GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 4 બહેન સૌની લાડકી

નીચે આપેલા પ્રશ્નોના આપેલા વિકલ્પમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો:

Question 1. બે પાકાં દોસ્તોમાં એકનું શું નામ છે ?
(A) ધ્રુવ
(B) પ્રલાદ
(C) અંબરિષ
(D) ઉત્તાનપાદ
Answer: (A) ધ્રુવ
In simple words: The name of one of the two best friends is Dhruv.

Exam Tip: For character identification questions, always remember the specific names associated with key roles in the story.

Question 2. બીજાં પાકાં મિત્રનું શું નામ છે ?
(A) યુધિષ્ઠિર
(B) ધર્મરાજ
(C) અર્જુન
(D) ભીમસેન
Answer: (B) ધર્મરાજ
In simple words: The name of the other close friend is Dharmaraj.

Exam Tip: Pay attention to details like names of main characters to avoid confusion.

Question 3. બંને મિત્રો વચ્ચે શું પાકું છે ?
(A) કેરી
(B) નિશાળ
(C) લેસન
(D) ધસ્તી
Answer: (D) ધસ્તી
In simple words: They share a very strong friendship.

Exam Tip: Understand the key relationships between characters in the story.

Question 4. ધ્રુવ અને ધર્મરાજ કયા ધોરણમાં ભણે છે ?
(A) આઠમાં
(B) નવમાં
(C) દસમા
(D) સાતમાં
Answer: (C) દસમા
In simple words: They both study in the tenth grade.

Exam Tip: Remember basic details like character's grade or age.

Question 5. શાના માટે બંને એકબીજાને ઘરે મળે છે ?
(A) જમવા માટે
(B) રમવા માટે
(C) ગૃહકાર્ય માટે
(D) નિશાળે જવા
Answer: (C) ગૃહકાર્ય માટે
In simple words: They meet at each other's homes to complete their homework together.

Exam Tip: Identify the main purpose or reason behind character actions.

Question 6. ગૃહકાર્ય પતાવીને પછી ક્યાં જાય છે ?
(A) નિશાળે
(B) બાગમાં
(C) તળાવે
(D) રેમવા
Answer: (D) રેમવા
In simple words: They go to play after finishing their homework.

Exam Tip: Note the sequence of events and activities mentioned in the story.

Question 7. શાળામાંથી શેનું આયોજન થાય છે ?
(A) પ્રવાસ-પર્યટનનું
(B) પરીક્ષાનું
(C) પ્રભાતફેરીનું
(D) સ્વચ્છતાનું
Answer: (A) પ્રવાસ-પર્યટનનું
In simple words: The school organizes a trip or tour for students.

Exam Tip: Keep track of important events and activities happening in the story's setting.

Question 8. ધ્રુવ અને ધર્મરાજ એટલે બે શરીર પણ એક શું ?
(A) આત્મા
(B) અવાજ
(C) રંગ
(D) વિચાર
Answer: (A) આત્મા
In simple words: They are like two bodies but one soul, showing their strong bond.

Exam Tip: Understand idiomatic expressions used to describe relationships.

Question 9. બે દોસ્તોમાં શેનું અંતર હતું ?
(A) અભાવનું
(B) સ્વભાવનું
(C) અક્ષરનું
(D) ઊંચાઈનું
Answer: (B) સ્વભાવનું
In simple words: There was a difference in their temperaments or natures.

Exam Tip: Pay attention to character traits and how they differ.

Question 10. ધ્રુવ કેવો હતો ?
(A) આશુરોષ
(B) વાતરોષ
(C) ખાતું રોષ
(D) ભાતુરોષ
Answer: (A) આશુરોષ
In simple words: Dhruv had an easily irritable nature.

Exam Tip: Remember the specific personality traits of each character.

Question 11. ધર્મરાજ કેવો હતો ?
(A) વાસુતોષ
(B) આશુતોષ
(C) લાતુતોષ
(D) માતુતોષ
Answer: (B) આશુતોષ
In simple words: Dharmaraj had a calm and content nature.

Exam Tip: Distinguish between the contrasting personalities of the characters.

Question 12. ધ્રુવનો સ્વભાવ કેવો છે ?
(A) ધીર
(B) ગંભીર
(C) ઉતાવળો
(D) તોછડ
Answer: (C) ઉતાવળો
In simple words: Dhruv's nature was hasty and impatient.

Exam Tip: Recall the dominant characteristic describing each character.

Question 13. ધર્મરાજનો સ્વભાવ કેવો છે ?
(A) ધીરજવાળો
(B) ઉતાવળો
(C) ઠંડો
(D) ગરમ
Answer: (A) ધીરજવાળો
In simple words: Dharmaraj's nature was patient.

Exam Tip: Understand the difference in patience levels between the two friends.

Question 14. ધ્રુવના પપ્પાનું શું નામ હતું ?
(A) હીતેશભાઈ
(B) રીતેશભાઈ
(C) પ્રીતેશભાઈ
(D) નીતેશભાઈ
Answer: (B) રીતેશભાઈ
In simple words: Dhruv's father's name was Riteshbhai.

Exam Tip: Remember the names of family members of the main characters.

Question 15. ધ્રુવના મમ્મીનું શું નામ હતું ?
(A) ટીનાબહેન
(B) હીનાબહેન
(C) રીનાબહેન
(D) મીનાબહેન
Answer: (C) રીનાબહેન
In simple words: Dhruv's mother's name was Rinaben.

