ISC Class 12 Telugu Sample Paper 2027 with Solutions

SECTION A

LANGUAGE - 40 MARKS

Question 1 [15]
Write a composition in approximately 400 words in Telugu on any one of the topics given below:
క్రింద ఇవ్వబడిన ఏదైనా ఒక అంశంపై తెలుగులో సుమారు 400 పదాలలో వ్యాసము వ్రాయుము.

(i) "చినిగిన చొక్కా అయినా వేసుకోగాని మంచి మిత్రుని పొందడానికి ప్రయత్నించు." అనారోక మహానుభావుడు. నీకు నచ్చిన, నిన్ను ప్రేరేపించిన, నిన్ను ఎక్కువగా ప్రేమించిన ఒక మంచి మిత్రుని గురించి వివరిస్తూ ఒక చక్కటి వ్యాసము వ్రాయుము. [15 Marks]

Answer:
మంచి మిత్రుని గొప్పతనం గురించి మహాపురుషులు ఎన్నోసార్లు చెప్పారు. "చినిగిన చొక్కా అయినా వేసుకోగాని మంచి మిత్రుని పొందడానికి ప్రయత్నించు" అనే మాట అక్షరాలా సత్యం. నా జీవితంలో నాకు లభించిన ఒకానొక మంచి మిత్రుడు రాము. మా ఇద్దరి పరిచయం పాఠశాల దశలో ప్రారంభమైంది. అప్పటి నుండి నేటి వరకు ప్రతి సుఖసంతోషాలలోనూ, కష్టనష్టాలలోనూ అతను నాకు వెన్నంటి నిలిచాడు.

రాము స్వభావరీత్యా చాలా నిస్వార్థపరుడు మరియు పరోపకారి. చదువులో ఎప్పుడూ ముందుండేవాడు. నేను ఏదైనా విషయంలో వెనుకబడితే, కోపగించుకోకుండా ఎంతో ఓపికతో నాకు ఆ విషయాన్ని అర్థమయ్యేలా వివరించేవాడు. ఒకసారి నేను తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ పరీక్షలకు హాజరుకాలేని పరిస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, అతను తన నోట్స్ అంతా నాకు అందించి, ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఇంటికి వచ్చి పాఠాలు చెప్పి నన్ను నడిపించాడు. ఆ సమయంలో అతని ప్రోత్సాహం నాకు ఆత్మస్థైర్యాన్ని ఇచ్చింది.

నిజమైన మిత్రుడు మన తప్పులను ఎత్తిచూపి, సన్మార్గంలో నడిపిస్తాడు. రాము కూడా నాలో చిన్న పొరపాటు కనిపిస్తే వెంటనే సున్నితంగా మందలించేవాడు. అతని ఆలోచనా విధానం, నిబద్ధత మరియు నలుగురికి సాయం చేయాలనే తపన నన్ను నిత్యం ప్రేరేపిస్తూ ఉండేవి. స్వార్థం నిండిన ఈ లోకంలో ఎటువంటి ప్రతిఫలాన్ని ఆశించకుండా ప్రేమను పంచే ఒక మంచి మిత్రుడు దొరకడం నిజంగా నా అదృష్టం. అలాంటి మిత్రుని సావాసం నా జీవితానికి ఒక గొప్ప దిశను నిర్దేశించింది అనడంలో ఎలాంటి అతిశయోక్తి లేదు.

Teacher's Note:
a) వ్యాస రచనలో ఉపోద్ఘాతం, విషయ విశ్లేషణ మరియు ముగింపు స్పష్టంగా ఉండేలా చూసుకోవాలి.
b) వాక్య నిర్మాణంలో వ్యాకరణ దోషాలు లేకుండా చూస్తూ, సృజనాత్మక పదజాలాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా మంచి మార్కులు పొందవచ్చు.

OR

(ii) 'నీవు చదివిన ఒక మంచి తెలుగు పుస్తకం - ప్రభావితం చేసిన అంశాలు' అను విషయమును గూర్చి ఒక వివరాత్మక వ్యాసమును వ్రాయుము. [15 Marks]

Answer:
పుస్తకాలు మనిషికి మంచి నేస్తాలు. సమాజాన్ని, జీవితాన్ని సరికొత్త కోణంలో చూడటంలో గ్రంథపఠనం ఎంతగానో దోహదపడుతుంది. నేను ఇటీవల చదివిన పుస్తకాలలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి "వేయి పడగలు" నవల నన్ను అత్యంతగా ప్రభావితం చేసింది. తెలుగు సాహిత్య లోకంలో ఇదొక మహోజ్వలమైన కళాఖండం.

ఈ నవ లలో గ్రామీణ భారతదేశపు జీవన విధానం, సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు మరియు ఆధునిక కాలంలో వస్తున్న మార్పుల వల్ల సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సంక్షోభం అద్భుతంగా చిత్రీకరించబడ్డాయి. ధర్మప్పయ్య గారి పాత్ర ద్వారా భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థలోని విలువలు, బాధ్యతలు మరియు మానవ సంబంధాల గొప్పతనం నాకు అవగతమయ్యాయి. ఒకవైపు సాంప్రదాయాలు మరోవైపు ఆధునిక పోకడల మధ్య సంఘర్షణను రచయిత అత్యంత సహజంగా వివరించిన తీరు చదువుతున్నంత సేపు ఆలోచింపజేస్తుంది.

ఈ పుస్తకం కేవలం వినోదాన్ని పంచడమే కాకుండా, మన మూలాలను మనం ఎప్పటికీ మరువకూడదనే గొప్ప సత్యాన్ని బోధించింది. సమాజం పట్ల పౌరుడిగా మన బాధ్యత ఏమిటో ఈ నవల నాకు నేర్పింది. జీవితంలో ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా మన సంస్కృతిని కాపాడుకుంటూ ముందుకు సాగాలనే స్పూర్తిని ఈ గ్రంథం నాకు అందించింది.

Teacher's Note:
a) పుస్తక సమీక్ష లేదా వివరాత్మక వ్యాసం వ్రాసేటప్పుడు పుస్తకం పేరు, రచయిత మరియు పాఠకునిపై అది చూపిన ప్రభావాన్ని స్పష్టంగా వివరించాలి.
b) అనవసరమైన సాగదీతను తగ్గించి, విషయ ప్రధానమైన భావాలను క్రమపద్ధతిలో వ్యక్తపరచడం ముఖ్యం.

OR

(iii) గడిచి పోయిన సమయం తిరిగి రాదు. ఎంత ప్రయత్నించినా దానిని మనం తిరిగి పొందలేము. కాబట్టి సమయం విలువను తెలిసికొని దానిని ఎలా సద్వినియోగపరచదలచుకొన్నావో తెలియజేస్తూ ఒక వివరాత్మక వ్యాసము వ్రాయుము. [15 Marks]

Answer:
"కాలం ఎవరికోసమూ ఆగదు" అంటారు పెద్దలు. గడిచిపోయిన క్షణం ఎంత ధనం వెచ్చించినా తిరిగి రాదు. సమయపాలన లేని మనిషి జీవితంలో ఎప్పటికీ విజయం సాధించలేడు. సమయం యొక్క విలువను గుర్తించి, దానిని సద్వినియోగం చేసుకున్నవారే చరిత్రలో గొప్పవారయ్యారు.

విద్యార్థి దశలో సమయపాలన అత్యంత కీలకమైనది. ప్రతిరోజూ ఉదయం నిద్రలేచింది మొదలు రాత్రి పడుకునే వరకు ప్రతి పనికీ ఒక ప్రణాళికను (Time Table) రూపొందించుకోవడం నా అలవాటు. చదువుకోవడానికి, ఆటపాటలకు మరియు విశ్రాంతికి తగిన సమయాన్ని కేటాయించుకోవడం ద్వారా పనులను వాయిదా వేసే అలవాటును దూరం చేసుకుంటున్నాను. నేటి పనిని రేపటికి వాయిదా వేయకూడదనే సూత్రాన్ని నా దైనందిన జీవితంలో అమలుపరుస్తున్నాను.

కాలం విలువ తెలిసినవాడు జీవితంలో ఎన్నటికీ ఓడిపోడు. సమయాన్ని వృథా చేయడం అంటే మన జీవితాన్ని మనమే నిర్లక్ష్యం చేసుకోవడమే. కాబట్టి ప్రతీ నిమిషాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటూ, లక్ష్య సాధన దిశగా క్రమశిక్షణతో అడుగులు వేయడమే నా జీవిత ధ్యేయంగా మలచుకున్నాను.

Teacher's Note:
a) సమయపాలన యొక్క ప్రాధాన్యతను దైనందిన ఉదాహరణలతో వివరిస్తూ వ్యాసాన్ని ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దాలి.
b) వాక్యాల మధ్య సరైన భావసారూప్యత మరియు వ్యాకరణ శుద్ధి ఉండేలా చూసుకోవాలి.

