GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 4 ભૂલી ગયા પછી (First Language)

ભૂલી ગયા પછી સ્વાધ્યાય

Question 1. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરા (V) ની નિશાની કરો: મનીષા દેસાઈએ સુરતી કુટુંબને કોના હુમલામાંથી બચાવેલું?
(a) રીંછ
(b) વાઘ
(c) દીપડો
(d) જંગલી ભૂંડ
Answer: (a) રીંછ
In simple words: મનીષા દેસાઈએ રીંછના હુમલાથી સુરતી કુટુંબને બચાવ્યું હતું.

Exam Tip: For objective questions, always read all options carefully before selecting the correct one.

Question 2. નરેને કઈ તાલીમ મેળવી હતી?
(a) ધોડેસવારીની
(b) વન સંરક્ષણની
(c) પોલીસની
(d) પર્વતારોહણની
Answer: (b) વન સંરક્ષણની
In simple words: નરેને જંગલોની સુરક્ષા માટેની તાલીમ લીધી હતી.

Exam Tip: Remember specific details about characters' backgrounds and skills as they are often tested in exams.

2. એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો.

Question 1. રીંછ માણસને જોઈને શું કરે છે?
Answer: રીંછ જ્યારે માણસને જુએ છે ત્યારે તે ગુસ્સાથી હુમલો કરે છે.
In simple words: રીંછ માણસને જોઈને ખૂબ ગુસ્સે થઈને પ્રતિકાર કરે છે.

Exam Tip: When answering about animal behavior, use precise descriptive words to convey the action clearly.

Question 2. નરેન લગ્નનાં માગાં શા માટે પાછાં ઠેલતો હતો?
Answer: નરેન લગ્ન માટેના પ્રસ્તાવોને પાછળ ધકેલતો હતો, કારણ કે જે કન્યા પર તે કવિતાઓ લખતો હતો, તેણે લગ્ન માટે ના પાડી દીધી હતી.
In simple words: નરેન લગ્નના પ્રસ્તાવોને ના પાડતો હતો કારણ કે તેની પસંદગીની છોકરીએ તેની સાથે લગ્ન કરવાની ના પાડી હતી.

Exam Tip: Clearly state the reason behind a character's actions to score full marks.

3. બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર આપો.

Question 1. નરેન જે મનીષાને ઓળખતો હતો તે મનીષા કેવી હતી?
Answer: નરેન જે મનીષાને ઓળખતો હતો તે દેખાવમાં પાતળી અને નાજુક હતી. તે એકદમ કોમળ હતી અને ખૂબ ડરપોક પણ હતી. તે તો ગરોળીથી પણ ખૂબ ડરતી હતી.
In simple words: નરેન મનીષાને પાતળી, નાજુક અને ડરપોક માનતો હતો, કારણ કે તે ગરોળીથી પણ ડરતી હતી.

Exam Tip: Describe characters using adjectives and specific examples from the story.

Question 2. વિરાટભાઈએ મનીષા અને નરેનની સગાઈની ના પાડી કારણ કે.
Answer: વિરાટભાઈ જાણતા હતા કે તેમની દીકરી મનીષા પાતળી, નાજુક અને ડરપોક હતી. મનીષા નાની ગરોળીથી પણ ભયભીત થઈ જતી હતી. તેમને લાગતું હતું કે જો સિંહની એક ત્રાડ પણ સાંભળે તો તે મરી જશે અને નરેનને વિધુર તરીકે જીવન પસાર કરવું પડશે. આ કારણે મનીષાના પિતા વિરાટભાઈએ મનીષા અને નરેનની સગાઈ માટે મનાઈ કરી દીધી હતી.
In simple words: વિરાટભાઈએ મનીષાની ડરપોક પ્રકૃતિને કારણે તેમની સગાઈની ના પાડી. તેમને લાગતું હતું કે મનીષા સિંહની ત્રાડથી મરી જશે અને નરેનને એકલા રહેવું પડશે.

Exam Tip: Explain the fears and motivations of characters to provide a complete answer.

4. સાત-આઠ લીટીમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. મનીષાનું પાત્રચિત્રણ કૃતિને આધારે લખો.
Answer: “ભૂલી ગયા પછી” નાટક એક નાટિકા છે. આ એકાંકીમાં મનીષા સમગ્ર વાર્તાના કેન્દ્રમાં છે. લેખકે મનીષાના પાત્ર દ્વારા સ્ત્રી શક્તિનો મહિમા કર્યો છે. મનીષા સ્વભાવથી નમણી, નાજુક અને ડરપોક હતી. જોકે પોતાના મનોબળ, આત્મવિશ્વાસ અને સખત પ્રયત્નથી તે સફળતાના શિખરો પ્રાપ્ત કરે છે. તે એક શિકારી પિતા વિરાટની પુત્રી છે. નરેનના પ્રેમમાં હોવા છતાં, પિતાની પરવાનગી ન મળવાને કારણે તે લગ્ન કરી શકી નહોતી. જ્યાં નરેનને જંગલમાં ઓફિસરની નોકરી મળી હતી, ત્યાં મનીષા પણ કામ કરતી હતી. મનીષાએ એક સુરતી પરિવારને હિંમત, સાહસ અને સમયસરની સમજદારીથી રીંછના હુમલામાંથી બચાવ્યો હતો. આ ઘટના પછી તે સાહસિક બની હતી. મનીષાના પિતાને આ વાતની જાણ થતાં તેઓ પણ ખૂબ ખુશ થયા. તેને ઊંચકીને તેમણે બધા દર્શકો સામે ભાષણ આપ્યું. તેમણે કહ્યું, “તે મારા કરતાં પણ વધુ શ્રેષ્ઠ છે; કારણ કે તે મારી દીકરી છે” એમ બોલીને તેના પિતાએ મનીષાના પરાક્રમનું સન્માન કર્યું અને બધાને મીઠાઈ વહેંચી. તેમણે મનીષા અને નરેનને “તમારા ભવિષ્યમાં પ્રેમ અને શૌર્યનો ધ્વજ ફરકાવો!” એવા આશીર્વાદ આપ્યા. મનીષાએ ધૈર્ય, સમજદારી, જવાબદારી અને ગંભીરતા જેવા ઉમદા ગુણો મેળવીને પ્રેમની શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરી. અંતે, મનીષા અને નરેનના સાચા પ્રેમનો વિજય થયો.
In simple words: મનીષા એક નાજુક અને ડરપોક યુવતી હતી. પરંતુ તેણે પોતાના સાહસ અને મનોબળથી એક પરિવારને રીંછથી બચાવ્યો. તેના પિતાએ તેની બહાદુરીને બિરદાવી અને નરેન સાથેના તેના સંબંધને સ્વીકાર્યો, જેનાથી તેમનો પ્રેમ જીત્યો.

Exam Tip: When describing a character, always include their initial traits, how they change, and the key events that cause this transformation.

1. નીચેના પ્રશ્નોના દસ-બાર વાક્યોમાં મુદ્દાસર ઉત્તર લખો:

Question 1. નરેનનું પાત્રાલેખન "ભૂલી ગયા પછી" એકાંકીને આધારે તૈયાર કરો.
Answer: નરેન એક ફોરેસ્ટ ઓફિસર છે. બાળપણથી તેને મનીષા સાથે પ્રેમ હતો. મનીષાના પિતાએ તેમના લગ્ન માટે સંમતિ આપી નહોતી. નરેન બીજા લગ્ન પ્રસ્તાવોને નકારતો હતો. તે મનીષાને કવિતા સમાન માનતો હતો. તેને મનીષા પ્રત્યે ખૂબ ઊંડો પ્રેમ હતો. જંગલમાં તે પોતાની ફરજ નિષ્ઠાથી બજાવતો હતો. મનીષાએ હિંમત અને સમયસરની સમજદારીથી સુરતી પરિવારને રીંછના હુમલામાંથી બચાવ્યો હતો. નાજુક, પાતળી અને ડરપોક મનીષાના આ સાહસિક, નવા સ્વરૂપથી નરેન ખૂબ પ્રભાવિત થયો. તેને મનીષા પ્રત્યે પ્રેમ ઉપરાંત આદર પણ વધ્યો. નાટિકામાં તેની ભાવનાઓ અને પરિસ્થિતિમાં બદલાવ આવે છે. નરેન પણ મનીષાને તેના પ્રેમનો પુરાવો આપે છે. નરેન કહે છે કે પ્રેમ એ કોઈ સમય મર્યાદાવાળી વસ્તુ નથી. સાચા અને નિસ્વાર્થ પ્રેમમાં મનીષાના પિતા વિરાટબાબુ પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. નાટિકામાં નરેનના સંવાદો બુદ્ધિશાળી, મર્મભેદી અને પ્રેમની ઉચ્ચતા દર્શાવનારા છે. તે નરેનના વ્યક્તિત્વને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે. બાહ્ય કુદરતી સૌંદર્ય કરતાં માનવતા, ખાસ કરીને મનીષાના આંતરિક સૌંદર્ય પ્રત્યેનું તેનું આકર્ષણ ધીમે ધીમે વધતું જાય છે.
In simple words: નરેન એક ફોરેસ્ટ ઓફિસર છે જેને મનીષા સાથે પ્રેમ છે. તેના પિતાએ લગ્નની ના પાડી હોવા છતાં તેણે બીજા પ્રસ્તાવો નકાર્યા. મનીષાના સાહસિક સ્વરૂપ જોઈને તેનો પ્રેમ અને આદર વધ્યો. નરેન સાચા પ્રેમ અને માનવતાને વધુ મહત્વ આપે છે.