Exam Tip: Keep track of all character names and their relationships.

Question 16. ધ્રુવ જરા કેવો છે ?
(A) ઉતાવળ
(B) આળસુ
(C) ગંભીર
(D) ક્રોધી
Answer: (B) આળસુ
In simple words: Dhruv was somewhat lazy.

Exam Tip: Identify the negative or challenging traits of characters.

Question 17. ધ્રુવ તડકામાં જાય તો કેવી થઈ જાય છે ?
(B) લાલ
(C) ગુસ્સે
(D) લાલચોળ
Answer: (D) લાલચોળ
In simple words: Dhruv's skin would turn very red if he went out in the sun.

Exam Tip: Note specific physical reactions or descriptions mentioned for characters.

Question 18. 'મમ્મી ! મારો નાસ્તાનો ડબ્બો ?' આ વાક્ય કોણ બોલે છે ?
(A) ધર્મરાજ
(B) પાડોશી
(C) ધ્રુવ
(D) ધ્યાની
Answer: (C) ધ્રુવ
In simple words: Dhruv says this line, asking for his snack box.

Exam Tip: Associate dialogues with the correct speaker in the story.

Question 19. 'વા ન વળે એ હાર્યો વળે, રીના !' આ વાક્ય કોણ બોલે છે ?
(A) જીગ્નેશભાઈ
(B) રીતેશભાઈ
(C) હીતેશભાઈ
(D) પાડોશી
Answer: (B) રીતેશભાઈ
In simple words: Riteshbhai, Dhruv's father, says this line.

Exam Tip: Identify who speaks important lines in the narrative.

Question 20. ધ્રુવને કોના તરફ પૂર્વગ્રહ છે ?
(A) મીઠાઈ તરફ
(B) દરિયા તરફ
(C) ગંદકી તરફ
(D) છોકરીઓ તરફ
Answer: (D) છોકરીઓ તરફ
In simple words: Dhruv had a prejudice against girls.

Exam Tip: Observe character biases or strong opinions.

Question 21. રીતેશભાઈને કોનામાં વધારે શ્રદ્ધા હતી ?
(A) ધર્મરાજમાં
(B) ધ્રુવમાં
(C) પત્નીમાં
(D) ઈશ્વર તરફ
Answer: (C) પત્નીમાં
In simple words: Riteshbhai had more faith in his wife.

Exam Tip: Note who trusts whom more, indicating relationships.

Question 22. ધર્મરાજની મોટી બહેનનું શું નામ હતું ?
(A) ખ્યાતિ
(B) માલિની
(C) ધ્યાની
(D) ઉર્વશી
Answer: (C) ધ્યાની
In simple words: Dharmaraj's elder sister's name was Dhyani.

Exam Tip: Remember names of secondary but important characters.

Question 23. ‘દોસ્ત ક્યારેય જમીનદોસ્ત નથી થતા યાર.' આ વાક્ય કોણ બોલે છે ?
(A) હેડ માસ્તર
(B) પ્રવાસીઓ
(C) ધર્મરાજ
(D) ધ્રુવ
Answer: (C) ધર્મરાજ
In simple words: Dharmaraj says this line, expressing loyalty to friendship.

Exam Tip: Link famous dialogues to their speakers and underlying meaning.

Question 24. ધર્મરાજે કેવો ગણવેશ પહેરેલો છે ?
(A) ઇસ્ત્રી કરેલો
(B) મેલો
(C) ગંદો
(D) ફાટેલો
Answer: (A) ઇસ્ત્રી કરેલો
In simple words: Dharmaraj wore an ironed uniform.

Exam Tip: Pay attention to descriptions that highlight character traits (e.g., neatness).

Question 25. ધર્મરાજના ગણવેશને કોણ ઇસ્ત્રી કરે છે ?
(A) ધોબી
(B) પાડોશી
(C) ધર્મરાજના મમ્મી
(D) ધ્યાની
Answer: (D) ધ્યાની
In simple words: Dhyani irons Dharmaraj's uniform.

Exam Tip: Note family roles and responsibilities mentioned.

Question 26. ધર્મરાજ નાસ્તામાં શું લાવ્યો છે ?
(A) નાનખટાઈ
(B) લાડુ
(C) થેપલાં
(D) ભાખરી
Answer: (C) થેપલાં
In simple words: Dharmaraj brought thepla for his snack.

Exam Tip: Remember details about food or personal belongings of characters.

Question 27. બે'ન શેમાં ભાગ પડાવે છે ?
(A) સુખમાં
(B) દુઃખમાં
(C) રમવામાં
(D) હસવામાં
Answer: (B) દુઃખમાં
In simple words: A sister shares in sorrows.

Exam Tip: Understand the core values and roles of relationships presented.

Question 28. ધ્યાની ઘરકામમાં કોને મદદ કરતી હતી ?
(A) પાડોશીને
(B) ભાઈને
(C) મમ્મીને
(D) બહેનપણીને
Answer: (C) મમ્મીને
In simple words: Dhyani helped her mother with household chores.

Exam Tip: Observe how family members assist each other.

Question 29. ધ્યાની દાદાને શું આપે છે ?
(A) દવા
(B) હવા
(C) પૈસા
(D) લાકડી
Answer: (A) દવા
In simple words: Dhyani gives medicine to her grandfather.

Exam Tip: Note instances of care and responsibility among family.

