ISC Class 12 Telugu Sample Paper 2020 with Solutions

SECTION - A

LANGUAGE - 50 Marks

Question 1

Write a composition in approximately 400 words in Telugu on any ONE of the topics given below :- [20]

(i) సమాజిక చైతన్యం రావాలి అని ప్రతి ఒక్కరు అంటూ ఉంటారు. నీ దృష్టిలో సమాజిక చైతన్యం అంటే ఏమిటో తెలిపి దానిని సాధించడానికి చేపట్టవలసిన అంశాలను వివరిస్తూ ఒక సందేశాత్మక వ్యాసము వ్రాయుము.

Answer:
సమాజంలో చైతన్యం కేవలం మాటలకే పరిమితం కాకుండా ఆచరణాత్మకం కావాలి. మూఢనమ్మకాలు, అజ్ఞానం, కులమత భేదాలు తొలగిపోయి అందరూ సమానులుగా జీవించడమే అసలైన సామాజిక చైతన్యం. దీనిని సాధించడానికి విద్యను ప్రతి ఒక్కరికీ చేరువ చేయడం, స్త్రీలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం, పర్యావరణ పరిరక్షణ పట్ల అవగాహన పెంచడం అత్యంత ముఖ్యం. యువత ముందుకు వచ్చి సామాజిక దురాచారాలను రూపుమాపడానికి నడుం బిగించాలి. పరస్పర సహకారం, మానవతా విలువలు పెంపొందించుకోవడం ద్వారానే పరిపూర్ణ సమాజిక చైతన్యం సాధ్యమవుతుంది.

Teacher's Note:
a) The essay should maintain a serious and inspiring tone befitting a message-oriented composition.
b) Ensure that vocabulary related to social reforms and moral values is used correctly without spelling errors.

(ii) పచ్చదనం - పర్యావరణం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తూ ఒక వివరణాత్మక వ్యాసము వ్రాయుము.

Answer:
ప్రకృతి మనిషికి ఇచ్చిన అమూల్యమైన వరం పచ్చదనం మరియు పర్యావరణం. చెట్లు గాలిని శుద్ధి చేస్తూ, వర్షాలు కురిపించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే నేడు ఆధునికత పేరుతో అడగలను నరికివేయడం, ప్లాస్టిక్ వాడకం పెరగడం వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటోంది. దీనివల్ల గ్లోబల్ వార్మింగ్, రుతుపవనాల మార్పు వంటి ముప్పులు ముంచుకొస్తున్నాయి. మొక్కలు నాటడం, పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవడం మన ప్రథమ కర్తవ్యం. భావితరాలకు స్వచ్ఛమైన గాలి, నీరు అందించాలంటే ప్రతి ఒక్కరూ బాధ్యతగా పచ్చదనాన్ని పెంపొందించాలి.

Teacher's Note:
a) Focus on descriptive elements highlighting the balance of nature and current environmental challenges.
b) Use appropriate descriptive adjectives and formal Telugu terminology.

(iii) మన దేశాన్ని వివిధ రంగాలలో ముందుకు నడిపించడంలో యువతరం బాధ్యత ఏమిటి? అన్న విషయాన్ని గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఒక చక్కటి వ్యాసము వ్రాయుము.

Answer:
భారతదేశం యువజన శక్తి కలిగిన దేశం. దేశ భవిష్యత్తు పూర్తిగా యువత చేతుల్లోనే ఉంది. విజ్ఞాన, సాంకేతిక, ఆర్థిక రంగాలలో దేశం పురోగతి సాధించాలంటే యువత అంకితభావంతో పనిచేయాలి. కేవలం ఉద్యోగాల కోసం ఎదురుచూడకుండా పారిశ్రామికవేత్తలుగా ఎదగాలి. దేశంలో నెలకొన్న అవినీతి, నిరుద్యోగం వంటి సమస్యలపై పోరాడుతూ, నైతిక విలువలతో కూడిన సమాజాన్ని నిర్మించాలి. యువత తమ శక్తిసామర్థ్యాలను దేశ అభివృద్ధికి వినియోగించినప్పుడే నిజమైన స్వాతంత్ర్య ఫలాలు అందుతాయి.

Teacher's Note:
a) Emphasize the constructive role of youth in nation-building across various sectors.
b) Keep the language motivating and structured with proper introductory and concluding paragraphs.

(iv) 'అతి స్వేచ్ఛ అనర్థాలకు మూలం' - దీనిని సమర్థిస్తూ లేదా వ్యతిరేకిస్తూ నీ అభిప్రాయాలను తెలియజేస్తూ వ్యాసము వ్రాయుము.

Answer:
స్వేచ్ఛ ప్రతి మనిషికి అవసరమే కానీ అది హద్దులు దాటితే సమాజంలో అరాచకానికి దారితీస్తుంది. "అతి స్వేచ్ఛ అనర్థాలకు మూలం" అన్న మాటక్షరాలా సత్యం. బాధ్యత లేని స్వేచ్ఛ స్వార్థానికి, ఇతరుల హక్కులను కాలరాయడానికి కారణమవుతుంది. కుటుంబ వ్యవస్థలోనూ, సమాజంలోనూ నియమాలు, కట్టుబాట్లు మనిషిని క్రమశిక్షణలో ఉంచుతాయి. ఆధునికత పేరుతో సంస్కృతిని విస్మరించి స్వేచ్ఛను దుర్వినియోగం చేయడం వల్ల అనేక సామాజిక సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. కాబట్టి స్వేచ్ఛతో పాటు బాధ్యత కూడా ఉండాలి.

Teacher's Note:
a) Present a balanced argument supporting the given statement with logical reasoning.
b) Ensure clarity of thought and proper philosophical or practical justification.

(v) ఒక మంచి పుస్తకం మంచి మిత్రునిలా, గురువులా మనసును ప్రభావితం చేసి ఒక చక్కటి మార్గాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. 'నాకు నచ్చిన ఒక మంచి పుస్తకం' - ఈ విషయముపై మీ అభిప్రాయాలను వ్యాసరూపంలో పొందుపరచండి.

