GSEB Class 10 Gujarati Textbook Solutions Chapter 12 ઝબક જ્યોત

Exercise

Question 1. નીચેના પ્રશ્નોમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (V) નિશાની કરો.

Question 1. ‘ઝબક જ્યોત’ – એકાંકીના કેન્દ્રમાં કઈ ઘટના છે ?
(a) પિતાની બીક
(b) પિતાની જોહુકમી
(c) સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામ
(d) આંદોલન
Answer: (c) સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામ
In simple words: The play "Zabak Jyot" mainly talks about the freedom struggle.

Exam Tip: Understanding the central theme of a literary work helps in grasping its core message and context.

Question 2. દીપક કોનો વાવટો ફરકાવવા ગયો હતો ?
(a) ઈશ્વરનું
(b) રાષ્ટ્રધ્વજનું
(c) અંગ્રેજોનું
(d) ડૉક્ટરોનું
Answer: (b) રાષ્ટ્રધ્વજનું
In simple words: Deepak went to hoist the national flag, showing his love for his country.

Exam Tip: Pay attention to the specific actions of characters as they often reveal their motivations and the story's themes.

Question 2. નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. ઘવાયેલા દીપકની પાસે કોણ કોણ વ્યાકુળ ચિત્તે બેઠાં છે ?
Answer: Near the injured Deepak, his mother Menaben, sister Urmi, father Sir Amal Derasari, the doctor, police chief Nandray, and other people are sitting with worried minds.
In simple words: Deepak's mother, sister, father, doctor, police chief, and others were sitting worriedly near him after his injury.

Exam Tip: When listing multiple characters, ensure all names mentioned in the text are included in your answer.

Question 2. દીપક બાને કોને કાગળ લખવા કહે છે ? અને કાગળમાં શું લખવા કહે છે ?
Answer: Deepak asks his mother to write a letter to Gandhiji in jail. He tells her to write in the letter that wherever Deepak is, he will keep the flag flying.
In simple words: Deepak asked his mother to write to Gandhiji in jail, saying he would keep the flag hoisted no matter where he was.

Exam Tip: Important dialogues or specific instructions given by characters are key details to remember and include in your answers.

Question 3. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. અરીસામાં પોતાનું મોં જોયા પછી દીપક કઈ કલ્પના કરે છે ?
Answer: After seeing his face in the mirror, Deepak imagines that his bandage looks like the national flag. He thinks his red blood, the white bandage, and his green hair make him look like the national flag.
In simple words: Deepak looks in the mirror and imagines his bandage, blood, and hair together look like the national flag.

Exam Tip: When describing a character's imagination, clearly state what they imagine and how they connect it to reality.

Question 2. દીપક કેવી રીતે ધવાયો ?
Answer: Deepak was supposed to hoist the national flag on the bungalow. However, because he was afraid of his father, Amal Derasari, he tried to complete this task quickly. Due to his hurry, he fell and got injured.
In simple words: Deepak got hurt when he quickly tried to hoist the flag on the bungalow because he was scared of his father, causing him to fall.

Exam Tip: Always describe the sequence of events leading to an incident, including the character's motivations.

Question 4. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તાર ઉત્તર લખો :

Question 1. એકાંકીને આધારે માતૃહૃદયની વ્યથા આલેખો.
Answer: The pain of a mother's heart is very accurately and deeply shown in the play 'Zabak Jyot'. We also become emotional in the face of Menaben's motherly love. She showers immense love on Deepak to save him. She repeatedly urges him to remain calm, rest, and forget about the national flag. She also blames her husband for Deepak's death and states that only a mother can comprehend the sorrow she experiences. She fulfills Deepak's wish to see the procession. Thus, Menaben's motherly heart remains very gentle and filled with pain for her suffering and injured son, Deepak.
In simple words: The play shows Menaben's deep motherly pain for her injured son, Deepak. She tries to comfort him, blames her husband for his condition, and fulfills his last wish, showing her immense love.

Exam Tip: When asked to describe a character's emotions, provide specific examples from the story that illustrate those feelings.

Question 2. દીપકના પિતાનું હૃદયપરિવર્તન તમારા શબ્દોમાં વર્ણવો.
Answer: Deepak's father undergoes a change of heart, but at the cost of Deepak's life. From the beginning, we understand that he is truly worthy of the title 'Deepak's father'. As an officer of the British government, he is first a loyal servant to the British government and then a father. His heart changes after Deepak's demise. He smashes the title he received and prepares to raid Vadala. Therefore, he truly becomes 'Deepak's father' after this transformation.
In simple words: Deepak's father changes his mind after Deepak dies. He was first loyal to the British, but after his son's death, he breaks his honorary title and decides to join the freedom struggle, truly becoming Deepak's father.

Exam Tip: When describing character transformations, explain the 'before' and 'after' states and the event that caused the change.

Exercise

Question 1. નીચેના પ્રશ્નોમાં આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી જવાબ લખો :

Question 1. ‘ઝબક જ્યોત’ એકાંકીની કઈ તારીખ છે ?
(a) 17 જૂન, 1930
(b) 17 એપ્રિલ, 1930
(c) 17 મે, 1930
(d) 18 મે, 1930
Answer: (c) 17 મે, 1930
In simple words: The play "Zabak Jyot" is set on May 17, 1930.

Exam Tip: Specific dates and historical contexts are important details for plays based on real events or periods.

Question 2. કયા ગામનો રસ્તો છે ?
(a) સામવેનું
(b) ગામદેવી
(c) ગામદેવ
(d) ગ્રામમાતા
Answer: (b) ગામદેવી
In simple words: The road mentioned in the story belongs to the village of Gamdevi.

Exam Tip: Noticing place names helps in visualizing the setting and understanding the local context of the story.

Question 3. કોનો બંગલો છે ?
(a) સર અમલ દેરાસરીનો
(b) સર જ્હૉનનો
(c) નંદરાયનો
(d) રામાનો
Answer: (a) સર અમલ દેરાસરીનો
In simple words: The bungalow belongs to Sir Amal Derasari.

Exam Tip: Identifying ownership of property helps establish the social status and role of characters in the narrative.

Question 4. બંગલા ત્રીજા માળે શું છે ?
(a) મોટો હૉલ
(b) ડાન્સબાર
(c) મીટિંગ રૂમ
(d) દીવાનખાનું
Answer: (d) દીવાનખાનું
In simple words: The third floor of the bungalow has a living room.

Exam Tip: Details about the setting, like rooms in a building, can add depth to your understanding of the scene.

Question 5. કાચનાં ઝુમ્મરો વચ્ચે શું બળે ?
(a) મીણબત્તીઓ
(b) કોડિયાં
(c) વીજળીના દીવા
(d) મશાલ
Answer: (c) વીજળીના દીવા
In simple words: Electric lights burn between the glass chandeliers.

Exam Tip: Describing elements of decor, like lighting, helps paint a clearer picture of the environment.

Question 6. ખોરડાની લાદી ઉપર શું પાથરેલું છે ?
(a) ઈરાનનો ગાલીચો
(b) કાશ્મીરી ગાલીચો
(c) ઈરાકનો ગાલીચો
(d) બનારસનો ગાલીચો
Answer: (b) કાશ્મીરી ગાલીચો
In simple words: A Kashmiri carpet is laid on the floor of the room.

Exam Tip: Specific details about objects, like the type of carpet, enhance the descriptive quality of your answers.

Question 7. ખૂણાની ઘોડીઓ પર કોનાં પૂતળાં ગોઠવ્યાં છે ?
(a) સૈનિકના
(b) રાણીઓના
(c) જર્મનીના
(d) ગ્રીકના
Answer: (d) ગ્રીકના
In simple words: Statues of Greeks are placed on the corner stands.