Question 30. ધ્રુવને કયા સુખની ખબર પડતી નથી ?
(A) માતા-પિતાના
(B) ભગિની સુખની
(C) ભાઈબંધના
(D) શિક્ષકના
Answer: (B) ભગિની સુખની
In simple words: Dhruv was unaware of the joy of having a sister.

Exam Tip: Identify the central theme or moral lesson of the story.

Question 31. રિસેસ પછી કયા વિષયનો પિરિયડ હતો ?
(A) ભૂગોળ
(B) ગુજરાતી
(C) હિન્દી
(D) ગણિત
Answer: (D) ગણિત
In simple words: The period after recess was for Mathematics.

Exam Tip: Remember details related to the school setting.

Question 32. મમ્મી ધ્રુવને કેવો માને છે ?
(A) ભણેશ્રી
(B) ચીડિયો
(C) ચાડિયો
(D) દુઃખી
Answer: (B) ચીડિયો
In simple words: Dhruv's mother considers him grumpy.

Exam Tip: Note how different characters perceive Dhruv's personality.

Question 33. સર્કલ પાસે ધ્રુવની સાયકલને શું ભટકાયું ?
(A) મોટર
(B) ટ્રેક
(C) મોટરસાઇકલ
(D) કૂતરું
Answer: (C) મોટરસાઇકલ
In simple words: Dhruv's bicycle collided with a motorcycle near the circle.

Exam Tip: Remember details about accidents or key incidents.

Question 34. કયા પગે વધારે વાગ્યું હોય એમ લાગ્યું ?
(A) ડાબા
(B) જમણા
(C) લાંબા
(D) નાના
Answer: (A) ડાબા
In simple words: He felt more pain in his left leg.

Exam Tip: Note specific details about injuries or physical descriptions.

Question 35. ધ્રુવે આંખો ખોલી ત્યારે સામે કોણ બેઠું હતું ?
(A) ધર્મરાજ
(B) ધ્યાની
(C) મમ્મી
(D) પપ્પા
Answer: (B) ધ્યાની
In simple words: When Dhruv opened his eyes, Dhyani was sitting in front of him.

Exam Tip: Recall who was present during crucial moments.

Question 36. ધ્રુવને કોણે બચાવ્યો ?
(A) ભક્ત
(B) ભગવાને
(C) મિત્રે
(D) ધર્મરાજે
Answer: (B) ભગવાને
In simple words: God saved Dhruv from the accident.

Exam Tip: Some stories attribute help to divine intervention; note if this is the case.

Question 37. અંકલે કોને ફોન કર્યો છે ?
(A) 108ને
(B) મમ્મીને
(C) સ્કૂલમાં
(D) પોલીસને
Answer: (A) 108ને
In simple words: The uncle called 108, the emergency service number.

Exam Tip: Remember emergency actions taken in critical situations.

Question 38. ધ્રુવે ધ્યાની સામે કેવી નજરે જોયું ?
(A) ગુસ્સાથી
(B) આભારસભર
(C) કાણી આંખે
(D) મોહક
Answer: (B) આભારસભર
In simple words: Dhruv looked at Dhyani with gratitude.

Exam Tip: Observe emotional responses of characters, especially after help is received.

Question 39. ‘મારો ભાઈ છે, કેમ ?' આ વાક્ય કોણ બોલે છે ?
(A) ધર્મરાજ
(B) મમ્મી
(C) એક સ્ત્રી
(D) ધ્યાની
Answer: (D) ધ્યાની
In simple words: Dhyani says this line, asserting her relationship with Dhruv.

Exam Tip: Identify dialogue that reveals character relationships or strong feelings.

Question 40. ‘બહેન સૌની લાડકી’ પાઠના લેખક કોણ છે ?
(A) કાવ્યશ દવે
(B) અલકેશ દર્વ
(C) સાંઈરામ દવે
(D) વાસુદેવ દવે
Answer: (C) સાંઈરામ દવે
In simple words: The author of 'Bahen Sauni Ladki' is Sairam Dave.

Exam Tip: Remember the author's name for literary works.

Question 41. ‘બહેન સૌની લાડકી’ પાઠમાં કોના પ્રેમનું સુંદર આલેખન થયું છે ?
(A) પતિ-પત્નીના
(B) મિત્ર-મિત્રના
(C) ભાઈબહેનના
(D) શિક્ષક શિષ્યના
Answer: (C) ભાઈબહેનના
In simple words: The story beautifully portrays the love between a brother and sister.

Exam Tip: Understand the central theme or message conveyed in the narrative.

નીચે આપેલા પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. ધ્રુવ અને ધર્મરાજ કયા ધોરણમાં ભણે છે ?
Answer: ધ્રુવ અને ધર્મરાજ દસમા ધોરણમાં **અભ્યાસ કરે** છે.
In simple words: They are both students in the tenth class.

Exam Tip: Note the grade level of the main characters, as it often sets the context for their daily lives.

Question 2. બંને વચ્ચે શું પાકું છે ?
Answer: બંને વચ્ચે **ગાઢ મિત્રતા** **સ્થાપિત થઈ** છે.
In simple words: They share a very close friendship.

Exam Tip: When describing relationships, use terms that reflect their depth, like 'firm' or 'close' friendship.

Question 3. એમની મિત્રતા કેવી ગણાય છે ?
Answer: તેમની મિત્રતા **ઉદાહરણરૂપ** **માનવામાં આવે** છે.
In simple words: Their friendship is so good it's like a perfect example for others.