Answer:
పుస్తకాలు మనిషికి అత్యుత్తమ నేస్తాలు. ఒక మంచి పుస్తకం చదవడం అంటే ఒక మహానుభావుడి జీవిత అనుభవాలను చదవడం లాంటిది. నాకు 'మహాత్మా గాంధీ ఆత్మకథ - సత్యశోధన' అత్యంత ఇష్టమైన పుస్తకం. ఆ పుస్తకం నిజాన్ని ఆచరించడంలో ఉన్న ధైర్యాన్ని, అహింసా మార్గంలోని గొప్పతనాన్ని నాకు నేర్పింది. జీవితంలో కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు ముందుకు సాగే ధైర్యాన్ని, నైతిక బలాన్ని ఇస్తుంది. పుస్తక పఠనం వల్ల జ్ఞానం పెరుగుతుంది, ఆలోచనా విధానం మారుతుంది.

Teacher's Note:
a) The essay should be personal yet universal in its appeal regarding the value of book reading.
b) Name a standard book and describe its impact clearly to make the essay effective.

(vi) ఈ దిగువ ఇచ్చిన వాటిలో ఏదైనా ఒక దానిని గూర్చి సొంతంగా కథను వ్రాయుము :-

(a) మరపు రాని మధుర స్మృతి

Answer:
నా జీవితంలో ఎప్పటికీ మరువలేని రోజు మా పాఠశాలలో జరిగిన వార్షికోత్సవం. ఆ రోజు నా స్నేహితులతో కలిసి ఒక నాటకంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాను. ప్రదర్శన ముగిసిన తరువాత ఉపాధ్యాయులు, ప్రధానోపాధ్యాయులు నన్ను అభినందించిన తీరు నాలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపింది. మా తల్లిదండ్రుల కళ్లలో ఆనందభాష్పాలు చూసిన ఆ క్షణం నా జీవితంలో అత్యంత మధురమైనది. ఆ జ్ఞాపకం ఇప్పటికీ నన్ను ఎల్లప్పుడూ ఉత్సాహపరుస్తూనే ఉంటుంది.

Teacher's Note:
a) The story should have a clear beginning, middle, and an emotional or inspiring conclusion.
b) Maintain a narrative flow with expressive Telugu vocabulary.

(OR)

(b) ......నిన్ను క్షమించాను అన్న మాటలు వినగానే నా హృదయం ఎంతో తేలికైంది - అన్న మాటలతో అంతమగు ఒక కథ.

Answer:
చిన్నతనంలో నా స్నేహితుని అమూల్యమైన పుస్తకాన్ని పోగొట్టి, భయంతో నిజం చెప్పలేక అతనితో మాట్లాడటం మానేశాను. ఆ అపరాధ భావం సంవత్సరాలుగా నా మనసును తొలుస్తూనే ఉంది. ఎంతో కాలం తరువాత అనుకోకుండా అతన్ని కలిసినప్పుడు, నాలో ఉన్న భయాన్ని బయటపెట్టి క్షమాపణ కోరాను. అప్పుడు నా స్నేహితుడు చిరునవ్వుతో నా భుజం తట్టి, "నిన్ను క్షమించాను" అన్నాడు. ఆ మాటలు వినగానే నా హృదయం ఎంతో తేలికైంది, మనసులోని భారం తొలగిపోయింది.

Teacher's Note:
a) The story must correctly end with or incorporate the exact given phrase.
b) Focus on emotional realism and character transformation.

Question 2

Read the passage given below carefully and answer in Telugu the questions that follow, using your own words :- [20]

