GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 3 શીલવંત સાધુને (First Language)

શીલવંત સાધુને સ્વાધ્યાય

1. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરા)ની નિશાની કરો :

Question 1. ‘જેને શત્રુ કે મિત્ર એકે નહીં ઉરમાં′ – પંક્તિનો ભાવ શો છે ?
(a) બધા દુશ્મનો હોવાનો ભાવ
(b) બધા મિત્રો હોવાનો ભાવ
(c) જીવનથી નિર્લેપ બનવાનો ભાવ
(d) શત્રુને મિત્ર બનાવવાનો ભાવ
Answer: (c) જીવનથી નિર્લેપ બનવાનો ભાવ
In simple words: This line means that a person feels no connection or dislike for anyone. They treat everyone with equality.

Exam Tip: When understanding poetic lines, focus on the deeper meaning of the words rather than their literal interpretation. Look for clues about detachment or equality.

Question 2. ‘શીલવંત સાધુ'નો શબ્દાર્થ
(a) ચારિત્ર્યવાન
(b) શરમાળ
(c) નાશવંત
(d) લજજાશીલ
Answer: (a) ચારિત્ર્યવાન
In simple words: A 'Shilvant Sadhu' is someone who has excellent character and is virtuous. They are known for their good behavior.

Exam Tip: Always pay attention to the exact meaning of key terms. Knowing the precise definition helps in grasping the full essence of the poem.

2. નીચેના પ્રશ્નોનો એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો :

Question 1. ભજનની અંતિમ પંક્તિમાં ગંગાસતી કોને ઉદેશીને વાત કરી રહ્યાં છે ?
Answer: શીલવંત સાધુના ભજનની છેલ્લી કડીમાં ગંગાસતી પાનબાઈને સંબોધીને વાત કરી રહ્યાં છે.
In simple words: In the last line of the devotional song about the virtuous saint, Gangasati is speaking to Panbai.

Exam Tip: Identify the speaker and the audience in the poem to understand the context of their message clearly.

Question 2. શીલવંત સાધુના ચિત્તની વૃત્તિ કેવી હોય છે ?
Answer: શીલવંત સાધુના મનની સ્થિતિ હંમેશા શુદ્ધ અને પવિત્ર હોય છે.
In simple words: A virtuous saint has a mind that is always clean and pure.

Exam Tip: Understand that a 'Shilvant Sadhu' is defined by their inner purity and steadfast nature, not just outward appearance.

3. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર આપો :

Question 1. ગંગાસતી પાનબાઈને કેવી વ્યક્તિની સંગત કરવાનું કહે છે ?
Answer: ગંગાસતી પાનબાઈને એવા સંતનો સંગ કરવા કહે છે જેમના મન, શબ્દો અને કાર્યોમાં એકરૂપતા હોય. જે આઠે પ્રહર દિવ્ય આનંદમાં રહેતા હોય, અને જે પરમાત્માના ધ્યાનમાં લીન હોય. જેનું જીવન મોહમાયાથી મુક્ત હોય અને જે હંમેશા ભજનમાં મગ્ન રહેતા હોય, તેવી વ્યક્તિની સંગત કરવાનું ગંગાસતી પાનબાઈને સૂચવે છે.
In simple words: Gangasati advises Panbai to associate with saints whose thoughts, words, and deeds are unified. These saints stay in divine joy always, are engrossed in God's meditation, live without attachment, and are always busy with devotion.

Exam Tip: When describing qualities of a virtuous person, list distinct characteristics mentioned in the text to provide a comprehensive answer.