Exam Tip: Understand how the story portrays the significance of the characters' bond.

Question 4. ધ્રુવ અને ધર્મરાજની દોસ્તીની વાત કેવી છે ?
Answer: ધ્રુવ અને ધર્મરાજની મિત્રતાની **કથા** **ખૂબ જ અનોખી** છે.
In simple words: Their friendship is very special and different from others.

Exam Tip: When describing unique aspects, highlight the specific qualities that make them stand out.

Question 5. શાળાએ જતી-આવતી વેળા બેઉં ક્યાં હોય છે ?
Answer: શાળાએ **જતી અને આવતી વખતે** તેઓ **હંમેશાં સાથે** હોય છે.
In simple words: They walk to and from school side-by-side every day.

Exam Tip: Note down routines and common activities that characters share.

Question 6. ગૃહકાર્ય માટે બંને ક્યાં મળે છે ?
Answer: **ગૃહકાર્ય કરવા** માટે બંને એકબીજાના **ઘરે જાય** છે.
In simple words: They meet at their friends' houses to finish school assignments.

Exam Tip: Recognize collaborative efforts and how characters support each other academically.

Question 7. તેઓ ગૃહકાર્ય કરતી વખતે શું કરે છે ?
Answer: તેઓ ગૃહકાર્ય **પૂરું કરતા** સમયે **વિવિધ વિષયોની ચર્ચા** કરે છે.
In simple words: While doing their schoolwork, they chat about many interesting things.

Exam Tip: Observe how characters interact and balance work with social elements.

Question 8. બેઉ દોસ્તોનો સ્વભાવ કેવો છે ?
Answer: બંને મિત્રોનો **વર્તન જુદો-જુદો** છે. તેમના સ્વભાવમાં **ઘણો મોટો તફાવત** છે.
In simple words: Both friends have very different personalities; their natures are poles apart.

Exam Tip: Identify contrasting characteristics to understand character dynamics.

Question 9. ધ્રુવનો સ્વભાવ કેવો છે ?
Answer: ધ્રુવનો **વર્તન ઝડપથી ગુસ્સે થનારો** અને **અધીરો** છે.
In simple words: Dhruv gets angry quickly and is always in a hurry.

Exam Tip: Note specific personality traits that define a character's behavior.

Question 10. ધર્મરાજનો સ્વભાવ કેવો છે ?
Answer: ધર્મરાજનો **વર્તન શાંત** અને **ધૈર્યવાન** છે.
In simple words: Dharmaraj is always calm and very patient.

Exam Tip: Contrast personality traits between characters to highlight differences.

Question 11. ધ્રુવ કોનો એકનો એક દીકરો છે ?
Answer: ધ્રુવ **રીતેશભાઈ અને રીનાબહેનનો એકમાત્ર પુત્ર** છે.
In simple words: Dhruv is the single son of Riteshbhai and Rinaben.

Exam Tip: Note family structures and relationships, especially regarding siblings.

Question 12. ધ્રુવ કેવો સુંવાળો છે ?
Answer: ધ્રુવ **ખૂબ જ કોમળ** છે કે **સૂર્યપ્રકાશમાં જાય ત્યારે** તે **ઝડપથી લાલઘુમ થઈ** જાય છે.
In simple words: Dhruv has such soft skin that he gets very red quickly in the sun.

Exam Tip: Pay attention to physical descriptions that reveal a character's sensitivity or traits.

Question 13. ‘આજે શાળાએ નહિ જવાય !' આ વાક્ય કોણ બોલે છે ?
Answer: 'આજે શાળાએ **નહિ જઈ શકાય**!' આ **વિધાન** ધ્રુવ **કહે** છે.
In simple words: Dhruv says, "I can't go to school today!"

Exam Tip: Accurately attribute dialogues to the correct speaker to understand their feelings.

Question 14. રીતેશભાઈ દુનિયાદારીના શું છે ?
Answer: રીતેશભાઈ **વ્યવહારિક જ્ઞાન ધરાવે** છે.
In simple words: Riteshbhai knows a lot about how the world works.

Exam Tip: Note supporting characters' wisdom or unique traits.

Question 15. રીનાબહેન કયા વિજ્ઞાનના જાણકાર છે ?
Answer: રીનાબહેન **મનોવિજ્ઞાનનો અભ્યાસ** ધરાવે છે.
In simple words: Rinaben understands the subject of psychology well.

Exam Tip: Keep track of the professions or areas of expertise of characters.

Question 16. રીતેશભાઈને કોનામાં વધુ શ્રદ્ધા છે ?
Answer: રીતેશભાઈને તેમની **પત્ની રીનાબહેન પર વધારે વિશ્વાસ** છે.
In simple words: Riteshbhai trusts his wife Rinaben a lot.

Exam Tip: Identify relationships built on trust and mutual respect in the family.

Question 17. ધ્રુવનો મિત્ર ધર્મરાજ કેવો છે ?
Answer: ધ્રુવનો મિત્ર ધર્મરાજ **ડાહ્યો, ખુશમિજાજી** અને **નમ્ર** છે.
In simple words: Dharmaraj, Dhruv's friend, is smart, happy, and well-behaved.

Exam Tip: Remember positive adjectives used to describe key characters.

Question 18. ધર્મરાજની મોટી બહેનનું શું નામ હતું ?
Answer: ધર્મરાજની **મોટી બહેનનું નામ** ધ્યાની **હતું**.
In simple words: Dhyani was the name of Dharmaraj's big sister.