Exam Tip: Cultural references, such as the origin of statues, can provide context about the characters' tastes or the setting's influences.

Question 8. સોનાની ફેઈમમાં કયો ઈલકાબખતું મઢેલો છે ?
(a) સરનો
(b) વીરચક્રનો
(c) નાઈટહૂડનો
(d) મેજિસ્ટ્રેટનો
Answer: (c) નાઈટહૂડનો
In simple words: The title of Knighthood is framed in gold.

Exam Tip: Understanding the significance of titles or awards can reveal a character's social standing and achievements.

Question 9. સર અમલ દેરાસરીના દીકરાનું શું નામ છે ?
(a) કપિલ
(b) જતીન
(c) નયન
(d) દીપક
Answer: (d) દીપક
In simple words: Sir Amal Derasari's son's name is Deepak.

Exam Tip: Knowing character names is fundamental for following the plot and understanding relationships.

Question 10. દીપકની ઉંમર કેટલા વર્ષની છે ?
(a) છ વર્ષ
(b) સાત વર્ષ
(c) આઠ વર્ષ
(d) નવ વર્ષ
Answer: (c) આઠ વર્ષ
In simple words: Deepak is eight years old.

Exam Tip: Age can be a significant detail, especially in stories involving children, as it often influences their actions and maturity.

Question 11. દીપકની કપાળે શું બાંધેલું છે ?
(a) પાટો
(b) લૂગડું
(c) લાલ
(d) સોનાનું તાવીજ
Answer: (a) પાટો
In simple words: A bandage is tied on Deepak's forehead.

Exam Tip: Direct observation details, like what a character is wearing or has on them, are important for scene description.

Question 12. દીપકની માતાનું શું નામ છે ?
(a) નિર્મળા
(b) મેના
(c) અરુણા
(d) ઉષા
Answer: (b) મેના
In simple words: Deepak's mother's name is Mena.

Exam Tip: Correctly recalling character names and their relationships is crucial for accurate plot summary.

Question 13. દીપકની બહેનનું શું નામ છે ?
(a) ખેતી
(b) વંશિકા
(c) ઊર્મિ
(d) ઊર્મિ
Answer: (d) ઊર્મિ
In simple words: Deepak's sister's name is Urmi.

Exam Tip: Be precise with character names, especially when options might be similar or phonetic variations.

Question 14. પોલીસ ઉપરીનું શું નામ છે ?
(a) લાલચંદ
(b) ગોપાલરાવ
(c) નંદરાય
(d) નંદલાલ
Answer: (c) નંદરાય
In simple words: The name of the police chief is Nandray.

Exam Tip: Official titles and the names associated with them are important for understanding roles in the story.

Question 15. કોની સામે જોઈને ડૉકટર ઊભા થાય છે ?
(a) દીપક
(b) મેના
(c) ઊર્મિ
(d) હસ્તઘડી
Answer: (d) હસ્તઘડી
In simple words: The doctor stands up looking at the wrist-watch.

Exam Tip: Actions linked to specific objects often hold symbolic meaning or indicate the passage of time or urgency.

Question 16. ડૉક્ટર મેનાબહેનને શું લઈ લેવાનું કહે છે ?
(a) દવા
(b) ઓશીકું
(c) પાટો
(d) ખાતા નથી
Answer: (d) ખાતા નથી
In simple words: The doctor asks Menaben not to eat anything.

Exam Tip: Medical advice or instructions given by a doctor are crucial plot points, often indicating the severity of a character's condition.

Question 17. મેના ક્યાંથી થર્મોમિટર લઈને ડૉક્ટરને આપે છે ?
(a) ઊર્મિની બગલમાંથી
(b) સર અમલના માથેથી
(c) નંદરાયના હાથેથી
(d) થર્મોમિટર
Answer: (a) ઊર્મિની બગલમાંથી
In simple words: Mena takes the thermometer from Urmi's armpit and gives it to the doctor.

Exam Tip: Specific actions and their locations add vividness to the narrative and show character interaction.

Question 18. દીપકને કેટલો તાવ છે ?
(a) ત્રણ ડિગ્રી
(b) ચાર ડિગ્રી
(c) પાંચ ડિગ્રી
(d) દીપકની બગલમાંથી
Answer: (b) ચાર ડિગ્રી
In simple words: Deepak has a four-degree fever.

Exam Tip: Numerical facts, like a fever reading, are important for understanding the health status of a character.

Question 19. ચાર ડિગ્રી તાવ હોય તો કપાળે શું મૂકવું જોઈએ ?
(a) મીઠાનું પોતું
(b) થર્મોમિટર
(c) બરફ
(d) બે ડિગ્રી
Answer: (c) બરફ
In simple words: If there is a four-degree fever, ice should be placed on the forehead.

Exam Tip: Practical advice or remedies mentioned in the text can highlight specific cultural practices or medical knowledge of the time.

Question 20. દીપકનું શું બહુ દુ:ખે છે ?
(a) પગ
(b) માથું
(c) છાતી
(d) હળદરનો લેપ
Answer: (d) હળદરનો લેપ
In simple words: Deepak is greatly hurting due to the turmeric paste applied.

Exam Tip: Always double-check options against the question to ensure the answer makes logical sense within the story's context.

Question 21. દીપક કોને બોલાવવાનું કહે છે ?
(a) મમ્મીને
(b) પપ્પાને
(c) રામાને
(d) માથું
Answer: (d) માથું
In simple words: Deepak asks someone to call his head.

Exam Tip: Even if an answer seems unusual, always reproduce it exactly as given in the source to maintain fidelity.

Question 22. દીપક શું ચડાવતા પડી જાય છે ?
(a) પતંગ
(b) પથ્થર
(c) રાષ્ટ્રધ્વજ
(d) ઊર્મિને
Answer: (c) રાષ્ટ્રધ્વજ
In simple words: Deepak falls while trying to hoist the national flag.

Exam Tip: The object or activity involved in a significant event is often central to the plot and themes of the story.

Question 23. દીપકને તારલાઓમાં શું દેખાય છે ?
(a) પરી
(b) પ્રકાશ
(c) રાષ્ટ્રધ્વજ
(d) તુક્કલ
Answer: (d) તુક્કલ
In simple words: Deepak sees small lamps (Tukkal) in the stars.

Exam Tip: A character's perceptions, especially in a delirious state, can reveal their inner thoughts and desires.

Question 24. કયા દેશના હજારો બાળકોને વાવટા માટે પ્રાણ આપ્યા હતા ?
(a) જાપાન
(b) ભારત
(c) જર્મની
(d) કોરિયા
Answer: (d) કોરિયા
In simple words: Thousands of children in Korea sacrificed their lives for their flag.

Exam Tip: Historical references, even if from other cultures, can be used to emphasize themes of patriotism and sacrifice.

Question 25. બાપુએ કોને મારીને પૂરી દીધો છે ?
(a) શંકરને
(b) સુંદરને
(c) રામાને
(d) કોરિયા
Answer: (b) સુંદરને
In simple words: Bapu (father) beat Sunder and locked him up.

Exam Tip: Note specific actions of authority figures and their impact on other characters, as this often drives conflict.

Question 26. સુંદરની મા અને રામ શું કરે છે ?
(a) બગીચામાં પાણી પાય છે
(b) ઓરડો ધુવે છે
(c) ૨૩ છે
(d) ગણપતને
Answer: (c) ૨૩ છે
In simple words: Sunder's mother and Rama are 23 years old.

Exam Tip: Be careful with numerical answers; they are often specific details that need precise recall.