Question 2. કવયિત્રી વારંવાર નમવાનું શા માટે કહે છે ?
Answer: શીલવંત સાધુમાં એક આદર્શ સંતના તમામ ગુણો જોવા મળે છે. તેમના મનની સ્થિતિ ઈશ્વરમાં લીન રહે છે. કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં તેમના વર્તનમાં કોઈ બદલાવ આવતો નથી. આવા સંત પર જ ભગવાનની કૃપા ઉતરે છે. તેથી, કવયિત્રી શીલવંત સાધુને વારંવાર પ્રણામ કરવાનું કહે છે.
In simple words: The poetess asks us to bow to virtuous saints often because they have all the good qualities of an ideal saint. Their minds are always connected to God, and their behavior never changes, no matter what happens. God's blessings fall upon such saints.

Exam Tip: When explaining reasons, clearly link the actions (bowing) to the described qualities (ideal saint, steadfastness, divine grace) of the person.

4. નીચેના પ્રશ્નનો સાત-આઠ લીટીમાં જવાબ આપો :

Question 1. ‘શીલવંત સાધુ' તમે કોને કહેશો તે કાવ્યના આધારે જણાવો.
Answer: ‘શીલવંત સાધુને' પદમાં ગંગાસતીએ પાનબાઈને સારા ચારિત્ર્યવાળા સાધુને ઓળખી તેમની જ સંગત કરવાની સલાહ આપી છે અને શીલવંત સાધુના ગુણધર્મો નીચે મુજબ વર્ણવ્યા છે: સાધુ સદાચરણી હોય છે, તેઓ હંમેશા શુદ્ધ અને પવિત્ર હોય છે, અને આ કારણોસર જ ઈશ્વરની કૃપા તેમના પર વરસે છે. તેમનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય પરમાર્થ જ હોય છે. તેઓ ફક્ત ઈશ્વરના શબ્દોમાં જ વિશ્વાસ રાખે છે. તેમના મન, શબ્દો અને ક્રિયાઓમાં સુમેળ જોવા મળે છે. તેઓ આઠે પ્રહર દિવ્ય આનંદમાં લીન રહે છે. તેમની તુરીયાવસ્થા જાગૃત થઈ ગઈ હોય છે. આવા સંતની સંગત કરવાથી જ સંસારની મુશ્કેલીઓ પાર કરી શકાય છે.
In simple words: In the poem, Gangasati tells Panbai to only befriend virtuous saints and describes their traits. A virtuous saint has good character, is always pure, and receives God's grace. Their only goal is altruism, and they trust only God's words. Their thoughts, words, and actions are unified. They live in constant divine joy, and their state of higher consciousness is awake. Associating with such a saint helps one overcome worldly challenges.

Exam Tip: For long answers, organize your points clearly, covering all aspects mentioned in the question and using textual evidence from the poem to support your description.

શીલવંત સાધુને પ્રોતર પ્રશ્ન

1. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ – ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. "જેને જાગી ગયો તુરિયાનો તાર રે' એટલે શું?
Answer: મનુષ્ય જીવનની ચોથી અને અંતિમ અવસ્થાને તુરીયાવસ્થા (ધ્યાનાવસ્થા) કહેવાય છે. તુરીયાવસ્થા એટલે એવી સ્થિતિ જ્યાં વ્યક્તિનું મન પ્રભુના ધ્યાનમાં લીન રહે છે. જે વ્યક્તિને આ અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે, તેમને સંસારના સુખ-દુઃખ અસર કરતા નથી.
In simple words: 'Turiya-avastha' is the fourth and final state of human life, also called meditation. It's when a person's mind is fully focused on God. Those who reach this state are not affected by worldly joys or sorrows.

Exam Tip: Clearly define spiritual terms mentioned in the poem. Explain how these states affect a person's worldly experience.

Question 2. શત્રુ અને મિત્ર સાથે શીલવંત સાધુ કેવો વ્યવહાર કરે છે?
Answer: શીલવંત સાધુ શત્રુ અને મિત્ર બંને પ્રત્યે સમાન ભાવ રાખે છે, અને તેમનો વ્યવહાર સરળ હોય છે. તેમને દુશ્મન પ્રત્યે કોઈ ધિક્કાર હોતો નથી, અને તે જ રીતે મિત્ર પ્રત્યે પણ કોઈ મોહ કે લગાવ હોતો નથી. તેઓ નિસ્પૃહી હોય છે, અને તેમનું મન હંમેશા ભગવાનમાં લીન રહે છે.
In simple words: A virtuous saint treats everyone equally, whether they are friends or enemies, and acts simply. They do not hate foes or have affection for friends. They are detached, and their mind is always absorbed in God.

