GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 9 પારખું

Pārakh Swādhyāy

Question 1. પારખું ગદ્યકૃતિનો સાહિત્યપ્રકાર જણાવો.
(A) હળવું એકાંકી
(B) પૌરાણિક એકાંકી
(C) ઐતિહાસિક એકાંકી
(D) સામાજિક નાટક
Answer: (A) હળવું એકાંકી
In simple words: Tell what kind of story the prose "Parakh" is.

Exam Tip: For literary works, it is essential to identify the genre, as this often defines the narrative style and content.

Question 2. પારખું” ગદ્યકૃતિમાં રમૂજી પ્રસંગોની રજૂઆત કોને આધારે કરેલી છે?
(A) બેકાર વકીલની બડાશ અને ગેરસમજ
(B) બેકાર તબીબ(ડૉક્ટર)ની બડાશ અને ગેરસમજ
(C) બેકાર સુશિક્ષિતની બડાશ અને ગેરસમજ
(D) બેકાર એન્જિનિયરની બેકારીને કારણે
Answer: (B) બેકાર તબીબ(ડૉક્ટર)ની બડાશ અને ગેરસમજ
In simple words: This humorous play shows funny situations, and it focuses on an unemployed doctor's boasting and misunderstandings.

Exam Tip: Pay attention to the main characters and their central traits; these often reveal the core theme or conflict of the story.

Question 3. ‘પારખું એકાંકીમાં નીચેનામાંથી કયું પાત્ર સમાવિષ્ટ નથી?
(A) મનમોહન
(B) અનિરુદ્ધ
(C) ડૉ. પીયૂષ
(D) કરુણાશંકર
Answer: (D) કરુણાશંકર
In simple words: Identify the character who is not part of the one-act play 'Parakh'.

Exam Tip: Familiarize yourself with all the characters in a play to avoid confusion about who is involved.

Question 4. ‘જમાઈ બદલાય, કાંઈ સસરો ઓછો બદલાવાનો છે – વાક્ય નીચેનામાંથી કોણ કહે છે?
(A) ડૉ. પીયૂષ
(B) નરરત્નમણિરાવ
(C) અનિરુદ્ધ
(D) ગમન
Answer: (C) અનિરુદ્ધ
In simple words: Find out which character says the line, "Even if the son-in-law changes, the father-in-law won't."

Exam Tip: Knowing key dialogues and who speaks them helps in understanding character personalities and plot developments.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. અનિરુદ્ધ શા માટે ડૉ. પીયૂષને સસરાથી સંભાળવાનું કહે છે?
Answer: ડૉ. પીયૂષના સસરા થોડા વહેમી અને જૂના જમાનાના છે. જો તેઓ દવાખાનાના ભભકામાં ન અંજાયા, તો વિવાહ રદ કરી નાખશે. આથી, અનિરુદ્ધ ડૉ. પીયૂષને તેના સસરાથી સાવધાન રહેવા કહે છે.
In simple words: Aniruddha tells Dr. Piyush to be careful around his father-in-law. This is because the father-in-law is a bit suspicious and old-fashioned, and might cancel the marriage if he is not impressed by the clinic's appearance.

Exam Tip: When explaining character motivations, always provide both the action and the reason behind it to show a full understanding.

Question 2. અનિરુદ્ધ ડૉ. પીયૂષને શા માટે પોતાનો ઉપકાર માનવા કહે છે?
Answer: અનિરુદ્ધ ડૉ. પીયૂષને ‘ડૉ. પીયૂષરાયજી’ લખવાનું કે બોલવાનું ટાળવા જણાવે છે. આથી, તે ડૉ. પીયૂષને પોતાનો આભાર માનવા કહે છે.
In simple words: Aniruddha advises Dr. Piyush not to use the name 'Dr. Piyushrayji'. Because of this advice, Aniruddha feels Dr. Piyush should consider him grateful.

Exam Tip: Identify specific pieces of advice or actions that one character gives to another to understand their relationship and the plot's progression.

