GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 22 હિમાલયમાં એક સાહસ (First Language)

હિમાલયમાં એક સાહસ સ્વાધ્યાય

1. નીચે આપેલાં વિધાનો માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરા (V) નિશાની કરો.

Question 1. સાંકડી અને નિર્જન ખીણોમાં ફરવાનો લેખકનો
(A) કાયમી અનુભવ હતો.
(B) ઓછો અનુભવ હતો.
(C) પ્રથમ અનુભવ હતો.
(D) છેલ્લો અનુભવ હતો.
Answer: (C) પ્રથમ અનુભવ હતો.
In simple words: લેખકનો સાંકડી અને ખાલી ખીણોમાં ફરવાનો આ પહેલો અનુભવ હતો, જે તેઓ કલ્પના કરી રહ્યા હતા.

Exam Tip: MCQ questions about the author's personal experience require careful recall of details mentioned in the text about their first-time activities or feelings.

Question 2. હિમનદી ઓળંગવાનાં સાધનોના અભાવને કારણે
(A) પાછા ફર્યા
(B) આગળ વધ્યા
(C) રોકાઈ ગયા
(D) સફળ થયા
Answer: (A) પાછા ફર્યા
In simple words: બરફની નદી પાર કરવા માટે યોગ્ય સાધનો ન હોવાને કારણે, તેઓએ પાછા વળવું પડ્યું.

Exam Tip: For event-based questions, identify the cause and effect clearly. The lack of equipment was the cause, and turning back was the effect.

2. નીચેના પ્રશ્નોનો એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

Question 1. પ્રવાસમાં લેખકની કયા સ્થળે જવાની ઇચ્છા હતી ?
Answer: લેખક (જવાહરલાલ) યાત્રામાં માનસરોવર જવાનું ઈચ્છતા હતા.
In simple words: લેખક માનસરોવર જવાની ઈચ્છા ધરાવતા હતા.

Exam Tip: Always state the specific destination clearly when asked about a travel wish or plan.

Question 2. પ્રવાસમાં લેખકની સાથે કોણ હતું ?
Answer: લેખક (જવાહરલાલ)ની યાત્રામાં તેમનો પિતરાઈ ભાઈ અને નાના મજૂરોનો સમૂહ સાથે હતો.
In simple words: લેખક સાથે તેમનો ભાઈ અને કેટલાક મજૂરો હતા.

Exam Tip: When listing companions, ensure all mentioned individuals or groups are included in your answer.

Question 3. ખોભણમાં પગ લપસ્યા છતાં લેખક કેવી રીતે બચ્યા ?
Answer: લેખકનો પગ ખાડામાં લપસ્યો, પરંતુ બધા એકબીજા સાથે દોરડાની સાંકળથી જોડાયેલા હતા. આથી, આ દોરડાએ તેમને પકડી રાખ્યા. તેમણે ખાડાની એક બાજુ પકડી રાખી, તેથી બધાએ ભેગા મળીને તેમને બહાર ખેંચી કાઢ્યા. આમ તેઓ સુરક્ષિત બચ્યા.
In simple words: લેખકનો પગ ખાડામાં લપસી ગયો, પણ તેઓ દોરડાથી જોડાયેલા હતા. દોરડાએ તેમને પકડી રાખ્યા અને બધાએ મળીને તેમને બચાવી લીધા.

Exam Tip: For "how" questions, describe the sequence of events and the key elements that led to the outcome, such as the rope in this case.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર પાંચ-સાત વાક્યમાં લખો.

Question 1. પાઠને આધારે હિમાલયની સાહસ યાત્રાનું વર્ણન કરો.
Answer: જવાહરલાલ નેહરુએ તેમના પિતરાઈ ભાઈ, એક નાની ટુકડી, સામાન ઊંચકવા માટે મજૂરો અને એક સ્થાનિક માર્ગદર્શક સાથે હિમાલયની યાત્રા કરવાનું સાહસ કર્યું. એક વિશાળ બરફના ઢગલાથી ઢંકાયેલા પહાડને પાર કરવા માટે, સૌપ્રથમ દોરડાની સાંકળ બનાવવામાં આવી. પછી આ દોરડાની સાંકળ સાથે બધા એકબીજા સાથે જોડાઈને ઘણી બરફની નદીઓ ઓળંગીને ઉપર ચઢવા લાગ્યા, પરંતુ તેમને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થવા લાગી. મજૂરો પાસે વધારે વજન નહોતું છતાં તેમને ઊલટીઓ થવા માંડી. બરફ પડવાને કારણે બરફની નદીઓ લપસણી થઈ ગઈ હતી. બધા થાકીને બેભાન જેવા થઈ ગયા હતા, તોપણ તેમણે હિંમત રાખીને આગળ વધવાનું ચાલુ રાખ્યું. બાર કલાકના સતત ચઢાણ પછી તેમની નજર સામે એક મોટો બરફનો સરોવર દેખાયો. બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોથી ઘેરાયેલું તે ભવ્ય દૃશ્ય દેવોના મુગટ જેવું લાગતું હતું. હવે તેમને બીજી બાજુ આવેલી ગુફાઓ સુધી પહોંચવાનું હતું. તેના માટે તેમને બરફનો સરોવર પાર કરવો પડે; પરંતુ રસ્તામાં ઘણી જગ્યાએ બરફની નદીઓમાં મોટા ખાડા આવતા હતા. તાજો બરફ પડવાને કારણે ખાડા દેખાતા નહોતા, જેથી લેખક છેતરાયા અને તેમણે પગ મૂક્યો ત્યાં તો બરફ ધસી પડ્યો. તેઓ ભયાનક અને પહોળા ખાડામાં લપસી ગયા. તેઓ ખાડાની એક તરફ પકડીને ઊભા રહ્યા અને દોરડાએ તેમને પકડી રાખ્યા, પછી બધાએ મળીને તેમને ઉપર ખેંચી લીધા. આ રીતે તેમણે સાહસિક યાત્રા કરી.
In simple words: જવાહરલાલ નેહરુએ તેમના ભાઈ અને મજૂરો સાથે હિમાલયની યાત્રા કરી. તેઓ દોરડાથી બંધાઈને બરફની નદીઓ પાર કરતા ગયા, પણ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડી અને બધા થાકી ગયા. બાર કલાક ચઢ્યા પછી તેમને એક મોટો બરફનો સરોવર દેખાયો. તાજા બરફને કારણે લેખક એક મોટા ખાડામાં લપસી ગયા, પરંતુ દોરડા અને સાથીઓની મદદથી તેઓ બચી ગયા.

Exam Tip: For descriptive questions, organize your answer chronologically, highlighting challenges, key events, and the overall experience, using vivid language.

Question 2. લેખકે વર્ણવેલું હિમાલયનું સૌંદર્ય તમારા શબ્દોમાં લખો.
Answer: ઝોજીલા ઘાટ તરફની સાંકડી ખીણમાં જેમ જેમ આગળ વધો તેમ તેમ બંને બાજુ પહાડો ઊભા દેખાતા હતા. તેમનાં શિખરો પર બરફનો મુગટ ચમકી રહ્યો હતો. બરફના નાના ધોધ લેખક અને તેમની ટુકડીનું સ્વાગત કરવા જાણે ખૂબ ધીમેથી નીચે ઊતરી રહ્યા હતા. પવન ઠંડો અને તીવ્ર હતો, પણ દિવસનો મધુર તડકો માણવા મળતો અને હવા સ્વચ્છ હતી. જેમ જેમ આગળ જઈએ તેમ તેમ હિમાલયની આસપાસના વૃક્ષો અને વનસ્પતિઓ અદૃશ્ય થઈ જાય છે, પછી માત્ર ખડકો, બરફ અને બરફ જ દેખાય છે, ક્યાંક ક્યાંક ફૂલો પણ દેખાય છે. આ જંગલી અને વેરાન કુદરતી મંદિરો જોઈને સંતોષ થાય છે. સતત ચઢાણ ચઢતા રહો તો નજર સામે એક મોટો બરફનો સરોવર દેખાય છે. બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોથી ઘેરાયેલું આ ભવ્ય દૃશ્ય દેવોના માથા પર મુગટ જેવું લાગતું હતું.
In simple words: લેખકે ઝોજીલા ઘાટની સાંકડી ખીણો, બરફના મુગટવાળા પહાડો અને ધીમા બરફના ધોધનું સુંદર વર્ણન કર્યું છે. ઠંડા પવન અને સ્વચ્છ હવા વચ્ચે, વૃક્ષો અદૃશ્ય થઈ માત્ર ખડકો અને બરફ દેખાતા હતા, જ્યાં ક્યારેક ફૂલો પણ દેખાતા હતા. અંતે, બરફથી ઘેરાયેલો એક વિશાળ સરોવર દેવોના મુગટ જેવો લાગતો હતો.

Exam Tip: When describing natural beauty, use descriptive adjectives and imagery to convey the scene effectively, focusing on elements like peaks, snow, water, and vegetation.

Question 3. પ્રવાસ અધૂરો મૂકીને આવવું પડ્યું તે તમને યોગ્ય લાગ્યું કે નહિ તે કારણો સાથે જણાવો.
Answer: મને યાત્રા અધૂરી છોડીને પાછા ફરવું યોગ્ય લાગ્યું; કારણ કે રસ્તામાં ઠેર ઠેર ખાડાઓની સંખ્યા અને તેમની વિશાળતા વધતી જતી હતી. તેમને પાર કરવામાં જોખમ હતું. તેમની પાસે પૂરતી સાધનસામગ્રી નહોતી. વારંવાર બરફ પડવાને કારણે બરફની નદીઓમાં ખાડા દેખાતા નહોતા. આથી, પગ લપસવાની પૂરી શક્યતા હતી. એટલે આવા ખોટા સાહસ કરવા જતાં જીવ ગુમાવવા કરતાં યાત્રા અધૂરી છોડીને પાછા ફરવામાં જ બધાનું ભલું હતું.
In simple words: મને પ્રવાસ અધૂરો મૂકી દેવો યોગ્ય લાગ્યો. રસ્તામાં ઘણા મોટા ખાડા હતા અને તેમને પાર કરવું જોખમી હતું. તેમની પાસે પૂરતા સાધનો નહોતા અને બરફ પડવાને કારણે ખાડા દેખાતા નહોતા, જેથી પગ લપસવાનો ભય હતો. જીવ જોખમમાં મૂકવા કરતાં પાછા ફરવું તે વધુ સુરક્ષિત હતું.