Question 27. દીપક કેટલા વાગ્યે ફરવા જવાનો છે ?
(a) આઠ વાગ્યે
(b) સાત વાગ્યે
(c) છ વાગ્યે
(d) નવ વાગ્યે
Answer: (d) નવ વાગ્યે
In simple words: Deepak is supposed to go for a walk at nine o'clock.

Exam Tip: Time-related details help establish the narrative's timeline and the characters' schedules.

Question 28. ડૉક્ટર શું બોલતા અસ્વસ્થ થઈ ઓરડામાં ટહેલવા લાગે છે ?
(a) શિવ ! શિવ !
(b) રાધે ! રાધ !
(c) રામ ! રામ !
(d) હરિ ! હરિ !
Answer: (d) હરિ ! હરિ !
In simple words: The doctor becomes restless and paces, repeatedly saying "Hari! Hari!".

Exam Tip: Exclamations or repeated phrases by characters can signify their emotional state or distress.

Question 29. મેનાની આંખમાં શું છે ?
(a) આંજણી
(b) કાજલ
(c) જેઠ-વૈશાખ
(d) શ્રાવણ-ભાદરવો
Answer: (d) શ્રાવણ-ભાદરવો
In simple words: Menaben's eyes are filled with tears, like the monsoon months of Shravan-Bhadarvo.

Exam Tip: Figurative language, like metaphors comparing tears to monsoon, adds poetic depth and emphasizes emotional intensity.

Question 30. દીપક હવે ક્યાં જઈને વાવટો ખોડવાનું કહે છે ?
(a) બંગલા ઉપર
(b) જંગલમાં
(c) બાગમાં
(d) નિશાળ ઉપર
Answer: (b) જંગલમાં
In simple words: Deepak now says to plant the flag in the forest.

Exam Tip: Changes in a character's desires or instructions can indicate a shift in their understanding or a symbolic meaning.

Question 31. નંદરાય સર અમલને જતાં જતાં શું કરવાનું કહે છે ?
(a) માથાકૂટ
(b) ટેલિફોન
(c) દવા કરવાનું
(d) દાન કરવાનું
Answer: (b) ટેલિફોન
In simple words: Nandray tells Sir Amal to make a phone call as he leaves.

Exam Tip: Instructions given by supporting characters often serve as plot devices or reveal ongoing communication needs.

Question 32. દૂરથી કોનાં પગલાંનો અવાજ ધીરે ધીરે આવે છે ?
(a) પોલીસના
(b) સૈનિકના
(c) સ્વયંસેવકોના
(d) સરઘસના
Answer: (d) સરઘસના
In simple words: The sound of a procession's footsteps slowly approaches from afar.

Exam Tip: Sensory details, like sounds, are important for building atmosphere and foreshadowing events.

Question 33. કેટલા કોટિ શીશ તને પ્રણમે છે ?
(a) વીસ
(b) ત્રીસ
(c) ચાલીસ
(d) દસ
Answer: (b) ત્રીસ
In simple words: Thirty crore heads bow before you.

Exam Tip: When dealing with numbers, ensure accuracy, as they often represent specific quantities or statistics.

Question 34. ત્રીસ કોટિ શીશ ભારતની કઈ ધજાને પ્રણમે છે ?
(a) ધર્મ-ધજાને
(b) વાવટાને
(c) તિરંગાને
(d) કર્મ-ધજાને
Answer: (a) ધર્મ-ધજાને
In simple words: Thirty crore heads bow to the flag of Dharma (righteousness) of India.

Exam Tip: Understanding cultural or spiritual terms like 'Dharma-dhaja' provides insight into deeper meanings in the text.

Question 35. નવલખ તારા ભારતની કઈ ધજાને આશિષ જપે છે ?
(a) ધર્મ-ધજા
(b) કર્મ-ધજા
(c) વાવટાને
(d) રાષ્ટ્રધ્વજને
Answer: (b) કર્મ-ધજા
In simple words: Nine lakh stars bless the flag of Karma (action) of India.

Exam Tip: Poetic expressions and symbolic numbers often emphasize the vastness or reverence associated with the subject.

Question 36. દીપક શેમાં સૂતો છે ?
(a) પલંગમાં
(b) શેટીમાં
(c) ખાટ ઉપર
(d) ખાટલામાં
Answer: (d) ખાટલામાં
In simple words: Deepak is sleeping on a cot.

Exam Tip: Specific details about objects, like where a character sleeps, can give insight into their living conditions or the setting.

Question 37. કેવો ધ્વજ ફરકે છે ?
(a) તિરંગો
(b) સફેદ
(c) નાનો
(d) પડછંદ
Answer: (d) પડછંદ
In simple words: A huge (imposing) flag is flying.

Exam Tip: Adjectives describing objects, such as 'padachhand' for a flag, convey its visual impact and symbolic weight.

Question 38. કોણે આ ઝંડાને સ્ફટિક હૃદયથી ધવલ કીધો છે ?
(a) જવાહરલાલ નેહરુએ
(b) લાલબહાદુર શાસ્ત્રીએ
(c) ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદએ
(d) ગાંધીજીએ
Answer: (d) ગાંધીજીએ
In simple words: Gandhiji called this flag pure white with a crystal heart.

Exam Tip: Identifying who said what, especially about national symbols, is important for understanding leadership perspectives.

Question 39. કોણે આ ઝંડાને રુધિર રંગે રંગી દીધો છે ?
(a) શહીદોએ
(b) નેતાઓએ
(c) જતીન-ભગતસિંહે
(d) વીરાંગનાઓએ
Answer: (c) જતીન-ભગતસિંહે
In simple words: Jatin-Bhagat Singh dyed this flag with the color of blood.

Exam Tip: Linking specific historical figures to their iconic actions, like sacrifices for the flag, enhances historical understanding.

Question 40. લીલા શાંતિની નેજા એ ભારતની કેવી ધજા છે ?
(a) કર્મ-ધજા
(b) ધર્મ-ધજા
(c) તિરંગા
(d) ભક્તિ ધજા
Answer: (b) ધર્મ-ધજા
In simple words: Under the banner of green peace, India's flag is a flag of Dharma.

Exam Tip: Understanding the symbolic meaning of colors and elements in a national flag can convey its deeper cultural significance.

Question 41. વાનર સેના કોની ‘જય’ પોકારે છે ?
(a) અંગ્રેજોની
(b) ભારતની
(c) ત્રિરંગાની
(d) દીપકની
Answer: (c) ત્રિરંગાની
In simple words: The monkey army (Vanar Sena) hails victory to the tricolor flag.

Exam Tip: Identifying the slogans or chants of groups helps in understanding their allegiance and the central figures or symbols they support.

Question 42. આકાશમાં શું ઊગે છે ?
(a) સુર્ય
(b) ચંદ્ર
(c) તારા
(d) મેઘધનુષ
Answer: (c) તારા
In simple words: Stars rise in the sky.

Exam Tip: Basic observational facts about nature are often used to set the scene or emphasize a universal truth.

Question 43. દીપક પોતાનું મોઢું જોવા શું મંગાવે છે ?
(a) મોબાઈલ
(b) અરીસો
(c) પાણીની થાળી
(d) સ્ટીલની થાળી
Answer: (b) અરીસો
In simple words: Deepak asks for a mirror to see his face.

Exam Tip: A character's request for an object can reveal their immediate concerns or a need to assess their condition.

Question 44. ગાંધીજીને ક્યાં કાગળ લખવાનો છે ?
(a) પોરબંદર
(b) દિલ્લી
(c) અમદાવાદ
(d) જેલમાં
Answer: (d) જેલમાં
In simple words: The letter to Gandhiji is to be written to him in jail.

Exam Tip: Knowing the location of important figures, especially if it's a prison, can highlight the political context of the narrative.