Exam Tip: Focus on character development, core beliefs, and how they interact with others to write a comprehensive character sketch.

Question 2. મનીષાના પિતા વિરાટબાબુનું પાત્રાલેખન “ભૂલી ગયા પછી” એકાંકીને આધારે તૈયાર કરો.
Answer: નીડર અને સાહસિક સ્વભાવ ધરાવતા વિરાટબાબુ મનીષાના પિતા હતા. પોતે એક શિકારી હતા, પરંતુ તેમની પુત્રી તેમના જેવા ગુણો ધરાવતી નહોતી, તે ડરપોક અને ભીરુ સ્વભાવની હતી. વિરાટબાબુ પોતાની પુત્રીની આ પ્રકૃતિ વિશે ચિંતિત હતા. તે કન્યા જેને મનીષા પ્રેમ કરતી હતી, તેની સાથે મનીષા લગ્ન કરે તે તેમને મંજૂર નહોતું. પછી એક ઘટના બની. મનીષા જંગલમાં એક પરિવારને રીંછના જીવલેણ હુમલામાંથી બચાવે છે. પિતાને પુત્રીના આ સાહસથી ખૂબ આનંદ થાય છે. ખુશ થયેલા પિતા પુત્રીને અભિનંદન આપવા આબુ દોડી જાય છે, જ્યાં મનીષા રહે છે. પુત્રીના ભીરુ-ડરપોક સ્વભાવ વિશે પોતે ખોટા પડ્યા છે, તેનો તેમને ખૂબ આનંદ થાય છે. વાતો વાતોમાં તેઓ તત્ત્વજ્ઞાની સાત્રને સમર્થન માટે યાદ કરે છે. તેઓ મનીષા અને નરેનના લગ્નને સ્વીકૃતિ આપે છે. પોતાની ભૂલ સુધારે છે. તેઓ બધાને બહાદુર અને બુદ્ધિશાળી બનવા માટે આશીર્વાદ આપે છે. પ્રેમમાંથી ઉદ્ભવતા શૌર્યનો મહિમા કરે છે. બધાને પ્રેમ અને શૌર્યનો ધ્વજ ફરકાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. ખાસ કરીને નાટિકાના ભાવનાત્મક બદલાવોમાં, રસાળ સંવાદો દ્વારા લેખકે વિરાટબાબુની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને વણી લીધી છે. આમ, વિરાટબાબુ ‘ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકામાં પિતા તરીકેની ભૂમિકા ભજવતું એક મહત્વપૂર્ણ પાત્ર બની રહે છે.
In simple words: વિરાટબાબુ, મનીષાના શિકારી પિતા, પોતાની ડરપોક દીકરીની સગાઈ નરેન સાથે નહોતા કરાવવા માંગતા. પરંતુ મનીષાના સાહસિક કાર્યથી તેઓ ખુશ થયા, પોતાની ભૂલ સ્વીકારી, અને તેમના લગ્નને મંજૂરી આપી. તેમણે પ્રેમ અને બહાદુરીનું મહત્વ સમજાવ્યું.

Exam Tip: Highlight the initial conflict, the turning point, and the character's eventual growth or change in perspective.

Question 3. “ભૂલી ગયા પછી’ એકાંકીનું રહસ્ય જણાવો.
Answer: ‘ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકામાં મનીષા અને નરેનના સંબંધો, તેમના વિચ્છેદ અને ફરીથી સંબંધ જોડાવાની ઘટના છે. મનીષા અને નરેન વચ્ચે પ્રેમસંબંધ હતો, પરંતુ તેના પિતા તેમની દીકરીની ક્ષમતા જાણતા ન હોવાથી મનીષા અને નરેનના લગ્નની વિરુદ્ધ હતા. નાની ગરોળીથી ડરતી મનીષા ગરોળીને પકડી લાવે તો તેના લગ્નની હા પાડી દેશે એમ કહીને પિતાએ લગ્નની વાત ટાળી હતી. એ પછી તેઓ આ વાત ભૂલી ગયા, પરંતુ તેને કારણે બંને વચ્ચેના સંબંધમાં વિચ્છેદ થયો. એ પછી નાટિકામાં એક પછી એક ઘટનાઓ બનતી જાય છે. તેમાં મહત્વની ઘટના આબુ પર પર્વતારોહણની છે. મનીષા પોતાના બધા મિત્રો સાથે પર્વતારોહણ કરવા ગઈ હતી. તે દરમિયાન મનીષાએ એક સુરતી પરિવારને રીંછના પંજામાંથી બહાદુરીથી બચાવ્યો. આ જોઈને બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તે સમયે બનેલી આ બાહ્ય ઘટના અને મનીષા તથા નરેનના અંતરમાં વહેતા પ્રેમપ્રવાહને રજૂ કરતા સંવાદોની ગૂંથણી સંબંધોનો થયેલો અકારણ વિચ્છેદ અને ફરી સંબંધ જોડાવાની ઘટનાને દિશા આપે છે. નાટિકાના અંતે મનીષાના આ પરાક્રમની જાણ થતાં તેના પિતા ગર્વ અનુભવે છે અને તેઓ બંનેના લગ્ન કરાવી દેવાની સંમતિ આપે છે, એટલું જ નહિ બંનેને આશીર્વાદ પણ આપે છે: “તમારા ભવિષ્યમાં પ્રેમ અને શૌર્યનો ધ્વજ ફરકાવો!” પિતા તો લગ્નની ના પાડીને આ વાત ભૂલી ગયા હતા, પરંતુ પછી અચાનક બનેલી ઘટનાએ તેમને નવેસરથી વિચારતા કરી મૂક્યા. અંતે પિતાની સંમતિથી સાચા પ્રેમનો વિજય થયો. આ જ આ નાટિકાનું ચમત્કારિક રહસ્ય છે!
In simple words: ‘ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકા, મનીષા અને નરેનના સંબંધોના વિચ્છેદ અને પુનર્મિલનની વાર્તા કહે છે. મનીષાના પિતા તેની સાહસિકતાથી અજાણ હતા. પરંતુ મનીષાએ રીંછથી એક પરિવારને બચાવ્યો, જેનાથી તેના પિતા ગર્વ અનુભવી, તેમની ભૂલ સુધારી, અને નરેન સાથેના તેના લગ્નને મંજૂરી આપી, જે પ્રેમની જીત દર્શાવે છે.

Exam Tip: When asked about the 'secret' or 'mystery' of a play, discuss the underlying themes, conflicts, and the resolution that reveals the core message.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. વિરાટભાઈને પોતે ખોટા પડ્યાનો શાથી આનંદ હતો?
Answer: વિરાટભાઈને આનંદ હતો કે તેમની દીકરી મનીષા જે નાજુક, પાતળી અને ખૂબ ડરપોક હતી, જે ગરોળીથી પણ ડરતી હતી, તેણે એક સુરતી પરિવારને રીંછના હુમલામાંથી બચાવ્યો. દીકરીના આ સાહસિક કાર્યથી, પહેલાંની ડરપોક મનીષાની છબી દૂર થઈ અને સાથે સાથે પોતે ખોટા પડ્યા હતા તેનો પણ તેમને સંતોષ થયો.
In simple words: વિરાટભાઈને ખુશી હતી કારણ કે તેમની ડરપોક દીકરી મનીષાએ એક પરિવારને રીંછથી બચાવ્યો. આ ઘટનાથી તેમની દીકરીની જૂની, ભીરુ છબી દૂર થઈ અને તેમને લાગ્યું કે તેઓ મનીષા વિશે ખોટા હતા.

Exam Tip: Explain both the direct and indirect reasons for a character's emotions to provide a complete answer.

Question 2. નરેનને નૈસર્ગિક સૌંદર્યનો ખાસ મહિમા શા માટે ન રહ્યો?
Answer: નરેન ખરેખર તો કુદરતી સૌંદર્ય કરતાં માનવ હૃદયના સૌંદર્ય પાછળ વધુ પ્રભાવિત હતો. તે મનીષા સાથે લગ્ન કરી શક્યો નહોતો, જે તેના માટે આઘાતજનક ક્ષણ હતી. મનીષાને ગુમાવ્યા પછી નરેનને તેના બાહ્ય સ્વરૂપના કુદરતી સૌંદર્યનો ખાસ મહિમા રહ્યો નહોતો, આથી તેણે ફક્ત નિષ્ઠાથી પોતાની નોકરી કરવા પર જ ધ્યાન આપ્યું.
In simple words: નરેનને કુદરતી સૌંદર્ય કરતાં માનવ હૃદય વધુ ગમતું હતું. મનીષા સાથે લગ્ન ન કરી શકવાના દુઃખને કારણે તેને બાહ્ય સૌંદર્યમાં રસ ન રહ્યો, અને તે ફક્ત પોતાના કામ પર જ ધ્યાન આપવા લાગ્યો.

Exam Tip: Connect a character's inner state and personal experiences to their changed perceptions or priorities.

Question 3. નરેને મનીષાને આવકારતાં શું કહ્યું?
Answer: નરેને મનીષાને આવકારતાં કહ્યું, “જો આ છોકરાઓએ નાટક તૈયાર ન કર્યું હોત તો હું તને ઓળખી શક્યો ન હોત. તું તો જાણે કે સુંદરીમાંથી શક્તિશાળી બની ગઈ છે. તેં એક પરિવારને બચાવ્યો તે બદલ અભિનંદન.”
In simple words: નરેને મનીષાને કહ્યું કે જો બાળકોએ નાટક ન કર્યું હોત તો તે તેને ઓળખી ન શક્યો હોત. તેણે મનીષાને સુંદરતામાંથી શક્તિશાળી બનવા અને એક પરિવારને બચાવવા બદલ અભિનંદન આપ્યા.

