GSEB Class 9 Social Science Solutions Chapter 3 નૂતન વિશ્વ તરફ પ્રયાણ

1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ મુદ્દાસર લખો:

 

Question 1. વૈશ્વિક મહામંદી(ઈ. સ. 1929 -1932)ના ઉદ્ભવની અસરો જણાવો.
Answer: વૈશ્વિક મહામંદી(ઈ. સ. 1929 -1932)ની અસરો નીચે મુજબ હતી:

• વિશ્વના ઘણાખરા દેશો પર આર્થિક મંદીની અસર થઈ હતી.
• ગ્રેટબ્રિટન, જે વિશ્વની એક મોટી સત્તા હતું, તેને તેના પાઉન્ડ ચલણ સામે સોનાનો ભંડોળ રાખવાની નીતિ છોડવી પડી. આ પગલાની અસર વિશ્વના અન્ય દેશો પર પણ જોવા મળી.
• અમેરિકા જેવા ધનવાન દેશમાં આર્થિક મંદીનો પ્રભાવ ફરી વળ્યો. અમેરિકામાં ઘણા કારખાના અને વ્યવસાયો બંધ થયા.
• અમેરિકામાં લાખો મજૂરો બેરોજગાર બન્યા.
• વૈશ્વિક મંદીએ અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થાને નબળી બનાવી. દેશની આર્થિક પરિસ્થિતિ બગડતા અમેરિકાને કડક નિયંત્રણો લાગુ કરવા પડ્યા. વિશ્વનો આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર અને ઉદ્યોગો આના પ્રભાવ હેઠળ આવ્યા, જેનાથી વિશ્વ વેપાર અડધો થઈ ગયો.

In simple words: વૈશ્વિક મહામંદીથી વિશ્વના ઘણા દેશોને આર્થિક નુકસાન થયું, ઘણા કારખાના બંધ થયા, અને લાખો લોકો બેરોજગાર બન્યા, જેના કારણે વિશ્વ વેપારમાં ભારે ઘટાડો થયો.

Exam Tip: જ્યારે તમે વૈશ્વિક મહામંદીની અસરો લખો છો, ત્યારે આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય અસરોને અલગ-અલગ મુદ્દાઓમાં રજૂ કરવાથી ઉત્તર વધુ સ્પષ્ટ બને છે.

 

Question 2. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના ઉદ્ભવ માટેની જવાબદાર પરિબળોની ચર્ચા કરો.
Answer: દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના ઉદ્ભવ માટેનાં જવાબદાર પરિબળો નીચે મુજબ હતાં:
1. ઉગ્ર રાષ્ટ્રવાદ: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી જર્મની, ઇટાલી અને જાપાનમાં રાષ્ટ્રવાદે તીવ્ર અને હુમલાખોર સ્વરૂપ પકડ્યું.

• જર્મનીમાં હિટલરના નાઝી પક્ષ અને ઇટાલીમાં મુસોલિનીના ફાસિસ્ટ પક્ષે લોકોમાં આક્રમક રાષ્ટ્રવાદ વિકસાવ્યો.
• જાપાને પણ વિસ્તરણવાદી નીતિ અપનાવી, લોકોમાં ઉગ્ર રાષ્ટ્રવાદને પ્રોત્સાહન આપી તેમને યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્યા. આના પરિણામે વૈશ્વિક શાંતિ જોખમાઈ.

2. જૂથબંધીઓ: પહેલા વિશ્વયુદ્ધ પછી, ફ્રાન્સને જર્મનીનો ડર હોવાથી તેણે બેલ્જિયમ, પોલૅન્ડ, રુમાનિયા અને ઝેકોસ્લોવેકિયા સાથે મિત્રતાના કરાર કર્યા.

• ઇટાલીએ ઝેકોસ્લોવેકિયા, યુગોસ્લાવિયા, રૂમાનિયા, હંગેરી, તુર્કી, ગ્રીસ અને ઑસ્ટ્રિયા સાથે કરાર કર્યા.
• ઇટાલીએ જર્મની અને જાપાનના સહયોગથી ‘રોમ-બર્લિન-ટોકિયો ધરી’ બનાવી.
• રશિયાએ જર્મની, તુર્કી, લિથુઆનિયા અને ઈરાન સાથે કરાર કર્યા.
• ઇંગ્લૅન્ડ અને ફ્રાન્સે જર્મનીને રોકવા માટે જૂથ બનાવ્યું.