వీరేశలింగం యుగ పురుషుడు! అవునా? కాదా? ఎవరిని యుగ పురుషుడనాలి? యుగ పురుషుని లక్షణాలేమిటి? వీరేశలింగం సమకాలిన సమాజాన్ని ప్రభావితం చేసిన మహా పురుషుడు. ఏ మాత్రం సందేహం లేదు. చెప్పిన దానిని చేసి చూపాడు. ఏనాడూ ఆత్మవంచన చేసుకోలేదు. తనలోని లోపాలను కూడా వెళ్లడించుకున్నాడు. తన బలహీనతలను గురించి ప్రస్తావించాడు. తాను దేనినైతే విశ్వసించాడో దాని కోసమే త్రికరణ శుద్ధిగా పాటుపడ్డాడు. స్వార్థమన్న దానిని దగ్గరకు రానియలేదు. ధన విషయంగాని, కీర్తి ప్రతిష్ఠలకు సంబంధించి స్వార్థాన్ని ఎప్పుడూ దూరంగానే ఉంచాడు. సన్నిహిత మిత్రులు అయినా వాళ్ల లోపాలు వెల్లడించడానికి ఏ సందర్భంలోనూ సంకోచించలేదు. నమ్మకాల విషయంలో ఏనాడూ ఎవరితోనూ రాజీపడలేదు. ఉపేక్షించలేదు. సంఘానికి చెరుపు చేసే వాటిని క్షమించలేదు.
అగ్గిపెట్టెలు వాడుకలోకి రాకముందు నిప్పు ఎట్లా రాజేసుకొనేవారో తెలుసుకుంటే ఆశ్చర్యమనిపించక మానదు. అలాగే సూర్యెళ్ల క్రిందట పూటకూళ్లమ్మ దండె మీద తడి బట్టలు ఆరవేసి పూట కూటి భోజనానికి వచ్చే వాళ్లకు అందించడం ఏ చిలకమర్తి సవాలలో చదివిਉಪ್ಪొన్నా కాని సప్పుడు వస్తుంది. మూడేళ్లకు నాలుగుళ్లకు ఆడపిల్లల పెళ్లి చేయడం, వ్యక్తియ్రాలు కాకుండా పెళ్లి చేయాలని సాంప్రదాయ కుటుంబాలు వెంపలాడటం ఎన్నినో గడిచిపోయిన గాథత్రేనై. వీరేశలింగం పుస్తకాలలో వ్రాసిన విషయాలు కూడా ఈ రోజు మనకు విచిత్రంగా కనిపిస్తాయి. నమశక్యం కానట్లుగా ఉంటాయి.
అదిగాక వీరేశలింగం గొప్ప బోధకుడేగాని ప్రతిభాశாலియైన కళాకారుడు కాదు. ఆయన అనువాదాలు ఒక్కొక్క చోట చేతిని తిరగని ప్రాథమిక రచనలా ఉంటాయి. బెత్సాహికుడు ప్రథమ ప్రయాతలపలే ఉంటాయి. కాని ఆయన వ్రాసిన మౌలిక రచనలట్లా ఉండవు. వాటిలో కూడా సంఘ సంస్కరణను గూర్చి ప్రస్తావన వచ్చింది, ఆయనకు పూనకం లాంటిది వస్తుంది. సమయంలో పాత్రల వయస్సు జౌచిత్యం అన్నీ మర్చిపోతాడు.
ఆయన ఉపన్యాసాల, వ్యాసాల శైలి ఈనాటి శైలి ముందు బాగా వెనుకబడినదానినే కనిపిస్తుంది. కొన్ని నవలాలు ముడి సరుకే అని అనిపిస్తుంది. రాజశేఖర చరిత్రలాంటి నవలాలు ఎవరైనా తిరిగి వ్రాస్తే బాగుంటుంది. ఆయన నవ్యాంధ్ర వ్యాకరణం అసాంతం రచించి ఉంటే ఎట్లా ఉండేదో! మరి గ్రంథకర్తగా కాక వీరేశలింగం గొప్పదనం ఏమిటి? ఆయన వ్యక్తిత్వం చాలా గొప్పది కోటికొక్కరైన ఉంటారో ఉండరో అటువంటి మూర్తిమంతం ఉన్నవాళ్లు.
వీరేశలింగం సమకాలీనులలో ఆయన కన్నా గొప్ప పండితులున్నారు, కవులున్నారు, సాహిత్యం మర్మం తెలిసిన రచయితలున్నారు. పరవస్తు వెంకట రంగాచార్యులు కొక్కొండ వెంకటరత్నం, వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రి, శ్రీ పాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి, ధర్మవరం కృష్ణయ్య మొదలైన వాళ్లంతా ఎన్నదగ్గవాళ్లే. అటు తరువాత బయల్దేరిన తిరుపతి వెంకట కవులు కవిత్యంలోనూ పాండిత్యంలోనూ గొప్పవారే. అయితే వీరేశలింగం ఘనత ఎటువంటిది? గాంధీజీ ఘనత వంటిది. గాంధీజీ సమకాలీనులలో మాత్రం మహామహులెందరు లేరు! అనర్గళంగా ఉపన్యాసங்கள் గలవారూ, ఆధ్యాత్మిక సంపన్నులూ, అతిశయించిన పాండిత్యం ఉన్నవాళ్లు, త్యాగశీలురు ఎందరో ఉన్నారు. ఇక ధనవంతుల సంగతి చెప్పవలసిన పనేలేదు. మరి గాంధీ మహాత్ముడేలా అయినాడు? ఆయన ఉరుములు ఉరిమినట్లుగా, మెరుపులు మెరిసిట్లుగా ఉపన్సించగల నేర్పి కాదే? అయ్యానా అసేతు హిమాచలం ఆయన మాట వ్యాపించింది. ఆయన వాక్కుకు ఎక్కడ లేని బలం వచ్చింది. అందరూ తలదాలి అనుసరించారు, ఆరాధించారు.
ఎందువల్ల ఆయన ఇంతటి మహాత్ముడైనాడు? క్రీస్తు కన్నా గొప్ప విషయాలు బోధించాడా? బుద్ధుని కన్నా పరమార్గం విప్పి చెప్పాడా? లేదే? అయ్యానా గాంధీజీ నాడు భారతదేశాన్ని అంతటిని ప్రభావితం చేశాడు. దీనికి ఒక్కటే కారణం, త్రికరణ శుద్ధి, ఆయన స్వార్థ రహితుడు. దేನైతే నమ్మాడో, చెప్తాడో దానినే అనుసరించి చూపాడు. గొప్ప ఆత్మబలంతో ఉద్యమకం నడిపాడు. గొప్ప త్యాగి గాంధీజీ.
అదిగాక వీరేశలింగం గుండె ధైర్యమే ఆయనను ఘనుణ్ణి చేసింది. ఆయన స్వార్థ రహిత్యమే గొప్పవాణ్ణి చేసింది. మానవత్వంపై ఆయనకున్న ప్రగాఢ నమ్మకం, పట్టుదల ఆయనను మహాపురుషుణ్ణి చేశాయి. ఆయన ధైర్యానికి అవధులు లేవు. తనకు కొంచెమైనా ప్రయోజనం లేకపోగా, పెగా అష్టకష్టాలు అనుభవించవలసి వచ్చిన సామాజిక దురాచారాలను ఎదిరించి, పట్టుదలతో పోరాడి ఫలితం సాధించిన యుగ పురుషుడు వీరేశలింగం పంతులు."

ప్రశ్నలు :-

(i) వీరేశలింగం పంతులుగారి వ్యక్తిత్వం ఎలాంటిది? [4]

Answer:
వీరేశలింగం పంతులుగారి వ్యక్తిత్వం అత్యంత గొప్పది. ఆయన ఏనాడూ ఆత్మవంచన చేసుకోలేదు, తనలోని లోపాలను బహిరంగంగా ప్రస్తావించారు. స్వార్థాన్ని ఎప్పుడూ దరిచేరనీయలేదు. త్రికరణ శుద్ధి కలిగి, తాను నమ్మిన సిద్ధాంతాల కోసం రాజీపడకుండా పట్టుదలతో పోరాడిన యుగపురుషుడు.

Teacher's Note:
a) Mention his honesty, lack of selfishness, and moral integrity as highlighted in the passage.
b) Answers must be written in own words concisely.

(ii) వీరేశలింగం గారి సమకాలీకుల పేర్లను తెలుపుము. [4]

Answer:
వీరేశలింగం గారి సమకాలీనులలో ప్రముఖులైన పండితులు, కవులు: పరవస్తు వెంకట రంగాచార్యులు, కొక్కొండ వెంకటరత్నం, వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రి, శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి, ధర్మవరం కృష్ణయ్య మరియు తిరుపతి వెంకట కవులు.

Teacher's Note:
a) Extract the names of the contemporaries directly mentioned in the fifth paragraph of the passage.
b) Ensure accurate spellings of the authors' names.