Exam Tip: For opinion-based questions, clearly state your stance and support it with logical reasons directly from the text, focusing on safety and practical considerations.

હિમાલયમાં એક સાહસ પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નોના દસ – બાર વાક્યોમાં મુદ્દાસર ઉત્તર લખો :

Question 1. હિમાલયમાં એક સાહસ' પ્રવાસનિબંધને આધારે જવાહરલાલ નેહરુના વ્યક્તિત્વ વિશે નોંધ લખો.
Answer: આ યાત્રા-લેખના લેખક જવાહરલાલ નેહરુ છે. તેમને મુસાફરીનો ખૂબ શોખ હતો. તેઓ સુવિધાઓ સાથે નહિ, પરંતુ મુશ્કેલીઓ સહન કરીને યાત્રા કરવાનું પસંદ કરતા હતા. સાહસ એ તેમનો સ્વભાવ હતો, તેઓ સંવેદનશીલ હતા અને સૂક્ષ્મ અવલોકન કરવાની શક્તિ ધરાવતા હતા. તેઓ રાજકારણી હતા અને ઘણી વાર જેલમાં પણ ગયા હતા. જેલમાં હતા ત્યારે પણ ભવિષ્યમાં હિમાલયના ઊંચા શિખરો તરફ પ્રવાસ કરવાની, તેમજ માનસરોવર અને કૈલાસના દર્શન કરવાની આશા રાખતા હતા. રાજકારણમાં પ્રજાજીવનના ઘણા સેવાકાર્યોમાં વ્યસ્ત હતા, તેથી હિમાલયનો પ્રવાસ કરવાની તેમની ઈચ્છા પૂરી થઈ નહોતી. તેમને સતત અફસોસ રહેતો કે તેઓ લેખો લખતા પણ પ્રવાસમાં મળતો આનંદ મેળવી શક્યા નહોતા. હિમાલયનો પ્રવાસ તેમણે કર્યો ત્યારે તેમની આશા પૂરી થઈ. અત્યાર સુધી પ્રવાસની લાલસા પૂરી કરવાને બદલે તેમને જેલયાત્રાથી સંતોષ માનવો પડતો હતો. આમ, નેહરુના વ્યક્તિત્વનો એક છેડો પ્રકૃતિ સાથે જોડાયેલો હતો, તો બીજો છેડો રાજકારણ દ્વારા પ્રજાજીવનના લોકકલ્યાણના કાર્યો સાથે જોડાયેલો રહ્યો હતો.
In simple words: જવાહરલાલ નેહરુ, આ પ્રવાસ-લેખના લેખક, સાહસિક અને પ્રકૃતિપ્રેમી હતા. તેમને મુશ્કેલીઓ સાથે પ્રવાસ કરવો ગમતો હતો. જેલમાં પણ તેમને હિમાલય અને માનસરોવરની યાત્રા કરવાની ઈચ્છા હતી, જે રાજકીય વ્યસ્તતાને કારણે પૂરી નહોતી થઈ. તેમની યાત્રા પૂર્ણ થતાં તેમને સંતોષ થયો, જે દર્શાવે છે કે તેઓ પ્રકૃતિ અને લોકોના કલ્યાણ બંને સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા હતા.

Exam Tip: When writing about a personality based on a text, include their key traits, aspirations, challenges, and how they connect to the themes of the text. Use examples to support your points.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ – ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખોઃ

Question 1. ઝોજીલા ઘાટની પ્રકૃતિ કેવી હતી?
Answer: ઝોજીલા ઘાટની બંને બાજુ પહાડો હતા. તે તરફ જોતાં વેરાન ખડકો દેખાતા હતા. ખીણ સાંકડી હતી તેમજ નીચેની બાજુ નાના બરફના ધોધ દેખાતા હતા. ત્યાંની પ્રકૃતિ શાંત અને નિર્જન હતી, જે લેખકને ખૂબ જ ગમી.
In simple words: ઝોજીલા ઘાટમાં બંને બાજુ પહાડો અને વેરાન ખડકો હતા. ખીણ સાંકડી હતી અને નાના બરફના ધોધ નીચે વહેતા દેખાતા હતા.

Exam Tip: When describing a location, focus on specific geographical features and the general atmosphere conveyed in the text.

Question 2. લેખક જેલ દરમિયાન કયાં સપનાં જોતા હતા?
Answer: લેખક જેલમાં હતા ત્યારે ફરીથી હિમાલયનો પ્રવાસ કરવાના સપનાં જોતા હતા. માનસરોવર અને કૈલાસની યાત્રાએ જવાની તેમની ખૂબ જ ઈચ્છા હતી. તેમના હૃદયમાંથી હિમાલયનું આકર્ષણ ક્યારેય ભૂલાય તેમ નહોતું. તેઓ આ પવિત્ર સ્થળોની મુલાકાત લેવાની તીવ્ર ઝંખના રાખતા હતા.
In simple words: જેલમાં હતા ત્યારે લેખક હિમાલયની યાત્રા કરવાના, ખાસ કરીને માનસરોવર અને કૈલાસ જવાની કલ્પના કરતા હતા. તેમને હિમાલયનું આકર્ષણ હંમેશાં સતાવતું હતું.

Exam Tip: For questions about desires or dreams, identify the core wish and any supporting details that emphasize its importance to the individual.

Question 3. લેખક પ્રવાસ દરમિયાન દૂર કે નજીકનાં સ્થળો વિશે ડું શા માટે છેતરાઈ જતા હતા?
Answer: પ્રવાસ દરમિયાન પવન ઠંડો અને તીવ્ર હતો. દિવસનો મધુર તડકો અને સ્વચ્છ હવા હતી. બધે બરફ જ બરફ નજરે પડતો હતો, તેથી લેખક દૂર કે નજીકના સ્થળો વિશે છેતરાઈ જતા હતા. વાતાવરણની આ વિશેષતાને કારણે અંતરનો સાચો અંદાજ કાઢવો મુશ્કેલ બનતો હતો.
In simple words: ઠંડા પવન, મધુર તડકો અને સ્વચ્છ હવાને કારણે તેમજ બધે બરફ જ દેખાતો હોવાથી, લેખકને દૂર કે નજીકના સ્થળોના અંતરનો સાચો અંદાજ આવતો નહોતો.

Exam Tip: When explaining misjudgments due to environmental factors, list the specific elements (wind, sun, snow) that contributed to the optical illusion or confusion.

Question 4. લેખક અને તેમની ટુકડીએ હિમનદી ઓળંગવા માટે શું કર્યું?
Answer: લેખક અને તેમની ટુકડીએ બરફની નદી ઓળંગવા માટે દોરડાની સાંકળ બનાવી. પછી એ દોરડાની સાંકળ સાથે સૌ એકબીજા સાથે જોડાઈને ઘણી બરફની નદીઓ ઓળંગવા લાગ્યા. આ વ્યવસ્થાથી તેઓ સુરક્ષિત રીતે આગળ વધી શક્યા.
In simple words: બરફની નદી પાર કરવા માટે, લેખક અને તેમની ટુકડીએ દોરડાની સાંકળ બનાવી અને બધા એકબીજા સાથે જોડાઈને તે નદીઓ પાર કરવા લાગ્યા.

Exam Tip: For action-oriented questions, describe the specific steps taken by the characters to overcome a challenge.

3. નીચેના પ્રશ્નોનો એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો

Question 1. ઝોજીલા ઘાટની તરફ ખડક કેવો દેખાતો હતો?
Answer: ઝોજીલા ઘાટની તરફ ખડક સાવ વેરાન દેખાતો હતો.
In simple words: ઝોજીલા ઘાટ પાસેના ખડકો સાવ ખાલી અને ઉજ્જડ દેખાતા હતા.

Exam Tip: Answer short, factual questions directly and concisely, using keywords from the question.

Question 2. પહાડોનાં શિખરો ઉપર શું ચળકી રહ્યું હતું?
Answer: પહાડોનાં શિખરો ઉપર બરફનો મુગટ ચમકી રહ્યો હતો.
In simple words: પહાડોની ટોચ પર બરફનો મુગટ ચમકતો હતો.

Exam Tip: Focus on the specific object mentioned in the question (snowy crown) and its action (sparkling).

Question 3. લેખકનું સ્વાગત કરવા અતિ મંદ ગતિએ કોણ ઊતરી રહ્યા હતા?
Answer: લેખકનું સ્વાગત કરવા ખૂબ ધીમી ગતિએ બરફના ધોધ નીચે ઊતરી રહ્યા હતા.
In simple words: લેખકનું સ્વાગત કરવા માટે ધીમા બરફના ધોધ નીચે આવી રહ્યા હતા.

Exam Tip: Identify the personified element (waterfalls) and their action (slow descent) in response to the question.

Question 4. લેખક એક સ્થાનથી બીજા સ્થાન વચ્ચેના અંતર વિશે શાથી છેતરાતા હતા?
Answer: મધુર તડકાને અને હવાને કારણે લેખક એક સ્થાનથી બીજા સ્થાન વચ્ચેના અંતર વિશે છેતરાતા હતા.
In simple words: મધુર તડકો અને સ્વચ્છ હવાને કારણે લેખકને અંતરનો સાચો અંદાજ આવતો નહોતો.

Exam Tip: Directly link the environmental conditions (sun, air) to the author's misperception of distance.

Question 5. લેખક અજબ તૃપ્તિ, ફૂર્તિ અને આફ્લાદકતાનો અનુભવ ક્યાં કરતા હતા?
Answer: લેખક અજબ સંતોષ, સ્ફૂર્તિ અને આનંદનો અનુભવ જંગલી અને વેરાન કુદરતી મંદિરોમાં કરતા હતા.
In simple words: લેખક જંગલી અને ખાલી કુદરતી સ્થળોએ અદ્ભુત સંતોષ, તાજગી અને ખુશીનો અનુભવ કરતા હતા.