3. લશ્કરવાદ: પહેલા વિશ્વયુદ્ધ પછી યુરોપના બધા દેશો એકબીજાથી વધુ સારા શસ્ત્રો બનાવવા લાગ્યા.

• રશિયા અને જર્મનીએ સેનામાં ફરજિયાત ભરતી શરૂ કરી.
• યુરોપના દરેક દેશે ભૂમિદળ, નૌકાદળ અને હવાઈ દળની સંખ્યામાં વધારો કર્યો.
• જાપાન અને અમેરિકાએ પણ શસ્ત્રો વધારવાની સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો. અમેરિકાએ તેના નૌકાદળને મજબૂત બનાવ્યું.
• આમ, શસ્ત્રોની દોડે વિશ્વને યુદ્ધમય વાતાવરણમાં ફેરવી નાખ્યું. બીજા વિશ્વયુદ્ધના સંકેતો મળવા લાગ્યા.

4. રાષ્ટ્રસંઘની નિષ્ફળતા: ઇટાલી, જાપાન અને જર્મની જેવા દેશો પોતાની સામ્રાજ્યવાદી ઇચ્છાઓ પૂરી કરવા નાના અને નબળા દેશો પર હુમલા કરવા લાગ્યા.

• તેને સૈન્યની મદદ ન હોવાથી આ હુમલાઓ રોકવામાં તે નિષ્ફળ રહ્યું.

In simple words: બીજા વિશ્વયુદ્ધના મુખ્ય કારણોમાં ઉગ્ર રાષ્ટ્રવાદ, દેશો વચ્ચે જૂથબંધીઓ, શસ્ત્રો બનાવવાની સ્પર્ધા અને રાષ્ટ્રસંઘની નબળાઈ શામેલ હતી, જેના કારણે ઘણા દેશો પર હુમલા થયા.

Exam Tip: દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના કારણોને યાદ રાખવા માટે, મુખ્ય પરિબળો જેમ કે રાષ્ટ્રવાદ, જૂથબંધી, લશ્કરવાદ અને રાષ્ટ્રસંઘની નિષ્ફળતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

 

Question 3. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધનાં પરિણામો લખો.
Answer: દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધનાં પરિણામો નીચે મુજબ હતાં:
1. આર્થિક પરિણામો: બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં ભાગ લેનાર દરેક દેશને ખૂબ ખર્ચ થયો.

• અમેરિકાને 350 અબજ ડૉલર અને અન્ય દેશોને લગભગ 1 અબજ ડૉલરથી વધુ ખર્ચ થયો.
• આ યુદ્ધમાં જેટલા ડૉલરનો ખર્ચ થયો હતો, તેટલી જ કિંમતની સંપત્તિનો નાશ થયો.
• ઇંગ્લૅન્ડે લગભગ 2 હજાર કરોડ પાઉન્ડની સંપત્તિ ગુમાવી.
• આ યુદ્ધમાં ભાગ લેનાર બધા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા બગડી ગઈ. યુરોપના દેશોમાં વસ્તુઓની અછત, મોંઘવારી, બેરોજગારી, ભૂખમરો જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ. લોકોનું આર્થિક જીવન ગડમડાઈ ગયું. વિશ્વના બધા દેશોમાં આર્થિક મંદી ફેલાઈ.

2. ચીનમાં સામ્યવાદી સરકારની સ્થાપના: ઈ. સ. 1917માં રશિયામાં થયેલી બૉલ્શેવિક ક્રાંતિથી ચીન સહિત વિશ્વના ઘણા દેશો પ્રભાવિત થયા હતા.

• બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી જાપાનની શક્તિ ઘટી ગઈ હતી. આના પરિણામે ચીન પરનો તેનો પ્રભાવ ઓછો થઈ ગયો.
• આ પરિસ્થિતિનો લાભ લઈને ચીનમાં માઓ-સે-તુંગના નેતૃત્વ હેઠળ ક્રાંતિ થઈ. ક્રાંતિના અંતે ઈ. સ. 1949માં ચીનમાં સામ્યવાદી સરકારની સ્થાપના થઈ.