(iii) ఏనాడో గడిచిపోయిన గాథలేవి? [4]

Answer:
అగ్గిపెట్టెలు లేని రోజుల్లో నిప్పు రాజేసుకోవడం, పూటకూళ్లమ్మ దండె మీద తడి బట్టలు ఆరవేయడం, మూడేళ్లకు-నాలుగేళ్లకు ఆడపిల్లలకు పెళ్లిళ్లు చేయడం వంటి గతకాలపు సాంప్రదాయాలు నేడు విచిత్రంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఇవన్నీ ఏనాడో గడిచిపోయిన గాథలు.

Teacher's Note:
a) Identify the social customs and lifestyle details from the second paragraph.
b) Summarize them briefly in own words.

(iv) గాంధీజీ మహాత్ముడు అయ్యాడు? [4]

Answer:
గాంధీజీ త్రికరణ శుద్ధి కలిగి ఉండటం, ఏమాత్రం స్వార్థం లేకపోవడం, తాను నమ్మింది ఆచరించి చూపడం వల్లనే మహాత్ముడయ్యారు. ఆయన గొప్ప ఆత్మబలంతో, నిస్వార్థ త్యాగంతో దేశాన్ని ప్రభావితం చేశారు.

Teacher's Note:
a) Highlight the core traits of Gandhi ji such as truth, selflessness, and action-oriented leadership.
b) Relate it to the comparison made in the passage with Veeresalingam.

(v) వీరేశలింగం గారిని 'యుగ పురుషుడనি' ఎలా చెప్పగలవు? [4]

Answer:
వీరేశలింగం గారు సమాజాన్ని సమూలంగా ప్రభావితం చేశారు. సామాజిక దురాచారాలను ధైర్యంగా ఎదిరించి, అష్టకష్టాలు అనుభవించినా పట్టుదలతో పోరాడి విజయం సాధించారు. ఆయనలోని మానవత్వం, గుండెధైర్యం, స్వార్థరాహిత్యం ఆయన్ను నిజమైన యుగపురుషుడిగా నిలబెట్టాయి.

Teacher's Note:
a) Combine his relentless social reform efforts and personal courage as the core justification.
b) Conclude aptly using the concluding lines of the passage.

Question 3

(a) Correct the following sentences and rewrite :- [5]

ఈ క్రింది వాక్యములను సరిచేసి వ్రాయుము :-

(i) పుస్తకం ఆస్థ భూషణం అన్నట్లుగా

Answer:
పుస్తకం హస్త భూషణం అన్నట్లుగా.

Teacher's Note:
a) Correct the idiom/saying from 'ఆస్థ' to 'హస్త'.
b) Rewrite the complete sentence correctly.

(ii) నా అచ్చరాలు వెన్నెలలో ఆడుకొనే అందమైన ఆడ పిల్లలు

Answer:
నా అక్షరాలు వెన్నెలలో ఆడుకొనే అందమైన ఆడపిల్లలు.

Teacher's Note:
a) Correct the spelling of 'అచ్చరాలు' to 'అక్షరాలు'.
b) Check for spacing and grammatical agreement.

(iii) దేవుడు పరమచినా పూజారి పరమీయడసట్లు

Answer:
దేవుడు వరమిచ్చినా పూజారి వరమీయడన్నట్లు.

Teacher's Note:
a) Correct the misspelled words in the traditional proverb.
b) Ensure standard Telugu proverb spelling is followed.

(iv) ఆ ఆలోచన కాదు అరచన ముక్క్యం

Answer:
ఆ ఆలోచన కాదు ఆచరణ ముఖ్యం.

Teacher's Note:
a) Rectify spelling errors like 'అరచన' to 'ఆచరణ' and 'ముక్క్యం' to 'ముఖ్యం'.
b) Ensure correct sentence formation.

(v) అతి వేగం ప్రయాదకరం

Answer:
అతి వేగం ప్రమాదకరం.

Teacher's Note:
a) Correct the spelling of 'ప్రయాదకరం' to 'ప్రమాదకరం'.
b) Standard common usage correction.

(b) Use the following idioms in sentences of your own to illustrate their meaning :- [5]

ఈ క్రింది జాతీయాలను నీ సొంత వాక్యములలో ఉపయోగించుము :-

(i) తీగ లాగితే డొంకంతా కదిలినట్లు

Answer:
పోలీసులు చిన్న దొంగను విచారిస్తే, తీగ లాగితే డొంకంతా కదిలినట్లు పెద్ద నేరస్థుల గుట్టు రట్టయింది.

Teacher's Note:
a) Explain the idiom meaning (one small clue revealing a web of secrets/crimes).
b) Use it naturally in a contextual sentence.

(ii) ఏ ఎండకా గొడుగు పట్టు

Answer:
రాముడు సిద్ధాంతాల ప్రకారం బతకడు, ఏ ఎండకా గొడుగు పట్టినట్లు పరిస్థితులకు తగినట్లు మాట మారుస్తాడు.

Teacher's Note:
a) Explain the idiom meaning (shifting stance according to current convenience/situation).
b) Formulate a clear sentence.

(iii) దున్న పోతు మీద వర్షం పడ్డట్లు

Answer:
ఉపాధ్యాయుడు ఎంత చెప్పినా రమేష్ లో మార్పు రాలేదు, అది దున్నపోతు మీద వర్షం పడ్డట్లు తయారైంది.

Teacher's Note:
a) Meaning: Unaffected by advice or criticism.
b) Use appropriately in a sentence.

(iv) తల తాకట్టు పెట్టు

Answer:
రైతు తన కుటుంబాన్ని పోషించడానికి, పిల్లల చదువు కోసం తన ఆస్తిని, చివరికి తల తాకట్టు పెట్టడానికైనా సిద్ధపడతాడు.

Teacher's Note:
a) Meaning: To risk everything or pawn one's self-respect/property.
b) Construct a meaningful sentence.

(v) దేవునిపై భారం వేయు

Answer:
కష్టకాలంలో ధైర్యం కోల్పోకుండా దేవునిపై భారం వేసి ముందుకు సాగాలి.

Teacher's Note:
a) Meaning: To leave things to destiny or divine will after putting in effort.
b) Clear sentence construction.