OR

(iv) వాతావరణ కాలుష్యానికి ప్రత్యక్షంగాను, పరోక్షంగాను మనమే కారణమవుతున్నాము. వాతావరణంలో జరుగుతున్న, జరిగిన మార్పులకు కారణాలను విశ్లేషింపుము. పరిష్కారాలను సూచింపుము. [15 Marks]

Answer:
నేడు భూగోళం ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సమస్య వాతావరణ కాలుస్యం. దీనికి ప్రత్యక్షంగాను, పరోక్షంగాను మానవుడే ప్రధాన కారణం. ఆధునిక నాగరికత పేరుతో మనం ప్రకృతిని విచక్షణా రహితంగా దోచుకోవడం వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతిన్నది.

వాతావరణంలో ఈ మార్పులకు ప్రధాన కారణాలు పరిశ్రమల నుండి వెలువడే హానికరమైన వాయువులు, విచక్షణా రహితంగా జరుగుతున్న అడవుల నరికివేత, ప్లాస్టిక్ వినియోగం మరియు వాహనాల ద్వారా విడుదలయ్యే పొగ. దీనివల్ల గ్లోబల్ వార్మింగ్ (Global Warming) విపరీతంగా పెరిగిపోయి, రుతుపవనాలు మారిపోవడం, అకాల వర్షాలు, కరువు కాటకాలు ఏర్పడుతున్నాయి.

ఈ సమస్యకు పరిష్కారంగా మనం ప్రతి ఒక్కరం మొక్కలు నాటి సంరక్షించాలి. ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని పూర్తిగా నిషేధించి, పునర్వినియోగ శక్తి వనరులను (Solar & Wind Energy) ప్రోత్సహించాలి. పర్యావరణ పరిరక్షణ కేవలం ప్రభుత్వాల బాధ్యతే కాదు, ప్రతి ఒక్క పౌరుని నైతిక బాధ్యతగా భావించి మునుముందుకు సాగాలి.

Teacher's Note:
a) సమస్య యొక్క తీవ్రతను వివరిస్తూ, తగిన శాస్త్రీయ కారణాలు మరియు ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలను సూచించాలి.
b) పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన నినాదాలు లేదా సామాజిక బాధ్యతలను జోడించడం ద్వారా వ్యాసానికి అదనపు బలం చేకూరుతుంది.

OR

(v) సమాజం అంటే ఏమిటో వివరింపుము. ప్రస్తుత సమాజంలో ఉన్న లోటుపాట్లు గురించి చర్చించి వాటిని నివారించడంలో ఒక పౌరునిగా నీ బాధ్యత ఏమిటన్న విషయాన్ని విశదీకరిస్తూ ఒక చక్కటి వ్యాసము వ్రాయుము. [15 Marks]

Answer:
సమాజం అంటే కేవలం వ్యక్తుల సమూహం మాత్రమే కాదు; పరస్పర సంబంధాలు, ఆచారాలు, నమ్మకాలు మరియు మానవతా విలువల సమాహారం. మానవుడు సంఘజీవి కాబట్టి సమాజం లేకుండా జీవించడం అసాధ్యం. అయితే మారుతున్న కాలంతో పాటు సమాజంలో అనేక లోటుపాట్లు ప్రవేశించాయి.

ప్రస్తుత సమాజంలో అవినీతి, నిరుద్యోగం, పేదరికం, స్త్రీలపై అఘాయిత్యాలు మరియు స్వార్థపూరిత ధోరణులు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. కుల, మత, వర్గ భేదాలు మానవ సంబంధాలను దెబ్బతీస్తున్నాయి. ఈ లోటుపాట్లను సరిదిద్దడంలో బాధ్యతాయుతమైన పౌరుడిగా నావంతు కర్తవ్యాన్ని నేను నిర్వర్తించాలి. చట్టాలను గౌరవించడం, తోటి మనుషుల పట్ల దయ కలిగి ఉండటం మరియు సామాజిక చైతన్య కార్యక్రమాలలో భాగస్వామి కావడం పౌరునిగా నా ప్రథమ కర్తవ్యం.

సమాజంలో మార్పు మన దగ్గరి నుండే ప్రారంభం కావాలి. ఇతరులకు ఆదర్శంగా నిలిచేలా ప్రవర్తిస్తూ, సమాజంలోని రుగ్మతలను రూపుమాపడానికి యువత ముందుండాలి. అప్పుడే ఆరోగ్యకరమైన, ఆదర్శవంతమైన సమాజ నిర్మాణం సాధ్యమవుతుంది.

Teacher's Note:
a) సమాజం యొక్క భావనను వివరిస్తూ, ప్రస్తుత సామాజిక సమస్యలపై స్పష్టమైన అవగాహనను ప్రదర్శించాలి.
b) వ్యక్తిగత బాధ్యతలను మరియు సామాజిక స్పృహను పెంపొందించే అంశాలను జోడించి ముగించాలి.

OR

(vi) క్రింద ఇవ్వబడిన విషయాలలో ఏదైనా ఒక దానిని ఎన్నుకొని మౌలికాంంశములతో కూడిన కథను వ్రాయుము.
(a) మహిళా సాధికారత [15 Marks]

Answer:
గ్రామీణ ప్రాంతంలో నివసించే లక్ష్మి చిన్నతనంలోనే భర్తను కోల్పోయింది. సమాజం ఆమెను అనేక నిబంధనలతో బంధించాలని చూసింది. కానీ లక్ష్మి కుంగిపోకుండా తన కాళ్ల మీద తాను నిలబడాలని నిర్ణయించుకుంది. ప్రభుత్వం అందించే స్వయం ఉపాధి పథకాల సహాయంతో ఒక చిన్న కుటీర పరిశ్రమను ప్రారంభించింది.

కష్టపడే తత్వం, పట్టుదల ఉంటే ఏ మహిళైనా విజయం సాధించగలదని నిరూపిస్తూ ఆమె తన గ్రామంలోని ఎంతోమంది నిరుద్యోగ మహిళలకు ఉపాధి కల్పించింది. కేవలం ఆర్థికంగానే కాకుండా సామాజికంగా కూడా ఎదిగి, తన కూతురిని ఉన్నత చదువులు చదివించింది. మహిళా సాధికారత అంటే కేవలం మాటల్లో కాకుండా చేతల్లో చూపవచ్చని లక్ష్మి అందరికీ ఆదర్శంగా నిలిచింది.

Teacher's Note:
a) కథాంశం ఇతివృత్తానికి తగినట్లుగా పాత్రల చిత్రణ మరియు సంఘటనల క్రమం ఆసక్తికరంగా ఉండాలి.
b) కథ ద్వారా మంచి సామాజిక సందేశాన్ని అందించేలా ముగించాలి.

OR

(b) ‘నాకే గనుక ఆ విషయం ముందే తెలిసి ఉంటే.’.....అను వాక్యంతో అంతమగు ఒక కథను వ్రాయుము. [15 Marks]

Answer:
రమేష్ తన చిన్ననాటి మిత్రుడైన సురేష్ ను పూర్తిగా నమ్మాడు. సురేష్ తాను ఒక కొత్త వ్యాపారం ప్రారంభిస్తున్నానని, అందులో భాగస్వామిగా చేరమని రమేష్ ను కోరాడు. రమేష్ తన కష్టపడి సంపాదించిన డబ్బునంతటినీ ఎలాంటి విచారణ లేకుండా సురేష్ చేతిలో పెట్టాడు.

కొన్ని రోజుల తరువాత సురేష్ మోసగాడని, వ్యాపారం పేరుతో అందరినీ నమ్మించి పరారయ్యాడని పోలీసుల ద్వారా తెలిసింది. రమేష్ తలზე చెయ్యి పెట్టుకుని రోదించాడు. తాను మోసపోయానని గ్రహించి కుంగిపోయిన రమేష్ మనసులో మెదిలిన చివరి మాట, నాకే గనుక ఆ విషయం ముందే తెలిసి ఉంటే.

Teacher's Note:
a) ఇచ్చిన ముగింపు వాక్యంతో కథ సరిగ్గా ముగిసేలా రచనా శైలిని అల్లుకోవాలి.
b) పాత్రల భావోద్వేగాలను పాఠకులకు హత్తుకునేలా వివరించాలి.

Question 2
Read the passage given below carefully and answer the questions that follow, using your own words in Telugu:
ఈ క్రింది వచనమును జాగ్రత్తగా చదివి దానిని అనుసరించి ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు నీ సొంత మాటలలో సమాధానములు వ్రాయుము.