Question 3. નરરત્નમણિરાવને એવું શા માટે લાગે છે કે પોતે છોકરીને જાણી જોઈને દુઃખમાં નાખી છે?
Answer: જ્યારે નરરત્નમણિરાવ ડૉ. પીયૂષનું પારખું લેવા આવે છે, ત્યારે ડૉ. પીયૂષના ઘમંડી વર્તન અને દવાખાનાની ખરાબ સ્થિતિ જોઈને તેમને લાગે છે કે તેઓ છેતરાયા છે. તેમને સમજાય છે કે તેમણે પોતાની દીકરીને જાણી જોઈને મુશ્કેલીમાં મૂકી છે.
In simple words: Nararatnamanirao thinks he has put his daughter in trouble on purpose. This is because when he comes to check on Dr. Piyush, he sees Dr. Piyush acting very proud and the clinic looking bad. This makes him feel tricked and worried for his daughter.

Exam Tip: Connect a character's feelings and decisions directly to the events or observations that trigger them.

3. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તાર ઉત્તર લખો :

Question 1. અનિરુદ્ધનું પાત્રાલેખન કરો.
Answer: અનિરુદ્ધ ડૉ. પીયૂષનો મિત્ર છે અને તેની પરિસ્થિતિ સારી રીતે જાણે છે. જ્યારે ડૉ. પીયૂષ ગર્વભરી વાતો કરે છે, ત્યારે અનિરુદ્ધ તેને સચોટ જવાબ આપે છે. જ્યારે ડૉ. પીયૂષ સભ્યતા શીખવવાની વાત કરે છે, ત્યારે અનિરુદ્ધ કહે છે, “તમે અહીં કોઈ કામ વિનાના બેઠા છો તેવી વાસ્તવિકતાથી મને વાકેફ કરવાની સભ્યતા તમારે શીખી લેવી જોઈએ.” પછી તે મજાકમાં ડૉ. પીયૂષને સભ્યતાથી બોલાવે છે. અનિરુદ્ધ ડૉ. પીયૂષને કહે છે કે નીલુના પિતા તેને જોવા આવવાના છે, ત્યારે ડૉ. પીયૂષ ખુશ થઈ જાય છે અને તેના વિશેની બધી માહિતી આદરપૂર્વક મેળવી લે છે. અનિરુદ્ધ તેને કટાક્ષમાં ઘણી વાતો કહે છે, જેમ કે, “અહીંના જેવી શાંતિ ક્યાં મળશે?” અને “જમાઈ બદલાય, કાંઈ સસરો ઓછો બદલાવાનો છે!” આમ, અનિરુદ્ધનું પાત્ર નાટકમાં રમૂજ લાવે છે.
In simple words: Aniruddha is Dr. Piyush's friend and understands his situation well. When Dr. Piyush boasts, Aniruddha replies honestly. When Dr. Piyush talks about manners, Aniruddha tells him to learn to accept the truth of his unemployment. He teasingly calls Dr. Piyush polite. Aniruddha informs Dr. Piyush that Nilu's father is coming to meet him, which makes Dr. Piyush happy, and he politely gathers all information about him. Aniruddha makes sarcastic comments like, "Where will you find peace like this?" and "If the son-in-law changes, the father-in-law won't!" Aniruddha's role adds humor to the play.

Exam Tip: A character sketch should cover their relationships, significant dialogues, personality traits, and their overall contribution to the plot, highlighting their role in bringing out the theme or humor.