SECTION - B

PRESCRIBED TEXTBOOKS - 50 Marks

Answer four questions from this Section on at least three of the prescribed textbooks.

GADYA MANDARAM

Question 4

"రాజుగారి దివాణంలోని ఉద్యోగులందరికీ అతనంటే అసూయ. కానీ అతనేమీ చేయలేక పోయారు. రాజు గారించే తీసివేయబడిన రెండు లక్షల మంది సైనికులూ శత్రురాజాన్ని ఆశ్రయించారు."

(i) పై వాక్యాలు ఏ గ్రంథం నుండి గ్రహించబడినవి? రచయిత ఎవరు? ఆయన జీవిత కాలం ఏది? [1½]

Answer:
పై వాక్యాలు 'గద్య మందారం' లోని 'మంత్రి తంత్రము' పాఠం నుండి గ్రహించబడినవి. దీని రచయిత చార్లెస్ బ్రౌన్ దొర. ఆయన జీవిత కాలం క్రీ.శ. 1798 నుండి 1866 వరకు.

Teacher's Note:
a) Mention the exact textbook, lesson name, author, and his lifespan.
b) Ensure factual accuracy of dates and names.

(ii) దివాణంలోని ఉద్యోగులందరూ ఎవరిపై అసూయపడ్డారు? దానికి గల కారణాలను వివరుపుము. [3]

Answer:
దివాణంలోని ఉద్యోగులందరూ సోమశర్మపై అసూయపడ్డారు. సోమశర్మ రాజుగారికి అత్యంత సన్నిహితుడిగా, గురువుగా ఉండటం, రాజు ఆయనను ఎంతగానో గౌరవించడం, ఉద్యోగుల తప్పులను ఆయన రాజు దృష్టికి తెచ్చి సరిదిద్దడం వల్ల వారిలో సోమశర్మపై అసూయ పెరిగింది.

Teacher's Note:
a) Explain Somasharma's elevated position and influence over the king.
b) Describe how corrupt officials felt threatened by his righteousness.

(iii) సోమశర్మను తమ గురువుగా ఉండమని ఎవరు ఎందుకు కోరారో విశదీకరింపుము. [3]

Answer:
రాజుగారు సోమశర్మను తమ గురువుగా ఉండమని కోరారు. సోమశర్మయొక్క పాండిత్యం, విజ్ఞానం, సత్ప్రవర్తన, రాజ్య వ్యవహారాలలో ఆయన చూపిన నిష్పాక్షికత మరియు నీతినియమాలను చూసి ముగ్ధుడై రాజు ఆయనను తన గురువుగా స్వీకరించాలని కోరుకున్నారు.

Teacher's Note:
a) Highlight the king's admiration for Somasharma's wisdom.
b) Keep the explanation concise and relevant.

(iv) 'యుక్తాయుక్తాలు తెలుసుకోక ఉద్యోగములిచ్చు రాజునకు ఆపదలు వస్తాయి' అని చెప్పడానికి ఉదాహరించబడిన కథను విపులంగా తెలుపుము. [5]

Answer:
అర్హత, యోగ్యతలను పరిశీలించకుండా కేవలం బంధుప్రీతితో లేదా సిఫారసులతో ఉద్యోగాలు ఇస్తే ఆ రాజుకు కష్టాలు తప్పవు. సోమశర్మ ఈ సత్యాన్ని వివరించడానికి ఒక రాజు కథను చెబుతాడు. ఒక రాజు సరైన అర్హతలు లేని సైనికులను తొలగించి, వారి స్థానంలో అర్హులను నియమిస్తాడు. తొలగించబడిన ఆ రెండు లక్షల మంది సైనికులు జీవనోపాధి కోల్పోయి శత్రురాజును ఆశ్రయించి, చివరికి స్వదేశంపైకే దండెత్తుతారు. దీనివల్ల ఆ రాజు తీవ్రమైన ఆపదలను ఎదుర్కొంటాడు. యోగ్యత లేనివారికి పదవులు ఇస్తే ముప్పు తప్పదని ఈ కథ ద్వారా తెలుస్తుంది.

Teacher's Note:
a) Narrate the story of the dismissed soldiers and how unmerited patronage harms the state.
b) Conclude with the moral underlying the lesson 'Manthri Thanthramu'.

Question 5

చార్లెస్ బ్రౌన్ దొరగారు చేసిన సాహిత్య సేవను గురించి కులంకషంగా చర్చించుము. [12½]

Answer:
చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ దొర తెలుగు భాషా సాహిత్యాలకు చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయమైనవి. ఆయన విదేశీయుడైనప్పటికీ తెలుగు భాషపై మమకారంతో దాని ఉద్ధరణకు తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. తెలుగు కావ్యాలను సేకరించి, తప్పులను సరిదిద్ది, ముద్రించి ప్రచురించడంలో ఆయన అரும் కృషి చేశారు. వేమన పద్యాలను సేకరించి, ఆంగ్లంలోనికి అనువదించి ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు. తెలుగు నిఘంటువులు (తెలుగు-ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీ), వ్యాకరణ గ్రంథాలను రచించి తెలుగు భాషకు ఒక చక్కటి ప్రమాణాన్ని తెచ్చిపెట్టారు. తెలుగు ప్రజలు ఆయన రుణం ఎప్పటికీ తీర్చుకోలేరు.

Teacher's Note:
a) Detail C.P. Brown's contributions: lexicography, Vemana poetry compilation, manuscript collection, and printing.
b) Emphasize his selfless dedication to Telugu literature.