Question 45. દીપકની છાતીની શું ઊપડતી જાય છે ?
(a) ધમણ
(b) નસ
(c) પાંસળી
(d) ચામડી
Answer: (a) ધમણ
In simple words: Deepak's chest is heaving like bellows.

Exam Tip: Metaphorical descriptions of physical symptoms can convey the severity of a character's illness or distress.

Question 46. ડૉક્ટર મેનાબેનને કોના ઉપર શ્રદ્ધા રાખવાનું કહે છે ?
(A) અંગ્રેજ સરકાર
(B) સર અમલ
(C) ઈશ્વર
(D) કુદરત
Answer: (C) ઈશ્વર
In simple words: The doctor advises Menaben to have faith in God during this difficult time.

Exam Tip: In literary analysis questions, always identify the core emotion or advice being conveyed by the characters to score full marks.

Question 47. મેનાબેનને હવે શું રહ્યું નથી ?
(A) न
(B) मन
(C) धन
(D) કીર્તિ
Answer: (B) मन
In simple words: Menaben has lost her spirit or desire due to her son's condition.

Exam Tip: Understanding the emotional state of characters is key to answering such questions accurately.

Question 48. દીપકનું આખરે શું થાય છે?
(A) હોલવાઈ જાય છે
(B) વધારે પ્રકાશે છે
(C) આછો ઉજાસ પાથરે છે
(D) તેલ ખૂટી જાય છે
Answer: (A) હોલવાઈ જાય છે
In simple words: In the end, Dipak's life comes to an end, just like a lamp extinguishing.

Exam Tip: Pay attention to the symbolic language used in the story, as it often hints at deeper meanings or outcomes.

Question 49. સર અમલ કયો ટેલિફોન નંબર જોડે છે ?
(A) વન, ફોર, નોટ, સેવન
(B) ટૂં, ફોર, સેવન, નોટ
(C) વન, ફાઈવ, નોટ, નોટ
(D) વન, ફોર, નોટ, નાઈન
Answer: (D) વન, ફોર, નોટ, નાઈન
In simple words: Sir Ambal dials the telephone number one, four, zero, nine.

Exam Tip: Specific details like phone numbers or dates need to be memorized carefully for precise answers.

Question 50. સર અમલ કઈ સંસ્થાને ફોન જોડે છે ?
(A) એલચી કચેરી
(B) કલેક્ટર
(C) કોંગ્રેસ હાઉસ
(D) સંગ્રામ સમિતિ
Answer: (C) કોંગ્રેસ હાઉસ
In simple words: Sir Ambal calls the Congress House on the phone.

Exam Tip: Remember the affiliations and actions of key characters, as they often reveal their political stance or role in the narrative.

Question 51. સર અમલ ફોન પર કઈ વ્યક્તિને બોલાવે છે ?
(A) શિશિર કુમાર
(B) પારુલકુમાર
(C) નીતિનકુમાર
(D) બિપીનકુમાર
Answer: (A) શિશિર કુમાર
In simple words: Sir Ambal asks to speak with Shishir Kumar on the phone.

Exam Tip: Keep track of character names and their interactions to understand the plot progression.

Question 52. સર અમલ એક મુક્કાથી શેના ચૂરા કરે છે ?
(A) પોતાના ફોટાના
(B) ખિતાબખતના
(C) અરીસાના
(D) ટેલિફોનના
Answer: (B) ખિતાબખતના
In simple words: Sir Ambal shatters his title-medal with a single punch.

Exam Tip: Actions often carry symbolic weight in literature; consider what breaking the medal signifies about Sir Ambal's change of heart.

Question 53. આવતીકાલે સર અમલ દેરાસરી કઈ રેઈડ લીડ કરશે ?
(A) ખંડાલા
(B) બટાલા
(C) વડાલા
(D) ધજાળા
Answer: (C) વડાલા
In simple words: Tomorrow, Sir Ambal Derasari will lead the raid at Vadala.

Exam Tip: Note specific place names and events as they can indicate crucial turning points in the story.

Question 54. ઝબક જ્યોતના લેખક કોણ છે ?
(A) ઉમાશંકર જોશી
(B) 'ધૂમકેતુ'
(C) ચુનીલાલ મડિયા
(D) કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
Answer: (D) કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
In simple words: Krishnalal Shridharani is the author of 'Zabak Jyot'.

Exam Tip: Always remember the author's name for each literary work you study.

Question 55. ઝબક જ્યોતનો સાહિત્યપ્રકાર કયો છે ?
(A) નાટક
(B) ખંડકાવ્ય
(C) એકાંકી
(D) નવલિકા
Answer: (C) એકાંકી
In simple words: 'Zabak Jyot' is a one-act play.

Exam Tip: Classify literary works by their genre to better understand their structure and purpose.

Question 56. ઝબક જ્યોતમાં નીચેનામાંથી કયું પાત્ર નથી આવતું ?
(A) નંદરાય
(B) મેના
(C) ઊર્મિ
(D) બાહુબલી
Answer: (D) બાહુબલી
In simple words: The character Bahubali does not appear in 'Zabak Jyot' among the given choices.

Exam Tip: Be familiar with all the main and minor characters in a play to correctly identify who is not present.

નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. સર અમલ દેરાસરીના બંગલાની દીવાલો પર કોની છબીઓ દેખાય છે ?
Answer: સર અમલ દેરાસરીના બંગલાની દીવાલો પર ગવર્નર અને વાઈસરૉયની છબીઓ દેખાય છે.
In simple words: The walls of Sir Ambal Derasari's bungalow show portraits of the Governor and the Viceroy.

Exam Tip: Note specific details about the setting and decorations, as they often reveal character traits or historical context.

Question 2. બંગલાની પશ્ચિમની દીવાલે ઊંચે કોનું તૈલચિત્ર છે ?
Answer: બંગલાની પશ્ચિમની દીવાલે ઊંચે મહારાણી વિક્ટોરિયાનો ઝભો ઉપાડીને ચાલતા રાજાઓનું મોટું તૈલચિત્ર છે.
In simple words: On the high western wall of the bungalow, there is a large oil painting of kings walking while holding up Queen Victoria's robe.

Exam Tip: Descriptions of artwork or significant portraits often symbolize loyalty, power dynamics, or historical connections within a story.

Question 3. સર અમલ દેરાસરીને અંગ્રેજ સરકારે કયો ઈલકાબખત આપેલો ?
Answer: સર અમલ દેરાસરીને અંગ્રેજ સરકારે ‘નાઈટહૂડ' નો ઈલકાબખત આપેલ છે.
In simple words: Sir Ambal Derasari was awarded the 'Knighthood' title by the British government.

Exam Tip: Knowing the honors received by characters helps understand their social standing and allegiance.

Question 4. પશ્ચિમના ઝરૂખા પાસે દીપક માં સૂતો છે ?
Answer: પશ્ચિમના ઝરૂખા પાસે દીપક એક પલંગમાં સૂતો છે.
In simple words: Dipak is sleeping on a bed near the western balcony.

Exam Tip: Precise details about character locations can be important for understanding scene staging.

Question 5. દીપકની ઉંમર કેટલી છે ? કેમ પલંગમાં સૂતો છે ?
Answer: દીપકની ઉમર આઠ વર્ષની છે. તે માથામાં ઈજા થવાને કારણે પલંગમાં સૂતો છે.
In simple words: Dipak is eight years old. He is resting on the bed because of a head injury.

Exam Tip: When a question asks for multiple pieces of information, ensure all parts are addressed in your answer.

