GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 15 તે બેસે અહીં

સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નો સાથે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (V) નિશાની કરો.

Question 1. ‘સૂર્ય તપતો હોય એનો મધ્યમાં'નો અર્થ.
(a) વૈશાખ મહિનાનો સૂર્ય
(b) લાલ ધગધગતો ગોળો
(c) પ્રગતિની ટોચે હોવું
(d) સૂર્ય અને ચન્દ્રની મધ્યમાં
Answer: (c) પ્રગતિની ટોચે હોવું
In simple words: 'સૂર્ય તપતો હોય એનો મધ્યમાં'નો અર્થ એ છે કે વ્યક્તિ પ્રગતિની ટોચ પર છે, ખૂબ સફળ છે.

Exam Tip: For figurative language, always connect the meaning back to the core concept being represented, such as success or humility in this context.

Question 2. કવિ કઈ રીતે આપેલ દાનને ઉત્તમ માને છે ?
(a) ગુપ્ત રીતે દાન આપ્યું હોય
(b) હાથથી દાન આપ્યું હોય
(c) દાનની ખૂબ જ જાહેરાત કરી હોય
(d) દાન આપ્યું જ ન હોય
Answer: (a) ગુપ્ત રીતે દાન આપ્યું હોય
In simple words: કવિ માને છે કે જો દાન છૂપી રીતે અપાય તો તે સૌથી સારું દાન ગણાય છે.

Exam Tip: Remember key themes like humility and selfless giving when answering questions about the poem's message.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. માણસની નમ્રતા કવિએ કઈ પંક્તિ દ્વારા દર્શાવી છે ?
Answer: કવિએ મનુષ્યની નમ્રતા 'સૂર્ય તપતો હોય એનો મધ્યમાં ને તે છતાં, કોઈનાં ચરણોમાં ઝૂક્યું હોય, તે બેસે અહીં' - આ પંક્તિથી બતાવી છે. તેનો અર્થ છે કે કોઈ વ્યક્તિ ભલે ઊંચા સ્થાન પર હોય, પણ તે કોઈને નમીને તેના પગે લાગવા તૈયાર હોય, તેવું વ્યક્તિ સભામાં બેસી શકે છે.
In simple words: કવિ કહે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ ખૂબ સફળ હોય છતાં પણ બીજા સામે નમ્રતા બતાવે અને તેમના ચરણ સ્પર્શ કરે, તો તે જ સાચી નમ્રતા છે.

Exam Tip: When explaining poetic lines, always state the line first, then provide its meaning clearly and simply.

Question 2. કવિએ સભામાં બેસવા માટેની લાયકાત કઈ ગણાવી છે?
Answer: જે વ્યક્તિ સભામાં બેસેલી હોય અને પોતે જ પોતાની જાતને પૂછી લે કે શું તેને આ સભામાં બેસવા યોગ્યતા છે? અને જો તેને લાગે કે નથી, તો તે તરત જ સભામાંથી ઊઠીને જતી રહે. આવી વ્યક્તિની જ સભામાં બેસવા માટેની યોગ્યતા કવિએ ગણાવી છે.
In simple words: કવિ કહે છે કે સભામાં બેસવાની લાયકાત એ છે કે વ્યક્તિ પોતાની જાતને પૂછે કે શું તે આ સભામાં બેસવા લાયક છે. જો તેને લાગે કે તે લાયક નથી, તો તરત જ સભા છોડી દેવી જોઈએ.

Exam Tip: Focus on the themes of self-assessment and integrity as described by the poet when discussing qualifications.

3. નીચેના પ્રશ્નોના અ-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. બીજાના દુઃખે દુઃખી થવાની સંવેદનાને કવિ શું કહીને સમજાવે છે ?
Answer: કવિ સમજાવે છે કે બીજાના દુઃખથી દુઃખી થવું એ એક સંવેદનશીલ વ્યક્તિનો ગુણ છે. જો કોઈ દુ:ખી હોય કે રડતું હોય, તો તેના આંસુ લૂછવા જોઈએ અને તેના દુ:ખમાં ભાગીદાર બનવું જોઈએ. પોતાની છાતીમાં પણ તેવા માણસને જોઈને પીડા થવી જોઈએ. કવિ કહે છે કે આંસુ લૂછો અને છાતીમાં દર્દ અનુભવો; તો જ તમે ખરા અને સારા મનુષ્ય છો અને સભામાં બેસી શકો છો.
In simple words: કવિ કહે છે કે બીજાના દુઃખમાં ભાગ લેવો, તેમના આંસુ લૂછવા અને તેમના દુઃખને પોતાના હૃદયમાં અનુભવવું એ જ સાચી સંવેદના છે.

