kahanwadi, studied and taught at Gujarat Vidyapith. He later retired after serving in the Information Department of the Gujarat government. His poetry collections include 'Bhoybadlo' and 'Saame Kaanthee Tedaan'. He is particularly known for his contributions to devotional songs and has also written children's stories and biographies.

Exam Tip: Remember key biographical details of the poet, including their birthplace, educational background, notable works, and contributions to different literary genres.

કાવ્યનો સારાંશ :

Answer: ‘દીવડો' ગીતમાં કવિ વિવિધ ગ્રામપ્રતીકો : ઉબર, ઓરડો, મેડી, કૂવો, ખેતર, પાદર અને ડુંગરનો ઉપયોગ કરીને અંતરના ઉજાસની વાત કરી છે. આ અજવાળું તેમને અજાણ્યા અક્ષર ઉકેલાવે છે અને આખું ભવન (અસ્તિત્વ) જાણે ઝળહળી ઊઠતું હોય તેવી અનુભૂતિ કરાવે છે. લોકઢાળમાં રચાયેલી આ ગેયકૃતિ તેના તળપદા સૌંદર્યને કારણે આસ્વાદ્ય બની છે.
In simple words: The poem 'Divdo' uses various rural symbols like the threshold, room, upper floor, well, field, village square, and mountain to talk about inner light. This light helps the poet understand unknown letters and makes their entire being (existence) feel illuminated. This singable folk poem is enjoyable due to its simple, regional charm.

Exam Tip: In a summary, highlight the central theme (inner light), the key symbols used, and the overall message of enlightenment and self-discovery within the poem.

નીચેની કાવ્યપંક્તિનો અર્થ આપો :

Question. મેં તો ......... ઝળહળતું !
Answer: અર્થ : ઢેબર પર દીવડો મૂક્યો, એટલે મારું ઘર પ્રકાશિત થઈ ગયું.
In simple words: I placed a lamp on the threshold, and as a result, my entire house became illuminated.

Exam Tip: When interpreting poetic lines, provide a clear, direct explanation that captures both the literal action and its symbolic meaning.

Question. પછી અંધાર ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી અંધારા ઓરડાને હડસેલો માર્યો કે મારા હૃદયમાં પ્રકાશ પથરાઈ ગયો.
In simple words: After pushing away the dark room, light spread into my heart.

Exam Tip: Link the physical action (pushing away darkness) to its metaphorical effect (inner enlightenment or joy).

Question. મેં તો ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : મેં મેડી ઉપર દીવો મૂક્યો તો મન પણ પ્રકાશમય બની ગયું.
In simple words: When I placed the lamp on the upper floor, my mind also became filled with light.

Exam Tip: Note how the poem connects external actions (placing a lamp) to internal states (illumination of the mind).

Question. પછી ડમરો ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી ડમરાની સુગંધ ચારેબાજુ પ્રસરી ગઈ અને મારું આખું વન પ્રકાશિત થઈ ગયું.
In simple words: Then the fragrance of the Basil plant spread everywhere, and my entire forest became illuminated.

Exam Tip: Understand "forest" as a metaphor for a broader personal space or existence, which is influenced by pleasant sensory experiences.

Question. મેં તો કૂવા ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી મેં કૂવા ઉપર દીવો મૂક્યો તો પાણી પણ પ્રકાશિત થઈ ઊઠયું.
In simple words: When I placed the lamp over the well, the water also lit up.

Exam Tip: Consider the symbolism of light penetrating depths (water in a well), suggesting illumination of hidden aspects.

Question. પછી છાંયામાં ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી મેં છાંયામાં મારો છાંયો સંકેલી લીધો અને મારું આખું અસ્તિત્વ પ્રકાશિત થઈ ગયું.
In simple words: Then, in the shade, I gathered my shadow, and my entire existence became illuminated.

Exam Tip: Interpret "gathering one's shadow" as an act of self-acceptance or integrating all parts of oneself, leading to wholeness and illumination.

Question. મેં ખેતર પર ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : મેં ખેતર પર દીવો પેટાવ્યો, તો આખું પાદર પ્રકાશિત થઈ ઊઠડ્યું.
In simple words: I lit a lamp in the field, and then the entire village square became illuminated.

Exam Tip: Recognize the expanding circle of light, from a single lamp in a field to illuminating the communal space of the village square.

Question. પછી અવસર ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી મને અજવાળાનો અવસર મળ્યો તો મારું હૃદય પ્રકાશિત થઈ ગયું.
In simple words: After that, I got the opportunity of light, and my heart became illuminated.

Exam Tip: Emphasize the connection between experiencing light (metaphorically, enlightenment) and its effect on the individual's emotional or spiritual core.

Question. મેં તો ડુંગર.............. ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી મેં દીવાને ડુંગર ઉપર પેટાવ્યો તો આકાશ પ્રકાશિત થઈ ઊઠ્યું.
In simple words: I lit the lamp on the mountain, and then the sky became illuminated.

Exam Tip: Understand the ultimate reach of the light, extending from a high point on Earth to the vastness of the sky, symbolizing universal awareness.

Question. પછી અણદીઠો ......... ઝળહળતું.
Answer: અર્થ : પછી અજાણ્યા અક્ષરો ઉકેલ્યાં, તો મારું સમગ્ર અસ્તિત્વ પ્રકાશિત થઈ ઊઠયું.
In simple words: Then, when I deciphered the unseen letters, my entire existence became illuminated.

Exam Tip: Connect the act of deciphering unknown knowledge (unseen letters) with the profound impact it has on one's entire being, leading to enlightenment.

દીવડો શબ્દાર્થ :

• ઠલવું – આગળ ધકેલવું, હડસેલવું;
• ભીતર – અંદર, હૃદય;
• ડમરો – તુલસી પ્રકારનો તીવ્ર સુગંધ આપતો છોડ;
• સકલ – બધું, સઘળું, વિશ્વ;
• અવસર – પ્રસંગ;
• અણદીઠો – નહિ જોયેલું;
• ભવન – રહેઠાણ, મકાન, અસ્તિત્વ
• ઝળહળતું – પ્રકાશિત;
• ડુંગર – પર્વત;
• રેલમછેલ – પથરાઈ જવું
• ઉંબર – ઓસરી અને બારણાં વચ્ચેની જગ્યા, બારણાની નીચેનો ભાગ;
• રેલવું – પ્રસારિત થવું, દૂર સુધી જવું;
• પાદર – સીમ, ગામ બહારની જગ્યા.
• ગગન – આકાશ, નભ, અંબર.