“సంగం లక్ష్మమ్మబాయి స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్లారు. జైలులో అప్పుడప్పుడు కవరు ఇచ్చి ఉత్తరాలు రాసుకునేవారు. స్త్రీలకు పురుషుల కంటే హృదయ మార్ధవం అధికం. ఎక్కువ కాలం తమ ఆత్మమీయులకు దూరంగా ఉండటం స్త్రీలకు ఎంతో వేదనా భరితం. ఈ భావాల కారణంగా తమ వేదన, ప్రేమ అంతా ఉత్తరాల ద్వారా అవి రాసుకునేవారు. కానీ సంగం లక్ష్మమ్మబాయికి తల్లి రెండు సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించింది. తొమ్మిదవ ఏట వివాహమై పదేళ్లు నిండే లోపుగా భర్త మరణించాడు. అందువల్ల నేను ఎవరికి రాయాలి ? నాకు ఎవరున్నారు ? అనే నిరాశ ఆమెలో ఉండేది.

లక్ష్మమ్మబాయి ఘట్కేసర్ లో పుట్టి పెరిగారు. అప్పటికి దేశమంతటా కాంగ్రెస్ ఉద్యమంలో ఆవేశంతో రగులుతున్నా, నైజం రాష్ట్రంలో మాత్రం కాంగ్రెస్ ఉద్యమం ప్రారంభం కాలేదు.

పల్లెటూర్లలో పుట్టి పెరిగి, ఏ మాత్రం విద్యాభ్యాసం లేకపోయిననూ, అన్ని విషయాలు తెలుసుకోవాలన్న తపన, ఆసక్తి లక్ష్మీబాయికి మెండుగా ఉండేది. పది సంవత్సరాలకే ఎన్నెన్ని విషయాలు తెలిసినాయి.

ఆమెలో మంచి మాటాడటం, పెద్దరికం వచ్చింది. ఈమెలో కొత్త భావాలు పుట్టుటకు మరొక ముఖ్య కారణం ఆమె మేనమామ సంఘం సీతారామయ్య గారు మంచి విద్యావంతులు. అనేక సేవా సంస్థలతో, సంఘ సంస్కరణ సంఘాలతో సంబంధం కలవారు. ఆయన ఇంటిలో ఎన్నో ఉత్తమ గ్రంథాలు ఉండేవి. లక్ష్మమ్మబాయి హైదరాబాద్ వెళ్ళినపుడల్లా మేనమామ ఇంట్లో ఉన్న పుస్తకాలన్నింటినీ చదివేది. అందువల్ల ఆమెకు జ్ఞానం అధికమవడమే కాకుండా, దేశ పరిస్థితులు అర్థమయ్యాయి. ఆమెకు బాగా చదువుకోవాలని, బాపూజీ స్వాతంత్ర్య సమరంలో నేను ఒక సమిధనై పోవాలి అనే కోరికలు ఉండేవి.

లక్ష్మమ్మబాయి తండ్రి సత్యకాలం వాడు .పరమసాత్వికుడు. మార్పు అంటే భయపడే మనస్తత్వం కలవాడు. అందరలా కూతురికి పెళ్లి చేశాడు. అదృష్టం వక్రించింది. అతను పోయాడు . కష్టమో,సుఖమో ఎట్టాగో జీవితాన్ని వెళ్లబుట్టుకోవాలి- కానీ -చదువులనీ, సంధ్యలనీ వంశములో లేని పద్ధతులు ప్రారంభించి ఒకరి చేత వేళ్లతూ చూపించుకోవటమెందుకు? అనే సి భావం కలవాడు. ఇంతవరకు వితంతువులైనా ఆడవాళ్లు చదువుకుంటేనే జీవితం గడిచిందా? ఇది ఆయన ఘాటుప్రశ్న.

లక్ష్మమ్మబాయి వాళ్ల ఊరిలోనే నాలుగో తరగతి దాకా చదువుకున్నది. ఈమెకు డబ్బు లేదు. డబ్బు లేకపోవడం వలనే ఒకసారి విద్యాభ్యాసానికి అంతరాయం కలిగింది. గుంటూరులో ఉన్నం లక్ష్మీనారాయణ దంపతులు నడుపుతున్న 'శారదా నికేతన్' లో ఉచిత విద్యాభ్యాసానికి అవకాశం లభించింది. సంఘం సీతారామయ్య మేనకోడలు కాబట్టి కొంత డబ్బు కట్టవలసి రాగా డబ్బు కట్టలేని స్థితిలో ఉన్న లక్ష్మమ్మబాయి ఆ అవకాశాన్ని వదులుకుంది.మరల రెండవ సారి పేరు మార్చుకుని ప్రయత్నం చేయగా ఏమి డబ్బు కట్టకుండానే శారదా నికేతన్ లో చేరే అవకాశం వచ్చి తండ్రికి తెలిసిపోతుంది.

మేనమామ కొడుకుని రప్పించుకుని హైదరాబాదుతున్నాను అని అబద్ధం చెప్పి గుంటూరు వెళ్లి విద్యాభ్యాసం కోసం లక్ష్మమ్మబాయి శారదానికేతన్ లో చేరింది.

జీవితంలో పురోగమించాలనుకుంటే బంధాలు-మమతలు మరిచిపోవాలని నిశ్చయించుకుంది.

ఈమె తల్లి పెట్టిన పేరు 'సత్యవతి' అయినా అత్తవారి పెట్టిన లక్ష్మమ్మ బాయి పేరుతో ప్రచారంలోకి వచ్చింది.

జైలులో ఉన్నప్పుడు లక్ష్మమ్మబాయి తన గత జీవితాన్ని తలుచుకుంటూ "నాకు ఎవరున్నారు? నేను ఎవరికి కావాలి? ఎవరికి ఉత్తరాలు రాయాలి"? అనుకునేది. లక్ష్మమ్మబాయికి ఉత్తరాలురావు. కానీ ఒకసారి కన్న అమ్మ ఈమెకు కూడా ఉత్తరం తెచ్చి ఇచ్చింది. తనకు ఉత్తరం రావటం ఆశ్చర్యపరిచింది.. ఆశ్చర్యంతో పాటు కన్నవళ్లకు దూరమయాననే వేదన తగనామారంభించింది.

ఆ ఉత్తరం సంఘం సీతారామయ్య గారి కుమార్తె విమల క్షేమ సమాచారాలు తెలియజేస్తూ, ఏమైన అవసరం ఉంటే పంపుతాము,కనుక ఉత్తరం రాయమననది. ఆ ఉత్తరం లక్ష్మమ్మబాయికి ఎంతో ఊరట కలిగించింది. ఒకసారి ఉన్నవ లక్ష్మమ్మమ్మ గారు హైదరాబాద్ వెళ్ళి తండ్రిని కలుసుకొని వచ్చి లక్ష్మమ్మబాయి మనసు మరింత తేలిక అయింది. లక్ష్మమ్మబాయి తండ్రికి ఆమె జైలుకివెళ్లడం నచ్చలేదు. దేశ పరిస్థితులు తెలుసుకోదగిన విద్య ఆయనకు లేకపోయినా, విశ్రాంతి సమయంలో ఆరుబయట మంచం వేసుకుని భారత, భాగవత, రామాయణాది కావ్యాలలోని పద్యాలు గొంతెత్తు పాడుతూ ఉంటే ఆయనకు చదువు రాదు అనుకోవటానికి ఆమెకు మనసొద్దీదు .అందుచేత ఆయన 'చదువుకోని జాని' అని లక్ష్మమ్మబాయి అనుకునేది. లక్ష్మమ్మబాయి జైలు నుంచి విడుదల అయిన తరువాత హైదరాబాదు స్టేషన్ లో ఆమెకు లభించిన స్వాగత గౌరవాలు చూసి నీటి చెలమలాంటి కళ్లతో ఆమెను అక్కున చేర్చుకున్నాడు. ఆమెను చూసి తండ్రికి ఆనందం కలిగింది.”

(i) లక్ష్మమ్మబాయి లో నిరాసక్తత ఎందుకు ఏర్పడింది? [3 Marks]

Answer:
లక్ష్మమ్మబాయికి రెండేళ్ల ప్రాయంలోనే తల్లి మరణించింది. తొమ్మిదవ ఏట వివాహం జరిగి, పదేళ్లు నిండేలోపు భర్త కూడా మరణించాడు. జైలులో తోటి ఖైదీలు తమ బంధువులకు ఉత్తరాలు రాసుకుంటున్నప్పుడు, తనకు రాసేందుకు ఎవరూ లేకపోవడం వల్ల ఆమెలో నిరాసక్తత ఏర్పడింది.

Teacher's Note:
a) పాఠ్యాంశంలోని ప్రధాన పాత్రల జీవిత విశేషాలను మరియు వారి ఒంటరితనాన్ని అర్థం చేసుకుని సమాధానం రాయాలి.
b) చిన్నతనంలోనే తల్లి మరియు భర్తను కోల్పోవడం వల్ల కలిగిన మానసిక వేదనను ప్రస్తావించడం ముఖ్యం.

(ii) ఆమె తండ్రి స్వభావం ఎటువంటిది? [3 Marks]

Answer:
లక్ష్మమ్మబాయి తండ్రి పరమసాత్వికుడు మరియు సత్యకాలం మనిషి. ఆయన మార్పు అంటే భయపడే మనస్తత్వం కలవాడు. వంశంలో లేని కొత్త పద్ధతులు, ముఖ్యంగా స్త్రీలు చదువుకోవడం వంటి వాటిని ఆయన వ్యతిరేకించేవాడు. అయితే విశ్రాంతి సమయంలో భారత భాగవత పద్యాలను భక్తితో పాడుకునే గుణం ఆయనది.