Exam Tip: Name the specific place where the emotions are experienced to fully answer the question.

Question 6. માતાયાન કયા ઘાટ ઉપર આવેલું હતું?
Answer: માતાયાન ઝોજીલા ઘાટ ઉપર આવેલું હતું.
In simple words: માતાયાન ઝોજીલા ઘાટ પર સ્થિત હતું.

Exam Tip: State the exact location mentioned in the text for geographical questions.

Question 7. માતાયાનથી આગળ ટુકડી સાથે પહાડ ચડતાં લેખકે કોને ભોમિયા તરીકે સાથે લીધો?
Answer: માતાયાનથી આગળ ટુકડી સાથે પહાડ ચડતાં લેખકે સ્થાનિક ભરવાડને માર્ગદર્શક તરીકે સાથે લીધો.
In simple words: માતાયાનથી આગળ પહાડ ચડતી વખતે લેખકે એક ભરવાડને તેમના માર્ગદર્શક તરીકે સાથે લીધો.

Exam Tip: Identify the specific person or role taken on by someone in the narrative.

Question 8. સૌ દોરડાની સાંકળેથી એકબીજાની સાથે સંકળાઈ શું ઓળંગતા ચડતા ગયા?
Answer: સૌ દોરડાની સાંકળેથી એકબીજાની સાથે જોડાઈને બરફની નદીઓ ઓળંગતા ચડતા ગયા.
In simple words: દોરડાથી જોડાયેલા બધા બરફની નદીઓ પાર કરતા ઉપર ચઢતા ગયા.

Exam Tip: Specify the obstacle being overcome (glaciers/snow rivers) when describing a group's movement using a particular method (rope chain).

Question 9. બાર કલાકના સતત ચડાણને અંતે એમણે કહ્યું સરોવર જોયું?
Answer: બાર કલાકના સતત ચડાણને અંતે એમણે બરફનો સરોવર જોયો.
In simple words: બાર કલાકની ચઢાણ પછી તેમણે એક બરફનો સરોવર જોયો.

Exam Tip: For specific timeframes and outcomes, ensure both are accurately stated in the answer.

Question 10. હિમાચ્છાદિત શિખરોથી વીંટળાયેલું એ ભવ્ય દશ્ય કેવું લાગતું હતું?
Answer: બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોથી ઘેરાયેલું તે ભવ્ય દૃશ્ય દેવોના માથા પરના મુગટ જેવું લાગતું હતું.
In simple words: બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોથી ઘેરાયેલું તે સુંદર દૃશ્ય દેવોના માથાના મુગટ જેવું દેખાતું હતું.

Exam Tip: Use the exact comparison or simile provided in the text to describe the visual effect.

Question 11. લેખક (જવાહરલાલ) કયાં સ્થળોથી મુગ્ધ હતા?
Answer: લેખક (જવાહરલાલ) કાશ્મીરનાં ઊંચાં પર્વતો અને ખીણોથી મુગ્ધ હતા.
In simple words: લેખક કાશ્મીરના ઊંચા પહાડો અને ખીણોથી ખૂબ જ પ્રભાવિત હતા.

Exam Tip: Identify the specific geographical features that captivated the author.

Question 12. હિમાચ્છાદિત શિખરોથી વીંટળાયેલું એ ભવ્ય દશ્ય લેખકની નજરથી કેમ અદશ્ય થઈ ગયું?
Answer: બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોથી ઘેરાયેલું તે ભવ્ય દૃશ્ય બરફ અને ધુમ્મસને કારણે લેખકની નજરથી અદૃશ્ય થઈ ગયું.
In simple words: બરફ અને ધુમ્મસને લીધે બરફથી ઢંકાયેલા શિખરોનું સુંદર દૃશ્ય લેખકને દેખાતું બંધ થઈ ગયું.

Exam Tip: Explain the environmental factors (snow, fog) that obstructed the view.

Question 13. ભયાનક અને લાંબી ખોભણમાં લેખક શાથી છેતરાયા?
Answer: ભયાનક અને લાંબી ખોભણમાં લેખક તાજા બરફ પડવાને કારણે છેતરાયા.
In simple words: લેખક તાજા બરફ પડવાથી ભયાનક અને લાંબી ખીણમાં છેતરાઈ ગયા.

Exam Tip: Specify that fresh snow obscured the danger, leading to the author's misstep.

Question 14. લેખક શાના ઘોડા ઘડ્યા જ કરે છે?
Answer: લેખક કલ્પનાના ઘોડા ઘડ્યા જ કરે છે.
In simple words: લેખક કલ્પનાઓ કરતા રહે છે.

Exam Tip: Understand the metaphorical meaning of the phrase "ઘોડા ઘડ્યા જ કરે છે" (constantly planning/imagining) and apply it to the author's thoughts.

Question 15. ગિરિવરો ચડીને અથવા દરિયા ઓળંગીને પ્રવાસલાલસા તૃપ્ત કરવાને બદલે લેખકને એ શાથી તૃપ્ત કરવી પડી છે?
Answer: પર્વતો ચઢીને અથવા સમુદ્ર ઓળંગીને પ્રવાસની ઈચ્છા પૂરી કરવાને બદલે લેખકને જેલયાત્રાથી પ્રવાસની ઈચ્છા સંતોષવી પડી છે.
In simple words: પર્વતો ચઢી કે સમુદ્ર પાર કરીને પ્રવાસની ઈચ્છા પૂરી કરવાને બદલે, લેખકને જેલમાં રહીને જ પ્રવાસની કલ્પનાઓથી સંતોષ મેળવવો પડ્યો.

Exam Tip: Contrast the desired adventurous travel with the reality of imprisonment, explaining why the latter became the substitute for satisfying travel desires.

Question 16. લેખક અમરનાથની ગુફાનાં દર્શન કર્યા વિના શા માટે પાછા ફર્યા?
Answer: લેખક અમરનાથની ગુફાનાં દર્શન કર્યા વિના પાછા ફર્યા, કારણ કે તેઓ શરીરથી અને મનથી થાકી ગયા હતા તેમજ ખાડાઓ ઓળંગવાના સાધનસામગ્રી નહોતાં.
In simple words: લેખક અમરનાથની ગુફા જોયા વિના પાછા ફર્યા કારણ કે તેઓ શારીરિક અને માનસિક રીતે થાકી ગયા હતા, અને ખાડાઓ પાર કરવા માટે તેમની પાસે સાધનો નહોતા.

Exam Tip: List all reasons for an action, including both physical/mental state and practical limitations, to provide a complete answer.

Question 17. લેખક(જવાહરલાલ)ને કશ્મીર જવાની ઘણીય ઇચ્છા હતી, છતાં તેઓ શા માટે જઈ શક્યા નહિ?
Answer: લેખક (જવાહરલાલ)ને કાશ્મીર જવાની ઘણી ઈચ્છા હતી, પરંતુ તેઓ રાજકાજ અને લોકોની સેવાના કામોમાં વ્યસ્ત હતા તેથી જઈ શક્યા નહિ.
In simple words: લેખકને કાશ્મીર જવાની ખૂબ ઈચ્છા હતી, પણ રાજકારણ અને લોકોની સેવાના કામોમાં વ્યસ્ત હોવાથી તેઓ જઈ શક્યા નહીં.

Exam Tip: When asked about a deferred desire, explain the specific responsibilities or constraints that prevented its fulfillment.

Question 18. હિમનદીઓના માર્ગમાં શું આવતું હતું?
Answer: બરફની નદીઓના માર્ગમાં મોટી ખોભણો આવતી હતી.
In simple words: બરફની નદીઓના રસ્તામાં મોટા ખાડા આવતા હતા.

Exam Tip: State the specific obstacle encountered on the path as described in the text.

Question 19. અમરનાથ જતાં મજૂરોને શી તકલીફ પડવા લાગી?
Answer: અમરનાથ જતાં મજૂરોને શ્વાસ લેવાની તકલીફ પડવા લાગી.
In simple words: અમરનાથ જતા મજૂરોને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થવા લાગી.

Exam Tip: Identify the specific physical difficulty experienced by the group in the high-altitude environment.

Question 20. કઈ ગુફાનાં દર્શન કરવાની લેખકની ઈચ્છા હતી?
Answer: અમરનાથની ગુફાનાં દર્શન કરવાની લેખકની ઈચ્છા હતી.
In simple words: લેખક અમરનાથની ગુફા જોવા ઈચ્છતા હતા.

Exam Tip: Name the specific holy site or landmark the author wished to visit.

Question 21. ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ કૃતિના રચયિતાનું નામ જણાવો.
Answer: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ કૃતિના રચયિતા જવાહરલાલ નેહરુ હતા.
In simple words: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ જવાહરલાલ નેહરુએ લખ્યું હતું.

Exam Tip: For authorship questions, state the author's full name accurately.

Question 23. હિમાલયમાં એક સાહસ' કૃતિનો અનુવાદ કઈ ભાષામાંથી કરેલો છે?
Answer: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ કૃતિનો અનુવાદ અંગ્રેજી ભાષામાંથી કરેલો છે.
In simple words: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ નામની કૃતિ અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત છે.

Exam Tip: Identify the original language of the work if it is a translation.

Question 24. “હિમાલયમાં એક સાહસ' કૃતિમાં લેખકે કયા કવિની પંક્તિઓનો ઉપયોગ કર્યો છે?
Answer: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ કૃતિમાં લેખકે વૉલ્ટર ડલામેની પંક્તિઓનો ઉપયોગ કર્યો છે.
In simple words: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’માં લેખકે વૉલ્ટર ડલામેની કવિતાની પંક્તિઓ વાપરી છે.

Exam Tip: Mention the name of the specific poet whose lines are quoted or referenced in the text.