Question 2. ડૉ. પીયૂષ નરરત્નમણિરાવ પર પ્રભાવ પાડવા માટે શું કરે છે?
Answer: ડૉ. પીયૂષે નરરત્નમણિરાવને જોયા નથી, પરંતુ અનિરુદ્ધના કહેવાથી તે તેમનું પારખું લેવા આવે છે તેવું જાણે છે. આથી, તે તેમના પર સારી છાપ પાડવા માટે ટેબલ પર કેસની ફાઈલ અને કેટલાક સાહિત્ય મુકાવે છે. તે જ્યારે નરરત્નમણિરાવ આવે છે ત્યારે કમ્પાઉન્ડરને અનેક આદેશ આપે છે. તેમણે ‘પીયૂષ-ડૉસ’ નામની નવી શોધ કરી છે તેમ જણાવે છે. તે સરેરાશ હજાર-બારસોનો વકરો થાય છે તેમ પણ કહે છે. મહિને 500-600 દાંત કાઢવામાં આવે છે તેમજ પચાસેક મોટી ઑપરેશન્સ કરે છે તેમ જણાવે છે. તે ‘પીયૂષ-ડ્રૉસ’ અને ‘પીયૂષ-પેઇસ્ટ’ વાપરવાની સલાહ પણ આપે છે. પરંતુ, જ્યારે તે વ્યક્તિ પોતાની ઓળખ આપે છે કે તે અહીંનો સરચાર્જ કલેક્ટર છે, ત્યારે જ તેમને ખ્યાલ આવે છે કે તે નરરત્નમણિરાવ નહીં પરંતુ મનમોહનદાસ હતા.
In simple words: Dr. Piyush has not met Nararatnamanirao before, but he knows Aniruddha said he is coming to test him. So, to impress him, he puts case files and some literature on the table. When Nararatnamanirao arrives, he gives many orders to the compounder. He claims to have invented a new medicine called 'Piyush-Dose'. He also says he earns about one to twelve hundred daily, extracts 500-600 teeth monthly, and performs around fifty major operations. He advises using 'Piyush-Dose' and 'Piyush-Paste'. However, when the visitor reveals he is a surcharge collector, Dr. Piyush realizes it was Manmohandas, not Nararatnamanirao.

Exam Tip: When analyzing character's attempts to impress, list all the specific actions they take and explain why these actions are intended to create a particular impression.

Question 3. પારખું કરવા નીકળ્યો એટલે પારખું થઈ ગયું – નરરતમણિરાવના આ વિધાનને વિગતે સમજાવો.
Answer: નરરત્નમણિરાવની દીકરી નીલુના વિવાહ ડૉ. પીયૂષ સાથે થવાના છે. નરરત્નમણિરાવ ડૉ. પીયૂષનું પારખું કરવા આવે છે. પરંતુ, અનિરુદ્ધના જણાવ્યા પ્રમાણેના લાંબા કાળા કોટ, કાશ્મીરી ટોપી અને ચાર પાટલીનું ધોતિયુંના પોશાકમાં આવવાને બદલે, તે કોટ-પાટલૂનના પોશાકમાં આવે છે. તેથી ડૉ. પીયૂષ તેમને ઓળખતા નથી અને તેમના દરેક પ્રશ્નનો જવાબ ઉદ્ધતાઈથી આપે છે. તેનાથી તેમના દવાખાનાની સાચી હકીકત બહાર આવે છે, કે દવાખાનાનું ચાર માસનું ભાડું બાકી છે. પીયૂષ-પેઇસ્ટ તેમની નથી. લેન્સેટ પણ ભાડૂતી છે. કેસ પર કમિશન મળે છે, વગેરે. નરરત્નમણિરાવને લાગે છે કે ડૉ. પીયૂષ છેતરપિંડી કરે છે, ત્યારે તે ગુસ્સે થઈ તેમને ‘હરામખોર!’ કહે છે. આથી, ડૉ. પીયૂષ તેમને તમાચો મારે છે. આમ, નરરત્નમણિરાવ જમાઈનું પારખું કરવા નીકળ્યા પણ તેમનું પોતાનું જ પારખું થઈ ગયું કે “છતી આંખે તેમણે દીકરીને કૂવામાં નાખી છે!”
In simple words: Nararatnamanirao's daughter Nilu is to marry Dr. Piyush. Nararatnamanirao comes to test Dr. Piyush. However, instead of wearing the outfit Aniruddha described (long black coat, Kashmiri cap, and four-pleated dhoti), he wears a coat and trousers. So, Dr. Piyush does not recognize him and answers all his questions rudely. This reveals the clinic's true situation: four months' rent is due, Piyush-Paste is not his, Lancet is also rented, and he earns commissions on cases. Nararatnamanirao feels Dr. Piyush is cheating him, so he angrily calls him a "scoundrel!" Dr. Piyush then slaps him. Thus, Nararatnamanirao went to test his son-in-law, but he himself was tested and realized, "He has knowingly thrown his daughter into trouble while fully aware!"