Exam Tip: Emphasize the concept of 'equanimity' or 'samabhav' when describing the saint's behavior towards all individuals.

2. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. ગંગાસતી કેવા સાધુને વારંવાર નમવાનું કહે છે?
Answer: ગંગાસતી શીલવંત સાધુને વારંવાર નમવાનું કહે છે.
In simple words: Gangasati repeatedly asks us to bow to the virtuous saint.

Exam Tip: Keep answers concise for one-sentence questions, directly addressing the core of the query.

Question 2. “જેના બદલે નહીં વર્તમાન રે.” આ પંક્તિમાં “વર્તમાન શબ્દનો અર્થ આપો.
Answer: “જેના બદલે નહીં વર્તમાન રે." આ કડીમાં ‘વર્તમાન' શબ્દનો અર્થ ‘વર્તન - વ્યવહાર' થાય છે.
In simple words: In this line, the word 'vartaman' refers to one's 'conduct' or 'behavior'.

Exam Tip: When asked for the meaning of a word in a poetic context, clarify if it's a literal or contextual meaning, if applicable.

Question 4. ‘જેને મા'રાજ થાય મહેરબાન' પંક્તિનો અર્થ શો થાય?
Answer: ‘જેને મા'રાજ થાય મહેરબાન' આ કડીનો અર્થ એ છે કે પરમાત્મા દયાળુ બને.
In simple words: This line means that God becomes gracious or benevolent towards someone.

Exam Tip: Explain the meaning of idioms or specific phrases clearly, translating their essence into simpler terms.

Question 5. ગંગાસતીનું કયું ભજન તમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં છે?
Answer: ગંગાસતીનું ‘શીલવંત સાધુને' નામનું ભજન અમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં છે.
In simple words: Gangasati's devotional song named 'Shilvant Sadhu' is included in our textbook.

Exam Tip: Remember the titles of the poems and their authors for direct identification questions.

Question 6. શીલવંત સાધુને શામાં પ્રીત હોય છે?
Answer: શીલવંત સાધુને પરમાર્થમાં પ્રીતિ હોય છે.
In simple words: A virtuous saint finds joy in doing good deeds for others or in achieving ultimate spiritual good.

Exam Tip: Understand that the primary focus of a 'Shilvant Sadhu' is on ultimate good and spiritual pursuits, rather than worldly pleasures.

Question 7. શીલવંત સાધુના જીવનમાં, શામાં એકત્વ જોવા મળે છે?
Answer: શીલવંત સાધુના મન, વચન અને વાણીમાં એકરૂપતા જોવા મળે છે.
In simple words: In the life of a virtuous saint, their mind, words, and actions show complete unity.

Exam Tip: The unity of thought, speech, and action is a core characteristic of an ideal spiritual person; highlight this consistency.

Question 8. રૂડી પાળે એવી રીત' આ પંક્તિ કોની જીવનશૈલીને ઉદ્દેશીને લખાઈ છે?
Answer: ‘રૂડી પાળે એવી રીત' આ કડી શીલવંત સાધુની જીવનશૈલીને ધ્યાનમાં રાખીને લખાઈ છે.
In simple words: The line 'Rudi pale evi rit' refers to the way a virtuous saint lives their life, following good practices.

Exam Tip: Connect specific phrases from the poem directly to the character they describe to answer concisely.