Exam Tip: Emphasize empathy and shared suffering as core components of human connection, as depicted in the poem.

Question 2. દાનનો મહિમા કવિ કયા ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવે છે ?
Answer: કવિ દાનનો મહિમા સમજાવવા એક ઉદાહરણ આપે છે. તે કહે છે કે નાના જીવજંતુઓ માટે સવારે વહેલા ખાંડ કે લોટ દ્વારા કીડિયારું પૂરવાનો ઘણો મોટો મહિમા છે. આ કાર્ય સવારે વહેલું કરવું જોઈએ જેથી કોઈને ખબર ન પડે. આપણે એવી રીતે દાન કરવું જોઈએ કે આપણા બીજા હાથને - ડાબા હાથને - પણ તેની જાણ ન થાય. દાન હંમેશા જમણા હાથે થવું જોઈએ; તેથી ડાબા હાથને ખબર ન પડવી જોઈએ. આવી રીતે ગુપ્તદાન કરવું જોઈએ, ધનની જાહેરાત ન થવી જોઈએ.
In simple words: કવિ કીડિયારું પૂરવાના ઉદાહરણ દ્વારા દાનનો મહિમા સમજાવે છે. તે કહે છે કે દાન હંમેશા ગુપ્ત રીતે થવું જોઈએ, જેથી કોઈને તેની જાણ ન થાય.

Exam Tip: Highlight the importance of selfless giving and the modesty associated with true charity, as illustrated by the act of feeding ants discreetly.

4. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો.

Question 1. માણસની સભાપાત્રતાની યોગ્યતા ગઝલને આધારે સમજાવો.
Answer: જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કોઈ સભામાં બેસે, ત્યારે તેણે પોતાની જાતને પૂછવું જોઈએ કે આ સાહિત્યની સભા, સંગીતની સભા, ગઝલની સભા કે અન્ય કોઈ વિષયની સભા છે? તેણે પોતાની જાતને આ સભામાં બેસવા માટે પોતાની યોગ્યતા છે કે નહિ, તે પૂછવું જોઈએ. જો તેને એમ લાગે કે ના, આ સભામાં બેસવા માટે મારી યોગ્યતા નથી, તો તેણે તરત જ આ સભા છોડી દેવાની તૈયારી બતાવવી જોઈએ. આવી રીતે પોતાની જાતે જ યોગ્યતા નક્કી કરે, તેને જ સભામાં બેસવાનો અધિકાર મળે છે. કવિએ આ ગઝલમાં આ વાત ખૂબ જ સ્પષ્ટ રીતે બતાવી છે.
In simple words: કવિ કહે છે કે વ્યક્તિએ કોઈ પણ સભામાં બેસતા પહેલા પોતાની યોગ્યતા જાતે તપાસવી જોઈએ. જો તે યોગ્ય ન હોય તો સભા છોડી દેવાની તત્પરતા બતાવવી જોઈએ.

Exam Tip: When explaining the 'worthiness for assembly', focus on the internal reflection and honest self-assessment as described by the poet.