Question 6. દીપકના કપાળ ઉપર સફેદ પાટો બાંધ્યો છે અને પાટામાં લોહીના ડાઘ દેખાય છે.
Answer: દીપકના કપાળ ઉપર સફેદ પાટો બાંધ્યો છે અને પાટામાં લોહીના ડાઘ દેખાય છે.
In simple words: Dipak has a white bandage on his forehead, and bloodstains are visible on it.

Exam Tip: Visual descriptions like these highlight the severity of the character's condition.

Question 7. દીપકની બહેનનું શું નામ છે ? તેણીની ઉંમર કેટલી છે ?
Answer: દીપકની બહેનનું નામ ઊર્મિ છે. તેણી નવ વર્ષની ઉમરની છે.
In simple words: Dipak's sister's name is Urmi, and she is nine years old.

Exam Tip: Remember the names and ages of all family members to keep character details clear.

Question 8. દીપકના માતા અને પિતાનાં શું નામ છે ?
Answer: દીપકની માતાનું નામ મેનાબેન છે અને પિતાનું નામ સર અમલ દેરાસરી છે.
In simple words: Dipak's mother is Menaben, and his father is Sir Ambal Derasari.

Exam Tip: Knowing the names of primary characters is foundational for understanding family relationships and roles.

Question 9. દીપકના પિતા અમલ દેરાસરી અંગ્રેજ સરકારના શું છે ?
Answer: દીપકના પિતા અમલ દેરાસરી અંગ્રેજ સરકારના અધિકારી છે.
In simple words: Dipak's father, Ambal Derasari, is an officer in the British government.

Exam Tip: A character's profession often explains their societal position and their initial views.

Question 10. દીપક ક્યાં પડીને ઘાયલ થાય છે ? શું કારણ છે ?
Answer: દીપક અગાશી પર રાષ્ટ્રધ્વજ ચડાવતાં પડી જાય છે અને ધાયલ થાય છે.
In simple words: Dipak falls while hoisting the national flag on the terrace and gets injured.

Exam Tip: This event is central to the plot; understand the action and its direct consequence.

Question 11. પુત્રના મૃત્યુથી દેરાસરીને શું ભાન થાય છે ?
Answer: પુત્રના મૃત્યુથી દેરાસરીની આંખ ખૂલે છે અને હૃદય પરિવર્તન થાય છે.
In simple words: With his son's passing, Derasari gains awareness and experiences a change of heart.

Exam Tip: Tragic events in literature often serve as catalysts for character transformation; identify these turning points.

Question 12. દીપક મૃત્યુ પામીને પિતામાં શું જગાવતો જાય છે ?
Answer: દીપક મૃત્યુ પામીને પિતામાં દેશપ્રેમની જ્યોત જગાવતો જાય છે.
In simple words: Even in his death, Dipak ignites the flame of patriotism in his father.

Exam Tip: Look for the lasting impact a character has on others, especially in a story with a significant theme.

Question 13. આ એકાંકીમાં પિતા-પુત્રની કઈ વાત દષ્ટિગોચર થાય છે ?
Answer: આ એકાંકીમાં પિતા-પુત્રના સંઘર્ષ અને દેશપ્રેમની વાત આપણને દૃષ્ટિગોચર થાય છે.
In simple words: This one-act play clearly shows the conflict between father and son, and their shared patriotism.

Exam Tip: The central themes, like conflict and patriotism, are crucial for comprehensive understanding of the play.

Question 14. દીપકના મૃત્યુ સુધી કઈ બાબત અખંડ રહે છે ?
Answer: દીપકના મૃત્યુ સુધી તેની ખુમારી અને દેશપ્રેમની વાત અખંડ રહે છે.
In simple words: Until his death, Dipak's pride and patriotic spirit remain unbroken.

Exam Tip: A character's unwavering qualities, especially in the face of death, are often highlighted as key messages.

Question 15. ઝબક જયોત’માં કઈ ઘટનાનું વર્ણન આવે છે ?
Answer: ‘ઝબકે જ્યોત' માં ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ કાળની ઘટનાનું વર્ણન આવે છે.
In simple words: 'Zabak Jyot' describes an event from India's freedom struggle era.

Exam Tip: Connecting the story to its historical context helps in understanding its relevance and impact.

Question 16. ડૉક્ટર બરફ મૂકવાની કેમ ના પાડે છે ?
Answer: દીપકનો માથાનો ઘા બહુ ઊંડો છે, તેથી બરફ મૂકવાની ના પાડે છે.
In simple words: The doctor forbids applying ice because Dipak's head wound is very deep.

Exam Tip: Medical details, even simple ones, can explain character actions and highlight the seriousness of a situation.

Question 17. ઊર્મિની સ્થિતિનું વર્ણન કરો.
Answer: ઊર્મિ દીપકની પડખે જ ઊભી છે. દીપક પડી ગયો ત્યારથી તેણે આંસુ સૂકવ્યા જ નથી અને મેનાબાની છાતીમાં મોટું ઢાંકીને રડે છે.
In simple words: Urmi stands beside Dipak. Since his fall, she hasn't stopped crying and is sobbing loudly into Menaben's chest.

Exam Tip: Describing a character's emotional reaction provides insight into their personality and their relationship with others.

Question 18. દીપક ઊર્મિને છાની રાખવા શું કહે છે ?
Answer: દીપક ઊર્મિને છાની રાખવા કહે છે કે રાષ્ટ્રધ્વજ ચડાવવા હું અગાશીએ ચડયો, બાપુ દેખી જ શે એ બીકે ઉતાવળ કરવા ગયો અને પડી ગયો, એમાં તારો વાંક નથી, તું ૨ નહિ.
In simple words: Dipak tells Urmi not to cry, explaining he hurried to hoist the flag on the terrace out of fear of his father, and that's why he fell; it wasn't her fault.

Exam Tip: Dialogue reveals character motivation; analyze what characters say to understand their thoughts and feelings.

Question 19. પોલીસ અધિકારી નંદરાયની હૈયાવરાળ શી છે ?
Answer: પોલીસ અધિકારી નંદરાય અંગ્રેજ સરકારના નોકર છે, એટલે આ પ્રમાણે હયાવરાળ ઠાલવે છે : 'રાષ્ટ્રધ્વજે તો મોકાણ માંડી છે, હજારોનાં માથાં ફૂટ્યાં તોય લો કોનો થડસ ખૂટતો નથી, નેતાઓ તો બધા જેલમાં બેસીને બગાસાં ખાય છે અને આવા હૈયાફૂટાઓ હોમાય છે.'
In simple words: Police officer Nandray, being an English government servant, expresses his anguish by saying that the national flag has caused immense trouble, many lives are lost, leaders are imprisoned, and patriotic people are sacrificed.

Exam Tip: Understand how a character's professional role influences their perspective and inner conflict, especially when their duty clashes with their personal feelings.

Question 20. દીપક નંદકાકાને શું કહે છે ?
Answer: દીપક નંદકાકાને કહે છે, ‘રખેવું ન બોલો, નંદકાકા, તમે બોલો છો ત્યારે મને એમ થાય છે કે જાણે મારા માથાનો પોટો ફૂટી ગયો અને સવારની જેમ દડદડ લોહી દડવા માંડ્યું.’
In simple words: Dipak tells Nandkaka not to speak ill, saying that when he speaks, it feels as if his head wound has burst open and blood is gushing out as it did in the morning.

Exam Tip: Pay attention to how characters express pain or discomfort, as it often reveals their current physical and emotional state.

Question 21. સર અમલ દીપકને શું સમજાવે છે ?
Answer: સર અમલ દીપકને સમજાવતાં કહે છે, “દીપક, હવે રાષ્ટ્રધ્વજની વાત છોડે છે કે નહિ ? તે પાપ કર્યું અને પ્રભુએ તને તેની સજા કરી. તું કેમ કાંઈ સમજતો નથી ?'
In simple words: Sir Ambal tries to explain to Dipak, asking him to forget about the national flag now, saying that he committed a sin and God punished him for it, and questions why he doesn't understand.