Question 25. “હિમાલયમાં એક સાહસ' કૃતિ જવાહરલાલના લખેલા કયા પુસ્તકના ગુજરાતી અનુવાદમાંથી લીધેલ છે?
Answer: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ કૃતિ જવાહરલાલના "મારી જીવનકથા' પુસ્તકના ગુજરાતી અનુવાદમાંથી લીધેલ છે.
In simple words: ‘હિમાલયમાં એક સાહસ’ જવાહરલાલના પુસ્તક "મારી જીવનકથા'ના ગુજરાતી અનુવાદમાંથી લેવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: When a text is an excerpt, identify the original source book from which it was taken.

હિમાલયમાં એક સાહસ વ્યાકરણ

માગ્યા પ્રમાણે ઉત્તર લખોઃ

આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરીને ઉત્તર લખો:

1. નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી શોધીને લખો:

Question 1. હમાચ્છાદીત –
(a) હિમાચ્છાદીત
(b) હિમાચ્છાદિત
(c) હિમાચ્છાદિત
(d) હિમાચ્છાદિત
Answer: (c) હિમાચ્છાદિત
In simple words: સાચી જોડણી "હિમાચ્છાદિત" છે.

Exam Tip: Pay close attention to vowel sounds and consonant clusters when identifying correct spellings, especially in complex words.

Question 2. રૂધિરરંગ –
(a) રુધિરરંગ
(b) રુધીરરંગ
(c) રૂધીરરંગ
(d) રુધિરરંગ
Answer: (d) રુધિરરંગ
In simple words: સાચી જોડણી "રુધિરરંગ" છે.

Exam Tip: Be careful with short and long vowel marks (e.g., ઉ/ઊ, ઇ/ઈ) in Gujarati spelling.

Question 3. ગરિવર –
(a) ગિરિવર
(b) ગીરીવર
(c) ગિરીવર
(d) ગિરિવર
Answer: (a) ગિરિવર
In simple words: સાચી જોડણી "ગિરિવર" છે.

Exam Tip: Practice common compound words to recognize correct spellings quickly.

Question 4. સૂરક્ષીત –
(a) સુરક્ષીત
(b) સુરક્ષિત
(c) સુરક્ષિત
(d) સુરક્ષિત
Answer: (b) સુરક્ષિત
In simple words: સાચી જોડણી "સુરક્ષિત" છે.

Exam Tip: Check for proper use of short 'u' (ુ) and long 'u' (ૂ) as well as short 'i' (િ) and long 'i' (ી).

Question 5. અદ્રશ્ય –
(a) અદ્રશ્ય
(b) અદૃશ્ય
(c) અદ્રસ્ય
(d) અદૃશ્ય
Answer: (b) અદૃશ્ય
In simple words: સાચી જોડણી "અદૃશ્ય" છે.

Exam Tip: Be mindful of correct consonant conjuncts and specific vowel sounds like 'ૃ'.

Question 6. સ્કુર્તિ –
(a) સ્ફૂર્તિ
(b) સ્ફતિ
(c) સ્કૂત
(d) સ્ફૂર્તિ
Answer: (a) સ્ફૂર્તિ
In simple words: સાચી જોડણી "સ્ફૂર્તિ" છે.

Exam Tip: Differentiate between similar-sounding letters and their appropriate usage in words.

Question 7. પ્રકૃતીમંદીર –
(a) પ્રકૃતિમંદીર
(b) પ્રકૃતિમંદિર
(c) પ્રતિમંદિર
(d) પ્રકૃતિમંદિર
Answer: (b) પ્રકૃતિમંદિર
In simple words: સાચી જોડણી "પ્રકૃતિમંદિર" છે.

Exam Tip: Remember that words like 'મંદિર' end with a short 'ર', not 'રી' in standard Gujarati spelling.

Question 8. અલોકિક –
(a) અલૌકીક
(b) અલૌકિક
(c) અલોકીક
(d) અલૌકિક
Answer: (b) અલૌકિક
In simple words: સાચી જોડણી "અલૌકિક" છે.

Exam Tip: Correctly use the diphthong 'ૌ' instead of 'ો' when it represents the 'au' sound.

Question 9. વૃધ્ધાવસ્થા –
(a) વૃધ્ધાવસ્થા
(b) વૃધાવસ્થા
(c) વૃદ્ધાવસ્થા
(d) વૃદ્ધાવસ્થા
Answer: (c) વૃદ્ધાવસ્થા
In simple words: સાચી જોડણી "વૃદ્ધાવસ્થા" છે.

Exam Tip: Pay attention to the correct compound letters like 'દ્ધ' (dha+dha) in Gujarati words.

Question 10. આલ્હાદ –
(a) આલાદ
(b) અલાદ
(c) આહલ્લાદ
(d) આહ્વાદ
Answer: (d) આહ્વાદ
In simple words: સાચી જોડણી "આહ્વાદ" છે.

Exam Tip: Be careful with the pronunciation and spelling of words involving 'હ' and 'વ' combination.

2. નીચેના શબ્દોની સાચી સંધિ જોડોઃ

Question 1. તથા + અપિ =
(a) તથાપિ
(b) તથ્યપિ
(c) તથ્યાપિ
(d) તથાપિ
Answer: (a) તથાપિ
In simple words: "તથા" અને "અપિ" ને જોડવાથી "તથાપિ" બને છે.

Exam Tip: In Sandhi, 'આ' + 'અ' often combines to form 'આ' in the joined word.

Question 2. નિર્ + મળ =
(a) નીર્મળ
(b) નિર્મળ
(c) ર્નિમાળ
(d) નિર્મળ
Answer: (b) નિર્મળ
In simple words: "નિર્" અને "મળ" ને જોડવાથી "નિર્મળ" બને છે.

Exam Tip: The 'ર' in 'નિર્' becomes a 'રેફ' (ર્) over the next consonant 'મ'.

Question 3. સુ + આગત =
(a) સ્વગત
(b) સ્વાગત
(c) સ્વાંગત
(d) સ્વાગત
Answer: (b) સ્વાગત
In simple words: "સુ" અને "આગત" ને જોડવાથી "સ્વાગત" બને છે.

Exam Tip: 'ઉ' + 'આ' often combines to form 'વા' in Sandhi.

Question 4. સરઃ + વ =
(a) સરવર
(b) સરોવર
(c) સરોવર
(d) સરોવર
Answer: (b) સરોવર
In simple words: "સરઃ" અને "વ" ને જોડવાથી "સરોવર" બને છે.

Exam Tip: In Visarga Sandhi, 'ઃ' can change to 'ઓ' before certain consonants.

Question 5. નિર્ + ન =
(a) નિરંજન
(b) નિર્જન
(c) નિર્જળ
(d) નિર્જન
Answer: (b) નિર્જન
In simple words: "નિર્" અને "ન" ને જોડવાથી "નિર્જન" બને છે.

Exam Tip: Similar to Question 2, 'ર્' becomes a 'રેફ' over the next consonant 'જ'.

Question 6. હિમ + આચ્છાદિત =
(a) હિમાચ્છાદિત
(b) હિમચ્છાદિત
(c) હિમાચ્છાદીત
(d) હિમાચ્છાદિત
Answer: (a) હિમાચ્છાદિત
In simple words: "હિમ" અને "આચ્છાદિત" ને જોડવાથી "હિમાચ્છાદિત" બને છે.

Exam Tip: 'અ' + 'આ' combines to form 'આ' and often an extra 'ચ્છ' is added when joining certain words.

Question 7. હિમ + આલય =
(a) હિમાલય
(b) હીમાલય
(c) હિમાલયા
(d) હિમાલય
Answer: (a) હિમાલય
In simple words: "હિમ" અને "આલય" ને જોડવાથી "હિમાલય" બને છે.

Exam Tip: 'અ' + 'આ' combines to form 'આ' in many Sandhi rules.

Question 8. વૃદ્ધ + અવસ્થા =
(a) વૃધ્ધાવસ્થા
(b) વૃદ્ધાવસ્થા
(c) વૃદ્ધાવસ્થા
(d) વૃદ્ધાવસ્થા
Answer: (b) વૃદ્ધાવસ્થા
In simple words: "વૃદ્ધ" અને "અવસ્થા" ને જોડવાથી "વૃદ્ધાવસ્થા" બને છે.

Exam Tip: 'અ' + 'અ' often combines to form 'આ' in Sandhi.

Question 9. સદા + ઐવ =
(a) સદેવ
(b) સદેવ
(c) સદાએવ
(d) સદેવ
Answer: (a) સદેવ
In simple words: "સદા" અને "ઐવ" ને જોડવાથી "સદેવ" બને છે.

Exam Tip: 'આ' + 'ઐ' combines to form 'ઐ' in Vṛddhi Sandhi, resulting in 'એ' in Gujarati pronunciation.

Question 10. યુવા + અવસ્થા =
(a) યુવાવસ્થા
(b) યુવાવસ્થા
(c) યુવાવાસ્થા
(d) યુવાવસ્થા
Answer: (a) યુવાવસ્થા
In simple words: "યુવા" અને "અવસ્થા" ને જોડવાથી "યુવાવસ્થા" બને છે.

Exam Tip: 'આ' + 'અ' combines to form 'આ' in Sandhi.

Question 11. એક + અંત =
(a) એકત
(b) એકાંત
(c) એકાત
(d) એકાંત
Answer: (b) એકાંત
In simple words: "એક" અને "અંત" ને જોડવાથી "એકાંત" બને છે.

Exam Tip: 'અ' + 'અ' combines to form 'આ' in Sandhi.

Question 12. રોમન્ + અંચક =
(a) રોમાચક
(b) રોમાંચક
(c) રોમેચક
(d) રોમાંચક
Answer: (b) રોમાંચક
In simple words: "રોમન્" અને "અંચક" ને જોડવાથી "રોમાંચક" બને છે.

Exam Tip: The 'ન્' often combines with the following 'અ' to form a nasalized 'માં'.

3. નીચેના શબ્દોના સમાસ ઓળખાવોઃ

Question 1. માનસરોવર –
(a) કર્મધારય
(b) બહુવ્રીહિ
(c) તત્પુરુષ
(d) કર્મધારય
Answer: (c) તત્પુરુષ
In simple words: "માનસરોવર" એ તત્પુરુષ સમાસ છે, જ્યાં બીજા પદનો અર્થ પ્રધાન હોય છે.