Teacher's Note:
a) తండ్రి యొక్క సంప్రదాయవాద మనస్తత్వాన్ని మరియు ఆయనలోని సరళతను విడమర్చి చెప్పాలి.
b) ఆయన చదువుకోకపోయినా కావ్యాలు పాడుకునే అభిరుచి కలిగి ఉన్నాడనే విషయాన్ని రాయడం తప్పనిసరి.

(iii) లక్ష్మమ్మబాయికి ఎటువంటి కోరికలు ఉండేవి? [3 Marks]

Answer:
లక్ష్మమ్మబాయికి బాగా చదువుకోవాలనే బలమైన కోరిక ఉండేది. అంతేకాకుండా మహాత్మా గాంధీ చేపట్టిన స్వాతంత్ర్య సమరంలో తాను కూడా ఒక సమిధనై పోవాలనే గొప్ప దేశభక్తి కోరిక ఆమెలో ఉండేది.

Teacher's Note:
a) మేనమామ ఇంట్లోని గ్రంథాలయం ఆమెలో విద్య పట్ల మరియు దేశం పట్ల అభిలాషను పెంచింది.
b) స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం పట్ల ఆమెకు ఉన్న అంకితభావాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొనాలి.

(iv)

(a) లక్ష్మమ్మబాయి తన తండ్రిని ఏమని భావించింది? [1 Mark]
(1) అహంకారి
(2) అమాయకుడు
(3) చదువుకోని జ్ఞాని
(4) చదువుకున్న మూర్ఖుడు

Answer: (3) చదువుకోని జ్ఞాని

తండ్రికి చదువు రాకపోయినా సాహిత్య జ్ఞానం ఉండటంతో ఆమె అలా భావించింది.

Teacher's Note:
a) పాఠ్యభాగంలోని ప్రత్యేక పదప్రయోగాన్ని గుర్తించి సరైన ఆప్షన్ ఎంచుకోవాలి.
b) ఆయన కావ్యాలు పాడుతుండటం వల్ల ఆమె ఆ అభిప్రాయానికి వచ్చింది.

(b) జీవితంలో పురోగమించాలంటే వేటిని వదులుకోవాలని లక్ష్మమ్మబాయి నిశ్చయించుకున్నది? [1 Mark]
(1) బంధాలు మమతలు
(2) బంధువులు-బంధుత్వాలు
(3) సంతానం-బాధ్యతలు
(4) సుఖ సంతోషాలు

Answer: (1) బంధాలు మమతలు

జీవితంలో ఉన్నత లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఇవి అడ్డుగా మారుతాయని భావించింది.

Teacher's Note:
a) లక్ష్య సాధనలో భావోద్వేగాల ప్రభావం గురించి పాఠంలో చెప్పబడిన అంశం ఇది.
b) ఇచ్చిన ఆప్షన్ల నుండి సరిగ్గా సరిపోలిన దానిని ఎంచాలి.

(c) స్త్రీలకు పురుషులకంటే ఏది అధికంగా ఉంటుంది? [1 Mark]
(1) అహంకారం
(2) సహనం
(3) హృదయ మార్ధవం
(4) ఓర్పు

Answer: (3) హృదయ మార్ధవం

స్త్రీల స్వభావంలో దయ మరియు హృదయ మార్ధవం ఎక్కువగా ఉంటుందని పేర్కొనబడింది.

Teacher's Note:
a) గద్య భాగం ప్రారంభ వాక్యాల ఆధారంగా ఈ సమాధానం వస్తుంది.
b) పాఠంలోని పదజాలాన్ని యథావిధిగా గుర్తుంచుకోవాలి.

(v)

(a) లక్ష్మమ్మబాయికి ఊరట కలిగించిన విషయం ఏమిటి? [1 Mark]
(1) విమల తండ్రికి నచ్చి చెప్పడం
(2) విమల సమాచారం ఇవ్వడం
(3) విమల జైలుకు వచ్చి వెళ్లడం
(4) విమల ఉత్తరం రాయడం

Answer: (4) విమల ఉత్తరం రాయడం

జైలులో ఒంటరిగా ఉన్న ఆమెకు విమల రాసిన ఉత్తరం ఎంతో ధైర్యాన్ని ఇచ్చింది.

Teacher's Note:
a) కష్టకాలంలో లభించే చిన్న ఆసరా కూడా పెద్ద ఊరటనిస్తుందనే కోణంలో అర్థం చేసుకోవాలి.
b) ఆప్షన్లను జాగ్రత్తగా చదివి సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించాలి.

(b) పది సంవత్సరాల వయస్సులోనే లక్ష్మమ్మబాయిలో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి? [1 Mark]
(1) పెంకితనం
(2) పెద్దరికం
(3) మొండితనము
(4) చిలిపతనం

Answer: (2) పెద్దరికం

చిన్న వయసులోనే ఆమెలో మంచి మాటకారి తనంతో పాటు పెద్దరికం వచ్చింది.

Teacher's Note:
a) మేనమామ ప్రభావం మరియు చదువు నేర్చుకున్న అనుభవాల వల్ల ఆమె పరిణితి చెందింది.
b) పదాల ఎంపికలో తప్పులు జరగకుండా చూసుకోవాలి.

(c) లక్ష్మమ్మబాయి మేనమామ ఎవరు? [1 Mark]
(1) అనంతరామయ్య
(2) సుందరరామయ్య
(3) వెంకట్రామయ్య
(4) సీతారామయ్య

Answer: (4) సీతారామయ్య

సంఘం సీతారామయ్య గారు ఆమె మేనమామ మరియు విద్యావంతులు.

Teacher's Note:
a) పాత్రల పేర్లను గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలో చాలా ముఖ్యం.
b) సరైన పేరును ఆప్షన్ నుండి గుర్తించాలి.

Question 3

(A) Correct the following sentences and rewrite as per the instructions given:
క్రింద ఇవ్వబడిన వాక్యాలను నిర్దేశించిన విధంగా వ్రాయండి:

(i) క్రింది గద్యంలోని తప్పును సవరించి వ్రాయండి.
ఆ మాట విని మేము ఎంత ఆశ్చర్యపోయాను. [1 Mark]

Answer:
ఆ మాట విని మేము ఎంత ఆశ్చర్యపోయాము.

Teacher's Note:
a) పురుష విభక్తి మరియు వచన భేదాలను గమనించి సరిదిద్దాలి (మేము కి 'పోయాము' వస్తుంది).
b) క్రియా రూపంలో వచ్చే దోషాలను సరిగ్గా గుర్తించడం ముఖ్యం.

(ii) క్రింది ఖాళీని సరైన శబ్దంతో పూరించండి.
మల్లెపూల ____________ అక్కడ గుబాళిస్తోంది. [1 Mark]

Answer:
పరిమళం / వాసన (లేదా సుగంధం)

Teacher's Note:
a) సందర్భానికి తగిన సార్థక పదంతో ఖాళీని పూరించాలి.
b) పూల నుండి వచ్చే సువాసనను తెలిపే పదాన్ని రాయాలి.

(iii) క్రింద ఇవ్వబడిన వాటిలో సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించి వ్రాయండి. [1 Mark]
(a) సీత వేసుకున్న రెండు జడలు ఎంతో అందంగా ఉంది.
(b) సీత వేసుకున్న రెండు జడ ఎంతో అందంగా ఉన్నాయి.
(c) సీత కట్టుకున్న రెండు జడలు ఎంతో అందంగా ఉంది.
(d) సీత వేసుకున్న రెండు జడలు ఎంతో అందంగా ఉన్నాయి.

Answer: (d) సీత వేసుకున్న రెండు జడలు ఎంతో అందంగా ఉన్నాయి.

వచన మరియు క్రియా సరిపోలిక సరైన వాక్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.

Teacher's Note:
a) బహువచనానికి తగిన క్రియా రూపం 'ఉన్నాయి' అని గుర్తించాలి.
b) జడలకు 'వేసుకున్న' అనే పదం సరిపోతుంది.

(iv) క్రింద ఇవ్వబడిన వాటిలో తప్పుగా ఇవ్వబడిన వాక్యాన్ని గుర్తించి వ్రాయండి. [1 Mark]
(a) చెవిటి వాని ముందు శంఖమూదినట్లు
(b) పేదవాని కోపం తనకే చేటు
(c) మనసుంటే మార్గముంటుంది
(d) తీగ లాగితే డొంకంతా కదిలినట్లు

Answer: (b) పేదవాని కోపం తనకే చేటు

ఇది సామెత రూపాన్ని సరిగ్గా పోలిలేదు (అది 'పెద్దల కోపం తనకే చేటు' లేదా 'కోపం తనకే చేటు').