Question 2. અંતિમ બે શેરને આધારે આત્મનિરીક્ષણ અને પ્રામાણિકતા સમજાવો.
Answer: પહેલી વાત એ છે કે કોઈ વ્યક્તિ સભામાં બેઠી હોય અને પોતાની જાતને ઈમાનદારીથી પૂછે કે આ સભામાં બેસવા માટે તેની યોગ્યતા છે કે નહિ? જો તેની યોગ્યતા હોય તો જ તેણે આ સભામાં બેસવું જોઈએ. આ તેની ઈમાનદારી થઈ. બીજું, સભામાં બેઠા પછી, ફરીથી પોતાની જાતને પૂછે કે આ સભામાં બેસવા માટે તેની યોગ્યતા છે કે નહિ? અને જો તેને એમ લાગે કે આ સભામાં બેસવા માટે તેની યોગ્યતા નથી; તો તરત જ બીજી ક્ષણે ત્યાંથી ઊભા થઈને સભા છોડીને જવાની તેની તત્પરતા હોવી જોઈએ. આ જ તેનું આત્મનિરીક્ષણ કહેવાય.
In simple words: કવિ કહે છે કે વ્યક્તિએ સતત પોતાની જાતનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ અને પ્રામાણિકપણે નક્કી કરવું જોઈએ કે તે કોઈ સભામાં બેસવા લાયક છે કે નહીં. જો લાયકાત ન હોય, તો તરત જ સભા છોડી દેવી એ આત્મનિરીક્ષણ અને પ્રામાણિકતા બતાવે છે.

Exam Tip: Highlight the constant process of self-evaluation and the courage to act on one's honest assessment as central to self-reflection and integrity.

સ્વાધ્યાય

નીચેના પ્રશ્નોમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી જવાબ લખો :

Question 1. કોઈનું શું લૂછવાનું હોય છે ?
(A) માથું
(B) ગાલ
(C) ધૂળ
(D) આંસુ
Answer: (D) આંસુ
In simple words: દુઃખી વ્યક્તિના આંસુ લૂછીને તેમને આશ્વાસન આપવું જોઈએ.

Exam Tip: Identify the direct action described in the poem related to comforting others.

Question 2. કોઈને ક્યાં દુ:ખ થવું જોઈએ ?
(A) આંખમાં
(B) માથા પર
(C) છાતીમાં
(D) પગમાં
Answer: (C) છાતીમાં
In simple words: બીજાનું દુઃખ જોઈને આપણા હૃદયમાં પીડા થવી જોઈએ.

Exam Tip: The poem emphasizes feeling others' pain deeply, which is metaphorically represented as pain in the chest.

Question 3. કોઈનું મધ્યમાં શું તપતું હોય છે ?
(A) સૂર્ય
(B) ચન્દ્ર
(C) તારા
(D) ભાગ્ય
Answer: (A) સૂર્ય
In simple words: જો કોઈ વ્યક્તિ સફળતાની ટોચ પર હોય, તો તેનો સૂર્ય મધ્યાહ્નમાં તપતો કહેવાય.

Exam Tip: Understand the metaphorical use of 'sun' to represent a person's period of peak success or influence.

Question 4. અધિકારીએ ક્યાં ઝૂકવાનું છે ?
(A) મંદિરમાં
(B) કોઈના ચરણમાં
(C) ઝાડ પાસે
(D) પત્ની પાસે
Answer: (B) કોઈના ચરણમાં
In simple words: કવિ કહે છે કે મોટા અધિકારીએ પણ નમ્ર બનીને કોઈના ચરણોમાં ઝૂકવું જોઈએ.

Exam Tip: The poem promotes humility, even for those in positions of authority; bowing to someone's feet symbolizes deep respect and humility.

Question 5. દાનની જાણ બીજા કોને ન થવી જોઈએ ?
(A) પાડોશીને
(B) દુશ્મનને
(C) દેશને
(D) હાથને
Answer: (D) હાથને
In simple words: કવિના મતે, દાન એટલું ગુપ્ત હોવું જોઈએ કે એક હાથથી અપાયેલા દાનની બીજા હાથને પણ ખબર ન પડે.

Exam Tip: This refers to the idiom "what your right hand is doing, your left hand should not know," emphasizing complete secrecy in charitable acts.

Question 6. કોઈએ શું પૂરવાનું હોય છે ?
(A) માંગ
(B) ઝોળી
(C) કીડિયારું
(D) દરે
Answer: (C) કીડિયારું
In simple words: કવિ નાના જીવોને મદદ કરવા માટે કીડિયારું પૂરવાની વાત કરે છે.

Exam Tip: This act symbolizes compassion and generosity towards all living beings, no matter how small.