Exam Tip: Analyze contrasting viewpoints between characters; this reveals core conflicts and themes in the story.

Question 22. ડૉક્ટર સર અમલ દેરાસરીને શું સલાહ આપે છે ?
Answer: ડૉક્ટર સર અમલ દેરાસરીને કહે છે કે 'સાહેબ, આપ અત્યારે સંભાળીને બોલો. આપ ધારો છો તેથી કેસ વધારે ગંભીર છે. આપની વાતોથી દીપક વધારે ઉશકેરાશે, અત્યારે તો પ્રભુ ઉપર......’
In simple words: The doctor advises Sir Ambal Derasari to speak carefully now, as his assumptions make the case more serious, and his words might agitate Dipak further; he asks him to rely on God for now.

Exam Tip: Advice given by a professional character often guides the plot or highlights the critical nature of the situation.

Question 23. કોરિયા દેશના બાળકોએ શું કર્યું ?
Answer: કોરિયા દેશના હજાર બાળકોએ પોતાના દેશના વાવટા માટે પ્રાણ આપ્યા હતા.
In simple words: Thousands of children in Korea sacrificed their lives for their nation's flag.

Exam Tip: Historical references, even brief ones, can connect the story to broader themes of patriotism and sacrifice.

Question 24. સર અમલ દેરાસરીએ કોને મારીને પૂરી દીધો છે ?
Answer: સર અમલ દેરાસરીએ રામાના સુંદરને મારીને પૂરી દીધો છે.
In simple words: Sir Ambal Derasari has beaten and imprisoned Rama's Sundar.

Exam Tip: Actions of authority figures, especially those involving violence, reveal their nature and the power dynamics at play.

Question 25. સર અમલ દેરાસરી કોને રજા આપવાનું કહે છે ?
Answer: સર અમલ દેરાસરી રામાને અહીંથી રજા આપવાનું કહે છે.
In simple words: Sir Ambal Derasari instructs that Rama be dismissed from here.

Exam Tip: Direct commands given by a character indicate their control and influence over others.

Question 26. સુંદર શા માટે વાવટો લેવા ગયો ?
Answer: દીપકે સુંદર સાથે અબોલા લેવાની વાત કરી એટલે તે વાવટો લેવા ગયો.
In simple words: Sundar went to get the flag because Dipak threatened not to speak to him.

Exam Tip: Personal relationships and emotional blackmail can sometimes drive critical actions in a narrative.

Question 27. દીપકને શેનું સ્વપ્ન આવે છે ?
Answer: દીપકને એવું સ્વપ્ન આવે છે કે બાપુ વાવટો ઉતારી લેવા આવ્યા છે.
In simple words: Dipak dreams that his father has come to take down the flag.

Exam Tip: Dreams in literature often symbolize inner fears, desires, or foreshadow future events.

Question 28. બંગલો ક્યારે અડગ ઊભો રહેશે ?
Answer: ધ્વજ ચડાવો તો આપણો બંગલો અડગ રહેશે.
In simple words: Our bungalow will stand firm if the flag is hoisted.

Exam Tip: This statement links the physical structure to a symbolic act, implying that national pride ensures strength and stability.

Question 29. દીપક કેટલા વાગ્યે ફરવા જવાનો છે ?
Answer: દીપક બરાબર નવના ટકોરે ફરવા જવાનો છે.
In simple words: Dipak is supposed to go for a walk at exactly nine o'clock.

Exam Tip: Specific timings can build tension or highlight the routine of a character before a pivotal event.

Question 30. નંદરાય શું કહીને બંગલેથી વિદાય લે છે ?
Answer: નંદરાય સર અમલ દેરાસરીને એમ કહીને વિદાય લે છે કે જરૂર પડે ત્યારે ટેલિફોન કરીને મને બોલાવજો.
In simple words: Nandray bids farewell to Sir Ambal Derasari, saying that if needed, he should be called by telephone.

Exam Tip: Character exits often include lines that suggest future interaction or hint at lingering concerns.

Question 31. સાયરીમાં કોણ સામેલ થયું છે ?
Answer: સાપંફેરીમાં વાનરસેના અને માંજરસેના સામેલ થયેલ છે.
In simple words: The monkey army and cat army have joined the procession.

Exam Tip: Figurative language or allegorical elements should be identified to grasp the deeper meaning of the narrative.

Question 32. સાયફેરીમાં કોનું ગીત ગવાય છે ?
Answer: સાયંકેરીમાં રાષ્ટધ્વજનું અને ગાંધીજીનું ગીત ગવાય છે.
In simple words: Songs about the national flag and Gandhiji are sung in the evening procession.

Exam Tip: The content of songs or slogans in a story often reflects the prevailing sentiment or theme.

Question 33. દીપકને પોતાનો પાટે કેવો જણાય છે ?
Answer: દીપકને પોતાનો પાટો રાષ્ટ્રધ્વજ જેવો લાગે છે. લોહીનો લાલ રંગ, કાપડનો સફેદ રંગ અને લીલા રંગને વાળ.
In simple words: Dipak feels his bandage looks like the national flag, with the red color of blood, the white color of the cloth, and his green hair.

Exam Tip: Metaphorical comparisons by characters highlight their deepest desires and values.

Question 34. અત્યારે ગાંધીજી ક્યાં છે ?
Answer: અત્યારે ગાંધીજી જેલમાં છે.
In simple words: Gandhiji is currently in prison.

Exam Tip: A character's imprisonment often symbolizes the broader political struggle or oppression.

Question 35. ડૉક્ટર મેનાબેનને કોના ઉપર શ્રદ્ધા રાખવાનું કહે છે ?
Answer: ડૉક્ટર મેનાબેનને અત્યારે ઈશ્વર ઉપર શ્રદ્ધા રાખવાનું કહે છે.
In simple words: The doctor advises Menaben to place her faith in God at this moment.

Exam Tip: In times of crisis, characters often turn to faith; this can reveal their belief systems.

Question 36. મેના દીપકની આવી દશા માટે કોને દોષિત માને છે ?
Answer: મેના દીપકની આવી દશા માટે પોતાના પતિ સર અમલ દેરાસરીને દોષિત માને છે અને કહે છે કે આ બધું તમારા પ્રતાપે થયું છે.
In simple words: Mena blames her husband, Sir Ambal Derasari, for Dipak's condition, stating that all of this happened because of him.

Exam Tip: Identifying who a character blames reveals their immediate emotional responses and perceptions of fault.

Question 37. દીપકના અવસાનથી કોનું હૃદય પરિવર્તન થાય છે ?
Answer: દીપકના અવસાન પછી તેના પિતા સર અમલ દેરાસરીનું હૃદયપરિવર્તન થાય છે.
In simple words: After Dipak's death, his father, Sir Ambal Derasari, undergoes a change of heart.

Exam Tip: Character development through tragedy is a common literary device; recognize who transforms and why.

Question 38. સર અમલ દેરાસરી હદય પરિવર્તન પછી શું કરે છે ?
Answer: સર અમલ દેરાસરી હદય પરિવર્તન પછી ખિતાબખતને તોડી નાખે છે અને વડાલા રેઈડ પાડવા તૈયાર થાય છે.
In simple words: After his change of heart, Sir Ambal Derasari breaks his title-medal and prepares to lead the Vadala raid.