Teacher's Note:
a) ప్రసిద్ధమైన సామెతలను గుర్తించి లోపాలను పసిగట్టాలి.
b) మిగిలిన మూడు జాతీయాలు/సామెతలు సరిగ్గా ఉన్నాయి.

(v) క్రింది ఇవ్వబడిన వాక్యాలలో గీత గీయబడిన శబ్దానికి பதிலாக సరైన శబ్దాన్ని ఎంచుకోండి.
పలికిన చెలగాటం జంకకు ప్రాణ సంకటం [1 Mark]
(a) కప్పు
(b) పాము
(c) ఎలుక
(d) కుక్క

Answer: (b) పాము

పాముతో చెలగాటం ప్రాణానికి ముప్పు తెస్తుంది.

Teacher's Note:
a) సామెత లేదా జాతీయం లోని ఖచ్చితమైన పదాన్ని గుర్తించాలి (పాముతో చెలగాటం).
b) సందర్భానుసారంగా సరైన జంతువు పేరును ఎంచుకోవాలి.

(B) Use the idioms in the sentence as per the instructions given:
నిర్దేశించిన విధంగా క్రింద ఇవ్వబడిన జాతీయాలను వాక్యములలో ప్రయోగించండి.

(i) క్రింద ఇవ్వబడిన జాతీయాన్ని ఉపయోగించి సొంత వాక్యం వ్రాయండి.
తలకు మించిన పని [1 Mark]

Answer:
చిన్న బాలుడు మోయలేని బరువును తలకెత్తుకోవడం తలకు మించిన పనైంది.

Teacher's Note:
a) జాతీయం యొక్క అర్థం చెడకుండా సొంత వాక్యంలో స్పష్టంగా ప్రయోగించాలి.
b) సామర్థ్యానికి మించిన పని అనే భావన వచ్చేలా వాక్యం ఉండాలి.

(ii) క్రింద ఇవ్వబడిన జాతీయాన్ని ఉపయోగించి సొంత వాక్యం వ్రాయండి.
కళ్లకు కట్టినట్లుగా [1 Mark]

Answer:
ఉపాధ్యాయుడు రామాయణ కథను విద్యార్థులకు కళ్లకు కట్టినట్లుగా వివరించాడు.

Teacher's Note:
a) కళ్ల ముందు కదులుతున్నట్లు స్పష్టంగా వివరించడం అనే అర్థంలో ఈ జాతీయాన్ని వాడాలి.
b) సొంత వాక్య నిర్మాణం సరళంగా మరియు అర్థవంతంగా ఉండాలి.

(iii) క్రింద ఇవ్వబడిన వాక్యం లోని ఖాళీని పూర్తి చేయడానికి సరిపోయే జాతీయాన్ని ఎన్నుకోండి.
రాము తనకిచ్చిన పనిని గడువు లోపల పూర్తి చేయడానికి __________. [1 Mark]
(a) సతమతమవుతున్నాడు
(b) బాధపడుతున్నాడు
(c) కష్టపడుతున్నాడు
(d) ఇష్టపడుతున్నాడు

Answer: (a) సతమతమవుతున్నాడు

గడువులోగా పని పూర్తి చేయలేక ఇబ్బంది పడటాన్ని సతమతమవడం అంటారు.

Teacher's Note:
a) సందర్భోచితమైన భావాన్ని బట్టి సరైన జాతీయాన్ని ఎంచుకోవాలి.
b) గడువు ఒత్తిడిని తెలిపే పదం 'సతమతమవడం'.

(iv) క్రింద ఇవ్వబడిన వాక్యానికి సరిపోయే ఒక జాతీయాన్ని ఎంచుకోండి.
విమల ఎంతో కాలం తర్వాత కనిపించిన తన తల్లిదండ్రులను చూసి ఎంత ఆనందపడింది. [1 Mark]
(a) చింతించింది
(b) దుఃఖించింది
(c) ఉప్పొంగి పోయింది
(d) విచారించింది

Answer: (c) ఉప్పొంగి పోయింది

అపారమైన ఆనందాన్ని వ్యక్తపరచడానికి 'ఉప్పొంగిపోవడం' వాడతారు.

Teacher's Note:
a) సంతోషాన్ని తెలిపే సరైన పదాన్ని గుర్తించాలి.
b) మిగిలిన మూడు పదాలు దుఃఖం లేదా బాధను సూచిస్తాయి.

(v) క్రింద ఇవ్వబడిన జాతీయానికి సరియైన అర్థాన్ని గుర్తించండి.
రెక్కలుముక్కలుచేసుకోవడం అంటే ___________ [1 Mark]
(a) చాలా సుఖపడడం
(b) చాలా కష్టపడడం
(c) చాలా ఆలోచించడం
(d) చాలా నిద్రపోవడం

Answer: (b) చాలా కష్టపడడం

శ్రమకోర్చి విపరీతంగా శ్రమించడాన్ని రెక్కలుముక్కలు చేసుకోవడం అంటారు.

Teacher's Note:
a) శ్రమ యొక్క తీవ్రతను తెలిపే జాతీయం ఇది.
b) సరైన అర్థాన్ని ఇచ్చే ఆప్షన్ ను ఎంచుకోవాలి.

SECTION B

LITERATURE - 40 MARKS

గద్యమందారం (GADYA MANDAARAM)

Question 4
“నన్నెందుకనవసరంగా చంపుతారు? నేను జ్యోతిష్కుడిని. మీరక్కడ కొస్తారనీ, ఆకలితో ఉంటారనీ ముందే తెలుసుకొని మీకు సరిపడిన అరిసెలను తెచ్చి మీకోసం ఎదురు చూస్తున్నాను. కావాలంటే చెట్టు కొమ్మకున్న మూట విప్పి చూడండి.”

(i) పై విధంగా అన్న జ్యోతిష్కుని పేరు ఏమిటి? అతడు ఎక్కడ నివసించేవాడు ? అతను ఎవరితో ఈ మాటలు అంటున్నాడు? [1 Mark]

Answer:
జ్యోతిష్కుని పేరు మాణిక్యశర్మ. అతడు పెనుగొండలో నివసించేవాడు. అతను భీమకవులు (మంత్రి మరియు కవి అయిన శ్రీనాథుని వైపు ఉన్నవారు లేదా భీమకవి సహచరులు) తో ఈ మాటలు అంటున్నాడు.

Teacher's Note:
a) పాఠ్యభాగంలోని పాత్రల పేర్లు మరియు సందర్భాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
b) జ్యోతిష్కుడు భయంతో చెప్పిన మాటలివి.

(ii) దివాణంలోని ఉద్యోగులందరూ ఎవరిపై అసూయపడతారు? దానికి గల కారణములను తెలుపుము. [2 Marks]

Answer:
దివాణంలోని ఉద్యోగులందరూ కవి శ్రీనాథునిపై అసూయపడతారు. శ్రీనాథుడు రాజుగారి ద్వారా ఘనమైన సత్కారాలు, బిరుదులు పొందుతూ, రాజు గారికి అత్యంత సన్నిహితుడిగా మెలుకువగా ఉండటం మరియు ఆయన పాండిత్యానికి లభిస్తున్న గౌరవాన్ని చూసి వారు ఓర్వలేకపోయారు.

Teacher's Note:
a) ఈర్ష్య మరియు అసూయలకు గల ప్రధాన కారణాలను సంక్షిప్తంగా తెలపాలి.
b) శ్రీనాథుని కీర్తి ప్రతిష్ఠలే వారి అసూయకు మూలమని స్పష్టం చేయాలి.

(iii) భట్టివిక్రమార్కులు పురుషుని భాగం స్త్రీ మూలంగానే జరుగుతుందని ఎలా ధృవపరచుకున్నారు? [2 Marks]

Answer:
పురుషుని యొక్క విజయం వెనుక లేదా అతని ప్రగతికి మూలకారణం స్త్రీయేనని నిరూపించడానికి భట్టి విక్రమార్కులు రాజ్యంలో అనేక పరీక్షలు చేసి, ఒక సాధారణ స్త్రీ తన భర్తను ఎలా గొప్పవానిగా మలిచిందో ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించి ధృవపరచుకున్నారు.

Teacher's Note:
a) కథలోని ఇతివృత్తాన్ని మరియు భట్టి విక్రమార్కుల విజ్ఞతను వివరించాలి.
b) పురుషుని వెనుక స్త్రీ పాత్ర ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పాలి.

ލ(iv) మంగళ మంత్ర కథను ఎవరు ఎవరికి ఏమని వివరించారో తెలుపుము. [5 Marks]

Answer:
మంగళ మంత్ర కథను శ్రీనాథుడు రాజుకు లేదా సంబంధిత పాత్రలకు ఎంతో ఆసక్తికరంగా వివరించాడు. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టనష్టాలను ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగడంలో మంచి మాటలు, మంగళకరమైన ఆలోచనలు మనిషికి ఎలా రక్షణగా నిలుస్తాయో ఈ కథ ద్వారా తెలిపారు. మంగళ మంత్రం యొక్క గొప్పతనాన్ని, అది మనిషి జీవితంలో తెచ్చే సానుకూల మార్పులను సోదాహరణంగా వివరించడం జరిగింది.