Exam Tip: When quoting a character's dialogue, ensure accuracy and capture the emotional tone of the statement.

Question 4. મનીષાના પિતાએ પોતાની દીકરીને ખડતલ જોઈ પોતાનો આનંદ શી રીતે વ્યક્ત કર્યો?
Answer: મનીષાના પિતાએ પોતાની દીકરીને મજબૂત અને બહાદુર જોઈને આ રીતે પોતાનો આનંદ વ્યક્ત કર્યો. તેમણે બસસ્ટેન્ડ પર જ તેને ઊંચકી લીધી. બધા મુસાફરોને બતાવ્યા. પાગલ માણસની જેમ મોટેથી બબડાટ કર્યો. બધા ભેગા થઈ ગયા એટલે તે સૌને પોતાના દર્શકો બનાવીને તત્ત્વજ્ઞાની સાત્રનો હવાલો આપીને ભાષણ આપતાં કહ્યું, કાયર માણસ પણ બહાદુર થઈ શકે છે, કોમળ વ્યક્તિ પણ શક્તિશાળી બની શકે છે.
In simple words: મનીષાના પિતાએ પોતાની દીકરીને બહાદુર જોઈને ખુશી વ્યક્ત કરી. તેમણે તેને બસસ્ટેન્ડ પર ઊંચકી લીધી અને બધા મુસાફરો સામે બબડાટ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે કાયર લોકો પણ બહાદુર બની શકે છે.

Exam Tip: Detail the specific actions and words used by the character to express their emotions, showing depth of understanding.

Question 5. નાટિકાને અંતે વિરાટભાઈ સૌને આશીર્વાદરૂપે શું કહે છે?
Answer: નાટિકાના અંતમાં વિરાટભાઈ સૌને આશીર્વાદ આપતાં કહે છે: “મારી દીકરી તમને સાહસ કરવાનું શીખવી દેશે. તમે બહાદુર જ નહીં, બુદ્ધિશાળી પણ બનશો. તમારા પ્રેમમાંથી શૌર્ય જાગશે. પ્રેમ અને શૌર્યનો ધ્વજ ફરકાવો. લો, મીઠાઈ ખાઓ.”
In simple words: નાટિકાના અંતે વિરાટભાઈ બધાને આશીર્વાદ આપે છે. તેઓ કહે છે કે તેમની દીકરી તમને સાહસ શીખવશે, તમે બહાદુર અને બુદ્ધિશાળી બનશો, અને પ્રેમમાંથી શૌર્ય જાગશે.

Exam Tip: Ensure that the blessings or concluding remarks align with the central theme and character development of the play.

Question 6. મનીષાનાં મમ્મી હૃદયના ધબકારાની દરદી શાથી બની ગયાં?
Answer: મનીષાના પપ્પા શિકારી હતા. એક વખત શિકાર કરવા જતાં તેમણે મનીષાની મમ્મીને પણ સાથે લીધી. શિકાર માટે માંચડો બાંધેલો હતો અને માંચડા ઉપર મનીષાનાં મમ્મી પણ હતાં. વાઘ જેવી છલાંગ મારી કે માંચડા પરનાં મનીષાનાં મમ્મી ચીસ પાડી ઊઠ્યા, એટલું જ નહીં પણ તેઓ હૃદયના ધબકારાના દરદી બની ગયાં. એ પછી તેમના હૃદયના ધબકારાનું દર્દ કોઈ ઉપાયથી દૂર ન થયું. પિતાજીની જગ્યાએ મનીષાની મમ્મી જીવતી હોત તો આ સમાચાર વાંચીને તેમના ધબકારા કાયમ માટે શમી ગયા હોત.
In simple words: મનીષાના મમ્મી શિકાર પર ગયા હતા. ત્યાં વાઘની છલાંગ જોઈને તેઓ ખૂબ ડરી ગયા અને તેમના હૃદયના ધબકારા અનિયમિત થઈ ગયા. આ ભયંકર અનુભવને કારણે તેઓ હૃદયના ધબકારાના દરદી બની ગયા.

Exam Tip: Clearly link the cause (the tiger's leap) to the effect (the heart condition) in your explanation.

Question 7. મનીષા વિશે કવિતા કરવાની સલોનીની વાતનો નરેને શો પ્રતિભાવ આપ્યો?
Answer: નરેન કવિ પણ હતો. સલોની અને નરેન મામા-ફોઈનાં ભાઈબહેન હતાં, તેથી સલોનીને ખબર હતી કે એક વખત નરેનભાઈ સલોની પર કવિતા લખતા હતા. સલોનીએ જ્યારે નરેનને આ વાત કરી ત્યારે નરેન વધુ સ્પષ્ટતા અને શ્રદ્ધા સાથે કહ્યું, “ના, સલોની પર કવિતા નહોતો લખતો, એને જ કવિતા માનતો હતો.”
In simple words: નરેન કવિ હતો. જ્યારે સલોનીએ તેને મનીષા વિશે કવિતા કરવાની વાત કરી, ત્યારે નરેને સ્પષ્ટતા કરી કે તે સલોની માટે નહીં પણ મનીષા માટે કવિતા લખતો હતો અને મનીષાને જ કવિતા માનતો હતો.

Exam Tip: Pay attention to the subtle distinctions in characters' statements, especially when clarifying past events or feelings.

Question 8. મનીષાના પિતાએ દીકરીના પરાક્રમ વિશે શું કહ્યું?
Answer: મનીષાના પિતાએ દીકરીના પરાક્રમ વિશે કહ્યું કે ગરોળીથી ડરનારે રીંછને ડરાવ્યું. તેમણે મુસાફરો, આરામ માટે આવેલા, દુનિયાથી થાકેલા માણસોને ઉદ્દેશીને તત્ત્વજ્ઞાની સાત્રને ટાંકીને કહ્યું કે માણસ માટે કંઈ પણ અશક્ય નથી. તે આકાશના તારા સુધી પહોંચી શકે છે. આકાશના તારાને તે ફૂલની જેમ વીણી પણ શકે છે.
In simple words: મનીષાના પિતાએ કહ્યું કે તેમની દીકરી, જે ગરોળીથી ડરતી હતી, તેણે રીંછને ભગાડ્યું. તેમણે સાત્રનું ઉદાહરણ આપીને કહ્યું કે માણસ માટે કંઈ પણ અશક્ય નથી અને તે મોટા કાર્યો પણ કરી શકે છે.

Exam Tip: Include any philosophical references made by characters, as they often underscore the play's themes.

Question 9. મનીષાના પિતાના શિકાર વિશે જણાવો.
Answer: મનીષાના પિતા એક શિકારી હતા. એક વાર તેઓ શિકાર કરવા ગયા ત્યારે તેમની પત્નીને પોતાની સાથે લઈ ગયા હતા. જોકે તેમની પત્નીની ઇચ્છા નહોતી, પરંતુ પતિની આજ્ઞા માનીને તે ગયેલી. બંને માંચડા પર બેઠાં હતાં તેમ છતાં વાઘની છલાંગ જોઈને તે ચીસ પાડી ઊઠેલી.
In simple words: મનીષાના પિતા શિકારી હતા. એક વાર તેઓ તેમની પત્ની સાથે શિકાર કરવા ગયા. તેમની પત્નીની ઈચ્છા ન હોવા છતાં, તે સાથે ગઈ. વાઘની છલાંગ જોઈને તે ખૂબ ડરી ગઈ અને ચીસ પાડી.

Exam Tip: When describing an event, ensure all key participants and their roles are mentioned clearly.

3. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. પર્વતારોહણ શિબિર ક્યાં હતી?
Answer: પર્વતારોહણ શિબિર માઉન્ટ આબુમાં યોજાઈ હતી.
In simple words: પર્વતારોહણ કેમ્પ માઉન્ટ આબુમાં હતો.

Exam Tip: State the location clearly and concisely for one-sentence answers.

Question 2. પર્વતારોહણ શિબિરમાં ખભે દોરડાં ભરાવીને કોણ કોણ ચાલી આવતાં હતાં?
Answer: પર્વતારોહણ શિબિરમાં ખભે દોરડાં ભરાવીને સલોની અને કનોજ ચાલી આવતાં હતાં.
In simple words: સલોની અને કનોજ ખભે દોરડાં નાખીને પર્વતારોહણ કેમ્પમાંથી આવતા હતા.

Exam Tip: Identify all individuals involved in the action when asked "who" or "who all."

Question 3. મનીષાના બાળપણના સ્નેહીનું નામ શું?
Answer: મનીષાના બાળપણના મિત્રનું નામ નરેન હતું.
In simple words: મનીષાના બાળપણનો મિત્ર નરેન હતો.

Exam Tip: Simple factual questions require direct and accurate answers.

Question 4. “ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકામાં કુલ કેટલાં પાત્રો છે?
Answer: “ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકામાં કુલ છ પાત્રો છે.
In simple words: નાટિકામાં કુલ છ પાત્રો છે.

Exam Tip: Remember specific numerical details if they are explicitly mentioned in the text.

Question 5. સલોનીએ કોનો ફોટો તેમજ સમાચાર વાંચવા કહ્યું?
Answer: સલોનીએ દીદી (મનીષા) નો ફોટો તેમજ તેના સાહસના સમાચાર વાંચવા કહ્યું.
In simple words: સલોનીએ મનીષાનો ફોટો અને તેના સાહસના સમાચાર વાંચવાનું કહ્યું.