Question 9. “શીલવંત સાધુને ભજનની ધ્રુવપંક્તિ (ટેકની) કઈ છે?
Answer: “શીલવંત સાધુને વારેવારે નમીએ' એ ‘શીલવંત સાધુને' ભજનની મુખ્ય પંક્તિ (ટેકની) છે.
In simple words: The repeating line, or refrain, of the devotional song 'Shilvant Sadhu' is 'Let us repeatedly bow to the virtuous saint'.

Exam Tip: Identify the refrain or key lines of a poem as they often encapsulate the main message or theme.

Question 10. "શીલવંત સાધુને' કાવ્યમાં કોનાં લક્ષણો વર્ણવાયાં છે?
Answer: ‘શીલવંત સાધુને' કાવ્યમાં એક આદર્શ સંતના લક્ષણોનું વર્ણન કરાયું છે.
In simple words: This poem describes the good qualities of an ideal saint.

Exam Tip: Understand that the poem 'Shilvant Sadhu' serves as a guide to the characteristics of a truly virtuous and spiritual person.

Question 11. “આઠે પોર’ શબ્દોમાં “પોર’નો અર્થ લખો.
Answer: “આઠે પોર’ શબ્દોમાં ‘પોર’નો અર્થ ‘પ્રહર’ - એટલે કે ત્રણ કલાક થાય છે.
In simple words: In the phrase 'Athe por', the word 'por' means 'prahar', which is a period of three hours.

Exam Tip: Learn and remember archaic or specific word meanings from the poetic context, as they are crucial for full comprehension.

Question 12. તૂરિયાનો તાર એટલે શું?
Answer: ‘તૂરિયાનો તાર’ એટલે ધ્યાનાવસ્થા, જ્યાં મન સંપૂર્ણપણે ભગવાનમાં લીન હોય છે.
In simple words: 'Turiya no tar' refers to the state of deep meditation, where the mind is fully absorbed in God.

Exam Tip: Define spiritual concepts precisely, explaining their significance in the context of the poem's message.

Question 13. શીલવંત સાધુ શાને મિથ્યા કરી જાણે છે?
Answer: શીલવંત સાધુ નામ અને રૂપને નિરર્થક ગણી જાણે છે.
In simple words: A virtuous saint understands that name and form are temporary and illusory.

Exam Tip: Grasp that for a true saint, worldly identities and appearances hold no real or lasting value.

Question 14. શીલવંત સાધુ સદાય શાનો વેપાર કરે છે?
Answer: શીલવંત સાધુ હંમેશા ભજનનો વેપાર કરે છે.
In simple words: A virtuous saint always engages in the 'business' of devotion and spiritual practices.

Exam Tip: Understand the metaphorical use of 'business' here, implying dedication to spiritual pursuits rather than material gain.

Question 15. ગંગાસતી શિષ્યોને કોની સંગત કરવાનું કહે છે?
Answer: ગંગાસતી તેમના શિષ્યોને શીલવંત સાધુની સંગત કરવાનું કહે છે.
In simple words: Gangasati advises her followers to associate with virtuous saints.

Exam Tip: The company one keeps is vital for spiritual growth; always seek association with those who are virtuous.

Question 16. ‘શીલવંત સાધુને ભજન શામાંથી લેવામાં આવ્યું છે?
Answer: ‘શીલવંત સાધુને’ ભજન ‘ગંગાસતીની ભજનગંગા’ નામના સંગ્રહમાંથી લેવામાં આવ્યું છે.
In simple words: The devotional song 'Shilvant Sadhu' is taken from the collection known as 'Gangasatī Ni Bhajanaganga'.

Exam Tip: Knowing the source of literary works helps in understanding the author's overall body of work and thematic connections.

Question 17. ગંગાસતીનું પૂરું નામ જણાવો.
Answer: ગંગાસતીનું પૂરું નામ ગંગાબા કહળસંગ ગોહિલ છે.
In simple words: Gangasati's complete name is Gangaba Kahalsang Gohil.

Exam Tip: Always remember the full names of poets and authors as they are fundamental biographical facts.