Exam Tip: Explain complex statements by breaking them down into chronological events and highlighting the key discoveries or realizations that lead to the concluding remark.

Questions and Answers

પ્રશ્ન 1. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. અનિરુદ્ધના કહેવા પ્રમાણે નરરત્નમણિરાવનું વ્યક્તિત્વ કેવું છે?
Answer: અનિરુદ્ધના કહેવા પ્રમાણે, નરરત્નમણિરાવનું વ્યક્તિત્વ થોડું અલગ છે. ઘરમાં તેઓ સાડા ત્રણ ફૂટની છૂટી પાટલીની ધોતી પહેરે છે. તેમનું ખુલ્લું શરીર યુવાનીની પહેલવાનીનો ખ્યાલ આપે છે અને ભગવાન ચાણક્ય જેવી તેમની શિખા છે.
In simple words: According to Aniruddha, Nararatnamanirao has a unique personality. At home, he wears a loose dhoti that is three and a half feet long. His bare chest suggests youthful strength, and he has a topknot like Chanakya.

Exam Tip: When describing a character's personality based on another's perspective, include details about their appearance and mannerisms as provided in the text.

Question 2. નરરત્નમણિરાવ બહાર કોઈને મળવા જતા હોય ત્યારે શું પહેરે છે?
Answer: નરરત્નમણિરાવ બહાર કોઈને મળવા જતા હોય ત્યારે લાંબો કાળો કોટ અને ચાર પાટલીનું ધોતિયું પહેરે છે. માથે કાશ્મીરી ટોપી પહેરે છે.
In simple words: When Nararatnamanirao goes out to meet someone, he wears a long black coat and a four-pleated dhoti. He also puts on a Kashmiri cap on his head.

Exam Tip: Note specific attire details as they often reveal a character's social status or adherence to tradition.

Question 3. નરરત્નમણિરાવ કયા પોશાકમાં ડૉ. પીયુષને મળવા ગયા? શા માટે?
Answer: નરરત્નમણિરાવ ડૉ. પીયૂષને મળવા કોટ-પાટલૂનના પોશાકમાં ગયા. તેમને લાગ્યું કે કમાઉ ભણેલા જમાઈ પાસે થોડા વટમાં જવું જોઈએ.
In simple words: Nararatnamanirao met Dr. Piyush wearing a coat and trousers. He thought he should appear more impressive to his educated and earning son-in-law.

Exam Tip: Understand the reasons behind a character's actions; these often reveal their motivations and values.

પ્રશ્ન 2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. ડૉ. પીયૂષના વિવાહ કોની સાથે થવાના હતા?
Answer: ડૉ. પીયૂષના વિવાહ નીલુ સાથે થવાના હતા.
In simple words: Dr. Piyush was going to marry Nilu.

Exam Tip: For direct questions about relationships, state the names clearly and concisely.

Question 2. “પારખું ગદ્યકૃતિમાં રમૂજી પ્રસંગોની રજૂઆત કોના આધારે કરેલી છે?
Answer: પારખું ગદ્યકૃતિમાં રમૂજી પ્રસંગોની રજૂઆત બેકાર તબીબની બડાશ અને ગેરસમજને આધારે કરેલી છે.
In simple words: The funny parts in the story "Parakh" are based on an unemployed doctor's boasting and his misunderstandings.

Exam Tip: Identify the central comedic elements or sources of humor in a play to understand its core theme.

Question 3. પારખું એકાંકીમાં કમ્પાઉન્ડર કોણ છે?
Answer: પારખું એકાંકીમાં કમ્પાઉન્ડર ગમન છે.
In simple words: Gaman is the compounder in the one-act play 'Parakh'.

Exam Tip: Remember the names of all supporting characters, as they often play crucial roles in advancing the plot.