Question 6

'దీపమున్నప్పుడే ఇల్లు చక్కబెట్టుకోవాలని విద్యా ప్రకాశనందగిరి స్వామి ఏ కథ ద్వారా తెలియజేసారో దీనిని వివరింపుము. రచయిత అసలు పేరు ఏమిటి? ఆయన విద్యాభ్యాసం గురించి తెలుపుము. [12½]

Answer:
'దీపమున్నప్పుడే ఇల్లు చక్కబెట్టుకోవాలి' అన్న సామెతను విద్యా ప్రకాశనందగిరి స్వామి వారు ఒక వర్తకుని కథ ద్వారా వివరించారు. ఆ రచయిత అసలు పేరు కోటయ్య. ఆయన చిన్నతనంలోనే సంస్కృతాంధ్రాలలో ప్రకాండ పండితుడిగా పేరుగాంచారు. వేదాంత గ్రంథాలను అధ్యయనం చేసి, సన్యాస స్వీకారం చేసి ఆధ్యాత్మిక ప్రవచనాల ద్వారా ప్రజలను ఉద్ధరించారు. ఆ కథ ప్రకారం, మనిషి తన జీవిత కాలంలో, ముఖ్యంగా యవ్వనంలోనే విద్యను, సత్‌కర్మలను సంపాదించుకోవాలని, వృద్ధాప్యం వచ్చాక ఏమీ చేయలేమని స్వామివారు బోధించారు.

Teacher's Note:
a) Provide the author's real name (Kottayya), his educational background, and spiritual journey.
b) Explain the moral of the story regarding utilizing time and opportunities effectively.

PADYA MANDARAM

Question 7

"తెలియని మనుజుని సుఖముగఁ
దెలుపందగు సుఖతరముగ దెలుప వచ్ఛున్
దెలిసిన వానిని దెలిసియుఁ
దెలియని నరుడెల్ప బ్రహ్మదేవుని వశమే." [1½]

(i) పై పద్యము ఏ గ్రంథములోనిది? కవి ఎవరు? ఏ శతాబ్దానికి చెందినవారు? [1½]

Answer:
పై పద్యము 'పద్య మందారం' లోని 'నీతి సుధ' పాఠం నుండి గ్రహించబడినది. దీని కవి బద్దెన. ఈయన 13వ శతాబ్దానికి చెందిన కవి.

Teacher's Note:
a) State the textbook, poem source, poet name (Baddena), and century accurately.
b) Check for spelling accuracy.

(ii) పై పద్యమును నీ సొంత మాటలలో వివరించుము. [3]

Answer:
ఏమీ తెలియని మూర్ఖుడికి విషయాలు సులభంగా అర్థమయ్యేలా చెప్పవచ్చు. బాగా తెలిసిన విద్వాంసుడికి శాస్త్రాలు విశదంగా వివరించవచ్చు. కానీ అన్నీ తెలిసినట్లు నటించే దురహంసారికి, వినడానికి ఇష్టపడని మూర్ఖుడికి ఎంత చెప్పినా అర్థం కాదు. అలాంటి వాడికి జ్ఞానం బోధించడం బ్రహ్మదేవుడి వల్ల కూడా కాదు.

Teacher's Note:
a) Translate the poetic meaning into simple prose.
b) Highlight the futility of trying to teach a conceited ignoramus.

(iii) విద్య యొక్క విశిష్టతను విశదీకరింపుము. [3]

Answer:
విద్య మనిషికి వినయాన్ని, సంస్కారాన్ని ఇస్తుంది. విద్యావంతుడు సమాజంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. విద్య లేని మనిషి పశువుతో సమానం. విజ్ఞానం ద్వారా మనిషి తన జీవితాన్ని ఉన్నతం చేసుకుంటూ, నలుగురికి మార్గదర్శనం చేయగలుగుతాడు.

Teacher's Note:
a) Emphasize the traditional Indian view of education as a provider of humility and character.
b) Keep the answer clear and values-oriented.

(iv) మహాత్ముల మైత్రి ఏ విధంగా చెక్కుచెదరక నిలిచి ఉంటుందో ఉదాహరణ పూర్వకంగా వివరించుము. [5]

Answer:
మహాత్ముల మైత్రి ఎప్పుడూ స్వార్థరహితంగా, పవిత్రంగా ఉంటుంది. వారి స్నేహం కాల పరీక్షలను ఎదుర్కొని చెక్కుచెదరక నిలుస్తుంది. సుఖదుఃఖాలలో వారు ఒకరికొకరు అండగా ఉంటారు. ఉదాహరణకు కర్ణ Duryodhana friendship లేదా రామ సుగ్రీవుల మైత్రి లాంటివి ఎప్పటికీ ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తాయి. వారి స్నేహంలో ఎలాంటి లౌక్యం ఉండదు, కేవలం పరస్పర విశ్వాసం మాత్రమే ఉంటుంది.

Teacher's Note:
a) Explain the nature of noble friendships based on mutual trust and virtue.
b) Cite appropriate examples to justify the statement.

Question 8

ద్రౌపది తన బాధను ఎవరికి ఏ విధంగా నివేదించుకొన్నదో వివరించి, పై పాఠ్య భాగమును రచించిన కవి ఎవరో తెలుపుము. [12½]

Answer:
ద్రౌపది తన అపారమైన బాధను, అవమానాన్ని శ్రీకృష్ణునికి సవినయంగా నివేదించుకుంది. సభలో దుశ్శాసనుడు తన జుట్టు పట్టి లాగి చేసిన అవమానాన్ని, పాండవులు నిస్సహాయులుగా చూస్తూ ఉండిపోయిన వైనాన్ని కన్నీటిపర్యంతమై కృష్ణునికి విన్నవించుకుంది. ధర్మరాజు జూదంలో ఓడిపోయి తమను పణంగా పెట్టడంతో తాము పడిన కష్టాలను ఏకరువు పెట్టింది. కైవ్రతతో తనను రక్షించవలసిందిగా ప్రార్థించింది. ఈ పాఠ్యభాగాన్ని రచించిన కవి బమ్మెర పోతన.

Teacher's Note:
a) Detail Draupadi's anguish in the royal assembly and her fervent plea to Lord Krishna.
b) Mention Bammera Potana as the author of 'Andhra Maha Bhagavatham' (Sri Krishna Sasananam).