3. ઠંડું યુદ્ધ: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી વિશ્વના રાજકારણમાં અમેરિકા તરફી અને રશિયા તરફી એવા બે વિરોધી વિચારસરણીવાળાં સત્તાજૂથો બન્યા. વિશ્વના નાના દેશો પોતાની અનુકૂળતા મુજબ આ બંને સત્તાજૂથોમાં જોડાયા. આ બંને સત્તાજૂથોએ એકબીજાના વિચારોનો વિરોધ કરવા માટે તેમજ પોતાના વિચારોનું સમર્થન કરવા માટે વાણી અને વિચારના યુદ્ધો કર્યા. શસ્ત્રો વગરની આ તંગ રાજકીય પરિસ્થિતિને 'ઠંડું યુદ્ધ' (Cold War) કહેવામાં આવે છે.

4. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સ્થાપના: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી વિશ્વમાં શાંતિ, સલામતી અને સહ-અસ્તિત્વના હેતુથી 24 ઑક્ટોબર, 1945ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations) ની સ્થાપના કરવામાં આવી. તેનું મુખ્ય કાર્યાલય યુ.એસ.એ.ના ન્યૂ યોર્ક શહેરમાં રાખવામાં આવ્યું.
In simple words: બીજા વિશ્વયુદ્ધના પરિણામે વિશ્વના દેશોને ભારે આર્થિક નુકસાન થયું, ચીનમાં સામ્યવાદી સરકારની રચના થઈ, અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે 'ઠંડું યુદ્ધ' શરૂ થયું, અને વિશ્વ શાંતિ માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સ્થાપના કરવામાં આવી.

Exam Tip: દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના પરિણામોને આર્થિક, રાજકીય (જેમ કે સામ્યવાદી સરકારની સ્થાપના અને ઠંડું યુદ્ધ), અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો (જેમ કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રો)ના સંદર્ભમાં લખો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો:

 

Question 1. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સ્થાપના શા માટે કરવામાં આવી?
Answer: સંયુક્ત રાષ્ટ્રો (UN) ની સ્થાપના બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી ઘણા ઉચ્ચ લક્ષ્યો અને ભાવનાઓ પૂરી કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. આના મુખ્ય કારણોમાં વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવી, આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદોને ચર્ચા, વાટાઘાટો અથવા મધ્યસ્થી દ્વારા ઉકેલીને યુદ્ધો રોકવા, વિશ્વના દેશોનો આર્થિક, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વિકાસ કરવો, શસ્ત્રો પર નિયંત્રણ રાખવું, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાઈચારો, સહયોગ અને સમજણ વધારવી, અને માનવ અધિકારોનું રક્ષણ કરવું શામેલ છે.
In simple words: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી શાંતિ સ્થાપિત કરવા, યુદ્ધો અટકાવવા, દેશોનો વિકાસ કરવા અને માનવ અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સ્થાપના કરવામાં આવી.

Exam Tip: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સ્થાપનાના હેતુઓમાં શાંતિ, સુરક્ષા, વિકાસ અને માનવ અધિકારોને મુખ્ય મુદ્દા તરીકે દર્શાવવા જરૂરી છે.

 

Question 2. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના અંગ તરીકે આર્થિક-સામાજિક સમિતિની સમજ આપો.
Answer: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની આ સમિતિ આર્થિક અને સામાજિક ક્ષેત્રોમાં ઘણી અગત્યતા ધરાવે છે.