Question 4. નરરત્નમણિરાવ કયા પોશાકમાં ડૉ. પીયૂષનું પારખું લેવા આવ્યા હતા?
Answer: નરરત્નમણિરાવ કોટ-પાટલૂનના પોશાકમાં ડૉ. પીયૂષનું પારખું લેવા આવ્યા હતા.
In simple words: Nararatnamanirao came to test Dr. Piyush wearing a coat and trousers.

Exam Tip: Specific details about attire can sometimes highlight irony or misidentification within the narrative.

Question 5. ડૉ. પીયૂષ કયા પેટન્ટની વાત કરે છે?
Answer: ડૉ. પીયૂષ પીયૂષ-ડ્રૉસ પેટન્ટની વાત કરે છે.
In simple words: Dr. Piyush discusses the 'Piyush-Dross' patent.

Exam Tip: Note specific names of inventions or products mentioned, as they are often central to a character's claims or the plot's development.

Question 6. ડૉ. પીયુષના કહેવા મુજબ દવાખાનાનું કેટલા માસનું ભાડું ચૂકવાયું નથી?
Answer: ડૉ. પીયૂષના કહેવા મુજબ દવાખાનાનું ચાર માસનું ભાડું ચૂકવાયું નથી.
In simple words: According to Dr. Piyush, four months' rent for the clinic has not been paid.

Exam Tip: Financial details often reveal a character's true situation despite their outward appearance or claims.

Question 7. "માખ મારવાની ન હિંસાથી હું તને ઉગારું છું.' આ ; વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: ‘માખ મારવાની ન હિંસાથી હું તને ઉગારું છું. આ વાક્ય અનિરુદ્ધ બોલે છે.
In simple words: Aniruddha says, "I am saving you from the violence of killing a fly."

Exam Tip: Identify key sarcastic or ironic statements, as they often highlight the intelligence or wit of the speaker.

Question 8. “વકરાપાણી કેમ ચાલે છે?' આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: વકરાપાણી કેમ ચાલે છે?” આ વાક્ય મનમોહનદાસ બોલે છે.
In simple words: Manmohandas says, "How is the business going?"

Exam Tip: Attribute dialogues correctly to understand character interactions and motivations.

Question 9. પેટનાં જ આડાં ફંટાય ત્યાં પછી પારકાનું શું?' આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: પેટનાં જ આડાં ફંટાય ત્યાં પછી પારકાનું શું?” આ વાક્ય નરરત્નમણિરાવ બોલે છે.
In simple words: Nararatnamanirao says, "If our own people go astray, what can we expect from strangers?"

Exam Tip: Understand idiomatic expressions and their speakers to grasp deeper meanings and character perspectives.

Question 10. “જુવાનિયા વિરુદ્ધ ન પડે તો બીજી વાર ફેરા ફરવાની પણ ઉમેદવારી ધરાવે છે.” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “જુવાનિયા વિરુદ્ધ ન પડે તો બીજી વાર ફેરા ફરવાની પણ ઉમેદવારી ધરાવે છે.” આ વાક્ય અનિરુદ્ધ બોલે છે.
In simple words: Aniruddha says, "If the youth don't oppose, they would even want to remarry."

Exam Tip: Contextualize satirical statements to understand their underlying criticism or humor.

Question 11. “છતી આંખે છોકરીને કૂવામાં નાખી!” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: 'છતી આંખે છોકરીને કૂવામાં નાખી !' આ વાક્ય નરરત્નમણિરાવ બોલે છે.
In simple words: Nararatnamanirao says, "I threw my daughter into a well with my eyes wide open!"

Exam Tip: Recognize exclamatory statements, as they often convey strong emotions or significant realizations of a character.

પારખું વ્યાકરણ

પ્રશ્ન 1. સાચો સમાનાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:

Question 1. સભ્યતા
(અ) શાંતિ
(બ) ઉપકાર
(ક) શિસ્ત
Answer: (ક) શિસ્ત
In simple words: The correct synonym for 'politeness' is 'discipline'.

Exam Tip: When choosing synonyms, consider the context in which the word is used in the text to ensure the best fit.