Exam Tip: Clearly state the subject of the news or item in your answer.

Question 6. આબુમાં કોચ તરીકે સેવા આપનાર બહેનનું નામ જણાવો.
Answer: આબુમાં કોચ તરીકે સેવા આપનાર બહેનનું નામ મનીષા દેસાઈ હતું.
In simple words: આબુમાં કોચ તરીકે મનીષા દેસાઈ સેવા આપતી હતી.

Exam Tip: Match the character's name to their role or profession accurately.

Question 7. “ભૂલી ગયા પછી’ પાઠને આધારે સલોની અને નરેનભાઈ શાં સગાં થતાં હશે?
Answer: ‘ભૂલી ગયા પછી’ પાઠને આધારે સલોની અને નરેનભાઈ મામા-ફોઈનાં ભાઈબહેન થતાં હશે.
In simple words: સલોની અને નરેન મામા-ફોઈનાં ભાઈબહેન હતા.

Exam Tip: Identify family relationships correctly as they often provide context for interactions.

Question 8. નરેનભાઈ મોટા કવિ થશે એવું સલોનીને કોણે કહેલું?
Answer: નરેનભાઈ મોટા કવિ થશે એવું સલોનીને તેનાં મમ્મીએ કહ્યું હતું.
In simple words: સલોનીના મમ્મીએ કહ્યું હતું કે નરેનભાઈ મોટા કવિ બનશે.

Exam Tip: Attribute statements to the correct speaker to avoid factual errors.

Question 9. નૈસર્ગિક સૌંદર્ય પાછળ કોણ પાગલ હતું?
Answer: કુદરતી સૌંદર્ય પાછળ નરેન પ્રભાવિત હતો.
In simple words: નરેનને કુદરતી સૌંદર્ય ખૂબ ગમતું હતું.

Exam Tip: Use a simple, direct statement for one-sentence answers.

Question 10. નરેન આબુમાં કયા પદે નોકરી કરતો હતો?
Answer: નરેન આબુમાં વન-અધિકારીના પદ પર નોકરી કરતો હતો.
In simple words: નરેન આબુમાં ફોરેસ્ટ ઓફિસર તરીકે કામ કરતો હતો.

Exam Tip: Specify the exact designation or role as given in the text.

Question 11. “અહીંનાં રીંછ વિશે તો નરેનભાઈ જાણતા જ હશે." એવું કનોજ કોના સંદર્ભમાં કહે છે?
Answer: “અહીંનાં રીંછ વિશે તો નરેનભાઈ જાણતા જ હશે." એવું કનોજ દીદી (મનીષા) ના સંદર્ભમાં કહે છે.
In simple words: કનોજ મનીષા વિશે આ વાત કહે છે.

Exam Tip: Identify the specific person or context being referred to in a dialogue.

Question 12. નરેને શા માટે ફોરેસ્ટ ઑફિસરની નોકરી લીધી?
Answer: નરેને ફોરેસ્ટ ઑફિસરની નોકરી લીધી, કારણ કે તે કુદરતી સૌંદર્ય પાછળ પ્રભાવિત હતો.
In simple words: નરેને ફોરેસ્ટ ઓફિસરની નોકરી લીધી કારણ કે તેને કુદરતી સૌંદર્ય ખૂબ પસંદ હતું.

Exam Tip: Provide a clear and concise reason for the character's action.

Question 13. સલોની મનીષાનો ફોટો કોને બતાવે છે?
Answer: સલોની મનીષાનો ફોટો નરેનને બતાવે છે.
In simple words: સલોની નરેનને મનીષાનો ફોટો બતાવે છે.

Exam Tip: Ensure the recipient of an action is clearly identified in the answer.

Question 14. મનીષા દેસાઈએ કયા મુદ્દા ઉપર ભાષણ આપેલું?
Answer: “નાજુક વ્યક્તિ પણ મજબૂત અને નિર્ભય બની શકે છે.” એ મુદ્દા ઉપર કુ. મનીષા દેસાઈએ ભાષણ આપેલું.
In simple words: મનીષા દેસાઈએ ‘કોમળ વ્યક્તિ પણ બહાદુર બની શકે છે’ તે મુદ્દા પર ભાષણ આપ્યું હતું.

Exam Tip: Quote the exact statement or summarize the main point of the speech accurately.

Question 15. “ના, ના, સલોની એ (મનીષા) ન હોય,” એમ નરેન સલોનીને શા માટે કહે છે?
Answer: નરેને જોયું તો આંખો મનીષાની હતી, પરંતુ સૈનિક જેવો યુનિફોર્મ મનીષાનો નહોતો. તેથી તેણે સલોનીને એમ કહ્યું.
In simple words: નરેનને લાગ્યું કે યુનિફોર્મમાં રહેલી વ્યક્તિ મનીષા નથી, ભલે આંખો તેની હોય. તેથી તેણે સલોનીને એમ કહ્યું.

Exam Tip: Explain the discrepancy in the character's observation that leads to their statement.

Question 16. શી ખાતરી થાય, તો નરેન મનીષાને અભિનંદન આપવા માગે છે?
Answer: નાજુક મનીષા મજબૂત અને નિર્ભય બની હોય, તો નરેન મનીષાને અભિનંદન આપવા માંગે છે.
In simple words: જો કોમળ મનીષા બહાદુર અને નિર્ભય બની ગઈ હોય, તો નરેન તેને અભિનંદન આપવા માંગે છે.

Exam Tip: Identify the specific condition that would prompt the character's reaction.

Question 17. સલોની ફોટા ઉપરથી મૂળ વસ્તુ કોને કહે છે?
Answer: સલોની ફોટા ઉપરથી મૂળ વસ્તુ મનીષાને કહે છે.
In simple words: સલોની ફોટામાં મનીષાને મુખ્ય વ્યક્તિ માને છે.

Exam Tip: Clearly state who is identified as the 'main thing' or 'original item' in the context.

Question 18. નરેન અને સલોનીની ઉંમરના સરવાળા કરતાંય વધુ ઉંમર કોની હતી? અથવા નરેનના આંગણામાં ખીલેલા ગુલમહોરની ઉંમર કેટલી છે?
Answer: નરેનના આંગણામાં ખીલેલા ગુલમહોરની ઉંમર નરેન અને સલોનીની ઉંમરના સરવાળા કરતાં પણ વધુ હતી.
In simple words: નરેનના આંગણામાંના ગુલમહોરની ઉંમર નરેન અને સલોનીની કુલ ઉંમર કરતાં પણ વધારે હતી.

Exam Tip: For 'or' questions, ensure your answer addresses the core concept common to both parts.

Question 19. “હવે કંઈ બાકી છે, ખાતરી કરી લેવામાં?" સલોનીના આ ઉદ્ગારનો નરેન શો ઉત્તર આપે છે?
Answer: “હવે કંઈ બાકી છે, ખાતરી કરી લેવામાં?" સલોનીના આ ઉદ્ગારનો નરેનનો ઉત્તર આ છે: હા - મૂળ વસ્તુ - મનીષાનું મન.
In simple words: સલોનીના પ્રશ્ન પર નરેન કહે છે કે હા, મનીષાનું મન જ મુખ્ય વાત છે, જેની ખાતરી કરવાની બાકી છે.

Exam Tip: Accurately convey the character's response, especially when it involves a deeper meaning or a continuation of a theme.

Question 20. આનંદને સલોની પાસે જવાનું કોણે કહ્યું હતું?
Answer: આનંદને સલોની પાસે જવાનું કનોજે કહ્યું હતું.
In simple words: કનોજે આનંદને સલોની પાસે જવા કહ્યું.

Exam Tip: Identify the specific person who gave the instruction or suggestion.

Question 21. મનીષા અને આનંદની કાર રોકીને કનોજ ક્યાં ગયો?
Answer: મનીષા અને આનંદની કાર રોકીને કનોજ મનીષાની સાથે વિરાટભાઈને લેવા ગયો.
In simple words: કનોજ મનીષા અને આનંદની કાર રોકીને મનીષા સાથે વિરાટભાઈને લેવા ગયો.

Exam Tip: State both the action and the purpose/destination clearly.

Question 23. આનંદને કયા સમાચાર મળ્યા હતા?
Answer: આનંદને સમાચાર મળ્યા હતા કે તેના પપ્પા આવવાના છે, તેની જાણ તાર દ્વારા થઈ હતી.
In simple words: આનંદને ટેલિગ્રામ દ્વારા તેના પપ્પાના આવવાના સમાચાર મળ્યા હતા.

Exam Tip: Specify the content of the news and how it was conveyed.

Question 24. “... મનીષા કોણ? એની હાજરીમાં આવો પ્રશ્ન ન ” કરતાં, નહિ તો એ આત્મહત્યા કરશે.” આ વાક્ય કોણ, કોને કહે છે?
Answer: આ વાક્ય આનંદ નરેનને કહે છે.
In simple words: આનંદ નરેનને આ વાત કહે છે.

Exam Tip: For quotes, simply identify the speaker and the listener as requested.

Question 25. આનંદની દ્રષ્ટિએ મનીષાએ કોને માટે આકરું તપ કર્યું છે?
Answer: આનંદની દ્રષ્ટિએ મનીષાએ નરેન માટે કઠોર તપસ્યા કરી છે.
In simple words: આનંદ માને છે કે મનીષાએ નરેન માટે સખત પ્રયત્નો કર્યા છે.

Exam Tip: Clearly state whose perspective is being presented in the answer.