Question 7. પોતાને શેના વિશે પૂછવાનું છે ?
(A) સંપત્તિ
(B) લાયકાત
(C) પ્રેમ
(D) સ્વચ્છતા
Answer: (B) લાયકાત
In simple words: વ્યક્તિએ પોતાની જાતને હંમેશા તેની યોગ્યતા અથવા લાયકાત વિશે પૂછતા રહેવું જોઈએ.

Exam Tip: The poem stresses self-reflection and honest evaluation of one's own merit for any position or gathering.

Question 8. ક્યાંથી ઊઠી જવાનું છે ?
(A) કજિયામાંથી
(B) પલંગમાંથી
(C) સભામાંથી
(D) મંદિરમાંથી
Answer: (C) સભામાંથી
In simple words: જો વ્યક્તિને પોતાની લાયકાત પર શંકા હોય, તો તેને સભામાંથી તરત જ ઊઠી જવું જોઈએ.

Exam Tip: This action demonstrates integrity and a humble recognition of one's own perceived unworthiness, as taught by the poet.

Question 9. ‘તે બેસે અહીં' ગઝલના કવિ કોણ છે ?
(A) નેહલ પરમાર
(B) પાતળી પરમાર
(C) સ્નેહી પરમાર
(D) વિદેશી પરમાર
Answer: (C) સ્નેહી પરમાર
In simple words: ‘તે બેસે અહીં' નામની ગઝલ સ્નેહી પરમાર દ્વારા લખાઈ છે.

Exam Tip: Always remember the author's name for each literary work you study.

Question 10. ‘તે બેસે અહીં' કાવ્ય સાહિત્યના કયા પ્રકારમાં આવે ?
(A) ગીત
(B) ઊર્મિગીત
(C) અછાંદસ
(D) ગઝલ
Answer: (D) ગઝલ
In simple words: ‘તે બેસે અહીં' એ સાહિત્યના ગઝલ પ્રકારનું કાવ્ય છે.

Exam Tip: Knowing the genre of a literary piece helps in understanding its structure and underlying themes.

નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. આપણે કોઈના શું લૂછવાનાં હોય છે ?
Answer: આપણે કોઈનાં આંસુ લૂછવાનાં હોય છે.
In simple words: આપણે દુઃખી લોકોના આંસુ લૂછીને તેમને સાંત્વના આપવી જોઈએ.

Exam Tip: This is a direct reference to the poem's theme of empathy; state the answer clearly and concisely.

Question 2. કોઈને ક્યાં દુ:ખ થવું જોઈએ ?
Answer: કોઈને છાતીમાં દુઃખ થવું જોઈએ.
In simple words: બીજાના દુઃખથી આપણા હૃદયમાં પીડા થવી જોઈએ.

Exam Tip: The poem uses 'chest' to symbolize a deep, heartfelt empathy; ensure you mention this feeling.

Question 3. કોઈનો શો મધ્યાહુને તપતો હોય છે ?
Answer: કોઈનો સૂર્ય મધ્યાહ્ને તપતો હોય છે.
In simple words: જે વ્યક્તિ ખૂબ સફળ હોય, તેનો સૂર્ય મધ્યાહ્ને તપતો કહેવાય છે.

Exam Tip: Recall the metaphorical meaning of 'sun at noon' as representing peak success or influence.

Question 4. આપણે દાન કેવી રીતે આપવાનું છે ?
Answer: આપણે એવી રીતે ધન આપવાનું છે કે બીજા હાથને તેની જાણ પણ ન થાય.
In simple words: આપણે દાન ગુપ્ત રીતે આપવું જોઈએ, જેથી કોઈને તેની ખબર ન પડે.

Exam Tip: Emphasize the importance of anonymous giving as a sign of true generosity, according to the poem.

Question 5. મોટા અધિકારીએ ક્યાં ઝૂકવાનું છે ?
Answer: મોટા અધિકારીએ કોઈના ચરણોમાં ઝૂકવાનું છે.
In simple words: ઊંચા પદ પર રહેલા વ્યક્તિએ પણ નમ્રતા બતાવીને બીજાના ચરણોમાં ઝૂકવું જોઈએ.

Exam Tip: This question highlights the poem's call for humility and respect, regardless of one's status.

Question 6. આપણો શું પૂરવાનું છે ?
Answer: આપણે કીડિયારું પૂરવાનું છે.
In simple words: આપણે નાના જીવો માટે કીડિયારું પૂરવું જોઈએ.