Exam Tip: Tatpurush Samas is identified by a missing postposition (વિભક્તિ પ્રત્યય) between the two words, implying a relationship like 'lake of mind'.

Question 2. જેલયાત્રા –
(a) દ્વન્દ્વ
(b) તત્પુરુષ
(c) દ્વિગુ
(d) તત્પુરુષ
Answer: (b) તત્પુરુષ
In simple words: "જેલયાત્રા" એ તત્પુરુષ સમાસ છે.

Exam Tip: 'જેલની યાત્રા' (journey of jail) signifies a Tatpurush Samas.

Question 3. અઠવાડિયું –
(a) દ્વિગુ
(b) કન્દ
(c) કર્મધારય
(d) દ્વિગુ
Answer: (a) દ્વિગુ
In simple words: "અઠવાડિયું" એ દ્વિગુ સમાસ છે, કારણ કે તેમાં સંખ્યા દર્શાવતું પદ છે.

Exam Tip: DviGu Samas always has a numerical prefix, referring to a group of 'આઠ' (eight) દિવસ (days).

Question 4. રોમાંચક –
(a) બહુવ્રીહિ
(b) કર્મધારય
(c) ઉપપદ
(d) ઉપપદ
Answer: (c) ઉપપદ
In simple words: "રોમાંચક" એ ઉપપદ સમાસ છે.

Exam Tip: Upapad Samas is identified when the second word is a Kṛdanta (verbal derivative) and the compound word acts as an adjective or noun.

Question 5. હિમનદી –
(a) કર્મધારય
(b) મધ્યમપદલોપી
(c) દ્વન્દ્વ
(d) મધ્યમપદલોપી
Answer: (b) મધ્યમપદલોપી
In simple words: "હિમનદી" એ મધ્યમપદલોપી સમાસ છે.

Exam Tip: Madhyampadlopī Samas is one where a middle word or phrase is omitted to form the compound, e.g., 'હિમ' + 'વાળી' + 'નદી' becomes 'હિમનદી'.

Question 6. નિરાશ –
(a) દ્વન્દ્વ
(b) તત્પુરુષ
(c) બહુવ્રીહિ
(d) બહુવ્રીહિ
Answer: (c) બહુવ્રીહિ
In simple words: "નિરાશ" એ બહુવ્રીહિ સમાસ છે.

Exam Tip: Bahuvrihi Samas describes a third entity or attribute, meaning 'one who has no hope'.

Question 7. પ્રકૃતિમંદિર –
(a) દ્વિગુ
(b) કર્મધારય
(c) કર્મધારય
(d) કર્મધારય
Answer: (c) કર્મધારય
In simple words: "પ્રકૃતિમંદિર" એ કર્મધારય સમાસ છે.

Exam Tip: Karmadharaya Samas is used when one word describes the other, or they are in apposition, like 'મંદિર જેવું પ્રકૃતિ' (nature like a temple).

Question 8. ગિરિવર –
(a) તત્પુરુષ
(b) ઉપપદ
(c) બહુવ્રીહિ
(d) તત્પુરુષ
Answer: (a) તત્પુરુષ
In simple words: "ગિરિવર" એ તત્પુરુષ સમાસ છે.

Exam Tip: 'ગિરિ' (mountain) 'માં' (in) 'વર' (best) signifies a Tatpurush Samas.

Question 9. હિમાલય –
(a) ઉપપદ
(b) તત્પુરુષ
(c) કર્મધારય
(d) તત્પુરુષ
Answer: (b) તત્પુરુષ
In simple words: "હિમાલય" એ તત્પુરુષ સમાસ છે.

Exam Tip: 'હિમ' (snow) 'નો' (of) 'આલય' (abode) indicates a Tatpurush Samas.

Question 10. સાધનસામગ્રી –
(a) દ્વન્દ્વ
(b) દ્વિગુ
(c) ઉપપદ
(d) દ્વન્દ્વ
Answer: (a) દ્વન્દ્વ
In simple words: "સાધનસામગ્રી" એ દ્વન્દ્વ સમાસ છે.

Exam Tip: Dvandva Samas combines two words of equal importance, often connected by 'અને' (and).

4. નીચેના શબ્દોમાં કયો પ્રત્યય રહેલો છે, તે લખો: (પરપ્રત્યય, પૂર્વપ્રત્યય, એક પણ પ્રત્યય નહિ)

Question 1. ગિરિવર
Answer: એક પણ પ્રત્યય નહિ
In simple words: "ગિરિવર" શબ્દમાં કોઈ પ્રત્યય નથી.

Exam Tip: Identify if the word is a मूल शब्द (root word) or has any prefixes or suffixes attached.

Question 2. પ્રપાત
Answer: પૂર્વપ્રત્યય
In simple words: "પ્રપાત" શબ્દમાં "પ્ર-" પૂર્વપ્રત્યય છે.

Exam Tip: A Purvapratyay (prefix) comes at the beginning of the word.

Question 3. નિર્મળ
Answer: પૂર્વપ્રત્યય
In simple words: "નિર્મળ" શબ્દમાં "નિર્-" પૂર્વપ્રત્યય છે.

Exam Tip: Remember that 'નિર્' acts as a prefix, indicating 'without' or 'free from'.

Question 4. અલૌકિક
Answer: પરપ્રત્યય
In simple words: "અલૌકિક" શબ્દમાં "-ઇક" પરપ્રત્યય છે.

Exam Tip: A Parapratyay (suffix) comes at the end of the word.

Question 5. રોમાંચક
Answer: એક પણ પ્રત્યય નહિ
In simple words: "રોમાંચક" શબ્દમાં કોઈ પ્રત્યય નથી.

Exam Tip: Not all words have prefixes or suffixes; some are root words or derive from complex formations.

Question 6. ઉત્સાહ
Answer: પૂર્વપ્રત્યય
In simple words: "ઉત્સાહ" શબ્દમાં "ઉત્-" પૂર્વપ્રત્યય છે.

Exam Tip: Identify prefixes like 'ઉત્' (ut) which often signify 'up' or 'intense'.

Question 7. અજાણ
Answer: પૂર્વપ્રત્યય
In simple words: "અજાણ" શબ્દમાં "અ-" પૂર્વપ્રત્યય છે.

Exam Tip: The prefix 'અ' (a) often denotes negation or absence.

Question 8. નિર્જન
Answer: પૂર્વપ્રત્યય
In simple words: "નિર્જન" શબ્દમાં "નિર્-" પૂર્વપ્રત્યય છે.

Exam Tip: 'નિર્' as a prefix means 'without' or 'free from'.

Question 9. ઊંચાઈ
Answer: પરપ્રત્યય
In simple words: "ઊંચાઈ" શબ્દમાં "-આઈ" પરપ્રત્યય છે.

Exam Tip: Suffixes like '-આઈ' (ai) are often used to form abstract nouns.

Question 10. અમરનાથ
Answer: એક પણ પ્રત્યય નહિ
In simple words: "અમરનાથ" શબ્દમાં કોઈ પ્રત્યય નથી.

Exam Tip: Proper nouns or names often do not contain discernible prefixes or suffixes in their standard form.

5. નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ લખોઃ

Question 1. ખોભણ =
(a) બાકોરું
(b) ગુફા
(c) ખીણ
(d) ગુફા
Answer: (b) ગુફા
In simple words: "ખોભણ"નો અર્થ "ગુફા" થાય છે.

Exam Tip: Provide the most direct and common synonym for the given word.

Question 2. લાલસા =
(a) લાલશાહ
(b) ઈચ્છા
(c) દુર્ગુણ
(d) ઈચ્છા
Answer: (b) ઈચ્છા
In simple words: "લાલસા"નો સમાનાર્થી શબ્દ "ઈચ્છા" છે.

Exam Tip: Choose the synonym that best captures the primary meaning, often 'desire' or 'craving'.

Question 3. નકરો =
(a) કચરો
(b) કાંકરાળો
(c) માત્ર
(d) માત્ર
Answer: (c) માત્ર
In simple words: "નકરો" એટલે "માત્ર" અથવા "ફક્ત".

Exam Tip: Understand the context of the word; here, it means 'only' or 'just'.

Question 4. પ્રપાત =
(a) વહેણ
(b) નદી
(c) ધોધ
(d) ધોધ
Answer: (c) ધોધ
In simple words: "પ્રપાત"નો સમાનાર્થી શબ્દ "ધોધ" છે.

Exam Tip: The word 'પ્રપાત' specifically refers to a waterfall or cascade.

Question 5. વેરાન =
(a) ખાલી
(b) ઉજ્જડ
(c) ભયંકર
(d) ઉજ્જડ
Answer: (b) ઉજ્જડ
In simple words: "વેરાન" એટલે "ઉજ્જડ" અથવા "ખાલી".

Exam Tip: Choose the synonym that means 'deserted' or 'barren'.

Question 6. આહ્વાદ =
(a) હર્ષ
(b) સારું
(c) વિશાળ
(d) હર્ષ
Answer: (a) હર્ષ
In simple words: "આહ્વાદ"નો સમાનાર્થી શબ્દ "હર્ષ" છે.

Exam Tip: 'આહ્વાદ' means 'joy' or 'exhilaration', so 'હર્ષ' is the closest synonym.

Question 7. ઘાટ =
(a) ઓવારો
(b) તક
(c) ઝડપ
(d) ઓવારો
Answer: (a) ઓવારો
In simple words: "ઘાટ"નો સમાનાર્થી શબ્દ "ઓવારો" છે.

Exam Tip: 'ઘાટ' refers to a riverbank or an embankment, for which 'ઓવારો' is a good synonym.

Question 8. અજબ =
(a) ગજબ
(b) વિસ્મયી
(c) અદ્ભુત
(d) અદ્ભુત
Answer: (c) અદ્ભુત
In simple words: "અજબ"નો સમાનાર્થી શબ્દ "અદ્ભુત" છે.