Question 26. વિરાટબાબુને ગેસ્ટ હાઉસમાં મૂકવા કોણ કોણ જાય છે?
Answer: વિરાટબાબુને ગેસ્ટ હાઉસમાં મૂકવા કનોજ અને આનંદ જાય છે.
In simple words: કનોજ અને આનંદ વિરાટબાબુને ગેસ્ટ હાઉસમાં મૂકવા જાય છે.

Exam Tip: List all individuals involved in a specific action as requested.

Question 27. ગરોળીથી ડરનાર મનીષા હવે કોની સાથે લડી શકે એમ છે?
Answer: ગરોળીથી ડરનાર મનીષા હવે મગર સાથે લડી શકે તેમ છે.
In simple words: ડરપોક મનીષા હવે મગરનો સામનો કરી શકે છે.

Exam Tip: Highlight the transformation in a character by contrasting their past and present abilities.

Question 28. સલોનીના મતે એક વાર પ્રેમમાં પડેલ કન્યાનું મન કોના જેવું હોય છે?
Answer: સલોનીના મતે એક વાર પ્રેમમાં પડેલી કન્યાનું મન લીલા વન જેવું હોય છે.
In simple words: સલોની માને છે કે પ્રેમમાં પડેલી છોકરીનું મન લીલા જંગલ જેવું હોય છે.

Exam Tip: Accurately convey similes or metaphors used by characters to describe emotions or situations.

Question 29. વરસો પહેલાં સુકુમાર લાગતી મનીષા, નરેનને હવે કેવી લાગે છે?
Answer: વરસો પહેલાં કોમળ લાગતી મનીષા, નરેનને હવે તેજસ્વી લાગે છે.
In simple words: પહેલાં કોમળ લાગતી મનીષા હવે નરેનને ખૂબ જ પ્રભાવશાળી લાગે છે.

Exam Tip: Describe the character's appearance or nature both before and after the change for a complete answer.

Question 30. મનીષાના પપ્પાએ પેસેન્જરોને ઑડિયન્સ બનાવીને ભાષણમાં કોનો હવાલો આપ્યો?
Answer: મનીષાના પપ્પાએ પેસેન્જરોને શ્રોતા બનાવીને ભાષણમાં સાત્રનો હવાલો આપ્યો.
In simple words: મનીષાના પપ્પાએ મુસાફરોને શ્રોતા બનાવીને તેમના ભાષણમાં સાત્રનો ઉલ્લેખ કર્યો.

Exam Tip: Identify the specific reference or authority mentioned by the character in their speech.

Question 31. મનીષાના પપ્પા બસસ્ટેન્ડ ઉપર કોનો શેર બોલ્યા?
Answer: મનીષાના પપ્પા બસસ્ટેન્ડ ઉપર ઈકબાલનો શેર બોલ્યા.
In simple words: મનીષાના પપ્પાએ બસસ્ટેન્ડ પર ઈકબાલનો શ્લોક બોલ્યો.

Exam Tip: State the name of the poet or author whose lines were recited.

Question 32. મનીષાના પપ્પાનો આનંદ ખરેખર શેના કારણે હતો?
Answer: મનીષાના પપ્પાનો આનંદ ખરેખર તો પોતે ખોટા પડ્યા એ કારણે હતો.
In simple words: મનીષાના પપ્પાને ખુશી હતી કારણ કે તેમને લાગ્યું કે તેઓ પોતાની દીકરી વિશે ખોટા હતા.

Exam Tip: Focus on the underlying reason for the emotion, rather than just the emotion itself.

Question 33. “માણસ આકાશના તારાને ફૂલની જેમ વણી શકે છે...” આ વાત કોણ કહે છે?
Answer: “માણસ આકાશના તારાને ફૂલની જેમ વીણી શકે છે.” આ વાત વિરાટ કહે છે.
In simple words: વિરાટ કહે છે કે માણસ અશક્ય કાર્યો પણ કરી શકે છે.

Exam Tip: Identify the speaker of a philosophical or metaphorical statement accurately.

Question 34. મનીષાના પપ્પા શું હતા?
Answer: મનીષાના પપ્પા શિકારી હતા.
In simple words: મનીષાના પપ્પા શિકારી હતા.

Exam Tip: State the character's profession directly and concisely.

Question 35. મનીષાની માતાના હૃદયના ધબકારા શાથી દર્દ બની ગયા?
Answer: મનીષાની માતાના હૃદયના ધબકારા વાઘની છલાંગ જોઈને દર્દ બની ગયા.
In simple words: વાઘની છલાંગ જોઈને મનીષાની માતાના હૃદયના ધબકારા અનિયમિત થઈ ગયા.

Exam Tip: Clearly link the frightening event to the physical reaction of the character.

Question 36. રોજના અનુભવે, મનીષા પ્રકૃતિને શું માને છે?
Answer: રોજના અનુભવે, મનીષા પ્રકૃતિને વરદાન આપનારી માને છે.
In simple words: મનીષા પોતાના અનુભવથી પ્રકૃતિને દાતા તરીકે જુએ છે.

Exam Tip: Describe the character's developed perspective on a key concept.

Question 37. વિરાટ (પપ્પા) નરેનને કોના ઉપર કવિતા લખવાનું કહે છે?
Answer: વિરાટ (પપ્પા) નરેનને પોતાના ઉપર કવિતા લખવાનું કહે છે.
In simple words: વિરાટ પપ્પા નરેનને પોતાના પર કવિતા લખવા કહે છે.

Exam Tip: Identify the subject of the requested action clearly.

Question 38. “ભૂલી ગયા પછી” નાટિકા રઘુવીર ચૌધરીના કયા નાટ્યસંગ્રહમાંથી લેવામાં આવી છે?
Answer: ‘ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકા રઘુવીર ચૌધરીના ‘ત્રીજો પુરુષ' નાટ્યસંગ્રહમાંથી લેવામાં આવી છે.
In simple words: ‘ભૂલી ગયા પછી’ નાટિકા રઘુવીર ચૌધરીના ‘ત્રીજો પુરુષ' નાટ્યસંગ્રહમાંથી લેવાયેલી છે.

Exam Tip: Mention the full title of the source and the specific collection for literary questions.

Question 39. 2015નો સર્વોચ્ચ જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર કયા ગુજરાતી લેખકને એનાયત થયો છે?
Answer: 2015 નો સર્વોચ્ચ જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર રઘુવીર ચૌધરીને એનાયત થયો છે.
In simple words: રઘુવીર ચૌધરીને 2015 માં જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

Exam Tip: Accurately state the award, year, and recipient for factual literary questions.

4. નીચે આપેલાં જોડકાં યોગ્ય રીતે જોડો:

Question 1.

Exam Tip: For match-the-following questions, ensure you understand the context of each quote to pair it with the correct character.

Question 2.

Exam Tip: Understand who is speaking and the context of their statement to correctly match quotes with characters.

Question 3.

Exam Tip: Be mindful of how characters' statements reflect their personalities, beliefs, or the current situation in the play.

Question 4.

Exam Tip: When matching quotes, consider who would likely make such a statement given their personality and role in the story.

Question 3. Match the following:

Exam Tip: For matching questions, carefully read both columns to understand the context before making pairs. Ensure that the statement or quote correctly aligns with the character or category.

Question 4. Match the following:

Exam Tip: When matching dialogues or descriptions to characters, recall the key personality traits and roles of each character in the story to ensure accuracy.

માગ્યા પ્રમાણે ઉત્તર લખોઃ

આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરીને ઉત્તર લખોઃ

Question 1. નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી શોધીને લખો:
1. શિબીર – (શિવીર, શિબિર, શિબિર)
2. કુંટુંબ – (કુટુબ, કુંટુબ, કુટુંબ)
3. ફુર્તિ – (સ્કૃતિ, સ્કુતિ, સ્ફૂર્તિ)
4. ખાત્રી – (ખાત્રિ, ખાતર, ખાતરી)
5. બુધ્ધિશાળી – (બુદ્ધિશાળી, બુદ્ધીશાળી, બુદ્ધિશાળી)
6. યુધીસ્થિર – (યુધિસ્થિર, યુધિષ્ઠિર, યુધિષ્ઠિર)
7. પ્રસંશા – (પ્રસંસા, પ્રશંશા, પ્રશંસા)
8. દિકરી – (દીકરિ, દિકરિ, દીકરી)
9. નિસર્ગિક – (નૈસર્ગીક, નૈસર્ગિક, નીસગેક)
10. દિપ્તીવંત – (દીપ્તિવંત, દિપ્તિવંત, દીપ્તીવંત)
11. પ્રતિ – (પ્રકૃતિ, પ્રકતી, પ્રાકૃતિ)
12. આર્શિવાદ – (આશીર્વાદ, આર્શીવાદ, આશિરવાદ)
13. ભવીષ્ય – (ભવિષ્ય, ભાવિષ્ય, ભવિસ્ય)
14. અભીનન્દન – (અભિનંદન, અભિનંદન, અભીનંદન)
15. યુનિફોર્મ – (યુનિફોમ, યુનિફોર્મ, યુનિફોર્મ)
16. ફુલછોડ – (ફૂલછોડ, ફૂલ્લછોડ, ફુલછોડ)
Answer:
1. શિબિર
2. કુટુંબ
3. સ્ફૂર્તિ
4. ખાતરી
5. બુદ્ધિશાળી
6. યુધિષ્ઠિર
7. પ્રશંસા
8. દીકરી
9. નૈસર્ગિક
10. દીપ્તિવંત
11. પ્રકૃતિ
12. આશીર્વાદ
13. ભવિષ્ય
14. અભિનંદન
15. યુનિફોર્મ
16. ફૂલછોડ

Exam Tip: Pay close attention to subtle differences in spelling, especially for words with similar sounds, to choose the correct option.