• તેની કુલ સભ્ય સંખ્યા 54 છે. સામાન્ય સભા તેમની ચૂંટણી દર ત્રણ વર્ષ માટે કરે છે. દર વર્ષે \( \frac{1}{3} \) ભાગના સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે અને તેટલા જ નવા સભ્યો ચૂંટાય છે.
• આર્થિક અને સામાજિક સમિતિ – ઇકોસોક (Economic and Social Council- ECOSOC) જગતના દેશોની આર્થિક, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને આરોગ્ય સંબંધિત બાબતોનો અભ્યાસ કરીને અહેવાલો તૈયાર કરે છે અને તેમના વિકાસ માટે જુદી જુદી પ્રવૃત્તિઓની ભલામણ કરે છે.
• તે ધર્મ, જાતિ કે પ્રદેશના ભેદભાવ વગર જગતની પ્રજાનું જીવનધોરણ ઊંચું લાવવા પ્રયાસો કરે છે.
• આ સમિતિની દેખરેખ હેઠળ તેની પેટા સમિતિઓ (સંસ્થાઓ) વિશ્વભરમાં કામ કરે છે.
• WHO – વિશ્વ-આરોગ્ય સંસ્થા (World Health Organization – WHO): તે વિશ્વના બધા લોકોના સ્વાસ્થ્યનું સ્તર સુધારવાનું કામ કરે છે.
• IMF – આંતરરાષ્ટ્રીય બૅન્ક અને નાણાં ભંડોળ (International Monetary Fund – IMF): તે વિશ્વમાં નાણાકીય સ્થિરતા લાવવાનું કામ કરે છે.
• FAO – આંતરરાષ્ટ્રીય અન્ન અને કૃષિ સંસ્થા (Food and Agriculture Organization – FAO): તે દુનિયાના બધા દેશોમાં કૃષિ-ઉત્પાદનો, જંગલો, માછલીઓ વગેરેનું ઉત્પાદન વધારવાનું તેમજ પોષણનું સ્તર ઊંચું લાવવાનું કામ કરે છે.
• યુનિસેફ: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું બાળકો માટેનું આકસ્મિક સહાય ભંડોળ (United Nations International Children's Emergency Fund – UNICEF): તે વિશ્વના બાળકોનું સ્વાસ્થ્ય સુધારવા, પૌષ્ટિક આહારની અને બાળકલ્યાણની પ્રવૃત્તિઓ કરે છે.
• યુનેસ્કો: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થા (United Nations Educational Scientific Cultural Organization – UNESCO) તે દુનિયાના ઘણા દેશોમાં શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ વધારવાનું કામ કરે છે.

In simple words: આર્થિક-સામાજિક સમિતિ (ECOSOC) સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનો એક મહત્વનો ભાગ છે જે વિશ્વના આર્થિક, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને આરોગ્યના મુદ્દાઓ પર કામ કરે છે અને WHO, IMF, FAO, UNICEF, UNESCO જેવી ઘણી પેટા સંસ્થાઓ દ્વારા તેનું કાર્ય વિસ્તૃત કરે છે.

Exam Tip: આર્થિક-સામાજિક સમિતિની સમજૂતી આપતી વખતે, તેની રચના (સભ્યો), મુખ્ય કાર્યો અને તેના હેઠળ કામ કરતી મુખ્ય પેટા સંસ્થાઓના નામ અને કાર્યોનો ઉલ્લેખ કરો.

3. ટૂંક નોંધ લખો:

 

Question 1. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સલામતી સમિતિ
Answer: સલામતી સમિતિ (Security Council) સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું સૌથી મહત્વનું ઘટક છે. તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની કાર્યકારી શાખા છે.

• તે 15 સભ્યોની બનેલી છે. જેમાં યુ.એસ.એ., રશિયા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ અને ચીનનો સમાવેશ થાય છે.
• આ પાંચ તેના કાયમી સભ્યો છે અને બાકીના દસ અસ્થાયી સભ્યો છે.
• સલામતી સમિતિ વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવાનું કાર્ય કરે છે. આ માટે તે ચર્ચાઓ કરે છે.
• ચર્ચાઓના અંતે પાંચ કાયમી સભ્યો સહિત ઓછામાં ઓછા નવ સભ્યોના મતથી ઠરાવ પસાર કરવામાં આવે છે.
• સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના બંધારણે પાંચ કાયમી સભ્યોને ઠરાવનો વિરોધ કરવાનો ખાસ અધિકાર આપ્યો છે. એ અધિકારને ‘નિષેધાધિકાર’ કે ‘વીટો’ (Veto Power) કહેવાય છે.
• આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સલામતી જાળવવા માટે સલામતી સમિતિને વિશાળ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે.
• તે માટે તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના સભ્ય દેશો સાથે વાટાઘાટો કરે છે. સભ્ય દેશો વચ્ચે યુદ્ધ થયું હોય તો તે લવાદી કે વાટાઘાટો દ્વારા તેનો અંત લાવવા પ્રયાસો કરે છે.

In simple words: સલામતી સમિતિ સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું મુખ્ય અંગ છે જે વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવા કામ કરે છે. તેમાં 5 કાયમી સભ્યો સહિત 15 સભ્યો હોય છે અને કાયમી સભ્યોને વીટો પાવર મળેલો છે.

Exam Tip: સલામતી સમિતિની ટૂંક નોંધ લખતી વખતે, તેના સભ્યોની સંખ્યા, કાયમી સભ્યોના નામ, વીટો પાવરનો અર્થ અને તેના મુખ્ય કાર્ય - વિશ્વ શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

 

Question 2. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા
Answer: સામાન્ય સભા (General Assembly) સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું સૌથી મોટું અંગ છે. તે બધા સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓની બનેલી છે.