Exam Tip: 'અજબ' means 'strange' or 'wonderful', with 'અદ્ભુત' (amazing) being a fitting synonym.

Question 9. ભોમિયો =
(a) ભ્રમિત
(b) ભમ્યો
(c) માર્ગદર્શક
(d) માર્ગદર્શક
Answer: (c) માર્ગદર્શક
In simple words: "ભોમિયો" એટલે "માર્ગદર્શક" અથવા "રસ્તો બતાવનાર".

Exam Tip: 'ભોમિયો' specifically means a 'guide' who knows the local terrain.

Question 10. ચિર =
(a) ફાડવું
(b) ચીરી
(c) લાંબું
(d) લાંબું
Answer: (c) લાંબું
In simple words: "ચિર"નો સમાનાર્થી શબ્દ "લાંબું" છે.

Exam Tip: In this context, 'ચિર' means 'long-lasting' or 'eternal', hence 'લાંબું' (long).

6. નીચેની સંજ્ઞાઓનો પ્રકાર લખોઃ

Question 1. હિમાલય –
(a) વ્યક્તિવાચક
(b) જાતિવાચક
(c) ભાવવાચક
(d) વ્યક્તિવાચક
Answer: (a) વ્યક્તિવાચક
In simple words: "હિમાલય" એક ચોક્કસ પર્વતમાળાનું નામ છે, તેથી તે વ્યક્તિવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Proper nouns (Vyakti Vachak Sanjna) refer to specific, individual entities.

Question 2. તિબેટ –
(a) જાતિવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) ભાવવાચક
(d) વ્યક્તિવાચક
Answer: (b) વ્યક્તિવાચક
In simple words: "તિબેટ" એક ચોક્કસ સ્થળનું નામ છે, તેથી તે વ્યક્તિવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Names of places are always proper nouns (Vyakti Vachak Sanjna).

Question 3. હિમસમૂહ –
(a) સમૂહવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) જાતિવાચક
(d) સમૂહવાચક
Answer: (a) સમૂહવાચક
In simple words: "હિમસમૂહ" બરફના સમુદાયને દર્શાવે છે, તેથી તે સમૂહવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Collective nouns (Samuh Vachak Sanjna) refer to a group of similar items.

Question 4. લોહી –
(a) વ્યક્તિવાચક
(b) દ્રવ્યવાચક
(c) જાતિવાચક
(d) દ્રવ્યવાચક
Answer: (b) દ્રવ્યવાચક
In simple words: "લોહી" એક પ્રવાહી દ્રવ્ય છે, તેથી તે દ્રવ્યવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Material nouns (Dravya Vachak Sanjna) refer to substances or materials that can be measured but not counted individually.

Question 5. પર્વત –
(a) જાતિવાચક
(b) ભાવવાચક
(c) દ્રવ્યવાચક
(d) જાતિવાચક
Answer: (a) જાતિવાચક
In simple words: "પર્વત" એ કોઈ પણ પર્વતનો સામાન્ય ઉલ્લેખ કરે છે, તેથી તે જાતિવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Common nouns (Jati Vachak Sanjna) refer to a general class of persons, places, or things.

Question 6. નિરાશા –
(a) ભાવવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) સમૂહવાચક
(d) ભાવવાચક
Answer: (a) ભાવવાચક
In simple words: "નિરાશા" એક ભાવ કે લાગણી દર્શાવે છે, તેથી તે ભાવવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: Abstract nouns (Bhav Vachak Sanjna) refer to qualities, states, or concepts that cannot be physically perceived.

Question 7. મુકુટ –
(a) ભાવવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) જાતિવાચક
(d) જાતિવાચક
Answer: (c) જાતિવાચક
In simple words: "મુકુટ" એ કોઈ પણ મુગટનો સામાન્ય ઉલ્લેખ કરે છે, તેથી તે જાતિવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: 'મુકુટ' (crown) refers to a general type of object, making it a common noun.

Question 8. પુષ્પ –
(a) જાતિવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) ભાવવાચક
(d) જાતિવાચક
Answer: (a) જાતિવાચક
In simple words: "પુષ્પ" એ કોઈ પણ ફૂલનો સામાન્ય ઉલ્લેખ કરે છે, તેથી તે જાતિવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: 'પુષ્પ' (flower) is a general term, falling under common nouns.

Question 9. ટુકડી –
(a) સમૂહવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) દ્રવ્યવાચક
(d) સમૂહવાચક
Answer: (a) સમૂહવાચક
In simple words: "ટુકડી" એક સમુદાયને દર્શાવે છે, તેથી તે સમૂહવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: 'ટુકડી' (group/team) clearly indicates a collection, making it a collective noun.

Question 10. દિવસ –
(a) જાતિવાચક
(b) વ્યક્તિવાચક
(c) ભાવવાચક
(d) ભાવવાચક
Answer: (c) ભાવવાચક
In simple words: "દિવસ" એ સમયગાળાનો ભાવ દર્શાવે છે, તેથી તે ભાવવાચક સંજ્ઞા છે.

Exam Tip: In this context, 'દિવસ' refers to the concept or state of a day, making it an abstract noun.

7. નીચેનાં વાક્યોમાંથી અલંકારનો પ્રકાર લખોઃ

Question 1. તેમનાં શિખરો ઉપર હિમનો મુકુટ ચળકી રહ્યો હતો. –
(a) ઉપમા
(b) રૂપક
(c) ઉન્મેલા
(d) રૂપક
Answer: (b) રૂપક
In simple words: અહીં હિમ (બરફ) ને મુગટનું રૂપ આપવામાં આવ્યું છે, તેથી આ રૂપક અલંકાર છે.

Exam Tip: Rupak Alankar (metaphor) directly equates two different things without using comparison words like 'જેવું' (like) or 'સમાન' (similar).

Question 2. પ્રપાતો અમારું સ્વાગત કરવા જાણે અતિ મંદ ગતિએ ઊતરી રહ્યા હતા. –
(a) અનન્વય
(b) ઉન્મેલા
(c) યમક
(d) ઉન્મેલા
Answer: (b) ઉમ્બેલા
In simple words: અહીં નિર્જીવ પ્રપાત (ધોધ) ને સ્વાગત કરતા હોય તેવી માનવચેષ્ટા આપવામાં આવી છે, તેથી તે ઉમ્બેલા અલંકાર છે.

Exam Tip: Utpreksha Alankar (simile of imagination) uses words like 'જાણે' (as if), 'રખે' (perhaps), 'શકે' (might) to suggest a possibility or imagination, often personifying inanimate objects.

8. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો:

Question 1. અર્થ લખો:
(i) ઘોડા ઘડ્યા જ કરવા
(ii) કૂચ કરવી
(iii) થાકીને લોથ થઈ જવું
(iv) ગૂંચાતા જવું
(v) મનમાં રમી રહેવું
(vi) કંઠે પ્રાણ આવવા
(vii) હાંજા ગગડી જવા
(viii) એળે ન જવું
(ix) તલસી રહેવું
Answer:
(i) ઘોડા ઘડ્યા જ કરવા – આયોજનો કર્યા જ કરવાં
(ii) કૂચ કરવી – આગળ વધવું
(iii) થાકીને લોથ થઈ જવું – થાકીને મરણતોલ થઈ જવું, અતિશય થાકી જવું
(iv) ગૂંચાતા જવું – (અહીં) ખુંપતા જવું, વ્યસ્ત રહેવું
(v) મનમાં રમી રહેવું – મનમાં સતત યાદ આવવું
(vi) કંઠે પ્રાણ આવવા – મરવા જેવું થવું
(vii) હાંજા ગગડી જવા – હિંમત ખતમ થઈ જવી, ખૂબ ગભરાઈ જવું
(viii) એળે ન જવું – વ્યર્થ ન જવું
(ix) તલસી રહેવું – અધીરા થઈ જવું, આતુર થઈ જવું
In simple words: (i) સતત યોજનાઓ બનાવવી. (ii) આગળ વધવું. (iii) ખૂબ જ થાકી જવું. (iv) કોઈ બાબતમાં ઊંડા ઉતરવું કે વ્યસ્ત રહેવું. (v) મનમાં સતત યાદ આવવું. (vi) મરવા જેવી સ્થિતિ થવી. (vii) ખૂબ જ ગભરાઈ જવું અથવા હિંમત હારી જવી. (viii) વ્યર્થ ન થવું. (ix) ખૂબ ઉત્સુક કે બેચેન રહેવું.

Exam Tip: Provide clear and accurate meanings for each idiom. For some, a slightly longer explanation or an alternative phrasing might be necessary to capture the full sense.

9. નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો

Question 1. એક શબ્દમાં ઉત્તર આપો:
(i) પર્વતના બે ઊંચા ભાગ વચ્ચેનો સાંકડો માર્ગ
(ii) કુદરતી બરફથી ઢંકાયેલી
(iii) શરીરે મોટું પણ અક્કલમાં ઓછું
(iv) વહેતા પાણીમાં થતું કુંડાળું
(v) હિમાલયમાંથી નીકળતી ખૂબ ઠંડા પાણીના પ્રવાહવાળી નદી
(vi) રસ્તાનો જાણકાર
(vii) જ્યાં જવાનું ધાર્યું હોય તે સ્થાન
(viii) અડધી ઉંમરે પહોંચેલું
Answer:
(i) પર્વતના બે ઊંચા ભાગ વચ્ચેનો સાંકડો માર્ગ – ખીણ
(ii) કુદરતી બરફથી ઢંકાયેલી – હિમાચ્છાદિત
(iii) શરીરે મોટું પણ અક્કલમાં ઓછું – જડસુ
(iv) વહેતા પાણીમાં થતું કુંડાળું – વમળ
(v) હિમાલયમાંથી નીકળતી ખૂબ ઠંડા પાણીના પ્રવાહવાળી નદી – હિમનદી
(vi) રસ્તાનો જાણકાર – ભોમિયો
(vii) જ્યાં જવાનું ધાર્યું હોય તે સ્થાન – ગમ્યસ્થાન
(viii) અડધી ઉંમરે પહોંચેલું – આધેડ
In simple words: (i) ખીણ (ii) હિમાચ્છાદિત (iii) જડસુ (iv) વમળ (v) હિમનદી (vi) ભોમિયો (vii) ગમ્યસ્થાન (viii) આધેડ

Exam Tip: For each phrase, find the most appropriate single word that precisely conveys its meaning. Pay attention to specific details like 'natural ice' or 'flowing water'.

10. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખો

Question 1. નિર્મળ X
Answer: નિર્મળ X મલિન
In simple words: "નિર્મળ"નો વિરોધી શબ્દ "મલિન" છે.

Exam Tip: 'નિર્મળ' means pure, so its opposite is 'મલિન' (impure/dirty).

Question 2. સાંકડું X
Answer: સાંકડું X પહોળું
In simple words: "સાંકડું"નો વિરોધી શબ્દ "પહોળું" છે.

Exam Tip: 'સાંકડું' means narrow, so its opposite is 'પહોળું' (wide).

Question 3. તાજું X
Answer: તાજું X વાસી
In simple words: "તાજું"નો વિરોધી શબ્દ "વાસી" છે.

Exam Tip: 'તાજું' means fresh, so its opposite is 'વાસી' (stale).

Question 4. પ્રસન્ન X
Answer: પ્રસન્ન X ખિન્ના
In simple words: "પ્રસન્ન"નો વિરોધી શબ્દ "ખિન્ન" છે.

Exam Tip: 'પ્રસન્ન' means happy, so its opposite is 'ખિન્ન' (sad/dejected).

Question 5. અલૌકિક X
Answer: અલૌકિક X લૌકિક
In simple words: "અલૌકિક"નો વિરોધી શબ્દ "લૌકિક" છે.

Exam Tip: 'અલૌકિક' means otherworldly, so its opposite is 'લૌકિક' (worldly).

Question 6. ઇચ્છા X
Answer: ઇચ્છા X અનિચ્છા
In simple words: "ઇચ્છા"નો વિરોધી શબ્દ "અનિચ્છા" છે.

Exam Tip: 'ઇચ્છા' means desire, so its opposite is 'અનિચ્છા' (lack of desire/unwillingness).

Question 7. વિશાળ X
Answer: વિશાળ X સંકુચિત
In simple words: "વિશાળ"નો વિરોધી શબ્દ "સંકુચિત" છે.

Exam Tip: 'વિશાળ' means vast, so its opposite is 'સંકુચિત' (narrow/restricted).

Question 8. ભવ્ય X
Answer: ભવ્ય X સામાન્ય
In simple words: "ભવ્ય"નો વિરોધી શબ્દ "સામાન્ય" છે.

Exam Tip: 'ભવ્ય' means grand, so its opposite is 'સામાન્ય' (ordinary).

Question 9. તૃપ્તિ X
Answer: તૃપ્તિ X અતૃપ્તિ
In simple words: "તૃપ્તિ"નો વિરોધી શબ્દ "અતૃપ્તિ" છે.

Exam Tip: 'તૃપ્તિ' means satisfaction, so its opposite is 'અતૃપ્તિ' (dissatisfaction).

Question 10. શિખર X
Answer: શિખર X તળેટી
In simple words: "શિખર"નો વિરોધી શબ્દ "તળેટી" છે.

Exam Tip: 'શિખર' means peak, so its opposite is 'તળેટી' (foothills/base).

11. નીચેના શબ્દોના અર્થ આપોઃ

Question 1. હોશ –
Answer: હોશ – ભાન, ધગશ
In simple words: "હોશ" એટલે "ભાન" અથવા "ધગશ".

Exam Tip: Provide all relevant meanings if a word has multiple interpretations based on context.

Question 2. હાંજા –
Answer: હાંજા – હિંમત, સાજા
In simple words: "હાંજા" એટલે "હિંમત" અથવા "સ્વસ્થ".

Exam Tip: Some words may have different meanings depending on whether they are used literally or in idioms.

Question 3. ચિર –
Answer: ચિર – લાંબા વખતનું, વસ્ત્ર
In simple words: "ચિર" એટલે "લાંબા સમયનું" અથવા "વસ્ત્ર".

Exam Tip: Be aware of homonyms (words with the same spelling but different meanings and origins).

Question 4. આકરો –
Answer: આકરો – સખત, એક વનસ્પતિ
In simple words: "આકરો" એટલે "સખત" અથવા "એક પ્રકારની વનસ્પતિ".

Exam Tip: As with homonyms, provide all distinct meanings known for the word.

Question 5. મજૂર –
Answer: મજૂર – શ્રમજીવી, કબૂલ
In simple words: "મજૂર" એટલે "શ્રમ કરનાર" અથવા "મંજૂર કરવું".

Exam Tip: 'મજૂર' (laborer) and 'મંજૂર' (accepted/approved) are different but sound similar, here it seems to combine both concepts. Be careful to distinguish if the context suggests two different words or two meanings of the same word.

12. નીચેના તળપદા શબ્દોનાં શિષ્ટ રૂપ આપોઃ

Question 1. નકરો
Answer: નકરો – ફક્ત, માત્ર
In simple words: "નકરો"નું શિષ્ટ રૂપ "ફક્ત" અથવા "માત્ર" છે.

Exam Tip: Identify the standard Gujarati equivalent for colloquial terms.

Question 2. ખોભણ
Answer: ખોભણ – ગુફા
In simple words: "ખોભણ"નું શિષ્ટ રૂપ "ગુફા" છે.

Exam Tip: Convert the regional or informal word to its formal and commonly understood version.

Question 3. આકરો
Answer: આકરો – સખત
In simple words: "આકરો"નું શિષ્ટ રૂપ "સખત" છે.

Exam Tip: Choose the standard adjective that conveys the same meaning as the colloquial one.

Question 4. હાંજા
Answer: હાંજા – હિંમત
In simple words: "હાંજા"નું શિષ્ટ રૂપ "હિંમત" છે.

Exam Tip: Translate the colloquial expression to its standard noun form.

13. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ

Question 1. આઠ માઈલ તો કંઈ વિસાતમાં નહોતા.
Answer: આઠ – સંખ્યાવાચક
In simple words: "આઠ" એ વિશેષણ છે જે સંખ્યા દર્શાવે છે.

Exam Tip: Numerical adjectives (Sankhya Vachak Visheshan) specify a quantity.

Question 2. અમારા મજૂરો બહુ ભારથી લદાયેલા નહોતા.
Answer: અમારા – સાર્વનામિક
In simple words: "અમારા" એ વિશેષણ છે જે સર્વનામ પરથી બનેલું છે.

Exam Tip: Pronominal adjectives (Sarvanamik Visheshan) are pronouns used as adjectives.

Question 3. આ તાજા પડેલા હિમથી હું છેતરાયો.
Answer: તાજા – ગુણવાચક
In simple words: "તાજા" એ વિશેષણ છે જે બરફનો ગુણ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Qualitative adjectives (Gun Vachak Visheshan) describe a quality or characteristic.

Question 4. નાનકડી ટુકડી લઈને પહાડ ચઢવા લાગ્યો.
Answer: નાનકડી – ગુણવાચક
In simple words: "નાનકડી" એ વિશેષણ છે જે ટુકડીનો ગુણ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Adjectives of quality describe the size, shape, color, or other attributes of a noun.

Question 5. હું ભયાનક અને પહોળી ખોભણમાં લપસ્યો.
Answer: ભયાનક, પહોળી – ગુણવાચક
In simple words: "ભયાનક" અને "પહોળી" બંને વિશેષણ છે જે ખાડાનો ગુણ દર્શાવે છે.

Exam Tip: A sentence can have multiple adjectives, each describing a quality of the noun.

14. નીચેનાં વાક્યોમાંથી ક્રિયાવિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ

Question 1. તે પ્રતિ પ્રવાસ કદી એળે જતો નથી.
Answer: કદી – સમયવાચક
In simple words: "કદી" એ ક્રિયાવિશેષણ છે જે સમય દર્શાવે છે.

Exam Tip: Temporal adverbs (Samay Vachak Kriyavisheshan) indicate when an action occurs.

Question 2. જીવનની પળો ઝપાટાબંધ વહી જાય છે.
Answer: ઝપાટાબંધ – રીતિવાચક
In simple words: "ઝપાટાબંધ" એ ક્રિયાવિશેષણ છે જે ક્રિયાની રીત દર્શાવે છે.

Exam Tip: Adverbs of manner (Riti Vachak Kriyavisheshan) describe how an action is performed.

Question 3. છતાં આજે પણ કલાસ જઈ શક્યો નથી.
Answer: આજે – સમયવાચક
In simple words: "આજે" એ ક્રિયાવિશેષણ છે જે સમય દર્શાવે છે.

Exam Tip: Again, identify words that specify the time of the action.

Question 4. અજાણતાં પગ મુકાયો તો ગડડગપ ગયા.
Answer: ગડડગપ – રીતિવાચક
In simple words: "ગડડગપ" એ ક્રિયાવિશેષણ છે જે અચાનક પડવાની રીત દર્શાવે છે.

Exam Tip: Onomatopoeic words or descriptive terms indicating the manner of an action are adverbs of manner.

Question 5. સાવ નિરાશ થઈ અમે પાછા ફર્યા.
Answer: પાછા – સ્થાનવાચક
In simple words: "પાછા" એ ક્રિયાવિશેષણ છે જે ક્રિયાનું સ્થાન દર્શાવે છે.

Exam Tip: Adverbs of place (Sthan Vachak Kriyavisheshan) indicate where an action happens.

15. નીચેના શબ્દોના ધ્વનિઘટકો છૂટા પાડોઃ

Question 1. સ્ફૂર્તિ
Answer: \( સ્ફૂર્તિ = સ્ + ફ્ + ૂ + ર્ + ત્ + ઇ \)
In simple words: "સ્ફૂર્તિ" શબ્દને તેના અવાજના નાના ભાગોમાં (સ્, ફ્, ૂ, ર્, ત્, ઇ) વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

Exam Tip: Break down each syllable into its constituent consonants and vowels, ensuring correct short/long vowel forms.