Teacher's Note:
a) కథ యొక్క సారాంశాన్ని మరియు దాని అంతరార్థాన్ని ఐదు వాక్యాలలో స్పష్టంగా రాయాలి.
b) నైతిక విలువలను బోధించే ఈ కథాంశం ప్రాముఖ్యతను తెలపాలి.

Question 5 [10]
ఆచార్య వీరభద్రరావు గురించి వివరిస్తూ, బ్రౌన్ దొర, వేమన రచనలను ఏ విధంగా ఆవిష్కరించాడో తెలుపుతూ. ఆయన లండను నుంచి చేసిన సాహిత్య పునరుద్ధరణ సేవను వివరించుము.

Answer:
ఆచార్య వీరభద్రరావు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో అపురూపమైన సేవలు అందించిన ప్రముఖ పరిశోధకులు. సి.పి. బ్రౌన్ దొర సేకరించిన తెలుగు తాళపత్ర గ్రంథాలను మరియు మహాకవి వేమన పద్యాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. వేమన కవిత్వాన్ని కేవలం తెలుగువారికే పరిమితం చేయకుండా, దానిలోని సామాజిక తాత్వికతను ఆంగ్లంలోకి అనువదించి సాహిత్య లోకానికి అందించారు.

ఆయన లండన్ లో నివసిస్తున్న కాలంలో అక్కడి మ్యూజియాలు మరియు గ్రంథాలయాలలో భద్రపరచబడిన అరుదైన తెలుగు ప్రాచీన గ్రంథాలను వెలికితీశారు. బ్రౌన్ దొర చేసిన సాహిత్య సేవలను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో పరిశోధించి, తెలుగు సాహిత్య పునరుద్ధరణకు అవిశ్రాంతంగా కృషి చేశారు. తెలుగు భాషా సాహిత్యాలు అంతరించిపోకుండా వాటికి పూర్వవైభవం తీసుకొని రావడంలో వీరభద్రరావు గారు చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయమైనవి.

Teacher's Note:
a) వీరభద్రరావు గారి పరిశోధనా కృషి మరియు బ్రౌన్ దొరతో ఆయనకు గల సాహిత్య సంబంధాన్ని వివరించాలి.
b) లండన్ నుంచి ఆయన చేసిన సేవలు తెలుగు సాహిత్య రంగానికి ఎంతగానో మేలు చేశాయనే అంశాన్ని ప్రధానంగా ప్రస్తావించాలి.

Question 6 [10]
‘పీలికం' అంటే ఏమిటి? అది దేనికి ప్రతిరూపం? అది నిగమశ్రమ ద్వారా ఏ రకమైన సహాయాన్ని ఏ విధంగా పొందిందో వివరించుము. రచయిత గురించి తెలుపుము. ఆయన ఈ కథ ద్వారా తెలిపినదేమిటి?

Answer:
'పీలికం' అనగా చీమ అని అర్థం. ఇది కష్టపడే తత్వానికి, పట్టుతెలకు మరియు ఐక్యమత్యానికి ప్రతిరూపం. చిన్న జీవి అయినప్పటికీ చీమ తాను అనుకున్న లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి పడే నిగమశ్రమ (కష్టపడే తత్వం) అద్భుతమైనది. ఈ కథ ద్వారా రచయిత మానవులకు గొప్ప జీవన సత్యాన్ని బోధించారు.

ఈ కథను రచించిన ప్రముఖ రచయిత మానవ సంబంధాలలోని లోతులను, శ్రమ యొక్క గొప్పతనాన్ని అత్యంత సహజంగా చిత్రించారు. చీమ తన ఆహారాన్ని సేకరించుకోవడానికి పడే శ్రమ, ఇబ్బందులను ఎదుర్కొనే తీరు సమాజంలోని శ్రామిక వర్గానికి ప్రతీక. ఈ కథ ద్వారా రచయిత ప్రతి ఒక్కరూ సోమరితనాన్ని విడనాడి, శ్రమను నమ్ముకోవాలని, ఐక్యతతో ఉంటే ఏ పెద్ద సమసయనైనా ఎదుర్కోవచ్చనే గొప్ప సందేశాన్ని అందించారు.

Teacher's Note:
a) పీలికం (చీమ) రూపకల్పన వెనుక ఉన్న సామాజిక తాత్వికతను వివరించాలి.
b) రచయిత ఉద్దేశించిన శ్రమ విలువ మరియు ఐక్యత అనే సందేశాన్ని స్పష్టంగా రాయాలి.

పద్యమందారం (PADYA MANDAARAMU)

Question 7
“ కారణము లేని కలహంబు గరుణ లేమి
పరవధూ పరధన వాంఛ బంధు సాధు
జనములందసహిష్టి మనంగ జగత్ం
బ్రకృతి సిద్ధంబొలివి దుషనిక రమునకు.”

(i) పై పద్యము ఎవరు రచించిన ఏ గ్రంథములోనిది? పై పద్య్యాన్ని సంస్కృతంలో వ్రాసిన రెವರು? [1 Mark]

Answer:
పై పద్యము బమ్మెర పోతన రచించిన 'శ్రీమదాంధ్ర భాగవతము' (లేదా నారాయణీయము/సంస్కృత భాగవతం నుండి అనువదించబడినది) లోనిది. సంస్కృతంలో దీనిని వ్యాస మహర్షి (వేదవ్యాసులు) రచించారు.

Teacher's Note:
a) పద్యం యొక్క మూల రచయిత (వ్యాసుడు) మరియు తెలుగు అనువాదకుడు (పోతన) పేర్లను ఖచ్చితంగా రాయాలి.
b) గ్రంథం పేరును స్పష్టంగా పేర్కొనాలి.

(ii) చెడు స్వభావం కల వారికి సహజంగా ఉండు గుణములు ఏవి? [2 Marks]

Answer:
చెడు స్వభావం (దుర్జనుల) గల వారికి కారణం లేని కలహాలు పెట్టుకోవడం, దయ లేకపోవడం, ఇతరుల భార్యలపై మరియు ధనంపై ఆశ పడటం, బంధువులను, మంచి సాధువులను సహించలేకపోవడం వంటివి సహజ గుణాలు.

Teacher's Note:
a) పద్య పాదాల ఆధారంగా దుర్జనుల లక్షణాలను వరుస క్రమంలో రాయాలి.
b) ఇతరుల పట్ల అసూయ, ద్వేషం వారి నైజమని తెలపాలి.

(iii) అవివేకులు ఉత్తమ స్థానం నుండి నీచస్థానానికి దిగజారడాన్ని కవి ఎలా వర్ణించాడు? [2 Marks]

Answer:
అవివేకులు తమ చెడ్డ నడవడిక మరియు దుర్గుణాల వల్ల తాము పొందిన ఉత్తమ స్థానాన్ని కోల్పోయి, క్రమక్రమంగా పతనమై నీచస్థానానికి దిగజారుతారని, ఇది వారి ప్రకృతి సిద్ధమైన స్వభావం వల్ల జరుగుతుందని కవి వర్ణించాడు.

Teacher's Note:
a) అవివేకుల పతనాన్ని కవి చిత్రించిన తీరును వివరించాలి.
b) చెడు ప్రవర్తనే వారి పతనానికి కారణమని తెలపాలి.

(iv) మహాత్ముల మైత్రి ఏ విధంగా ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది? [5 Marks]

Answer:
మహాత్ముల మైత్రి ఎప్పుడూ స్వార్థం లేకుండా, నిస్వార్థ ప్రేమతో మరియు పవిత్రమైన భావాలతో కూడి ఉంటుంది. కాలం ఎంత మారినా, పరిస్థితులు ఎటువంటివైనా వారి మధ్య స్నేహం చెక్కుచెదరదు. ఒకరికొకరు కష్టకాలంలో ఆసరాగా నిలుస్తూ, సన్మార్గంలో నడిపిస్తారు. వారి స్నేహం సుగంధం వలె నలుగురికీ ఆదర్శంగా నిలిచి చిరకాలం వర్ధిల్లుతుంది.

Teacher's Note:
a) సజ్జనులు మరియు మహాత్ముల స్నేహ విశిష్టతను ఐదు వాక్యాలలో రాయాలి.
b) నిస్వార్థత మరియు పవిత్రత వారి మైత్రికి మూలమని తెలపాలి.

Question 8 [10]
“దౌరది నివేదన" అను పాఠ్యభాగమును రచించిన కవి ఎవరు? అతని రచనలేవి? వాటిని ఎవరెవరికి అంకితమిచ్చాడు ? దౌరది ఎవరికి ఏ సందర్భంలో ఏమని నివేదించుకున్నది? వివరంపుము.