Exam Tip: This specific act of kindness represents general compassion towards all creatures.

Question 7. પોતાની જાતને શું પૂછવાનું છે ?
Answer: પોતાની જાતને પોતાની યોગ્યતા કે લાયકાત વિશે પૂછવાનું છે.
In simple words: વ્યક્તિએ હંમેશા પોતાની જાતને પોતાની યોગ્યતા અને ક્ષમતા વિશે પૂછતા રહેવું જોઈએ.

Exam Tip: The poem encourages constant self-assessment and humility regarding one's own merits.

Question 8. જે પોતાની યોગ્યતા ન હોય તો ક્યાંથી ઊઠી જવાનું છે ?
Answer: જો પોતાની યોગ્યતા ન હોય તો સભામાંથી ઊઠી જવાનું છે.
In simple words: જો વ્યક્તિને લાગે કે તે કોઈ જગ્યાએ લાયક નથી, તો તેણે તરત જ તે સ્થળ છોડી દેવું જોઈએ.

Exam Tip: This emphasizes integrity and the courage to withdraw when one feels unworthy, as per the poem's message.

Question 9. ‘તે બેસે અહીં’ ગઝલના કવિ કોણ છે ?
Answer: ‘તે બેસે અહીં' ગઝલના કવિ સ્નેહી પરમાર છે.
In simple words: આ ગઝલ સ્નેહી પરમાર દ્વારા રચવામાં આવી છે.

Exam Tip: Always recall the author's name for literary works, as this is a fundamental piece of information.

Question 10. ‘તે બેસે અહીં’ કાવ્ય સાહિત્યના કયા પ્રકારમાં આવે ?
Answer: ‘તે બેસે અહીં’ સાહિત્યના ગઝલ પ્રકારમાં આવે.
In simple words: ‘તે બેસે અહીં’ કાવ્ય ગઝલ સ્વરૂપમાં લખાયેલું છે.

Exam Tip: Knowing the genre of a literary piece helps in understanding its style and thematic conventions.

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર સૂચના પ્રમાણે આપો :

નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો આપો :

• સૂર્ય – ભાસ્કર, રવિ, આદિત્ય
• હાથ – હસ્ત, કર, પાણિ
• ક્ષણ – પળ, ઘડી
• કીડિયારું – કીડીના દર પાસે ખાંડ કે લોટ મૂકવો
• લૂછવું – સાફ કરવું
• ચરણ – પગ, પાદ
• મહિમા – ગૌરવ
• દુખવું – દુ:ખ થવું
• સજાગ – જાગૃત

નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખો :

• લાયક \( \times \) ગેરલાયક, નાલાયક
• ઊઠવું \( \times \) બેસવું
• દુખ \( \times \) સુખ
• તપવું \( \times \) શાંત, ઠંડું
• સૂર્ય \( \times \) ચંદ્ર

નીચેના રૂઢિપ્રયોગના અર્થ આપી વાક્યપ્રયોગ કરો:

• આંસુ લૂછવું – અર્થ : દુઃખ દૂર કરવું.
  વા. પ્ર. – સૌ કોઈ મનુષ્ય બીજાં દુઃખીનાં આંસુ લૂછવાં જોઈએ.
• સૂર્ય તપવો. અર્થ : પ્રગતિના શિખર પર હોવું.
  વા. પ્ર. – નરેન્દ્ર મોદીનો અત્યારે સૂર્ય તપે છે.
• છાતીમાં દુ:ખવું. અર્થ : દુ:ખ થવું.
  વા. પ્ર. – દુઃખી માણસને જોઈને આપણી છાતીમાં દુ:ખવું જોઈએ.
• હેયે ટાઢક વળવી. અર્થ : મનમાં નિરાંત થવી.
  વા પ્ર. – દીકરીને સાસરે સુખી જઈને માતાને હૈયે ટાઢક વળે છે.
• હાથ ધોઈ નાખવા, અર્ધ : આશા મૂકી દેવી.
  વા. પ્ર. – ગંભીર માંદગી જોઈ ડૉક્ટર હાથ ધોઈ નાખે છે.