Question 2. યાત્રા
Answer: \( યાત્રા = ય્ + આ + ત્ + ર્ + આ \)
In simple words: "યાત્રા" શબ્દને તેના અવાજના નાના ભાગોમાં (ય્, આ, ત્, ર્, આ) વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

Exam Tip: Remember that conjunct consonants (like 'ત્ર') are made of two or more consonants and a vowel.

Question 3. પુષ્પો
Answer: \( પુષ્પો = પ્ + ઉ + ષ્ + પ્ + ઓ \)
In simple words: "પુષ્પો" શબ્દને તેના અવાજના નાના ભાગોમાં (પ્, ઉ, ષ્, પ્, ઓ) વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

Exam Tip: Identify the correct vowel attached to each consonant, and ensure all consonants in conjuncts are listed.

Question 4. મુકુટ
Answer: \( મુકુટ = મ્ + ઉ + ક્ + ઉ + ટ્ + અ \)
In simple words: "મુકુટ" શબ્દને તેના અવાજના નાના ભાગોમાં (મ્, ઉ, ક્, ઉ, ટ્, અ) વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

Exam Tip: An inherent 'અ' sound is present at the end of many Gujarati words when no other vowel is explicitly indicated.

18. નીચેનાં જોડકાં યોગ્ય રીતે જોડોઃ

Question 1. જોડકાં જોડો:
(અ) કર્તરિરચના
(બ) કર્મણિરચના
Answer:
(અ) કર્તરિરચના – હું એ દિવસોનાં સ્વપ્નાં જોઉં છું.
(બ) કર્મણિરચના – અમારાથી એ પહાડ ઓળંગવાનો નિર્ણય કરાયો.
In simple words: કર્તરિરચનામાં કર્તા પ્રધાન હોય છે (હું સ્વપ્નાં જોઉં છું), જ્યારે કર્મણિરચનામાં કર્મ પ્રધાન હોય છે (અમારાથી પહાડ ઓળંગવાનો નિર્ણય કરાયો).

Exam Tip: Kartari Rachna (Active Voice) emphasizes the doer of the action, while Karmani Rachna (Passive Voice) emphasizes the action itself or the object.

Question 2. જોડકાં જોડો:
(અ) કર્તરિરચના
(બ) કર્મણિરચના
Answer:
(અ) કર્તરિરચના – હું લદાખને રસ્તે ચડ્યો.
(બ) કર્મણિરચના – અનુભવ ન હોવાને લીધે અમારાથી એ ઓળંગવાનો નિર્ણય લેવાયો.
In simple words: કર્તરિરચનામાં કાર્ય કરનાર (હું) પ્રધાન છે, જ્યારે કર્મણિરચનામાં કાર્ય અથવા કર્મ પ્રધાન છે (અમારાથી નિર્ણય લેવાયો).

Exam Tip: Identify the subject performing the action for active voice, and the 'by whom' construction for passive voice.

Question 3. જોડકાં જોડો:
(અ) પ્રેરકરચના
(બ) ભાવેરચના
Answer:
(અ) પ્રેરકરચના – જડસાની જેમ અમારાથી ચડવું ચાલુ રખાયું.
(બ) ભાવેરચના – મારાથી પગ મુકાયો.
In simple words: પ્રેરકરચનામાં કોઈ અન્ય દ્વારા કાર્ય કરાવવામાં આવે છે (ચડવું ચાલુ રખાયું), જ્યારે ભાવેરચનામાં ભાવ પ્રધાન હોય છે (પગ મુકાયો).

Exam Tip: Prerak Rachna (Causative Voice) indicates that the subject causes another to perform an action. Bhave Rachna (Impersonal/Emotive Voice) focuses on the emotion or state, often with an intransitive verb and the 'થી' (by) construction.

Question 11. નીચેના શબ્દોના અર્થ આપોઃ
1. હોશ – હોંશ
2. હાંજા – હાજા
3. ચિર – ચીર
4. આકરો – આકડો
5. મજૂર – મંજૂર
Answer:
1. The meaning of ‘હોશ’ is ‘ભાન’. The word ‘હોંશ’ means ‘ધગશ’.
2. The meaning of ‘હાંજા’ is ‘હિંમત’. The word ‘હાજા’ means ‘સાજા’.
3. The meaning of ‘ચિર’ is ‘લાંબા વખતનું’. The word ‘ચીર’ means ‘વસ્ત્ર’.
4. The meaning of ‘આકરો’ is ‘સખત’. The word ‘આકડો’ means ‘એક વનસ્પતિ’.
5. The meaning of ‘મજૂર’ is ‘શ્રમજીવી’. The word ‘મંજૂર’ means ‘કબૂલ’.
In simple words: This question asks for the true meanings of certain words. Some words might sound similar or look alike, but their meanings are different. It’s important to give the correct meaning for each word, considering any other similar-sounding words that might be confused.

Exam Tip: When providing meanings for words, pay close attention to subtle differences in spelling or pronunciation that can change the entire meaning of the word. Always give the most direct and common meaning.

Question 12. નીચેના તળપદા શબ્દોનાં શિષ્ટ રૂપ આપોઃ
1. નકરો
2. ખોભણ
3. આકરો
4. હાંજા
Answer:
1. The formal form of ‘નકરો’ is ‘ફક્ત’ or ‘માત્ર’.
2. The formal form of ‘ખોભણ’ is ‘ગુફા’.
3. The formal form of ‘આકરો’ is ‘સખત’.
4. The formal form of ‘હાંજા’ is ‘હિંમત’.
In simple words: This asks to change common, local words into more proper or standard Gujarati words. You need to know the official equivalent for each informal term.

Exam Tip: Understand the regional variations of words and their standard counterparts. Practice converting colloquial terms to their formal equivalents for a better grasp of vocabulary.

Question 13. નીચેનાં વાક્યોમાંથી વિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ
1. આઠ માઈલ તો કંઈ વિસાતમાં નહોતા.
2. અમારા મજૂરો બહુ ભારથી લદાયેલા નહોતા.
3. આ તાજા પડેલા હિમથી હું છેતરાયો.
4. નાનકડી ટુકડી લઈને પહાડ ચઢવા લાગ્યો.
5. હું ભયાનક અને પહોળી ખોભણમાં લપસ્યો.
Answer:
1. ‘આઠ’ is a ‘સંખ્યાવાચક’ (numerical) adjective.
2. ‘અમારા’ is a ‘સાર્વનામિક’ (pronominal) adjective.
3. ‘તાજા’ is a ‘ગુણવાચક’ (qualitative) adjective.
4. ‘નાનકડી’ is a ‘ગુણવાચક’ (qualitative) adjective.
5. ‘ભયાનક’ and ‘પહોળી’ are both ‘ગુણવાચક’ (qualitative) adjectives.
In simple words: This task asks you to find words that describe nouns (adjectives) in each sentence and then tell what kind of adjective they are (like number, quality, or pronoun-based).

Exam Tip: To identify adjectives, look for words that describe a noun or pronoun. Then, classify them based on whether they indicate quantity, quality, or are derived from pronouns.

Question 14. નીચેનાં વાક્યોમાંથી ક્રિયાવિશેષણ શોધીને તેનો પ્રકાર લખોઃ
1. તે પ્રતિ પ્રવાસ કદી એળે જતો નથી.
2. જીવનની પળો ઝપાટાબંધ વહી જાય છે.
3. છતાં આજે પણ કલાસ જઈ શક્યો નથી.
4. અજાણતાં પગ મુકાયો તો ગડડગપ ગયા.
5. સાવ નિરાશ થઈ અમે પાછા ફર્યા.
Answer:
1. ‘કદી’ is a ‘સમયવાચક’ (time) adverb.
2. ‘ઝપાટાબંધ’ is a ‘રીતિવાચક’ (manner) adverb.
3. ‘આજે’ is a ‘સમયવાચક’ (time) adverb.
4. ‘ગડડગપ’ is a ‘રીતિવાચક’ (manner) adverb.
5. ‘પાછા’ is a ‘સ્થાનવાચક’ (place) adverb.
In simple words: This task requires you to find words that describe verbs (adverbs) in each sentence and then identify what kind of adverb they are, such as indicating time, manner, or place.

Exam Tip: Adverbs modify verbs, adjectives, or other adverbs. To find them, ask how, when, where, or to what extent the action is performed. Then, categorize them correctly.

Question 15. નીચેના શબ્દોના ધ્વનિઘટકો છૂટા પાડોઃ
1. સ્ફૂર્તિ
2. યાત્રા
3. પુષ્પો
4. મુકુટ
Answer:
1. સ્ફૂર્તિ – સ્ + ફ્ + ઊ + ર્ + ત્ + ઇ
2. યાત્રા – ય્ + આ + ત્ + ર્ + આ
3. પુષ્પો – પ્ + ઉ + ષ્ + પ્ + ઓ
4. મુકુટ – મ્ + ઉ + ક્ + ઉ + ટ્
In simple words: This question asks you to break down each given word into its basic sounds or phonemes. You need to show all the individual consonant and vowel sounds that make up the word.

Exam Tip: When separating phonemes, remember to identify both consonants and vowels. Consonants often have a schwa sound unless followed by a vowel. Practice breaking down words slowly to ensure all sounds are captured.

Question 16. નીચેનાં જોડકાં યોગ્ય રીતે જોડોઃ

प्रश्न 1.

Exam Tip: Carefully read each sentence and identify its subject-verb relationship to determine if it's in active voice (કર્તરિરચના) where the subject performs the action, or passive voice (કર્મણિરચના) where the subject receives the action.

प्रश्न 2.

Exam Tip: Distinguish between active (કર્તરિરચના) and passive (કર્મણિરચના) voice by identifying if the subject of the sentence is the doer of the action or the receiver of the action. Passive voice often uses auxiliary verbs and a past participle.

प्रश्न 3.

Exam Tip: Identify causative sentences (પ્રેરકરચના) by looking for verbs that indicate causing an action, and impersonal constructions (ભાવેરચના) where the sentence expresses a state or feeling, often using an inanimate subject or an implied agent.