• \( \frac{2}{3} \) બહુમતી એટલે કે સલામતી સમિતિની ભલામણ દ્વારા વિશ્વનો કોઈપણ દેશ સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું સભ્યપદ મેળવી શકે છે.
• દરેક દેશ સામાન્ય સભામાં પોતાના પાંચ પ્રતિનિધિઓ મોકલી શકે છે. પરંતુ દરેક દેશને એક જ મત આપવાનો અધિકાર છે.
• હાલમાં (ઈ. સ. 2016માં) સામાન્ય સભામાં સભ્યોની કુલ સંખ્યા 193 છે.
• સામાન્ય સભા કોઈ સામાન્ય બાબત પર સાદી બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરે છે. પરંતુ મહત્વના પ્રશ્ન પર હાજર રહેલા સભ્ય દેશોની \( \frac{2}{3} \) બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરવામાં આવે છે.

મુખ્ય કાર્યો:

1. આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને લગતી કોઈપણ બાબત પર સામાન્ય સભા ચર્ચા કરી સલાહ, સૂચનો કે ભલામણો કરે છે.
2. દર વર્ષે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના મહામંત્રીએ રજૂ કરેલા અંદાજપત્રને તે મંજૂર કરે છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના દરેક અંગના ખર્ચની રકમોની ફાળવણી કરે છે.
3. વિશ્વના દેશોના આર્થિક વિકાસ, માનવ-અધિકાર, નિઃશસ્ત્રીકરણ તેમજ વર્તમાન સમયના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રશ્નોનું નિરાકરણ વગેરે બાબતો અંગે સામાન્ય સભા કામ કરે છે.

In simple words: સામાન્ય સભા એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું સૌથી મોટું અંગ છે, જેમાં બધા સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓ ભાગ લે છે. તે શાંતિ, વિકાસ, માનવ અધિકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરે છે અને નિર્ણયો લે છે.

Exam Tip: સામાન્ય સભાની ટૂંક નોંધમાં તેની રચના, સભ્યપદના નિયમો અને મુખ્ય કાર્યો (ચર્ચા, બજેટ મંજૂરી, આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર કામ) ને સમાવવાનો પ્રયાસ કરો.

4. એક વાક્યમાં જવાબ આપો:

 

Question 1. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ થવા પાછળ કઈ સંધિ જવાબદાર હતી?
Answer: બીજા વિશ્વયુદ્ધ થવા પાછળ ઈ. સ. 1919માં થયેલી વર્સેલ્સની સંધિ જવાબદાર ગણાતી હતી.
In simple words: બીજા વિશ્વયુદ્ધ માટે ઈ. સ. 1919માં થયેલી વર્સેલ્સની સંધિ જવાબદાર હતી.

Exam Tip: સીધા પ્રશ્નોમાં, જવાબને સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્ત રાખો, જેમ કે "વર્સેલ્સની સંધિ" નો સીધો ઉલ્લેખ.

 

Question 2. જર્મનીનો સરમુખત્યાર કોણ હતો?
Answer: જર્મનીનો સરમુખત્યાર એડોલ્ફ હિટલર હતો.
In simple words: જર્મનીનો સરમુખત્યાર એડોલ્ફ હિટલર હતો.

Exam Tip: ઐતિહાસિક વ્યક્તિઓના નામો લખતી વખતે, જોડણીની શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપો.

 

Question 3. ઈટાલીના સરમુખત્યારનું નામ આપો.
Answer: ઇટાલીના સરમુખત્યારનું નામ બેનિટો મુસોલિની હતું.
In simple words: ઇટાલીના સરમુખત્યાર બેનિટો મુસોલિની હતા.

Exam Tip: ઐતિહાસિક નામો અને પદવીઓ યાદ રાખવા માટે, તેને અન્ય સંબંધિત ઘટનાઓ સાથે જોડીને યાદ રાખો.

 

Question 4. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધનું તાત્કાલિક કારણ જણાવો.
Answer: બીજા વિશ્વયુદ્ધનું તાત્કાલિક કારણ 1 સપ્ટેમ્બર, 1939ના રોજ જર્મનીએ પોલૅન્ડ પર કરેલો હુમલો હતો.
In simple words: જર્મનીનો પોલૅન્ડ પરનો હુમલો બીજા વિશ્વયુદ્ધનું તાત્કાલિક કારણ હતો.