Exam Tip: Note the names of all family members to understand the character tree.

Question 19. ધ્યાનીનો સ્વભાવ કેવો છે ?
Answer: ધ્યાનીનો **વર્તન સ્વસ્થ** અને **ઉત્સાહી** છે.
In simple words: Dhyani is calm and also loves to play.

Exam Tip: Describe characters using a combination of their traits.

Question 20. ધર્મરાજનો ગણવેશ કેવો છે ?
Answer: ધર્મરાજનો ગણવેશ **ચોખ્ખો** અને **ઇસ્ત્રી કરેલો** છે.
In simple words: Dharmaraj always wears a clean and ironed uniform.

Exam Tip: Pay attention to descriptions of attire, as they can reflect a character's habits.

Question 21. ધ્યાની ધર્મરાજને ગણવેશ વિશે શું કહે છે ?
Answer: ધ્યાની ધર્મરાજને ગણવેશ વિશે **જણાવે** છે કે **ઇસ્ત્રી કરેલાં વસ્ત્રો** અને ગણવેશ **જ પહેરવાના** છે.
In simple words: Dhyani tells Dharmaraj to only wear ironed clothes and his uniform.

Exam Tip: Understand advice or instructions given between siblings.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. ધ્રુવ અને ધર્મરાજની દોસ્તી વિશે શું કહેવાય છે ?
Answer: ધ્રુવ અને ધર્મરાજની મિત્રતા સાચી દોસ્તીનું ઉદાહરણ આપે છે. તેમની ભાઈબંધી અનન્ય માનવામાં આવે છે. શિક્ષકો પણ કહે છે કે તેઓ પ્રવાસમાં સાથે આવશે અથવા કોઈ જ નહીં આવે.
In simple words: Dhruv and Dharmaraj's friendship is a true example of real companionship. Their bond is very special, and even teachers acknowledge it. They always go everywhere together.

Exam Tip: When describing a friendship, focus on key qualities like loyalty, understanding, and shared activities to illustrate its strength.

Question 2. ધ્રુવના બહેન વિશેના કેવા વિચારો છે ?
Answer: ધ્રુવના બહેન વિશેના વિચારો વાહિયાત અને તર્કહીન છે. ધ્રુવ કહે છે કે તેને બહેન નથી; તેથી તે પોતાને સુખી માને છે. જો બહેન ન હોય તો તે પોતાની વસ્તુઓમાં ભાગ પડાવશે નહીં.
In simple words: Dhruv's thoughts about sisters are quite illogical. He thinks having no sister makes him happier because then he doesn't have to share his belongings.

Exam Tip: When discussing a character's perspective, mention their specific beliefs and the reasons they hold them, even if those reasons seem flawed.

Question 3. ધર્મરાજ ધ્યાની વિશે ધ્રુવને શું કહે છે ?
Answer: ધર્મરાજ ધ્યાની વિશે ધ્રુવને સમજાવે છે કે તેની મોટી બહેન તેનું, મમ્મીનું, પપ્પાનું, દાદા-દાદીનું ધ્યાન રાખે છે અને મદદ કરે છે. ગણવેશ હોય કે ઘરનું કામ – ધ્યાની ધ્યાનપૂર્વક કામ કરે છે.
In simple words: Dharmaraj explains to Dhruv that his elder sister takes good care of him, his mom, his dad, and his grandparents. She always helps them, whether it's with school uniforms or household chores, doing everything with great care.

Exam Tip: Highlight how one character tries to change another's perception by listing positive attributes and actions.

Question 4. ધ્રુવને અકસ્માત થવાનું શું કારણ લાગે છે ?
Answer: ધ્રુવને સર્કલ પાસે અકસ્માત થાય છે, કારણ કે તેણે ધર્મરાજ સાથે દોસ્તીની બાબતમાં જેમતેમ આરોપો કર્યા હતા; અને ઉતાવળે ઘેર જતો હતો. કદાચ પોતે ખોટો છે એવું મનોમંથન પણ ચાલતું હોય.
In simple words: Dhruv has an accident near the circle because he had been carelessly making accusations about Dharmaraj's friendship. He was also rushing home and might have been thinking about his own mistake.

Exam Tip: When identifying causes for an event, consider both external factors (like rushing) and internal psychological states (like self-doubt).

Question 5. ધ્રુવને કોણ સારવાર આપે છે ? અને કેવી સેવા કરે છે ?
Answer: ધ્રુવને ધ્યાની સારવાર આપે છે, તેની પાસે ચિંતિત ચહેરે બેસી રહે છે. અંકલને કહીને 108 બોલાવે છે, ધ્રુવના ઘેર પણ સમાચાર મોકલે છે. ચિંતા નહીં કરવાનું કહે છે.
In simple words: Dhayani treats Dhruv, sitting by him with a worried face. She calls 108 using an uncle's phone, and sends news to Dhruv's home, telling everyone not to worry.

Exam Tip: Detail the specific actions taken by a helper to show their care and responsibility during an emergency.

Question 6. ધ્રુવ ધર્મરાજ કેવાં સંજોગોમાં મળ્યા ?
Answer: ધ્રુવના અકસ્માત વખતે ધર્મરાજ સાથે ન હતો. પછી આવે છે. બંનેની નજર મળે છે. પગે પીડા હતી છતાં ધ્રુવે સ્મિત કર્યું, એ સ્મિતમાં કશોક સ્વીકારે હતો. એકરાર હતો – બહેન ધ્યાનીની સેવાનો !
In simple words: Dharmaraj was not with Dhruv during the accident but arrived later. Their eyes met, and despite the pain in his leg, Dhruv smiled. That smile showed his acceptance and acknowledgment of Dhayani's care.