શીલવંત સાધુને વ્યાકરણ

માગ્યા પ્રમાણે ઉત્તર લખો:

આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરીને ઉત્તર લખો:

1. નીચેના જોડણી શોધીને લખોઃ
Answer:
1. શીલવંત
2. વર્તમાન
3. મિથ્યા
4. વિશ્વાસ
5. વૃત્તિ
6. સાધુ

Exam Tip: Practice correct spellings diligently, as even minor errors can lead to loss of marks in grammar sections.

2. નીચેના શબ્દોની સાચી સંધિ જોડોઃ
Answer:
1. પરમ + અર્થ = પરમાર્થ
2. વિ + આ + પાર = વ્યાપાર

Exam Tip: Learn the rules of 'sandhi' carefully, especially how vowels and consonants combine to form new words.

3. નીચેના શબ્દોના સમાસ ઓળખાવોઃ
Answer:
1. વારેવારે – દ્વન્દ્ર
2. પરમાર્થ – તત્પુરુષ
3. મનમસ્ત – તત્પુરુષ
4. ગંગાસતી – કર્મધારય

Exam Tip: Distinguish between different types of 'samās' (compounds) by understanding the relationship between the words forming the compound.

4. નીચેના શબ્દોમાં કયો પ્રત્યય રહેલો છે, તે લખો: (પરપ્રત્યય, પૂર્વપ્રત્યય, એક પણ પ્રત્યય નહિ)
Answer:
1. પરમાર્થ – એક પણ પ્રત્યય નહિ
2. મહેરબાન – પરપ્રત્યય
3. નિર્મળ – પૂર્વપ્રત્યય
4. વ્યાપાર – પૂર્વપ્રત્યય
5. ભજન – પરપ્રત્યય
6. સંગતું – પરપ્રત્યય

Exam Tip: Understand the difference between prefixes (purvapratyay), suffixes (parapratyay), and root words without any affixes to correctly identify them.

5. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો :
Answer:
1. ભવ – સંસાર
2. રૂડું – સારું
3. સદાય – હંમેશાં
4. ઉર – હૃદય

Exam Tip: Expand your vocabulary by learning synonyms; this improves writing quality and comprehension.

6. નીચેની સંજ્ઞાઓનો પ્રકાર લખો.
Answer:
1. સાધુ – જાતિવાચક
2. વૃત્તિ – ભાવવાચક
3. મિત્ર – જાતિવાચક
4. ગંગાસતી – વ્યક્તિવાચક

Exam Tip: Practice classifying nouns (sanjna) into their correct types based on whether they refer to a general class, a quality, a specific person, or a collection.

7. નીચેની પંક્તિમાંના અલંકારનો પ્રકાર લખોઃ
Answer:
1. જેને જાગી ગયો તૂરિયાનો તાર રે. – શ્વેષ
2. સદાય ભજનનો વ્યાપાર. – શ્વેષ

Exam Tip: Identifying figures of speech enhances appreciation for poetic expression; focus on how words are used to create layers of meaning or imagery.

8. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો:
Answer:
• નામ ને રૂપ મિથ્યા કરવું – મોહમુક્ત થઈને જીવવું
• તુરિયાનો તાર જાગી ઊઠવો – સમજશક્તિનો ઉદય થવો
• આઠે પહોર આનંદમાં રહેવું – હંમેશા દિવ્ય આનંદમાં (પ્રભુ ભજનમાં) લીન રહેવું

Exam Tip: Learn common idioms and their specific meanings; direct translation often misses the figurative sense.

9. નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો:
Answer:
• બીજાનું ભલું થાય એવું કાર્ય કરવું તે – પરમાર્થ
• મેલ કે કચરા વિનાનું – નિર્મળ
• મનુષ્ય જીવનની જાગ્રત, સ્વપ્ન અને સુષુપ્ત અવસ્થાથી પર ચોથી અવસ્થા – તુરીયાવસ્થા

Exam Tip: For 'shabdsamuh mate ek shabd', derive the single word that precisely captures the essence of the given phrase.

10. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખો:
Answer:
1. નિર્મળ X મલિન
2. પ્રીત X અપ્રીત
3. પરમાર્થ X સ્વાર્થ
4. વ્યવહાર X દુર્વ્યવહાર
5. મિત્ર X શત્રુ
6. વિશ્વાસ X અવિશ્વાસ

Exam Tip: Understanding antonyms strengthens vocabulary and improves the ability to express contrasting ideas accurately.

11. નીચેના શબ્દોના અર્થ આપોઃ
Answer:
• શીલ – વર્તન, આચરણ
• સીલ – મહોર મારવાની ક્રિયા

Exam Tip: Pay attention to homonyms or similar-sounding words; their meanings can differ significantly based on spelling and context.

12. નીચેના તળપદા શબ્દોનાં શિષ્ટ રૂપ આપોઃ
Answer:
1. નિરમળ – નિર્મળ
2. મારાજ – મહારાજ
3. રેવે – રહે
4. રૂડી – સારી
5. પોર – પ્રહર
6. વચનું – વચનો
7. તુરિયાનો તાર – તૂરી વાઘના તાર
8. સંગતું – સંગત

Exam Tip: Familiarize yourself with common colloquialisms and their standard literary forms to improve language proficiency.

13. નીચેની પંક્તિઓમાંથી વિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ
Answer:
1. શીલવંત સાધુને વારેવારે નમીએ. – શીલવંત (ગુણવાચક)
2. આઠે પોર મન મસ્ત રેવે, – આઠે (સંખ્યાવાચક)

Exam Tip: To identify adjectives, look for words that describe nouns; then classify them by what they describe (quality, quantity, number, etc.).

14. નીચેની પંક્તિઓમાંથી ક્રિયાવિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ
Answer:
1. શીલવંત સાધુને વારેવારે નમીએ. – વારેવારે (સમયવાચક)
2. ચિત્તની વૃત્તિ જેની સદાય નિરમળ. – સદાય (સમયવાચક)
3. રૂડી પાળે એવી રીત. – રૂડી (રીતિવાચક)

Exam Tip: Adverbs modify verbs, adjectives, or other adverbs; categorize them based on whether they indicate time, place, manner, or degree.

15. નીચેના શબ્દોના ધ્વનિઘટકો છૂટા પાડોઃ
Answer:
1. વૃત્તિ – \( વ્ + ર્ + ઉ + ત્ + ત્ + ઇ \)
2. પરમાર્થ – \( પ્ + અ + ર્ + અ + મ્ + આ + ર્ + થ્ + અ \)
3. વિશ્વાસ – \( વ્ + ઇ + શ્ + વ્ + આ + સ્ + અ \)

Exam Tip: Breaking words into phonemes helps in understanding the fundamental sounds and pronunciation rules of the language.

શીલવંત સાધુને Summary In Gujarati

ગંગાસતી (જન્મ: 1846, મૃત્યુ: 1894)

Exam Tip: Remember key biographical details like birth and death years of prominent poets.

મધ્યકાલીન જ્ઞાનમાર્ગી કવિતાઓમાં – ખાસ કરીને ભજનોમાં – ગંગાસતીનું યોગદાન ઘણું મહત્વનું છે. ગંગાસતીએ પાનબાઈને સંબોધીને કેટલીક રચનાઓ કરી છે, જેમાં ‘મેરુ તો ડગે પણ જેના મન ન ડગે’, ‘વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો પાનબાઈ’, અને ‘શીલવંત સાધુને’ જેવા ભજનો ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.