Question 2. નીચેના શબ્દોની સાચી સંધિ જોડોઃ
1. યુધિ + સ્થિર = (યુધિષ્ઠિર, યુદ્ધસ્થિર, યુદ્ધી સ્થિર)
2. નિઃ + ભય = (નિરભય, નિર્ભય, નીર્ભર)
3. ભો + ઈષ્ય = (ભાષ્ય, ભવિષ્ય, ભાવિષ્ય)
4. આશિસ્ + વાદ = (આશિર્વાદ, આશીર્વાદ, આશુરવાદ)
5. રૂપ + અંતર = (રૂપાંતર, રૂપંતર, રુપાંતર)
6. સત્ + ન = (સન્જન, સજ્જન, સજન)
7. પર્વત + આરોહણ = (પર્વતારોહણ, પર્વતારોહણ, પર્વતારોહણ)
8. હિમ + આલય = (હિમઆલય, હિમાલય, હેમાલય)
9. દુર્ + સાહસ = (દુઃસાહસ, દુસાહસ, દુ:સાહસ)
10. સમ્ + આચાર = (સમચાર, સમાચાર, સમાચર)
11. નર + ઇન્દ્ર = (નરીન્દ્ર, નરેન્દ્ર, નરિન્દ્ર)
12. રોમા + અંચ = (રોમાંચ, રોમાંચ, રોમાંસ)
13. ઉપ + આ = (ઉપાય, ઊપાય, ઉપઆય).
14. ભયમ્ + કર = (ભયકર, ભયંકર, ભયાનક)
Answer:
1. યુધિષ્ઠિર
2. નિર્ભય
3. ભવિષ્ય
4. આશીર્વાદ
5. રૂપાંતર
6. સજ્જન
7. પર્વતારોહણ
8. હિમાલય
9. દુઃસાહસ
10. સમાચાર
11. નરેન્દ્ર
12. રોમાંચ
13. ઉપાય
14. ભયંકર

Exam Tip: When combining words using Sandhi, remember the specific rules for vowel and consonant changes to form the correct compound word.

Question 3. નીચેના શબ્દોના સમાસ ઓળખાવોઃ
1. માનવભક્ષી – (દ્વજ, કર્મધારય, ઉપપદ)
2. યુધિષ્ઠિર – (દ્વિગુ, તપુરુષ, ઉપપદ)
3. વરદાત્રી – (તપુરુષ, ઉપપદ, કર્મધારય)
4. પ્રેમશૌર્ય – (દ્વન્દ્ર, દ્વિગુ, તપુરુષ)
5. સુકુમાર – (કર્મધારય, બહુવીહિ, દ્વન્દ્ર)
6. વિધુર – (મધ્યમપદલોપી, બહુવ્રીહિ, ઉપપદ)
7. ભયંકર – (૬, દ્વિગુ, ઉપપદ)
8. સહનશક્તિ – (બહુવ્રીહિ, ઉપપદ, મધ્યમપદલોપી)
9. નિર્ભય – (મધ્યમપદલોપી, બહુવ્રીહિ, કર્મધારય)
10. દુઃસાહસ – (ઉપપદ, હિંગુ, કર્મધારય)
11. પૂર્વજીવન – (મધ્યમપદલોપી, કર્મધારય, બહુવ્રીહિ)
12. સજ્જન – (કર્મધારય, દ્વન્દ્ર, બહુવ્રીહિ)
13. બસસ્ટેન્ડ- (મધ્યમપદલોપી, બહુવ્રીહિ, ઉપપદ)
Answer:
1. ઉપપદ
2. તત્પરુષ
3. ઉપપદ
4. દ્વન્દ્ર
5. કર્મધારય
6. બહુવ્રીહિ
7. ઉપપદ
8. મધ્યમપદલોપી
9. બહુવ્રીહિ
10. કર્મધારય
11. કર્મધારય
12. કર્મધારય
13. મધ્યમપદલોપી

Exam Tip: Identifying Samas types requires understanding the relationship between the words in a compound; practice with different examples helps to distinguish between types like Karmadharaya, Bahuvrihi, and Dvandva.

Question 4. નીચેના શબ્દોમાં કયો પ્રત્યય રહેલો છે, તે લખો: (પરપ્રત્યય, પૂર્વપ્રત્યય, એક પણ પ્રત્યય નહિ)
1. સ્નેહી
2. નૈસર્ગિક
3. સગાઈ
4. બાળક
5. અભિનંદન
6. ડરનાર
7. પૂર્વજીવન
8. પર્વતારોહક
9. સુકુમાર
10. વિધુર
11. જવાબદાર
12. બબડાટ
13. સજ્જન
14. સર્વાત્મ
Answer:
1. પરપ્રત્યય
2. પરપ્રત્યય
3. પરપ્રત્યય
4. એક પણ પ્રત્યય નહિ
5. એક પણ પ્રત્યય નહિ
6. પરપ્રત્યય
7. એક પણ પ્રત્યય નહિ
8. પરપ્રત્યય
9. પૂર્વપ્રત્યય
10. પૂર્વપ્રત્યય
11. પરપ્રત્યય
12. પરપ્રત્યય
13. પૂર્વપ્રત્યય
14. એક પણ પ્રત્યય નહિ

Exam Tip: To determine if a word has a prefix or suffix, break it down into its root and additional parts, then identify if the added part comes before or after the root.

Question 5. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખોઃ
1. નૈસર્ગિક = (કુદરતી, નસીબ, સુગંધ)
2. સંમતિ = (મજૂરી, સાથ, આભાર)
3. મહેમાન = (અતિથિ, યજમાન, આદર)
4. આકરું = (સખત, કઠોળ, અઘરું)
5. નસીબ = (તકદીર, તપકીર, કપાળ)
6. ગજું = (ગજવું, તાકાત, હૈયું)
7. શૌર્ય = (વીરતા, દુઃખ, શોક)
8. ગોપિત = (છૂપી, ગુપ્ત, સૂનકાર)
9. રઝા = (મરજી, રજા, ખુશી)
10. ત્રાડ = (તાકત, તકલીફ, ગર્જના)
11. તથ્ય = (માખણ, હકીકત, વિશ્વાસ)
12. નમણી = (પાતળી, નોખી, સુંદર)
Answer:
1. કુદરતી
2. મંજૂરી
3. અતિથિ
4. સખત
5. તકદીર
6. તાકાત
7. વીરતા
8. છૂપી
9. રજા
10. ગર્જના
11. હકીકત
12. સુંદર

Exam Tip: Expand your vocabulary by regularly learning synonyms, as they are often tested in language exams. Practice using them in sentences to understand their nuances.

Question 6. નીચેની સંજ્ઞાઓનો પ્રકાર લખો:
1. રીંછ – (જાતિવાચક, ક્રિયાવાચક, દ્રવ્યવાચક)
2. તપ – (ભાવવાચક, જાતિવાચક, ક્રિયાવાચક)
3. સૂર્ય – (વ્યક્તિવાચક, જાતિવાચક, દ્રવ્યવાચક)
4. યુધિષ્ઠિર – (વ્યક્તિવાચક, જાતિવાચક, સમૂહવાચક)
5. સુરત – (દ્રવ્યવાચક, જાતિવાચક, વ્યક્તિવાચક)
6. પર્વત – (જાતિવાચક, ભાવવાચક, સમૂહવાચક)
7. વિશ્વ – (જાતિવાચક, ક્રિયાવાચક, દ્રવ્યવાચક)
8. ટુકડી – (સમૂહવાચક, ભાવવાચક, દ્રવ્યવાચક)
9. આકાશ – (ક્રિયાવાચક, ભાવવાચક, જાતિવાચક)
10. કેમ્પ – (ભાવવાચક, સમૂહવાચક, જાતિવાચક)
11. ગુલમહોર – (જાતિવાચક, ભાવવાચક, વ્યક્તિવાચક)
12. સેવા – (ભાવવાચક, દ્રવ્યવાચક, સમૂહવાચક)
Answer:
1. જાતિવાચક
2. ભાવવાચક
3. વ્યક્તિવાચક
4. વ્યક્તિવાચક
5. વ્યક્તિવાચક
6. જાતિવાચક
7. જાતિવાચક
8. સમૂહવાચક
9. જાતિવાચક
10. સમૂહવાચક
11. જાતિવાચક
12. ભાવવાચક

Exam Tip: Understanding the different types of nouns (individual, collective, abstract) is crucial for accurate grammatical classification; identify if the noun refers to a specific entity, a group, or a quality.

Question 7. નીચેના વાક્યોમાંથી અલંકાર ઓળખાવો:
1. આટલાં વર્ષેય બાળક જ રહ્યો. – (વ્યાજસ્તુતિ, ઉપમા, ઉન્મેલા)
2. એ સિંહ પર સવારી કરે એવી છે, તો પછી રીંછનું શું ગજું? – (ઉપમા, શ્વેષ, વ્યતિરેક)
3. હું એને જ કવિતા માનતો હતો. – (ઉપમા, રૂપક, ઉન્મેલા)
4. અમારી પરી જેવી નાજુક છોકરી તારું નામ રટટીને તપ કરતી હતી. – (રૂપક, ઉન્મેક્ષા, ઉપમા)
5. આટલું ઘરડું ઝાડ આટલું પ્રફુલ્લિત થઈ શકે? – (સજીવારોપણ, યમક, અનન્વય)
6. ગરોળીથી ડરનારે રીંછને ડરાવ્યાં છે! – (વ્યાજસ્તુતિ, ઉપમા, ઉન્મેલા)
7. હું કંઈ યુધિષ્ઠિર નથી, એકેય વાર શા માટે ખોટું બોલું? – (ઉપમા, ઉન્મેલા, વ્યાજસ્તુતિ)
8. અહીં જ આવે છે જાણે કે સ્વપ્નસૃષ્ટિમાં પગલીઓ પાડતી... – (ઉ...ક્ષા, ઉપમા, રૂપક)
Answer:
1. વ્યાજસ્તુતિ
2. વ્યતિરેક
3. રૂપક
4. ઉપમા
5. સજીવારોપણ
6. વ્યાજસ્તુતિ
7. વ્યાજસ્તુતિ
8. ઉભેક્ષા

Exam Tip: To identify figures of speech, look for exaggerated praise, comparisons, metaphors, or personification in the sentences. Understanding the core meaning helps to pinpoint the correct literary device.