Question 9

'గబ్బిలం' అను కావ్యத்தை రచించిన వారెవరు? అందులో పంచముని దయనీయ స్థితిని పరమేశ్వరునికి ఏ విధంగా విన్నవించుకున్నారు? అతను రచించిన ఖండ కావ్యాలు ఏవి? [12½]

Answer:
'గబ్బిలం' కావ్యத்தை రచించినవారు మహాకవి గుఱ్ఱం జాషువా. అప్రశ్యుడైన ఒక పంచముని (దళితుని) దయనీయమైన దీన స్థితిని, ఆకలి దప్పులను, సమాజం అతన్ని వెలివేసిన వైనాన్ని శివునికి (పరమేశ్వరునికి) గబ్బిలం ద్వారా రాయబారిగా పంపి విన్నవించుకుంటాడు. తన బాధలను ఈశ్వరునికి నివేదించి, తన ఆకలి తీర్చే మార్గం చూపమని వేడుకుంటాడు. జాషువా రచించిన ఇతర ప్రసిద్ధ ఖండ కావ్యాలు 'ఫిరదౌసి', 'నాగపులుసు', 'ముంతాజ్ మహల్', 'కథాక్షేత్రి' మొదలైనవి.

Teacher's Note:
a) Identify Gurram Jashuva as the poet and list his major khandakavyas.
b) Explain the symbolic use of the bat (gabbilam) as a messenger to Lord Shiva representing the outcaste's plight.

VARASATHVAM (Novel)

Question 10

"మొదట్లో ఆయన తാനై పాలికుడుననీ దుర్గాంబ కోసం గూడు పన్నితే ఆమె అందులో చిక్కింద అనుకున్నాడు. కానీ అటువంటి ఉపమానాలు మనుషుల విషయంలో బెడిసి కొట్టాయి. ఎప్పుడు ఎట్లాగో తానే పురుగై దుర్గాంబ గూట్లో చిక్కి అవసరమయ్యేసరికి చెయ్యి కాలు కదలించలేలేని స్థితిలో ఉన్నాడు."

(i) అతను ఎవరు? అతని భార్య పిల్లల పేరేమి? [1½]

Answer:
అతను రామదాసు. ఆయన భార్య పేరు సుదర్శనం (లేదా సలక్షణ), పిల్లల పేర్లు భాను, సరస్వతి.

Teacher's Note:
a) Identify Ramadasu from the novel 'Varasathvam'.
b) State the names of his family members correctly.

(ii) అతను దుర్గాంబ గూట్లో ఎలా చిక్కుకున్నాడు? [3]

Answer:
రామదాసు దుర్గాంబను మోసం చేయడానికి, ఆమె ఆస్తిని కాజేయడానికి పథకం పన్ని ఆమె వలలో పడ్డాడు. కానీ కాలక్రమేణా దుర్గాంబ ఎత్తులకు చిక్కి, ఆమెపై ఆధారపడే పరిస్థితికి వచ్చి, కాలు కదపలేని నిస్సహాయ స్థితిలో ఆమె గూటిలో బందీ అయిపోయాడు.

Teacher's Note:
a) Explain the reversal of roles between Ramadasu and Durgamba.
b) Highlight his helpless plight at the end.

(iii) రామదాసు చేసిన వ్యాపార కార్యక్రమాలేమిటి? [3]

Answer:
రామదాసు మొదట్లో చిన్న వ్యాపారాలు చేస్తూ ఉంటూ, ఆ తర్వాత దుర్గాంబ అండతో పెద్ద వ్యాపారాలు చేపట్టాడు. అక్రమ మార్గాల్లో ధనం సంపాదించడం, ఇతరులను మోసం చేయడం వంటి వ్యాపార కార్యకలాపాలు సాగించాడు.

Teacher's Note:
a) Outline Ramadasu's business pursuits as depicted in the novel.
b) Emphasize his unethical and greedy approach.

(iv) సుదర్శనం యొక్క వ్యక్తిత్వమును వివరించుము. [5]

Answer:
సుదర్శనం ఎంతో గుణవతి, పతివ్రత మరియు సహనశీలి. రామదాసు ఎన్ని కష్టాలు పెట్టినా, తనను నిర్లక్ష్యం చేసినా కుటుంబం కోసం ఎంతో ఓపికతో భరించింది. పిల్లలను మంచి సంస్కారంతో పెంచింది. కష్టకాలంలోనూ తన ఆత్మగౌరవాన్ని కోల్పోకుండా ధైర్యంగా నిలబడిన ఆదర్శ మహిళ సుదర్శనం.

Teacher's Note:
a) Detail Sudarsanam's virtues, patience, and maternal dedication.
b) Contrast her noble character with Ramadasu's flaws.

Question 11

'శాస్త్రి' పాత్రను పై నవల ఆధారంగా చిత్రింపుము. [12½]

Answer:
'వరాసత్వం' నవలలో 'శాస్త్రి' పాత్ర అత్యంత విలక్షణమైనది మరియు నీతినిరూపకమైనది. శాస్త్రి సంప్రదాయబద్ధమైన భావాలు కలిగిన వ్యక్తిగా, సమాజంలోని మార్పులను గమనిస్తూ ఉంటాడు. ఆయన పాత్ర ద్వారా రచయిత మనుషుల స్వార్థాలను, కుటుంబాలలో వచ్చే మార్పులను ఎత్తిచూపారు. శాస్త్రి పాత్ర ద్వారా నవలలో నైతిక విలువలు ప్రతిబింబిస్తాయి.

Teacher's Note:
a) Analyze Shastri's character traits, his perspective, and his role in the novel.
b) Maintain an analytical tone.

Question 12

భాను, సరస్వతి పాత్రలను చిత్రింపుము. [12½]

Answer:
భాను మరియు సరస్వతి రామదాసు, సుదర్శనంల సంతానం. తండ్రి ప్రవర్తన కారణంగా కుటుంబం పడుతున్న కష్టాలను వారు దగ్గరుండి చూస్తారు. తల్లి సుదర్శనం పెంపకంలో వారు మంచి సంస్కారాన్ని, విలువలని అలవర్చుకుంటారు. కష్ట సమయాల్లో ధైర్యంగా నిలబడి, చదువుకుని తమ కాళ్లపై తాము నిలబడాలన్న తపన కలిగి ఉంటారు. ఆధునిక భావాలతో పాటు సాంప్రదాయ విలువలను పాటిస్తూ ఆదర్శవంతమైన పిల్లలుగా రూపుదిద్దుకుంటారు.

Teacher's Note:
a) Highlight both characters as symbols of youthful resilience and moral uprightness.
b) Contrast their purity of character with their father's moral fall.