આ રચનાઓ પરંપરાગત રીતે, લોકો દ્વારા મોઢા મોઢ ગવાય છે. ‘શીલવંત સાધુને’ એક લોકપ્રિય ભજન છે. આ એક જ્ઞાનમાર્ગી રચના છે જેમાં શીલવંત સાધુના લક્ષણોનું વર્ણન કરાયું છે. ગંગાસતીએ પાનબાઈને આવા શીલવંત સાધુનો, સાચા ગુરુ તરીકે, સંગ કરવા માટે સલાહ આપી છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે યોગમાર્ગે આગળ વધેલા ગંગાબાઈએ સમાધિ લેતા પહેલાં, પાનબાઈને બાવન દિવસ સુધી દરરોજ એક-એક રચના સંભળાવી હતી, જે ભજનો રૂપે લોકપરંપરામાં સચવાયેલી છે.

આદર્શ અને શીલવાન સાધુ કેવો હોય, તેની ગુણવત્તાનો મહિમા અહીં પ્રસ્તુત થયો છે. જેનું મન સ્વચ્છ હોય, મનમાં કોઈ રાગ કે દ્વેષ ન હોય, મિત્ર કે દુશ્મન વચ્ચે કોઈ ભેદભાવ ન હોય, જે પોતે ઈશ્વરમાં લીન હોય, અને જેના મન, શબ્દો, અને કાર્યો એકસમાન હોય. જે આઠે પ્રહર દિવ્ય આનંદમાં મસ્ત હોય, તેવા શીલવંત સાધુના ચરણોમાં નમવાની વાત ગંગાસતી આ પદમાં કરે છે.

શીલવંત સાધુને કાવ્યની સમજૂતી

શીલવંત સાધુને વારંવાર પ્રણામ કરીએ કારણ કે તેમના વર્તનમાં કોઈ બદલાવ આવતો નથી, તેમના મનની સ્થિતિ હંમેશા શુદ્ધ રહે છે, અને તેમના પર પરમાત્માની કૃપા ઉતરે છે.

જેમના હૃદયમાં શત્રુ કે મિત્રનો કોઈ ભેદ નથી હોતો, જેમને ઈશ્વર પ્રાપ્તિ (મોક્ષ) માં જ લગાવ હોય છે. જેમના મન, શબ્દો અને વાણીમાં એકરૂપતા હોય છે અને જે સારી રીતે નિયમોનું પાલન કરતા હોય છે.

જે આઠે પ્રહર દિવ્ય આનંદમાં રહે છે, જેમની બ્રહ્મજ્ઞાનની અવસ્થા જાગૃત થઈ હોય છે, જેમણે નામ અને રૂપને અસત્ય માની લીધાં હોય છે અને જેમનું મન હંમેશા ભજનમાં લીન રહે છે.

તમે આવા સંતનો સંગ કરશો તો સંસારના બંધનોમાંથી મુક્ત થશો. ગંગાસતીએ પાનબાઈને કહ્યું કે આવા સંતને પરમાત્માના વચનો (વાણી) માં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ હોય છે.

શીલવંત સાધુને શબ્દાર્થ
Answer:
• શીલવંત – સદાચારવાળું, સારા ચારિત્ર્યવાળું.
• વર્તમાન – આચરણ, રીતરિવાજ.
• વૃત્તિ – પ્રકૃતિ, સ્વભાવ.
• મારાજ – ઈશ્વર, ભગવાન.
• મહેરબાન – કરુણાવાન, ઉદાર.
• શત્રુ – દુશ્મન, વેરિ.
• ઉર – હૃદય, મન.
• પરમાર્થ – શ્રેષ્ઠ પરોપકાર, ભલું કાર્ય.
• પ્રીત - ચાહના, હેત.
• રૂડી પાળે – સારી રીતે પાલન કરે, યોગ્ય રીતે પાળે.
• પોર – પ્રહર – ત્રણ કલાકનો સમય.
• ઘડી મનમસ્ત – (અહીં) આધ્યાત્મિક આનંદ, દિવ્ય ખુશી.
• મિથ્યા – નિરર્થક, અર્થહીન.

Exam Tip: Understand key vocabulary and phrases within the poem, as knowing their precise meanings is crucial for accurate interpretation and writing answers.