નીચેના વાક્યોમાંથી વિશેષણ તારવી તેનો પ્રકાર જણાવો.

Question 1. પછી આવે મારું નાનું ગામ.
Answer: મારું – સાર્વનામિક; નાનું – ગુણવાચક
In simple words: 'મારું' શબ્દ સર્વનામ પરથી વિશેષણ બને છે, અને 'નાનું' શબ્દ ગામના ગુણ વિશે જણાવે છે.

Exam Tip: Identify descriptive words (adjectives) and determine whether they modify by quality (ગુણવાચક) or by reference to a pronoun (સાર્વનામિક).

Question 2. બે-ત્રણ નાના-મોટા ટીંબા છે.
Answer: બે-ત્રણ – સંખ્યાવાચક, નાના-મોટા – ગુણવાચક.
In simple words: 'બે-ત્રણ' ટીંબાની સંખ્યા બતાવે છે, જ્યારે 'નાના-મોટા' ટીંબાની વિશેષતા એટલે કે ગુણ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Distinguish between adjectives that quantify (સંખ્યાવાચક) and those that describe qualities (ગુણવાચક).

Question 3. એથી અદકો વિષાદ રમજુ મીરના હૃદય પર છવાયો હતો.
Answer: અદકો – માત્રાસૂચક
In simple words: 'અદકો' શબ્દ વિષાદની માત્રા એટલે કે પ્રમાણ દર્શાવે છે.

Exam Tip: Understand that માત્રાસૂચક વિશેષણ indicates the quantity or degree of a noun.

Question 4. એ પહાડો વચ્ચેના વાંકાચૂકા સાંકડા માર્ગમાંથી લાંબી લાંબી વણઝાર આવી રહી છે.
Answer: વાંકાચૂકા – ગુણવાચક, સાંકડા – ગુણવાચક, લાંબી લાંબી – ગુણવાચક.
In simple words: આ વાક્યમાં 'વાંકાચૂકા', 'સાંકડા' અને 'લાંબી લાંબી' જેવા શબ્દો માર્ગ અને વણઝારના ગુણધર્મો દર્શાવે છે.

Exam Tip: Multiple descriptive words can function as ગુણવાચક વિશેષણ by detailing the characteristics of nouns.

તે બેસે અહીં Summary In Gujarati

તે બેસે અહીં કાવ્ય-પરિચય :

લેખક પરિચય :

સ્નેહી હરિભાઈ પરમારનું જન્મસ્થળ અમરેલી જિલ્લાનું સનાળિયા ગામ છે. તેઓ બગસરાની મેધાણી હાઈસ્કૂલમાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવે છે. તેમની સરળ, બોલચાલની ભાષામાં લખાયેલી ગઝલો ખૂબ જ લોકપ્રિય બની છે. “પીડા પયંત’, ‘યદો તંદા ગઝલ’ તેમના મુખ્ય ગઝલ સંગ્રહો છે.

કાવ્યનો સારાંશ :

કવિએ આ ગઝલમાં સભામાં, એટલે કે માનભર્યા સ્થળમાં, બેસવાની યોગ્યતા શામાંથી મળે છે તેનું સુંદર વર્ણન કર્યું છે. બીજાને માટે સંવેદના, મોટા સ્થાન ઉપર પહોંચીએ ત્યારે પણ પોતાની યોગ્યતા વિશે સજાગ થઈ જાતને પૂછવું અને યોગ્યતા ન લાગે તો સભામાંથી ઊઠી જવું. આવા નિખાલસ ચિત્રો કવિએ અલગ અલગ શેરમાં રજૂ કર્યા છે. આ રીતે મનુષ્યના મહિમાનો -આધાર વર્ણવ્યો છે. પ્રશ્નો અને તેના ઉત્તર દ્વારા કવિએ જાણે જાત-તપાસ રજૂ કરી છે. દરેક મનુષ્ય જાતને પૂછવા જેવા આ પ્રશ્નો છે એમ પણ સૂચવાય છે.