Answer:
'దౌపది నివేదన' పాఠ్యభాగాన్ని రచించిన కవి ఎర్రన (బద్దెన లేదా ప్రబంధ కవి ఎర్రన). ఆయన రచనలలో 'హరివంశం', 'రామాయణం' మరియు అరణ్యపర్వ శేషం ప్రసిద్ధమైనవి. ఎర్రన తన రచనలను శ్రీనాథుని వలె హరిహరనాథునికి మరియు అంకితమిచ్చిన రాజులకు సమర్పించారు.

ద్రౌపది తన భర్తలైన పాండవుల సమక్షంలో, ముఖ్యంగా ధర్మరాజుతో జరిగిన సంఘటనల సందర్భంలో, తనకు జరిగిన అవమానాన్ని, కౌరవులు చేసిన అపచారాన్ని వివరిస్తూ ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తుంది. సభలో తనకు జరిగిన అన్యాయాన్ని రూపుమాపి, క్షత్రియ ధర్మాన్ని నిలబెట్టాలని, దుర్యోధనాదులను శిక్షించి తనకు న్యాయం చేయవలసిందిగా ఆమె ఎంతో ఆర్తితో నివేదించుకున్నది.

Teacher's Note:
a) కవి పరిచయం, ఆయన రచనలు మరియు ద్రౌపది ఆవేదనను వ్యక్తపరిచిన సందర్భాన్ని స్పష్టంగా వివరించాలి.
b) స్త్రీ ఆత్మగౌరవాన్ని మరియు ధర్మ పరిరక్షణను కాపాడాలని కోరిన ద్రౌపది పాత్ర స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పాలి.

Question 9 [10]
భక్త మహాకవియైన పోతన కవితా పాండిత్యాన్ని గురించి ప్రశంసిస్తూ ఎవరు ఏ విధంగా పలికారో వివరంపుము.

Answer:
భక్త మహాకవి బమ్మెర పోతన భాగవత రచనా శైలి మరియు ఆయన కవితా పాండిత్యం తెలుగు సాహిత్య లోకంలో సాటిలేనిది. పోతన భక్తి భావంతో, సరళమైన శైలిలో, అలంకారయుక్తంగా పద్యాలను అల్లిన తీరును ఎందరో కవులు, విమర్శకులు ప్రశంసించారు. "బాల రసాల సాల నవ పల్లవ కోమల కావ్య కన్యకన్" అంటూ పోతన కవిత్వాన్ని పలువురు ప్రముఖులు కొనియాడారు.

ఆయన పద్యాలలో భక్తి రసం ఉప్పొంగుతుంది. సంస్కృత పదాలను తెలుగు పలుకుబడులతో మేళవించి, సామాన్య పాఠకులకు కూడా అర్థమయ్యే రీతిలో మధురమైన కావ్యాలను అందించిన ఆయన ప్రతిభ అనన్యసామాన్యం. పోతన కవితా మాధుర్యం ముందు ఇతర కవుల రచనలు సైతం చిన్నబోతాయని, ఆయన భక్తికి, సాహిత్యానికి ఉన్నత స్థానం ఉందని పలువురు కవులు ప్రశంసించారు.

Teacher's Note:
a) పోతన కవిత్వంలోని భక్తి తత్వం మరియు శైలీ విశేషాలను వివరించాలి.
b) ఇతర కవులు ఆయనను ప్రశంసించిన తీరును మరియు భాగవత ఖ్యాతిని తెలపాలి.

వారసత్వం (VARASATHVAM)

Question 10
“చూడు శాస్త్రి! ఈ పాపు నీ పేరునే పెడదాం. నీ రెండు వేలూ నీ పెట్టుబడి. అది పెట్టి నా ద్వారా నువ్వు ఖధరు తెప్పించు. అమ్మకం, కమిషన్ నా వంతు, లాభాలు నీ వంతు.” శాస్త్రి సరేనన్నాడు.

(i) పై మాటలు ఎవరు ఎవరితో ఏ సందర్భంలో అన్నారు? [1 Mark]

Answer:
పై మాటలు వ్యాపారి (లేదా పాత్రధారి) శాస్త్రితో, తాము కొత్తగా ప్రారంభించబోయే ఖద్దరు వ్యాపార భాగస్వామ్యం గురించి మాట్లాడుతున్న సందర్భంలో అన్నారు.

Teacher's Note:
a) నవలలోని పాత్రల సంభాషణ సందర్భాన్ని క్లుప్తంగా తెలపాలి.
b) వ్యాపార పెట్టుబడి మరియు లాభాల పంపిణీ గురించి ఇక్కడ చర్చ జరుగుతుంది.

(ii) శాస్త్రి బాల్యము ఎటువంటిది? [2 Marks]

Answer:
శాస్త్రి బాల్యము సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబ వాతావరణంలో, సంప్రదాయబద్ధంగా గడిచింది. చిన్నతనంలోనే చదువుపై ఆసక్తి కలిగి ఉంటూ, కుటుంబ బాధ్యతలు మరియు కష్టనష్టాలను ఎదుర్కొంటూ ఆయన బాల్య జీవితం సాగింది.

Teacher's Note:
a) నవలలోని ప్రధాన పాత్ర అయిన శాస్త్రి బాల్య నేపథ్యాన్ని వివరించాలి.
b) ఆర్థిక ఇబ్బందులు మరియు సంస్కారవంతమైన పెంపకం ఆయన బాల్యంలో కనిపಿಸುತ್ತాయి.

(iii) రామదాసు చేసిన వ్యాపారాలు ఏవి? క్షుణ్ణముగా వ్రాయుము. [2 Marks]

Answer:
రామదాసు తన జీవితంలో వివిధ రకాల వ్యాపారాలు చేశాడు. ముఖ్యంగా బట్టల వ్యాపారం (ఖద్దరు వస్త్రాల విక్రయం), మరియు కాలానికి తగినట్లుగా లాభసాటిగా ఉండే ఇతర వాణిజ్య లావాదేవీలను చేస్తూ ఆర్థికంగా స్థిరపడటానికి ప్రయత్నించాడు.

Teacher's Note:
a) రామదాసు చేసిన వ్యాపార కార్యకలాపాలను సంక్షిప్తంగా తెలపాలి.
b) వ్యాపారంలో ఆయన ఎదుర్కొన్న మెలకువలను ప్రస్తావించాలి.

(iv) శాస్త్రి తన జీవితాన్ని ఎట్లు మార్చుకున్నాడో తెలియజేయుము. [5 Marks]

Answer:
శాస్త్రి తన ప్రారంభ జీవితంలో అనేక ఇబ్బందులను, ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొన్నాడు. అయితే కాలక్రమేణా పరిస్థితులకు తగినట్లుగా తన ఆలోచనలలో మార్పు తెచ్చుకున్నాడు. కేవలం సాంప్రదాయక భావాలకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక వ్యాపార రంగంలోకి అడుగుపెట్టి ఖద్దరు వ్యాపారం ద్వారా ఆర్థికంగా పురోగమించాడు. తన శ్రమను నమ్ముకుని, నిజాయితీతో జీవిస్తూ తన కుటుంబాన్ని చక్కదిద్దుకుంటూ తన జీవితాన్ని ఒక సఫలమైన మార్గంలోకి మార్చుకున్నాడు.

Teacher's Note:
a) శాస్త్రి జీవితంలో వచ్చిన పరివర్తనను ఐదు వాక్యాలలో విశ్లేషించాలి.
b) పట్టుదల మరియు శ్రమతో జీవితాన్ని ఎలా మలుచుకోవచ్చో ఆయన పాత్ర ద్వారా తెలుస్తుంది.

Question 11 [10]
“సుదర్శనం' పాత్రను పై నవల ఆధారంగా చిత్రికరింపుము.

Answer:
'వారసత్వం' నవలలో సుదర్శనం పాత్ర అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది. ఆయన ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు మరియు కుటుంబ గౌరవానికి కట్టుబడి ఉండే వ్యక్తిగా చిత్రించబడ్డారు. మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను జీర్ణించుకోలేక ఇబ్బంది పడే తత్వం ఆయనది. అయినప్పటికీ కుటుంబంలోని సభ్యుల పట్ల ప్రేమ, బాధ్యత కలిగి ఉంటూ, తనదైన సిద్ధాంతాలతో జీవిస్తాడు.

సుదర్శనం పాత్ర ద్వారా రచయిత పాత తరానికి, కొత్త తరానికి మధ్య ఉన్న భావజాల సంఘర్షణను అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు. ఆయనలోని మొండితనం ఒకవైపు, కుటుంబం పట్ల ఉన్న మమకారం మరోవైపు నవలను నడిపించడంలో కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి. సమాజంలో మారుతున్న విలువల మధ్య నలిగిపోయే సాంప్రదాయవాదికి సుదర్శనం ప్రతీకగా నిలుస్తాడు.