Question 8. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો.
• એળે જવું-વ્યર્થ જવું
• હૃદય છલકાઈ જવું – આનંદિત થઈ ઊઠવું
• વાણી ખોવાઈ જવી – કાંઈ બોલવાનું ન સૂઝવું, મોન થઈ જવું
• પાછું ઠેલવું – અસ્વીકાર કરવો
• શિખરો સર કરવાં – સફળતા પ્રાપ્ત કરવી
• કાને પડવું – સાંભળવામાં આવવું
• ધ્વજ ફરકાવવો – વિજય મેળવવો
• માગાં પાછાં ઠેલવાં – સગાઈ માટેની માગણી મુલતવી રાખવી
• શૌર્ય જાગવું – શૂરાતનનો જુસ્સો ચડવો
• ચસકી જવું-મગજ ઠેકાણે ન રહેવું
• જૂનો સમય તાજો કરવો – ભૂતકાળની વાતો યાદ કરવી
Answer:
• એળે જવું - waste away / become useless
• હૃદય છલકાઈ જવું - heart overflowing with joy / become very happy
• વાણી ખોવાઈ જવી - lose one's voice / become speechless
• પાછું ઠેલવું - to reject / to postpone
• શિખરો સર કરવાં - to conquer peaks / to achieve great success
• કાને પડવું - to be heard / to come to one's ears
• ધ્વજ ફરકાવવો - to hoist a flag / to achieve victory
• માગાં પાછાં ઠેલવાં - to decline marriage proposals / to postpone marriage talks
• શૌર્ય જાગવું - valor awakens / courage arises
• ચસકી જવું - to lose one's mind / to go crazy
• જૂનો સમય તાજો કરવો - to refresh old memories / to reminisce about the past

Exam Tip: When explaining idioms, provide a concise and clear meaning that captures the essence of the phrase without literal translation.

Question 9. નીચેના શબ્દસમૂહ માટ અક શબ્દ લખોઃ
• જગતમાં બધા પદાર્થોમાં એકાત્મભાવ – સર્વાત્મભાવ
• જેની પત્ની મૃત્યુ પામી હોય તેવો પુરુષ – વિધુર
• પાંખોવાળી દેવતાઈ સુંદરી – પરી
• ચોક્કસ સમયગાળાનું – મુદતી
• ખોટું, જેમાં ઈજા થાય એવું જોખમ – દુસાહસ
• સગાઈ કરવાને વરવાળા તરફથી કન્યાવાળાં સમક્ષ કન્યાની માગણી કરવી તે – માગું
• વરદાન આપનારી દેવી – વરદાત્રી
• માનવનું ભક્ષણ કરનાર – માનવભક્ષી
• શારીરિક રીતે સશક્ત – ખડતલ
• રૂવાડાં ઊભાં કરી દે તેવું – રોમાંચક
• મહેમાનોને ઊતરવા માટેનું સ્થાન – ગેસ્ટ હાઉસ
• પર્વતનું આરોહણ કરનાર – પર્વતારોહક
• શિકાર ખેલવા જંગલમાં કરાતી ઊંચી બેઠક – માંચડો :
Answer:
• જગતમાં બધા પદાર્થોમાં એકાત્મભાવ - સર્વાત્મભાવ (universal unity)
• જેની પત્ની મૃત્યુ પામી હોય તેવો પુરુષ - વિધુર (widower)
• પાંખોવાળી દેવતાઈ સુંદરી - પરી (fairy/angel)
• ચોક્કસ સમયગાળાનું - મુદતી (periodical/term-based)
• ખોટું, જેમાં ઈજા થાય એવું જોખમ - દુસાહસ (reckless adventure)
• સગાઈ કરવાને વરવાળા તરફથી કન્યાવાળાં સમક્ષ કન્યાની માગણી કરવી તે - માગું (marriage proposal)
• વરદાન આપનારી દેવી - વરદાત્રી (bestower of boons)
• માનવનું ભક્ષણ કરનાર - માનવભક્ષી (man-eater)
• શારીરિક રીતે સશક્ત - ખડતલ (sturdy/strong)
• રૂવાડાં ઊભાં કરી દે તેવું - રોમાંચક (thrilling/exciting)
• મહેમાનોને ઊતરવા માટેનું સ્થાન - ગેસ્ટ હાઉસ (guest house)
• પર્વતનું આરોહણ કરનાર - પર્વતારોહક (mountaineer)
• શિકાર ખેલવા જંગલમાં કરાતી ઊંચી બેઠક - માંચડો (hunting perch/machan)

Exam Tip: For word groups, focus on finding the single most appropriate word that summarizes the entire phrase; consider the context and nuance.

Question 10. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખોઃ
1. અશક્ય
2. નિર્ભય
3. સાહસ
4. આશીર્વાદ
5. ઉતાવળ
6. સંમતિ
7. હરખ
8. સજ્જન
9. પ્રશંસા
10. બહાદુર
Answer:
1. અશક્ય X શક્ય
2. નિર્ભય X ભયભીત
3. સાહસ X દુઃસાહસ
4. આશીર્વાદ X શાપ
5. ઉતાવળ X ધીરજ
6. સંમતિ X અસંમતિ
7. હરખ X શોક
8. સજ્જન X દુર્જન
9. પ્રશંસા X ટીકા
10. બહાદુર X કાયર

Exam Tip: To find antonyms, identify the core meaning of the word and then think of its direct opposite. Practice is key to building a strong vocabulary of opposing terms.

Question 11. નીચેના શબ્દોના અર્થ આપોઃ
1. વાગે – વાગ્યે
2. મુદ્દા – મુદા
3. ઝાડ – જાયિ)
4. જિત – જીત
5. શમાવવું – સમાવવું
Answer:
1. વાગે – ઈજા થાય (to get hurt)
વાગ્યે – સમય થાય (time becomes)
2. મુદ્દા – મહત્ત્વની બાબત (important matter)
મુદા – આનંદ (joy)
3. ઝાડ – વૃક્ષ (tree)
જાયિ) – જાડાપણું, જાડાઈ (thickness)
4. જિત – જીતનારું (victorious)
જીત – વિજય (victory)
5. શમાવવું – શાંત કરવું (to calm down)
સમાવવું – સમાવેશ કરવો (to include)

Exam Tip: Some words have multiple meanings depending on context or minor spelling variations. Pay attention to how they are used to determine the correct definition.

Question 12. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખો:
1. એ નાજુક કન્યાનું નામ મનીષા હતું.
2. આ સહુથી સુંદર મકાન મળ્યું છે.
3. પાંચ વાગ્યે અમે નીકળી જઈએ છીએ.
4. પેલો ગુલમહોર કેવો ખીલ્યો છે !
5. કાયર માણસ બહાદુર થઈ શકે છે.
Answer:
1. નાજુક – ગુણવાચક (delicate - qualitative)
2. સુંદર – ગુણવાચક (beautiful - qualitative)
3. પાંચ – સંખ્યાવાચક (five - numerical)
4. પેલો – સાર્વનામિક (that one - pronominal)
5. કાયર – ગુણવાચક (cowardly - qualitative)

Exam Tip: To identify adjectives, look for words that describe or modify nouns or pronouns. Then, classify them based on whether they describe quality, quantity, number, or point out something.

Question 13. નીચેનાં વાક્યોમાંથી ક્રિયાવિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખો:
1. હવે તો એની અટક પણ બદલાઈ ગઈ હશે.
2. જોશીને બોલાવવાની જરૂર નથી.
3. એ મનીષા પાસેથી જાણશે તો સીધા અહીં જ આવશે.
4. એ સિંહ પર સવારી કરે એવી છે.
5. મારી દીકરી તમને બરાબર શીખવી રહી છે.
Answer:
1. હવે – સમયવાચક (now - time adverb)
2. જરૂર – અભિગમવાચક (certainly - manner/attitude adverb)
3. સીધા – રીતિવાચક (directly - manner adverb)
4. પર – સ્થાનવાચક (on - place adverb)
5. બરાબર – રીતિવાચક (correctly - manner adverb)

Exam Tip: Adverbs modify verbs, adjectives, or other adverbs. Look for words that tell "how," "when," "where," or "to what extent" an action occurs to identify them.