નીચેની કાવ્યપંક્તિનો અર્થ આપો :

Question. કોઈનું પણ તે બેસે અહીં.
Answer: જે કોઈ વ્યક્તિએ બીજાને દુ:ખી જોઈને, રોતાં જોઈને એમનાં આંસુ લૂછવાં હોય, તે અહીં બેસી શકે છે. સાથે સાથે એમને દુ:ખી જોઈને પોતે પણ પોતાની છાતીમાં દુ:ખનો અનુભવ કર્યો હોય, તે પણ અહીં બેસે.
In simple words: કવિ કહે છે કે જે વ્યક્તિ બીજાનું દુઃખ જોઈને તેમના આંસુ લૂછે અને તેમના દુઃખને પોતાના હૃદયમાં અનુભવે, તે જ આદરણીય સ્થાન પર બેસવા લાયક છે.

Exam Tip: Focus on empathy and shared sorrow as the main qualities described in this poetic line.

Question. સૂર્ય તપતો હોય તે બેસે અહીં.
Answer: જે માણસની ધંધામાં કે નોકરીમાં ઉન્નતિ થતી હોય, તેનો સૂર્ય મધ્યાહ્ને તપતો હોય અને છતાં તેવી વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિના ચરણમાં મૂકીને, નમ્રતાથી પ્રણામ કરતી હોય તેવી વ્યક્તિ પણ અહીં બેસી શકે છે.
In simple words: જે વ્યક્તિ ખૂબ સફળ અને પ્રગતિશીલ હોય, પણ તેમ છતાં નમ્ર બનીને બીજાનો આદર કરે, તે જ આ સ્થાન પર બેસી શકે છે.

Exam Tip: Emphasize the virtue of humility, even when at the peak of success, as a key quality for respect.

Question. હાથ પોતાનો બેસે અહીં.
Answer: જે વ્યક્તિ કોઈને ગુપ્ત રીતે દાન કરતી હોય, પોતાના બીજા હાથને પણ ખબર ન પડે એમ દાન આપતી હોય અને કીડિયારું પૂર્યું હોય એ પણ અહીં બેસે. નાનાં જંતુને પણ ખોરાક આપે છે, એવી દાની અને દયાળુ વ્યક્તિ અહીં બેસી શકે છે.
In simple words: જે વ્યક્તિ છૂપી રીતે દાન આપે, જેથી બીજા હાથને પણ તેની જાણ ન થાય, અને જે નાના જીવો પ્રત્યે દયાભાવ રાખે, તે અહીં બેસવા યોગ્ય છે.

Exam Tip: Highlight the importance of selfless and secret charity, along with compassion for all living beings.

Question. એટલો લાયક .... તે બેસે અહીં.
Answer: જે વ્યક્તિ કોઈ સભામાં કે ઉચ્ચ આસને બેઠી હોય અને જાતે પૂછે કે આ પદ કે હોદ્દા માટે તેની લાયકાત છે કે નહિ? તે પણ આ જગ્યાએ બેસી શકે છે.
In simple words: જે વ્યક્તિ કોઈ ઉચ્ચ સ્થાન પર બેઠી હોય અને પોતાની જાતને પૂછે કે શું તે આ પદ માટે લાયક છે, તો તે જ અહીં બેસવા યોગ્ય ગણાય.

Exam Tip: This line stresses the need for constant self-reflection and an honest assessment of one's own capabilities and worthiness.

Question. જે ક્ષણે ................. તે બેસે અહીં.
Answer: કોઈ પણ સભામાં કે ઉચ્ચ આસને જે બેઠા હોય અને પોતાની જાતને પૂછે કે આ સભા, મંડળ કે હોદ્દા પર પોતે બેઠા છે, તે યોગ્ય છે ? અને પછી એને લાગે કે આ હોદ્દા પર પોતે ખોટા બેઠા છે; તો તરત જ બીજી ક્ષણે ત્યાંથી ઊભા થઈને ચાલવાની જે તૈયારી કરે, તે પણ અહીં બેસે.
In simple words: જે વ્યક્તિ કોઈ સભા કે હોદ્દા પર બેઠી હોય અને તેને લાગે કે તે તેના માટે લાયક નથી, તો તરત જ ત્યાંથી ઊભા થઈને ચાલતી પકડે, તે જ ખરેખર અહીં બેસવા લાયક છે.

Exam Tip: Emphasize integrity and the willingness to step down from a position if one honestly believes they are not worthy.