NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 10 समवायो हि दुर्जयः

Question 1. कोष्ठकात समीचीनम उत्तर जिल्हा लिखन्तु -
(क) कति बालका: स्नानाय गता:? (प्रश्न / हास्य / दश) (ख) कतम: बालक: नद्या मन्न इति निरूपयम अकुर्वन्? (प्रथम: / दशम: / पञ्चम:) (ग) दशम: क असीत्? (नायक: / पशिक: / नदी) (घ) क: सम्यक रूपेण बालकान गणिताम? (नायक: / पशिक: / बालक:) (ड) बालक: का तीव्रा पारे गता? (पुष्कराणीम् / सुरुव्रम् / नदीम्) उत्तर: (क) दश (ख) दशम: (ग) नायक: (घ) पशिक: (ड) नदीम्

Exam Tip: Read the passage carefully before answering - the context clues help identify the correct word form that matches both the grammar and meaning.

Question 2. पालस्य आशीर्वाद एकवाक्येन प्रश्नानाम् उत्तारणि लिखन्तु -
(क) दश बालका: किमञ्च नदीम अगच्छन्? (ख) नायक: किम अपुच्छत्? (ग) बालका: स्नानाय कुत्र अगच्छन्? (घ) बालका: किं निरूपयम अकुर्वन्? (ड) बालका: कर्म गृहम अगच्छन्? उत्तर: (क) दश बालका: स्नानाय नदीम अगच्छन्। (ख) नायक: अपुच्छत् - "अभि सर्वे बालका: नदीम उत्सृही?" (ग) बालका: स्नानाय नदीम अगच्छन्। (घ) बालका: निरूपयम अकुर्वन् यत दशम् अकुर्वन्। (ड) बालका: आनन्दें निलिलिता गृहम अगच्छन्।

Exam Tip: Write complete sentences using the past tense forms - examiners look for correct verb endings and case agreements in Sanskrit responses.

Question 3. निम्नलिखितानाम् शब्दानाम् विलोमपद लिखन्तु -
(क) करे तर्जनी अडुगुलि: भवति तर्जनी।
(ख) अनामिका अडुगुलि: अडुगुलि : भवति।
(ग) करे अडुगुछ: अडुगुलि : भवति अडुगुछ:।
(घ) कनिष्ठिका तृतीया अडुगुलि : भवति।
(ड) करे मध्यमा अडुगुलि : भवति मध्यमा।

Exam Tip: Antonym pairs in Sanskrit often change through systematic sound shifts - look for word patterns that reverse meaning while maintaining grammatical structure.

Question 4. पञ्चिका दृष्ट्वा प्रश्नानाम् उत्तारणि लिखन्तु -
(क) सप्ताहस्य प्रथम: दिवस: क:?
(ख) सप्ताहस्य कतम: दिवस: रविवास: अस्ति?
(ग) सप्ताहस्य कतम: दिवस: शनिवास: अस्ति?
(घ) सप्ताहस्य प्रथम: दिवस: क:?
(ड) सप्ताहस्य अन्तिम: दिवस: क:?

Exam Tip: Refer to the calendar chart provided - matching the Sanskrit day names to the correct ordinal numbers requires careful observation of the visual reference.

Question 5. नापिका दृष्ट्वा प्रश्नानाम् उत्तारणि लिखन्तु -
भारतीय-ब्राह्मणमासा:
(क) मासेषु प्रथमचम: मास: क: ?
(ख) भागीपोर्थ: कतम: मास: अस्ति?
(ग) मासेषु दशम: मास: क: ?
(घ) कार्तिक: कतम: मास: अस्ति?
(ड) मासेषु अन्तिम: मास: क: ?

Exam Tip: The traditional Indian months follow a lunar calendar - memorize the sequence in Sanskrit order to answer all ordinal position questions correctly.

Question 6. मञ्जूषा पश्यन्तु, उत्तर लिखन्तु -
(क) आड़ुलमासेषु दशम: मास: ......................................
(ख) फरवरीमास: ............................................ मास: अस्ति।
(ग) आड़ुलमासेषु अष्टम: मास: ......................................
(घ) सितम्बरमास: ............................................ मास: अस्ति।
(ड) आड़ुलमासेषु अन्तिम: मास: ............................

Exam Tip: Match the English month names with their Sanskrit equivalents using the word bank - pay attention to the ordinal positions in the sequence.

Question 7. अपोलिखिते गद्यांशे अडुकाना स्थाने संख्याबाचकानाम् लिखन्तु -
यथा - ('१') "पाटशाला" - एका पाटशाला
...................................... ( १ ) पाटशाला अस्ति। तत्र ......................................... ( ३ ) अध्यापका: सन्ति।
साहित्यकक्षायां .................................... ( २० ) छात्रा: सन्ति। एकिष्मिन् दिने ....................................... ( १५ ) छात्रा: उपस्थिता: ।
.................................... अनुपस्थिता: । निरीक्षक : आगतवान् । तस्मिन् दिने साहित्यकक्षायां ............................. ( १५ ) छात्रा: उपस्थिता: ।
.......................... ( २ ) छात्रो ..................... ( ७ ) शब्दान् समयक् लिखविततन्तो।....................... ( १ ) छात्र:
सर्वान् अपि ....................... ( १० ) शब्दान् समयक् लिखविततान्। अवशिष्टा: ..................... ( १२ ) छात्रा:;

Exam Tip: Use the correct numeral adjective forms in Sanskrit that match the gender and case of the noun they modify - the word bank provides all required number words in proper grammatical forms.