Exam Tip: તાત્કાલિક કારણોમાં ઘટના, તારીખ અને સંબંધિત પક્ષોનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી છે.

 

Question 5. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું મુખ્ય કાર્યાલય ક્યાં છે?
Answer: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું મુખ્ય કાર્યાલય અમેરિકાના ન્યૂ યોર્ક શહેરમાં આવેલું છે.
In simple words: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું મુખ્ય કાર્યાલય ન્યૂ યોર્ક શહેરમાં છે.

Exam Tip: આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના મુખ્ય કાર્યાલયનું સ્થળ ઘણીવાર પૂછાય છે, તેથી તેનું સ્થાન ચોક્કસ રીતે યાદ રાખો.

 

Question 6. 'ઠંડું યુદ્ધ' એટલે શું?
Answer: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, વિશ્વના રાજકારણમાં અમેરિકા તરફી અને રશિયા તરફી એવા બે વિરોધી વિચારસરણીવાળાં સત્તાજૂથો ઊભા થયાં. વિશ્વના નાના દેશો પોતાની અનુકૂળતા પ્રમાણે આ બંને સત્તાજૂથોમાં જોડાયા. આ બંને સત્તાજૂથોએ એકબીજાના વિચારોનો વિરોધ કરવા અને પોતાના વિચારોનું સમર્થન કરવા માટે વાણી અને વિચારના યુદ્ધો કર્યા. શસ્ત્રો વગરની આ તંગ રાજકીય પરિસ્થિતિને 'ઠંડું યુદ્ધ' (Cold War) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
In simple words: ઠંડું યુદ્ધ એટલે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે શસ્ત્રો વગરની, પરંતુ વિચારસરણી અને રાજકીય તણાવથી ભરેલી સ્પર્ધા.

Exam Tip: ઠંડા યુદ્ધની વ્યાખ્યામાં તેના બે મુખ્ય પક્ષો (યુ.એસ. અને યુ.એસ.એસ.આર.), શસ્ત્ર વગરની સ્પર્ધા અને વૈચારિક તણાવનો ઉલ્લેખ કરો.

5. નીચે આપેલ વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો:

 

Question 1. જર્મનીમાં નાઝીવાદનો સ્થાપક કોણ હતો?
(a) હિટલર
(b) મુસોલિની
(c) લેનિન
(d) આપેલ પૈકી એક પણ નહિ
Answer: (a) હિટલર
In simple words: નાઝીવાદની સ્થાપના અને તેના પ્રચારમાં હિટલરનો મુખ્ય હાથ હતો.

Exam Tip: વિશ્વ ઇતિહાસના મુખ્ય નેતાઓને તેમની વિચારધારા અને દેશ સાથે જોડીને યાદ રાખો.

 

Question 2. વિશ્વના માનવીઓનું સ્વાથ્ય સુધારણાનું કાર્ય કોણ કરે છે?
(a) WHO
(b) IMF
(c) FAO
(d) ILO
Answer: (a) WHO
In simple words: વિશ્વના લોકોના આરોગ્યને સુધારવાનું કામ WHO (વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન) દ્વારા થાય છે.

Exam Tip: સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની મુખ્ય સંસ્થાઓ અને તેમના કાર્યોને યાદ રાખવાથી આવા MCQ પ્રશ્નોનો જવાબ સરળતાથી આપી શકાય છે.

 

Question 3. નીચેનામાંથી સાચું વિધાન શોધો.
(a) જર્મનીમાં ફાસીવાદનો ઉદય થયો હતો.
(b) મુસોલિની જર્મનીનો લીડર હતો.
(c) નાઝી પક્ષનું પ્રતીક લાકડાંની ભારી અને કુહાડી’ હતું.
(d) મુસોલિનીએ ઇટાલીમાં ફાસિસ્ટ પક્ષની સ્થાપના કરી.
Answer: (d) મુસોલિનીએ ઇટાલીમાં ફાસિસ્ટ પક્ષની સ્થાપના કરી.
In simple words: મુસોલિનીએ ઇટાલીમાં ફાસિસ્ટ પક્ષની સ્થાપના કરી હતી, જે સાચું વિધાન છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, દરેક વિકલ્પને કાળજીપૂર્વક વાંચો અને ઐતિહાસિક તથ્યો સાથે તેની ચકાસણી કરો.