Question 14. નીચેના શબ્દોના ધ્વનિઘટકો છૂટા પાડીને લખો:
1. ટૂર્તિ – સ્ + ફ + ઊ + ૨ + ત્ + ઈ
2. ભૂમિકા – ભૂ + ઊ + મ્ + $ + ફ + આ
3. વિશ્વ – ૬ + ઈ + શું + ૬+ અ
4. શૌર્ય – શું + ઓ + યર્ + યુ + આ
5. સ જ્જન – સ્ + અ + ક્ + ક્ + અ + નું
Answer:
1. સ્ફૂર્તિ – સ્ + ફ્ + ઊ + ર્ + ત્ + ઇ
2. ભૂમિકા – ભ્ + ઊ + મ્ + ઇ + ક + આ
3. વિશ્વ – વ્ + ઇ + શ્ + વ + અ
4. શૌર્ય – શ્ + ઔ + ર્ + ય + અ
5. સજ્જન – સ + અ + જ્ + જ + અ + ન + અ

Exam Tip: When breaking words into phonetic components, separate each consonant and vowel sound. Remember that consonants often have an inherent 'a' sound unless followed by another vowel or a half-letter.

Question 1. Match the following (sentence construction type):

Exam Tip: To differentiate between active (કર્તરિરચના) and passive (કર્મણિરચના) voice, identify whether the subject is performing the action or receiving it. Passive voice often uses 'by' (થી) constructions.

Question 2. Match the following (sentence construction type):

Exam Tip: Remember that 'કર્તરિરચના' emphasizes the doer of the action, while 'કર્મણિરચના' focuses on the action itself or the receiver of the action.

Question 3. Match the following (sentence construction type):

Exam Tip: Practice identifying the subject, object, and verb in each sentence to correctly determine if it's in active, passive, or impersonal voice.

Question 4. Match the following (sentence construction type):

Exam Tip: Impersonal voice (ભાવેરચના) often uses constructions with "from" (થી), indicating inability or general action, while causative (પ્રેરકરચના) shows that someone is causing an action to be done by another.

Question 16. નીચેના વાક્યોની પ્રેરક રચનાઓ બનાવો:
1. આ મનીષાના સમાચાર વિશે છાપામાં વાંચ્યું હશે!
2. જા, મનીને કહે કે એક ગરોળી પકડી લાવે.
3. દીદી હૉર્ન વગાડતી લાગે છે.
4. વિરાટબાબુ ગાય છે.
Answer:
1. આ મનીષાના સમાચાર વિશે છાપામાં કોઈની પાસે વંચાવ્યું હશે!
2. જા, મનીને કહે કે કોઈની પાસે એક ગરોળી પકડાવી લાવે.
3. દીદી હૉર્ન વગડાવતી લાગે છે.
4. વિરાટબાબુ ગવડાવે છે.

Exam Tip: To convert to causative (પ્રેરક રચના), change the verb to show that the subject is causing someone else to perform the action, often by adding suffixes like '-આવ-' to the verb root.

ભુલી ગયા પછી Summary in Gujarati

ભૂલી ગયા પછી પાઠ-પરિચય

રઘુવીર ચૌધરી [જન્મ: 05-12-1938]

“ભૂલી ગયા પછી” એ જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિજેતા રઘુવીર ચૌધરીએ લખેલું એકાંકી છે. આ એકાંકીનો મુખ્ય વિષય મનીષા અને નરેનના સંબંધોનો વિચ્છેદ અને પછી ફરીથી તેમના સંબંધોનું પુનર્ગઠન છે.

મનીષાના પિતા તેમની પુત્રીની ક્ષમતાને ઓળખી શક્યા નહોતા, જેના કારણે મનીષા અને નરેનના લગ્ન થઈ શક્યા નહોતા. તેમ છતાં, બંનેનો પ્રેમ અખંડ રહ્યો હતો. મનીષાની ક્ષમતાનો પરિચય સૌને આબુના પર્વતારોહણ દરમિયાન થાય છે. તે સમયે મનીષા એક કુટુંબને રીંછના હુમલાથી બચાવે છે. ભીરુ અને ડરપોક મનીષાનું આ પરાક્રમ સૌને આશ્ચર્ય પમાડે છે.

આ ઘટના મનીષા અને નરેનને ફરીથી ભેગા કરવાનું નિમિત્ત બને છે. પિતા દીકરીના આ પરાક્રમથી ખુશ થઈ જાય છે અને બસસ્ટેન્ડ પર તેને ઊંચકીને સૌ પ્રવાસીઓ સમક્ષ પોતાનો આનંદ અને ગર્વ વ્યક્ત કરે છે.

મનીષાના પિતા એકાંકીના અંતમાં સૌને મીઠાઈ ખવડાવીને મનીષા અને નરેનને ભવિષ્યમાં પ્રેમશૌર્યનો ધ્વજ ફરકાવતા રહે એવા આશીર્વાદ આપે છે. એકાંકીમાં સંવાદની ગૂંથણી, તેમાંથી પ્રગટ થતું રહસ્ય, પાત્રોનો ક્રમશઃ પરિચય અને સુખદ અંત રજૂ કરીને લેખકે નારીશક્તિને ઉજાગર કરી છે.

ભૂલી ગયા પછી શબ્દાર્થ

• શિબિર – છાવણી (camp)

• સ્ફૂર્તિ – તાજગી (freshness/vigor)

• ભાષણ -પ્રવચન (speech/discourse)

• શિખર – ટોચ, શંગ (peak/summit)

• હુમલો - આક્રમણ.
• ઝનૂન - આવેશ.
• પ્રતિકાર - સામનો.
• જોખમ - ભય, નુકસાન.
• કોચ (અ.) - તાલીમ આપનાર.
• ખેર - ભલે.
• શુષ્ક - નીરસ.
• નૈસર્ગિક - કુદરતી.
• તાલીમ - કેળવણી.
• તથ્ય - હકીકત.
• છબિ - તસવીર.
• અણધારી - ઓચિંતી.
• આધાત - દુઃખની તીવ્ર લાગણી.
• નિષ્ઠા - શ્રદ્ધા, વિશ્વાસ.
• નમણી - સુંદર, દેખાવડી.
• નાજુક - કોમળ.
• ખડતલ - મજબૂત બાંધાનું.
• નિર્ભય - ભય વગરનું.
• મુદ્દો - વિષય.
• કુમારી - કુંવારી, યુનિફૉર્મ
• (અં) - ગણવેશ.
• કલ્પનામૂર્તિ - કલ્પનામાં ધારેલી મૂર્તિ.
• રૂપાંતર - ફેરફાર, પરિવર્તન.
• અભિનંદન - ધન્યવાદ, મુબારકબાદી, શાબાશી.
• વરંડો - ઘર આગળની ખુલ્લી ઓસરી.
• માનવંતા - માનનીય.
• ગુલમોર - ગુલમહોર.
• ઘરડું - વૃદ્ધ, (અહીં) જીર્ણ.
• પ્રફુલ્લિત - ખીલેલું.
• બાતમી - સમાચાર, ખબર.
• શૌર્ય - શૂરતા, બહાદુરી, પરાક્રમ.
• પધારવું- આવવું.
• આત્મહત્યા - આપઘાત.
• આકરું - સખત.
• સિદ્ધિ - સફળતા.
• ડરપોક - બીકણ.
• ખબર - જાણકારી.
• જવાબદારી - ફરજ, બાંયધરી.
• ભાગ - અંશ, હિસ્સો.
• ભેટવું - આલિંગનમાં લેવું.
• દીપ્તિવંત - પ્રકાશમાન, પ્રભાવક.
• ઑડિયન્સ (અં) - પ્રેક્ષકો.
• સાસ્ત્ર - ફ્રેન્ચ ફિલોસોફર.
• હવાલો - અખત્યાર, સત્તા, (અહીં) ઉલ્લેખ.
• કાયર - ડરપોક, બીકણ.
• શેર - ફારસી કવિતાની કડી.
• ખુદ કો - પોતાને.
• બુલંદ-ભવ્ય, (અહીં) ઊંચી યોગ્યતાવાળું.
• તકદીર - નસીબ.
• ખુદા-ઈશ્વર.
• બંદો (હિ) - સેવક, દાસ.
• ખુદ - પોતે.
• રઝા - મરજી, ઇચ્છા,
• પ્રશંસા - વખાણ.
• સોગંદ - રામ, શપથ.
• માંચડો - (અહીં) શિકાર ખેલવા જંગલમાં કરાતી ઊંચી બેઠક.
• છલાંગ - કૂદકો, તરાપ.
• ધબકારા શમી જવા - થડકારા બંધ થઈ જવા.
• સાહસ - જોખમભરેલું કામ.
• ભયંકર - બિહામણું, ડરામણું.
• હિંસક - હિંસા કરનારું.
• વરદાત્રી - આશીર્વાદ દેનારી.
• શી ઇઝ ગ્રેટર ધેન મી, બીકોઝ શી ઈઝ માય ડોટર (સં.) - તે મારા કરતાં ચડિયાતી છે; કારણ કે તે મારી દીકરી છે.
• ગજું - તાકાત.
• નો નેવર (અં) - ના, ક્યારેય નહિ.
• યુધિષ્ઠિર - પાંડવોમાં સૌથી મોટો ભાઈ, ધર્મરાજા.
• મુરબ્બી - વડીલ. યંગ મૅન (અં) - યુવાન માણસ.
• ફોરેસ્ટ ઑફિસર (અં) - જંગલખાતાનો અધિકારી,
• મોસ્ટ હેપી ઇન ધ યુનિવર્સ (અં) - દુનિયામાં સૌથી સુખી.
• રટવું - રટણ કરવું, સતત નામ લીધા કરવું.
• મૌન - ન બોલવું તે, ચૂપ, મૂક.
• જોશી - જ્યોતિષી
• ધીરજ - ધૈર્ય, હિંમત.
• યસ ધેર ઈઝ અ પૉઇન્ટ (સં.) - હા, આ જ વાત છે.
• અંકિત - અંકાયેલું.