Exam Tip: Actions taken immediately after a profound change indicate the depth and direction of the character's new convictions.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. દીપકના કુટુંબનો પરિચય આપો.
Answer: દીપકના માતુશ્રીનું નામ મેનાબેન છે, પિતાશ્રીનું નામ અમલ દેરાસરી છે. મોટી બહેનનું નામ ઊર્મિ છે. આવું દીપકનું કુટુંબ છે. માતા અને બહેનને દીપક પ્રિય છે, તેથી રાષ્ટ્રધ્વજ ચડાવતાં ઘાયલ થાય છે ત્યારે દુઃખી થાય છે, જ્યારે પિતાશ્રી અંગ્રેજ સરકારના અધિકારી છે; તેથી પોતાના બંગલા ઉપર રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવાથી નારાજ થાય છે.
In simple words: Dipak's mother is Menaben, his father is Ambal Derasari, and his older sister is Urmi. Dipak is cherished by his mother and sister, who become saddened when he is injured while hoisting the flag. His father, being a British government officer, is upset by the flag being raised on his bungalow.

Exam Tip: When describing a family, include all members and highlight their individual relationships and roles within the family dynamic.

Question 2. દીપકને રામાં અને તેના પરિવાર તરફ કેમ લાગણી થાય છે ?
Answer: દીપકને રામા અને તેના પરિવાર તરફ એટલા માટે લાગણી થાય છે કે પોતાના કહેવાથી અને અબોલા લેવાની ધમકીથી સુંદર રાષ્ટ્રધ્વજ લેવા જાય છે, પિતાશ્રીને આ વાતની ખબર પડે છે એટલે સુંદરને મારીને પૂરી દે છે, રામાને, સુંદરને અને તેની મમ્મીને પણ કાઢી મૂકવાની વાત સાંભળીને દયાળુ દીપકને રામાના પરિવાર સાથે લાગણી ઊભી થાય છે. ખરેખર, દીપકને આ કારણથી રામાના પરિવાર પ્રત્યે લાગણી થાય છે.
In simple words: Dipak feels compassion for Rama and his family because Sundar went to fetch the national flag at Dipak's insistence and threat of not speaking to him. When his father learns of this, he beats and imprisons Sundar and threatens to dismiss Rama, Sundar, and his mother. Hearing this, the kind Dipak feels sympathy for Rama's family due to this incident.

Exam Tip: Explore the motivations behind a character's empathy; it often stems from witnessing injustice or the consequences of their own actions.

Question 3. ડૉક્ટર સાહેબની દીપકની સારવાર કેવી લાગે છે ?
Answer: ડૉક્ટર સાહેબની દીપકની સારવાર કરવાની રીત સારી લાગે છે. પોતે સમયસર હાજર થયા છે અને ઠેઠ સુધી સાથે રહ્યા છે. સર અમલ દેરાસરીને પણ સલાહ આપે છે કે તમે દીપકને ખોટું લાગે તેવું બોલો નહિ, એ દર્દ છે, તેથી ઉશ્કેરાય તેવી વાત ન કરો, દીપકનો દીપક ઓલવાઈ જવાની એમને ખબર છે; તેથી ઈશ્વર ઉપર શ્રદ્ધા રાખવાનું સૌને સમજાવે છે. જો કે આવી સારી સારવાર છતાં દીપક બચી શકતો નથી.
In simple words: The doctor's treatment for Dipak seems good. He arrived on time and stayed until the end. He also advises Sir Ambal Derasari not to say anything that might upset Dipak, as he is in pain and could become agitated. The doctor knows Dipak is fading, so he encourages everyone to have faith in God. Despite this good care, Dipak does not survive.

Exam Tip: Evaluate a character's actions not just by their direct impact, but also by their broader ethical approach and how they interact with others.

Question 4. મેનાબેન અને ઊર્મિ દીપક માટે શું કરે છે ?
Answer: મેનાબેન અને ઊર્મિ દીપકને માટે અનેકવાર આંસુ સારે છે, ઊર્મિ તો રડડ્યા જ કરે છે, મેનાબેન વારંવાર તેને શાંત રહેવા અને આરામ કરવાનું કહે છે, રાષ્ટ્રધ્વજની વાત ભૂલી જવાનું કહે છે. દીપકની દરેક વાત માને છે. આમ, બંનેને દીપકે તેરે ફ ખૂબ જ લાગણી અને સહાનુભૂતિ છે. પિતાશ્રી તો નારાજ છે જ!
In simple words: Menaben and Urmi cry many times for Dipak; Urmi continuously weeps. Menaben repeatedly tells him to stay calm and rest, urging him to forget about the national flag. They follow Dipak's every word. Thus, both feel immense affection and sympathy for Dipak. However, their father remains displeased.

Exam Tip: Observe the different ways family members cope with a crisis, as it highlights their emotional bonds and individual personalities.

Question 5. ઝબક જ્યોત' માં આવત આ ગીતની ચર્ચા અને સહાનુભૂતિ જવાનું કાજ કરે છે.
Answer: ગીત પ્રસંગને અનુરૂપ છે અને રાષ્ટ્રધ્વજ તેમજ ગાંધીજી અને આપણા દેશ માટે શહીદ થયેલા જવાનોની વાત કહે છે. ત્રીસ કરોડ લોકોએ ધર્મ-ધજા અને કર્મ-ધજા માટે પ્રાણ અર્પણ કરેલ છે, ભગતસિંહ અને શહીદ જતીને પોતાના પ્રાણનું બલિદાન આપ્યું છે. આપણો રાષ્ટ્રધ્વજ આકાશમાં ફરકે છે, અને આપણી સંસ્કૃતિનું પ્રતીક છે. રાષ્ટ્રધ્વજને કારણે દીપકનું અવસાન થાય છે.
In simple words: The song is fitting for the occasion and speaks of the national flag, Gandhiji, and soldiers who sacrificed their lives for our country. Thirty crore people have given their lives for the flag of religion and duty, and Bhagat Singh and martyr Jatin also made the ultimate sacrifice. Our national flag flies high in the sky, symbolizing our culture. Ultimately, Dipak's death is also due to the national flag.

Exam Tip: When analyzing a song within a play, consider how its lyrics connect to the main themes, characters' actions, and the overall message of the story.

નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો.

Question 1. ‘ઝબકે જ્યોત' એકાંકીના શીર્ષકની ચર્ચા કરો.
Answer: ‘ઝબક જ્યોત' એકાંકીનું શીર્ષક યથાર્થ અને બહુ જ માર્મિક છે. દીવો જ્યારે રામ થવાનો હોય ત્યારે વધુ પ્રકાશિત બને છે એ ન્યાયે આપણો દીપક પણ પોતાનું બલિદાન આપીને ઝબકીને જ્યોત રૂપે પિતાના હૃદયનું પરિવર્તન કરવામાં કારણરૂપ બને છે. પોતે બુઝાઈ જાય છે, પણ પોતાના પિતાના હૃદયમાં પ્રકાશ ફેલાવે છે. પિતાનું હૃદય પરિવર્તન જ આ જ્યોતનું ઝબ કેવું કારરૂપે બને છે. દીપક પણ આ રીતે પોતાના આપવાનું શાન આપે છે. પુત્રનું અવસાન એળે જતું નથી. પિતાશ્રી સર અમલ દેરાસરીના દિલ અને દિમાગમાં દીપકની આ આહુતિ ઝબક જ્યોત થઈને ઝબકે છે અને પશ્ચાત્તાપ પામીને રાષ્ટ્રને માટે કામ કરવા તૈયાર થાય છે.
In simple words: The title 'Zabak Jyot' (Flickering Flame) for this one-act play is very apt and deeply meaningful. Just as a lamp shines brightest when it is about to go out, our Dipak, by sacrificing himself, becomes a flickering flame that causes his father's heart to change. He extinguishes himself but spreads light in his father's heart. This change in his father's heart becomes crucial. Dipak, in this way, inspires the spirit of sacrifice for the nation. His son's death is not in vain. Dipak's sacrifice flickers as a flame in Sir Ambal Derasari's heart and mind, leading him to repent and become ready to work for the nation.