DHARMA VIJAYAMU (Drama)

Question 13

"మనము దై్వత వనమున కేగినచోఁ పాండవులను గల్వించి కలహము పెట్టుకొందుమని మీ తండ్రిగారికి గట్టి నమ్మకము. అటు పిమ్మట పాండవుల వలన మనకు ఘోర విపత్తు సంభవించునని తీవ్ర భయము."

(i) పై మాటలు ఎవరంటున్నారు? ఇక్కడ తండ్రిగా చెప్పబడిన వారెవరు? అతని పెద్ద కొడుకు పేరేమి? [1½]

Answer:
పై మాటలు దుర్యోధనుని సేవకులు లేదా మిత్రులు (చిత్రసేనుడు/అనుచరులు) దుర్యోధనునితో అంటున్నారు. ఇక్కడ తండ్రిగా చెప్పబడిన వారు ధృతరాష్ట్రుడు. ఆయన పెద్ద కొడుకు పేరు దుర్యోధనుడు.

Teacher's Note:
a) Identify the speaker, Dhritarashtra as the father, and Duryodhana as the eldest son.
b) Accurate identification from the drama 'Dharma Vijayamu'.

(ii) ద్వైత వనమునకు ఎవరెందుకు వెళ్లాలనుకొన్నారు? సందర్భసహితంగా వివరింపుము. [3]

Answer:
పాండవులు ద్వైత వనంలో అజ్ఞాతవాసం/వనవాసం చేస్తున్న సమయంలో, వారిని ఘోరంగా అవమానించడానికి, వారి కష్టాలను చూసి ఆనందించడానికి దుర్యోధనుడు తన సైన్యంతో కలిసి ద్వైత వనానికి వెళ్లాలనుకున్నాడు. వారిని కవ్వింపజేసి కలహం సృష్టించాలన్నది ఆయన దురుద్దేశం.

Teacher's Note:
a) Explain Duryodhana's malicious intent to humiliate the Pandavas in the forest.
b) Provide the contextual background.

(iii) ద్రౌపది, భానుమతుల మధ్య జరిగిన సంభాషాణా సారమును తెలుపుము. [3]

Answer:
ద్వైత వనంలో గంధర్వులతో జరిగిన యుద్ధంలో దుర్యోధనుడు ఓడిపోయి బందీ అవుతాడు. ఆ సమయంలో ద్రౌపది భానుమతిని ఓదారుస్తూ, అహంకారం ఎప్పుడూ మంచిది కాదని, కర్మ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఎవరికి తగిన ఫలితం వారికి దక్కుతుందని హితవు పలుకుతుంది. ఇరువురి మధ్య స్త్రీ సహజమైన దయ, ఆవేదన సంభాషణలో వ్యక్తమవుతాయి.

Teacher's Note:
a) Summarize the poignant dialogue between Draupadi and Bhanumati after Duryodhana's capture.
b) Focus on themes of pride and humility.

(iv) గంధర్వపతి చిత్రసేనునకు దుర్యోధన సార్వభౌమునికి మధ్య యుద్దమెందుకు జరిగినది? దాని పర్యవసానమేమి? [5]

Answer:
పాండవులను అవమానించాలని ఉద్దేశంతో ద్వైత వనానికి వెళ్లిన దుర్యోధనునికి, అక్కడ విహరిస్తున్న గంధర్వులకు మధ్య చెట్ల హక్కులు మరియు విడిది విషయంలో వివాదం చెలరేగింది. దీనితో గంధర్వపతి చిత్రసేనునకు, దుర్యోధనునకు భీకర యుద్ధం జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో దుర్యోధనుడు ఓడిపోయి గంధర్వులకు బందీగా చిక్కుకుంటాడు. చివరికి యుధిష్ఠిరుని ఆదేశానుసారం అర్జునుడు వెళ్లి దుర్యోధనుడిని విడిపించి తీసుకువస్తాడు. ఇది దుర్యోధనుని అహంకారానికి తగిన గుణపాఠం అవుతుంది.

Teacher's Note:
a) Describe the clash between Duryodhana and Chitrasena over forest rights.
b) Explain the humiliation of Duryodhana and his rescue by the Pandavas.

Question 14

శకుని పాత్ర గుణశీలములను మీ నాటకమాధారంగా విశ్లేషింపుము. [12½]

Answer:
'ధర్మ విజయము' నాటకంలో శకుని పాత్ర కుటిల రాజకీయాలకు, దుర్మార్గపు ఆలోచనలకు ప్రతీక. ఆయన గాంధార దేశపు राजकुमारుడు అయినప్పటికీ, కౌరవులను పాండవులకు వ్యతిరేకంగా రెచ్చగొట్టి మహాభారత యుద్ధానికి బీజం వేసిన ప్రధాన సూత్రధారి. ఆయన మాటకారితనంతో, మాయాజూదంతో కౌరవుల సర్వనాశనానికి కారణమవుతాడు. శకుని పాత్రలో తీవ్రమైన కుట్రపూరిత స్వభావం, పగ సాధించాలన్న తపన స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

Teacher's Note:
a) Analyze Shakuni's cunning nature, diplomatic manipulation, and role in the Kuru destruction.
b) Maintain an analytical and objective literary tone.

Question 15

'ధర్మ విజయం' అను నాటకం యొక్క నాథోచిత్యమును విశదీకరింపుము. [12½]

Answer:
'ధర్మ విజయం' అన్న నాటక నామకరణం అత్యంత సముచితమైనది. ఈ నాటకం మొత్తంలో అధర్మం ఎంత బలశాలిగా కనిపించినా, చివరికి ధర్మమే జయస్తుందన్న సత్యాన్ని ఇది నిరూపిస్తుంది. దుర్యోధనుని అహంకారం, కౌరవుల కుటిలనీతి పతనాన్ని చవిచూస్తే, పాండవుల ధర్మనిష్ఠ, ఓర్పు చివరికి వారికి విజయాన్ని చేకూరుస్తాయి. నాటకంలోని ప్రతి ఘట్టం ధర్మం యొక్క గొప్పతనాన్ని చాటుతుంది కాబట్టి ఈ పేరు నర్ధవంతమైనది.

Teacher's Note:
a) Justify the title 'Dharma Vijayamu' highlighting the triumph of righteousness over unrighteousness.
b) Connect the title to the core theme of the epic drama.