Teacher's Note:
a) నవలలోని సుదర్శనం పాత్ర స్వభావాన్ని మరియు ఆయన వ్యక్తిగత ధోరణులను వివరించాలి.
b) పాత తరపు ఆలోచనలకు ప్రతినిధిగా ఆయన పాత్ర ప్రాముఖ్యతను తెలపాలి.

Question 12 [10]
వారసత్వం నవలలో "భాను" పాత్రను విశ్లేషించుము.

Answer:
'వారసత్వం' నవలలోని 'భాను' పాత్ర ఆధునిక భావాలు కలిగిన యువతకు ప్రతీక. భాను తన కాళ్ల మీద తాను నిలబడాలనే ఆశయం, స్వతంత్ర ఆలోచనా విధానం కలిగిన యువతి. పాతకాలపు కట్టుబాట్లను, మూఢ నమ్మకాలను ప్రశ్నిస్తూ, సమాజంలో స్త్రీల అభ్యున్నతిని కాంక్షించే ఆధునిక భావజాలం ఆమె సొంతం.

కుటుంబంలో వచ్చే మార్పులకు, తరాల మధ్య వచ్చే విబేధాలకు భాను పాత్ర స్పందించే తీరు అత్యంత సహజంగా ఉంటుంది. పాత తరం సంప్రదాయాలకు, కొత్త తరం ఆశయాలకు మధ్య వారధిలా నిలుస్తూ, జీవితాన్ని సరికొత్త కోణంలో చూడాలని ఆశపడుతుంది. నవల ముగింపులో ఆమె తీసుకునే నిర్ణయాలు ఆమె పరిణితిని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని చాటిచెబుతాయి.

Teacher's Note:
a) భాను పాత్ర ద్వారా రచయిత చెప్పదలచుకున్న ఆధునిక దృక్పథాన్ని వివరించాలి.
b) స్వతంత్ర భావాలు మరియు పట్టుదల ఆమె పాత్ర ప్రధాన లక్షణాలని తెలపాలి.

ధర్మ విజయము (DHARMA VIJAYAMU)

Question 13
"మామా! నీ యట్టి సూక్ష్మ బుద్ధి కొంత మాత్రము తోచక పోవుట ఆశ్చర్యముగా నున్నది. కామ క్రోధాదుల కత్తులమని చెప్పుకొనుచు తిరుగు నీ మునులందఱకు మా యెడల న్ందుకో ద్వేషము. పాండవుల యెడ రక్షపాతము."

(i) పై మాటలు అంటున్న వారు ఎవరు? మామ పేరు ఏమి? [1 Mark]

Answer:
పై మాటలు దుర్యోధనుడు (లేదా దుర్యోధనుని పక్షం వారు) అంటున్నాడు. మామ పేరు శకుని.

Teacher's Note:
a) నాటకంలోని పాత్రల సంభాషణను మరియు సంబంధాన్ని గుర్తించాలి.
b) శకునితో దుర్యోధనుడు మాట్లాడే సందర్భమిది.

(ii) పై మాటలు ఎవరు ఎవరితో ఏ సందర్భంలో అంటున్నారు? వివరంపుము. [2 Marks]

Answer:
దుర్యోధనుడు తన మేనమామ అయిన శకునితో, మునులు పాండవుల పట్ల చూపుతున్న పక్షపాత వైఖరిని, తమ పట్ల వారికి ఉన్న ద్వేష భావాన్ని ఆశ్చర్యంగా వివరిస్తున్న సందర్భంలో ఈ మాటలు అన్నాడు.

Teacher's Note:
a) మునుల ప్రవర్తనపై దుర్యోధనునికి కలిగిన అసంతృప్తిని తెలపాలి.
b) శకునితో ఆయన పంచుకున్న ఆవేదన ఇది.

(iii) ద్వైత వనానికి ఎవరు ఏ ఉద్దేశ్యంతో వెళ్లాలనుకున్నారు? [2 Marks]

Answer:
దుర్యోధనుడు మరియు కౌరవులు, పాండవులు అరణ్యవాసంలో పడుతున్న కష్టాలను చూసి ఆనందించడానికి మరియు వారిని మరింత అవమానించాలనే దురుద్దేశంతో ద్వైత వనానికి వెళ్లాలనుకున్నారు.

Teacher's Note:
a) కౌరవుల ఈ ప్రయాణం వెనుక ఉన్న కుటిల బుద్ధిని వివరించాలి.
b) పాండవులను కష్టపెట్టాలనే వారి ఉద్దేశాన్ని తెలపాలి.

(iv) "కాగల కార్యమును గంధర్వులు తీర్చిరి " అని ఎవరు ఎవరితో అన్నారు? ఆ కార్యమేది? [5 Marks]

Answer:
ఈ మాటలను కర్ణుడు లేదా కౌరవ సైనికులు ఒకరితో ఒకరు అంటారు (లేదా చిత్రసేనుని గంధర్వులు కౌరవులను ఓడించిన సందర్భంలో). ద్వైత వనానికి దండెత్తిన కౌరవులను గంధర్వులు ఓడించి, బందీలుగా పట్టుకున్నప్పుడు ఈ వ్యాఖ్య వస్తుంది. తాము చేయాలనుకున్న పనిని (పాండవులను అవమానించాలనే ప్రయత్నాన్ని) గంధర్వులు తమ జోక్యంతో విఫలమొనర్చి, కౌరవులకు తగిన బుద్ధి చెప్పి ఆ పనిని పూర్తి చేశారని దీని అర్థం.

Teacher's Note:
a) గంధర్వుల చేతిలో కౌరవులు పరాభవం పాలైన సందర్భాన్ని వివరించాలి.
b) ఈ సామెత రూపంలోని వ్యంగ్యాన్ని స్పష్టం చేయాలి.

Question 14 [10]
భానుమతి భర్త ఎవరు? ఆమె తన భర్తను రక్షించు కొనుటకు ద్రౌపదిని ఆశ్రయించిన విధ్మును తెలుపుము.

Answer:
భానుమతి భర్త దుర్యోధనుడు. ద్వైత వనంలో గంధర్వులతో జరిగిన యుద్ధంలో దుర్యోధనుడు బందీగా చిక్కినప్పుడు, అతని ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి మరియు రక్షించుకోవడానికి భానుమతి ఎంతో ఆందోళన చెందుతుంది. కౌరవులు ఓడిపోయిన సంక్షోభ సమయంలో పాండవుల ధర్మపత్ని అయిన ద్రౌపదిని ఆశ్రయించి, తన భర్త ప్రాణాలను కాపాడవలసిందిగా శరణు వేడుకుంటుంది.

ద్రౌపది తన విశాల హృదయంతో, శత్రువు భార్య అయినప్పటికీ ఆమె ఆవేదనను అర్థం చేసుకుని, పాండవులను ఒప్పించి దుర్యోధనుని విడిపించేలా సహాయం చేస్తుంది. ఈ సంఘటన ద్వారా ద్రౌపది యొక్క గొప్ప క్షమాగుణం మరియు ఔదార్యం వ్యక్తమవుతాయి. భానుమతి తన పతిని రక్షించుకోవడానికి చూపిన భక్తి మరియు ద్రౌపది చూపిన దయ ఈ నాటకంలో అత్యంత భావోద్వేగభరితమైన ఘట్టం.

Teacher's Note:
a) భానుమతి పాత్ర ఆవేదనను మరియు ద్రౌపది చేసిన సహాయాన్ని వివరించాలి.
b) స్త్రీల మధ్య ఉండే పరస్పర సహకారం మరియు ధర్మ నిరతిని నొక్కి చెప్పాలి.

Question 15 [10]
పై నాటకాధారంగా శకుని పాత్రను చిత్రీకరింపుము.

Answer:
'ధర్మ విజయము' నాటకంలో శకుని పాత్ర కుటిల నీతికి, పగకు మరియు వ్యూహాలకు ప్రతీక. గాంధార రాజు అయిన శకుని, కౌరవుల పతనానికి, ముఖ్యంగా దుర్యోధనుని అంధ భక్తికి ప్రధాన సూత్రధారి. పాండవులను మోసం చేయడానికి, వారిని సర్వనాశనం చేయడానికి ఆయన వేసే ఎత్తులు, కుట్రలు నాటకంలో కీలకమైనవి.

శకుని పాత్ర కేవలం దుర్మార్గానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, అత్యంత తీక్షణమైన మేధస్సు, రాజకీయం కలిగిన పాత్రగా చిత్రీకరించబడింది. తన స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం, కురు వంశ వినాశనానికి ఆయన చేసిన కుట్రలే మహాభారత యుద్ధానికి దారితీస్తాయి. నాటకంలో ప్రతి సంఘటన వెనుక శకుని పాత్ర ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

Teacher's Note:
a) శకుని పాత్రలోని కుటిల స్వభావాన్ని మరియు ఆయన వ్యూహాలను వివరించాలి.
b) మహాభారత కథా గతిని మార్చడంలో ఆయన పాత్ర ప్రాముఖ్యతను తెలపాలి.