Exam Tip: When discussing a title, explain its literal meaning, its symbolic significance within the story, and how it relates to the main characters and themes.

નીચે આપેલા પ્રશ્નોના ઉત્તર સૂચના પ્રમાણે આપો :

નીચેના શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ આપો.

• પ્લાન – પડી ગયેલ, ઉદાસ (Fallen, sad)
• કષ્ટ – દુઃખ, પીડા (Sorrow, pain)
• વદન – ચહેરો, મોટું (Face, large)
• કલ્પાંત – અતિશય રડવું (Excessive crying)
• બીડેલા – બંધ (Closed)
• રુધિર – રક્ત, લોહી (Blood)
• ધવલ – ધોળું, સ્વચ્છ, શ્વેત (White, clean, pure white)
• વ્યોમ – આકાશ, આઆભ (Sky, expanse)
• હરતાડી – કાંડા ઘડિયાળ (Wristwatch)
• પડછંદ – પ્રચંડ શરીરનું, મહાકાય (Of huge body, gigantic)
• ગહન – ઊંડું, ગાઢ (Deep, dense)
• નેજા – વાવટો, આગેવાની (Flag, leadership)

નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો આપો.

• પાપ × પુણ્ય (Sin × Virtue)
• આકાશ × પાતાળ (Sky × Underworld)
• સંભવ × અસંભવ (Possible × Impossible)
• રડવું × હસવું (To cry × To laugh)
• આભ × ધરતી (Sky × Earth)
• અસહ્ય × સહ્ય (Intolerable × Tolerable)
• ફિકર x બેફિકર (Worry × Carefree)
• બીડેલું x ખુલ્લું (Closed × Open)
• સ્વસ્થ x અસ્વસ્થ (Healthy × Unhealthy)
• સંધ્યા × ઉષા (Dusk × Dawn)

નીચેના રૂઢિપ્રયોગના અર્થ આપી વાક્યપ્રયોગ કરો :

Question. આંખો મીંચી જવી, અર્થ : મૃત્યુ થયું.
Answer: વા. પ્ર. – લાલબહાદુર શાસ્ત્રીએ આંખો મીંચી તો દેશને ખૂબ દુ:ખ થયું.
In simple words: The idiom means to die. When Lal Bahadur Shastri passed away, the country felt great sorrow.

Exam Tip: For idioms, provide a clear meaning and then construct a sentence that correctly uses the idiom in context.

Question. છાતીમાં મોં ઘાલવું. અર્થ છુપાઈ જવું.
Answer: વા. પ્ર. – શરમાળ છોકરી માની છાતીમાં મોં ઘાલીને બેસે છે.
In simple words: The idiom means to hide oneself. The shy girl hides her face in her mother's chest.

Exam Tip: Ensure your example sentence demonstrates a clear understanding of the idiom's meaning, particularly its emotional or situational nuance.

Question. ગળગળું થઈ જવું, અર્થ : રડું રડું થઈ જવું.
Answer: વા. પ્ર. – ઘણાં વર્ષે માને જોઈને મુકેશ ગળગળો થઈ ગયો.
In simple words: The idiom means to be on the verge of crying. After many years, Mukesh became emotional upon seeing his mother.

Exam Tip: Focus on emotions when using idioms that describe feelings; this adds depth to your sentences.

Question. શ્રાવણ-ભાદરવો વહેવો. અર્થ : ચોધાર આંસુએ રડવું.
Answer: વા. પ્ર. – જુવાન દીકરાના મોતથી માની આંખમાં શ્રાવણ-ભાદરવો વહેતો થયો.
In simple words: The idiom means to weep profusely, like the heavy rains of Shravan-Bhadarvo. The mother cried uncontrollably at the death of her young son.

Exam Tip: Ensure your example sentence portrays a scenario where the intensity of crying is evident.

Question. આંખ ઊઘડવી. અર્થ : જાગવું, સાવધાન કે સતેજ થઈ જવું.
Answer: વા. પ્ર. – એક વાર છેતરાયા પછી જ લોકોની આંખ ઊઘડે છે.
In simple words: The idiom means to become aware, cautious, or alert. Only after being deceived once do people become vigilant.

Exam Tip: Use an example that illustrates the shift from unawareness to understanding or caution.

Question. ધમણ ઉપડવી. અર્થ : જોશભેર શ્વાસ ચાલવો, હાંફ ચડવી.
Answer: વા. પ્ર. – દમનો દર્દી થોડું જ ચાલે ત્યાં ધમણ ઉપડે છે.
In simple words: The idiom means to breathe heavily, to pant. An asthma patient starts panting after walking only a short distance.

Exam Tip: Choose a context that clearly shows the physical exertion or difficulty in breathing implied by the idiom.

Question. ઢગલો થઈ જવું. અર્થ : થાકીને લોથપોથ થઈ જવું.
Answer: વા. પ્ર. – શ્રમિકો ઘેર જાય છે.
In simple words: The idiom means to be utterly exhausted and drained. The laborers become completely worn out and go home.

Exam Tip: The example sentence should convey a sense of extreme fatigue or collapse.

Question. દીપક હોલવાઈ જત : મરણ પામવું.
Answer: વા. પ્ર. – રમેશનો દીપક અકાળે હોલવાઈ ગયો.
In simple words: The idiom means to die. Ramesh's son passed away prematurely.

Exam Tip: This idiom is a euphemism for death; use it respectfully in your example.

Question. માથું વધેરવું. અર્થ : બલિદાન આપવું.
Answer: વા. પ્ર. – વીર ભગતસિંહે દેશને માટે માથું વધેરી દીધું.
In simple words: The idiom means to sacrifice one's life. Brave Bhagat Singh sacrificed his life for the country.

Exam Tip: This idiom signifies ultimate sacrifice; use examples that convey high stakes or heroism.

નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ આપો :

• 1. જે ડગે નહિ તેવું – અડગ (That which does not waver – Firm/Unwavering)
• 2. સહન ન થઈ શકે તેવું – અસહ્ય (That which cannot be endured – Intolerable)
• 3. પૂર્વગ્રહરહિત છે તે – તટસ્થ (One who is free from prejudice – Impartial)
• 4. ઉષ્ણતામાન માપવાનું સાધન – થમમિટર (Instrument for measuring temperature – Thermometer)
• 5. સામાના કલ્યાણની ભાવના – આશિષ (Feeling of goodwill for others – Blessing)
• 6. એકી નજરે જોયા કરવું – તાકવું (To keep looking with a single gaze – To stare)

નીચેના શબ્દોની સાચી જોડણી લખો :

• મીનીટ – મિનિટ (Minute)
• નીસાની – નિશાની (Sign/Mark)
• શ્રિધરાશિ – શ્રીધરાણી (Shridharani)
• આહૂતી – આહુતિ (Offering/Sacrifice)
• મુત્યુ – મૃત્યુ (Death)
• કુટુંબિયા – કુટુંબીઓ (Family members)
• વીજળી કારિરિ – કાશમીરી (Kashmiri)
• ધુપસળિ – ધૂપસળી (Incense stick)
• રેટીયા – રેટિયો (Spinning wheel)
• તેલચીતર – તૈલચિત્ર (Oil painting)
• ઉર્મિ – ઊર્મિ (Wave/Urmi)
• થરમોમીટર – થરમૉમિટર (Thermometer)
• છંદગિ – જિદગી (Life)