Exam Tip: Describe the emotional and physical state of characters during a significant reunion, noting subtle expressions like a smile and its underlying meaning.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. ધ્રુવ અને ધર્મરાજની દોસ્તી વિશે શું કહેવાય છે ?
Answer: ધ્રુવ અને ધર્મરાજની મિત્રતા સૌ સાચા મિત્રો માટે એક દ્રષ્ટાંત આપે છે. તેમની ભાઈબંધી સાચે જ અનન્ય ગણાય છે. શિક્ષકો પણ કહે છે કે પ્રવાસમાં બંને સાથે આવશે, અથવા કોઈ નહીં આવે. તેઓ સાથે નિશાળે જાય છે, ફરે છે, રમે છે અને ગૃહકાર્ય પણ સાથે જ કરે છે.
In simple words: Dhruv and Dharmaraj's friendship sets an example for all true companions. Their bond is truly unique, with teachers noting they always go everywhere together or not at all. They attend school, hang out, play, and even complete homework together.

Exam Tip: Emphasize the unique and exemplary aspects of a friendship, including shared activities and the recognition it receives from others.

Question 2. ધ્રુવના સ્વભાવ વિશે જણાવો.
Answer: ધ્રુવ માતા-પિતાનો એકમાત્ર દીકરો હોવાથી ખૂબ લાડકો છે. આ કારણે તે થોડો જીદ્દી, આળસુ અને જલ્દી ગુસ્સે થઈ જાય એવા સ્વભાવનો છે, થોડો ઉતાવળિયો પણ છે; તેથી સાઇકલનો અકસ્માત થાય છે. હઠીલા સ્વભાવને કારણે તે ધર્મરાજ સાથે તેની મોટી બહેન ધ્યાની વિશે ખોટી વાતો બોલે છે.
In simple words: Dhruv, being his parents' only son, is very pampered. This makes him a bit stubborn, lazy, and quick-tempered. He's also a bit hasty, which leads to his bicycle accident. Due to his stubbornness, he speaks ill of Dharmaraj's older sister, Dhayani.

Exam Tip: When describing a character's nature, link their traits directly to their background (e.g., being pampered) and show how these traits influence their actions and relationships.

Question 3. ધ્રુવના માતા-પિતા વિશે પ્રકાશ પાડો.
Answer: ધ્રુવના માતા રીનાબહેન અને પિતા રીતેશભાઈ સમજદાર છે. ધ્રુવ તેમનું લાડકું સંતાન છે. તેથી દરેક વાત માને છે. ધ્રુવને છોકરીઓ તરફ પૂર્વગ્રહ છે, એ વાત માતા-પિતા જાણે છે પણ પુત્રપ્રેમ આગળ કંઈ બોલતા નથી. કદાચ સમય જતાં ધ્રુવ થોડો સમજુ અને પ્રેમાળ બને એમ ઈચ્છે છે. બંનેને દુનિયાદારીનું સાચું જ્ઞાન છે.
In simple words: Dhruv's parents, Rinaben and Riteshbhai, are wise. Dhruv is their beloved child, so he listens to everything they say. His parents know about his prejudice against girls but don't say anything because of their love for him. They hope Dhruv will become more understanding and loving over time, and they have a good grasp of worldly affairs.

Exam Tip: When describing supporting characters, highlight their wisdom, their relationship with the main character, and any hopes or concerns they have for them.

Question 4. ધર્મરાજનો સ્વભાવ કેવો છે?
Answer: ધર્મરાજ સ્વભાવે શાંત, ઠરેલ, સમજુ અને ઉદાર સ્વભાવનો છે. ધ્રુવ સાથે તેની ગાઢ મૈત્રી ટકી રહી છે. એનું કારણ ધર્મરાજનો ઉદાર અને શાંત સ્વભાવ છે. ધર્મરાજ આશુતોષ અને ધીરજવાળો છે. ધ્રુવ ધ્યાની વિશે જેમતેમ બોલે છે, તો પણ ધર્મરાજ તેને થેપલાંનો નાસ્તો કરાવે છે.
In simple words: Dharmaraj is naturally calm, stable, understanding, and generous. His close friendship with Dhruv has lasted because of his patient and kind nature. Even when Dhruv speaks carelessly about Dhayani, Dharmaraj still offers him Thepla for snacks.

Exam Tip: To describe a character's personality, list their key traits and provide examples of how these traits are demonstrated in their actions and relationships with others.

Question 5. ધ્યાનના સ્વભાવ અને કામકાજ વિશે કંઈક જણાવો.
Answer: ધર્મરાજની મોટી બહેન ધ્યાની શાંત અને સુશીલ સ્વભાવની છે. પોતાના ઘરના બધા જ સભ્યોને ઉપયોગી થાય તેવાં કામ કરે છે. ધર્મરાજનાં કપડાંને અને ગણવેશને ઇસ્ત્રી કરી આપે છે. માતા-પિતા અને દાદા-દાદીને ઘરકામ અને દવા આપવામાં સહાય કરે છે. છેલ્લે ધ્રુવને સારવાર અને શાંત્વના આપીને પોતાના ઉમદા અને સંસ્કારી સ્વભાવને પ્રકટ કરે છે.
In simple words: Dharmaraj's older sister, Dhayani, is calm and well-behaved. She does tasks that help everyone in her family. She irons Dharmaraj's clothes and uniform, and assists her parents and grandparents with housework and medicine. Ultimately, she shows her noble and cultured nature by treating and comforting Dhruv.

Exam Tip: When describing a character, focus on their actions that demonstrate their personality and how they contribute to their family and community.

નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો :

Question 1. ધ્રુવ અને ધર્મરાજના વિરુદ્ધ સ્વભાવનું વર્ણન કરો.
Answer: ધ્રુવ અને ધર્મરાજ એકબીજાથી તદ્દન વિરુદ્ધ સ્વભાવ ધરાવતા પણ પાકાં મિત્ર છે. બંનેની દોસ્તી ગામમાં એક ઉદાહરણરૂપ ગણાય છે. શિક્ષકો પણ બંનેની દોસ્તીને જાણે છે. ધ્રુવ જીદ્દી, હઠીલો, આળસુ અને તરંગી સ્વભાવનો છે; જ્યારે તેની વિરુદ્ધ સ્વભાવનો ધર્મરાજ કર્મઠ, શાંત અને પરોપકારી છે. ધ્રુવ વાતવાતમાં ગુસ્સે થઈ જાય છે. ત્યારે ધર્મરાજ પોતાના ગુસ્સાને કાબૂમાં રાખીને શાંત ચિત્તે કામ કરે છે. ધ્રુવ તેને ધ્યાનીની દરેક વાતે ચિડવે છે; પણ ધર્મરાજ શાંતિથી વાત સમજાવે છે; ને મનમાં દુઃખે દબાવીને ધ્યાનીએ બનાવેલાં થેપલાં તેને ખવડાવે છે ! આમ, બંનેની વિરુદ્ધ પ્રકૃતિ છે, છતાં મૈત્રી અતૂટ રહે છે ! આપણને પણ નવાઈ લાગે છે !
In simple words: Dhruv and Dharmaraj, despite having completely opposite personalities, are best friends. Their friendship is seen as an example in the village, and even teachers know about their strong bond. Dhruv is stubborn, lazy, and moody, while Dharmaraj is hardworking, calm, and helpful. Dhruv gets angry quickly, but Dharmaraj controls his temper and works peacefully. Dhruv often teases him about Dhayani, but Dharmaraj patiently explains things and even feeds him Thepla made by Dhayani, despite feeling hurt. So, even with their different natures, their friendship stays strong, which can surprise anyone.

Exam Tip: To describe contrasting personalities, clearly list traits for each character and provide specific examples of how these differences play out in their interactions, showing how their friendship still thrives.

Question 2. ધ્રુવ, ધ્યાની અને અકસ્માતનું ટૂંકમાં વર્ણન કરો.
Answer: શાળામાંથી ઉતાવળે અને એકલો ધ્રુવ ઘેર જવા નીકળે છે, ત્યાં સર્કલ પાસે મોટરસાઇકલ સાથે તેની સાઇકલ અથડાય છે. પડી જાય છે. હાથે-પગે છોલાય છે, ત્યારે ધ્યાની ત્યાં આવે છે. તેની પાસે ચિંતિત ચહેરે બેસીને તેની સારવાર કરે છે – તેને આશ્વાસન આપે છે, 108 નંબર બોલાવે છે. ધ્રુવના માતા-પિતાને જાણ કરે છે. અકસ્માત થવાનું કારણ તેણે ધર્મરાજ સાથે ધ્યાની વિશે જેમ તેમ વિધાન કરેલ, તેનું મનોમંથન ચાલતું હતું – એ જણાય છે. અંતે મનોમન તે ધ્યાનીનો આભાર માને છે. ધર્મરાજ તેને માફ કરી દે છે.
In simple words: Dhruv, hurrying home alone from school, crashes his bicycle into a motorcycle near the circle. He falls, scraping his hands and legs. Dhayani arrives, sits by him with a worried look, and treats him, giving comfort. She calls 108 and informs Dhruv's parents. The accident happened because Dhruv was upset about the careless statements he made to Dharmaraj about Dhayani, which was bothering him. Finally, he silently thanks Dhayani, and Dharmaraj forgives him.

Exam Tip: For a brief description, focus on the sequence of events (crash, injury, rescue), the key characters involved, and the emotional/mental state of the protagonist, connecting the accident to previous conflicts.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર સૂચના મુજબ લખો.

નીચે આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો આપો.
Answer:

• ગાઢ – ગહન, ઊંડું
• પ્રશંસા – વખાણ
• મુદલ – સહેજ પણ
• સ્મિત – હાસ્ય
• તર્ક – વિચાર
• જાણતલ – પારખનારે
• દુનિયા – જગ, જગત, વિશ્વ
• હઠ - જિદ, મમત
• ગડમથલ – મૂંઝવણ
• વિદ્યુત – વીજળી, દામિની

Exam Tip: When giving synonyms, always provide words that can be used interchangeably in most contexts to ensure accuracy.

નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી લખો :
Answer:

• દેશમાં – દસમાં
• ઊછરેલો – ઉછરેલો
• ગંભિર – ગંભીર
• પત્નિ – પત્ની
• ધ્યાનિ – ધ્યાની

Exam Tip: Pay close attention to subtle differences in vowels and consonants, as small changes can significantly alter the spelling and sometimes the meaning.

નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આપો :
Answer:

• પાકી - કાચી
• દોસ્તી - દુશ્મની
• વ્યવસ્થા - અવ્યવસ્થા
• આભ - જમીન
• આળસુ - ઉદ્યમી
• તડકો - છાંય
• તંદુરસ્ત - માંદો
• વિવેકી - ઉદ્ધૃત
• રમૂજી - મૂજી
• ગૌણ - પ્રધાન

Exam Tip: Ensure the antonym truly represents the opposite meaning of the given word, considering context if necessary.

નીચેના શબ્દોની સંધિ કરીને ફરીથી લખો :
Answer:

• સ + નારી = સન્નારી
• નિઃ + વિવાદ = નિર્વિવાદ
• ઉમા + ઈશ = ઉમેશ
• સુ + અલ્પ = સ્વલ્પ
• સપ્ત + ઋષિ = સપ્તર્ષિ
• તથા + એવ = તથૈવ
• સમુ + મતિ = સંમતિ
• શિરઃ + મણિ = શિરોમણી
• સમ્ + ઋદ્ધિ = સમૃદ્ધિ
• નૌ + ક = નાવિક
• પુનઃ + ઉક્તિ = પુનરુક્તિ

Exam Tip: Remember the specific rules for different types of Sandhi (e.g., vowel, consonant, visarga) to correctly join words.

નીચેની કાવ્યપંક્તિનો છંદ ઓળખાવી તેના વિશે લખો :
હા પસ્તાવો વિપુલ ઝરણું સ્વર્ગથી ઊતર્યું છે.
મભનતતગાગા
ગાલલ લલલલ ઝરણું
ગાગાલ ગાગા ર્યું છે
Answer:
છંદનું નામ : મંદાક્રાન્તા
અક્ષર : 17
બંધારણ : મભનતતગાગા
યતિ : 4 અને 10 અક્ષર પછી
In simple words: This line of poetry uses a special rhythmic pattern called Mandakranta. It has 17 syllables, and you pause after the 4th and 10th syllables to keep the rhythm.

Exam Tip: When identifying a poetic meter, count the syllables and note the pattern of long and short sounds, as well as any pauses (yati) within the line.

બહેન સૌની લાડકી Summary in Gujarati

બહેન સૌની લાડકી કાવ્ય-પરિચય :
Answer: લેખક પરિચયઃ સાંઈરામનું મૂળ નામ પ્રશાંત વિષ્ણુપ્રસાદ દવે છે. તેમનો જન્મ જામનગરમાં થયો. તેમણે શિક્ષક તરીકે કામ કર્યું છે અને હાલમાં લોકસાહિત્યના કાર્યક્રમો આપે છે. તેમના કાવ્યસંગ્રહોમાં ‘હસતા અક્ષર’, ‘રંગ કસુંબલ ગુજરાતી’, 'અક્ષરની આંગળિયું ઝાલી'નો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે ‘હાસનો હાઈવે’, ‘અમથા અમથા કેમ ન હસીએ’, ‘હસો નહિ તો મારા સમ’ વગેરે તેમના વ્યંગ અને કટાક્ષયુક્ત સંગ્રહો છે.
In simple words: The author, Sairam, whose real name is Prashant Vishnuprakash Dave, was born in Jamnagar. He worked as a teacher and now hosts folk literature programs. His poetry collections include 'Hasata Akshar', 'Rang Kasumbal Gujarati', and 'Aksharni Angaliyu Zali'. He also has collections of satire and sarcasm like 'Hasno Highway', 'Amtha Amtha Kem Na Hasiye', and 'Haso Nahi To Mara Sam'.

Exam Tip: When introducing an author, include key biographical details like their full name, birthplace, profession, and notable works (poetry, satire, etc.) to provide context.

પાઠનો સારાંશ :
Answer: દીકરીની મહત્તા વ્યક્ત કરતી હળવી શૈલીમાં લખાયેલી આ વાર્તામાં આજની સમાજ વ્યવસ્થાનું સરસ નિરૂપણ છે. પોતાની ન હોય તો મિત્રની બહેન પણ પોતાની સગી બહેન જેટલી લાગણી રાખી શકે છે, ભાઈબહેનના પ્રેમનું સુંદર આલેખન થયું છે. 'ભૈયા મેરે રાખી કે બંધન કો નિભાના !’
In simple words: This story, written in a lighthearted style, beautifully shows the importance of a daughter and portrays today's social structure well. It shows that even a friend's sister can feel like your own, depicting the lovely bond between siblings. It truly highlights the sentiment of 'Brother, fulfill your promise of protection!'

Exam Tip: When summarizing a text, identify the main theme (e.g., importance of a daughter), the literary style, and the core message or depiction (e.g., sibling love) conveyed by the story.

બહેન સૌની લાડકી શબ્દાર્થ :
Answer:

• ગાઢ – ગહન, ઊંડું
• હઠ - જિદ, મમત
• જાણતલ – પારખનાર
• મુદ્દલ – સહેજ પણ
• ત - વિચારે
• પ્રશંસા – વખાણ
• ગડમથલ – મૂંઝવણ
• દુનિયા – જગ, જગત, વિશ્વ
• વિદ્યુત – વીજળી, દામિની

Exam Tip: When learning new vocabulary, try to use each word in a sentence to solidify your understanding and recall of its meaning.