Question 2. શિખા
(અ) ધજા
(બ) ચોટલી
(ક) શિખર
Answer: (બ) ચોટલી
In simple words: The correct synonym for 'topknot' is 'braid' or 'tuft of hair'.

Exam Tip: For words related to cultural or traditional items, ensure you choose the precise synonym.

Question 3. ઉપાધિ
(અ) પરીક્ષા
(બ) આશા
(ક) મુશ્કેલી
Answer: (ક) મુશ્કેલી
In simple words: The correct synonym for 'title' or 'distinction' (in this context, often leading to problems) is 'difficulty'.

Exam Tip: Some words have multiple meanings; selecting the right synonym depends on the overall meaning intended by the author.

Question 4. બુઝર્ગ
(અ) યુવાન
(બ) રોગી
(ક) વૃદ્ધ
Answer: (ક) વૃદ્ધ
In simple words: The correct synonym for 'elderly' is 'old'.

Exam Tip: Many synonyms can have slight differences in nuance; pick the one that most directly conveys the primary meaning.

Question 5. બદન
(અ) શરીર
(બ) વદન
(ક) વજન
Answer: (અ) શરીર
In simple words: The correct synonym for 'body' is 'physical form'.

Exam Tip: Be careful with similar-sounding words; focus on their exact meanings.

Question 6. છબી
(અ) તસવીર
(બ) છાપ
(ક) અવાજ
Answer: (અ) તસવીર
In simple words: The correct synonym for 'image' or 'picture' is 'photograph'.

Exam Tip: When choosing synonyms, consider common usage and direct equivalents.

Question 7. પારખું
(અ) પડખું
(બ) પરીક્ષા
(ક) વેપાર
Answer: (બ) પરીક્ષા
In simple words: The correct synonym for 'test' or 'assessment' is 'examination'.

Exam Tip: Understand the central theme or title of the chapter, as key terms often appear in vocabulary questions.

Question 8. ફોક
(અ) રદબાતલ
(બ) શહાબ
(ક) નિષ્ફળ
Answer: (અ) રદબાતલ
In simple words: The correct synonym for 'void' or 'canceled' is 'invalidated'.

Exam Tip: Some words indicate a state of being; choose a synonym that reflects that state accurately.

2. સાચો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:

Question 1. વિશ્વાસુ
(અ) સરળ
(બ) કપટી
(ક) અવિશ્વાસુ
Answer: (ક) અવિશ્વાસુ
In simple words: The correct opposite for 'trustworthy' is 'untrustworthy'.

Exam Tip: Antonyms typically form a direct opposition; look for the word that reverses the original meaning.

Question 2. ઉપકાર
(અ) અપકાર
(બ) આભાર
(ક) નિરુપાય
Answer: (અ) અપકાર
In simple words: The correct opposite for 'favor' or 'benefit' is 'harm' or 'disfavor'.

Exam Tip: For antonyms, focus on words that represent the direct opposite action or state.

Question 3. સંતોષ
(અ) શાંતિ
(બ) સુખ
(ક) અસંતોષ
Answer: (ક) અસંતોષ
In simple words: The correct opposite for 'satisfaction' is 'dissatisfaction'.

Exam Tip: Many antonyms are formed by adding prefixes like 'અ-' (a-) or 'dis-'.

Question 4. દોસ્ત
(અ) ભાઈબંધ
(બ) દુશ્મન
(ક) સંબંધી
Answer: (બ) દુશ્મન
In simple words: The correct opposite for 'friend' is 'enemy'.

Exam Tip: Basic antonyms like these test fundamental vocabulary knowledge.

3. આપેલા શબ્દોમાંથી સાચી જોડણી શોધીને લખો

Question 1.
(અ) વિદ્યાલય
(બ) વિધ્યાલય
(ક) વિધ્યાલય
Answer: (અ) વિદ્યાલય
In simple words: Find the correct spelling for 'school' or 'academy'.

Exam Tip: Practice common spellings, especially for words frequently used in academic contexts.

Question 2.
(અ) હિંસા
(બ) પરીક્ષા
(ક) વીશ્વાસુ
Answer: (અ) હિંસા
In simple words: Find the correct spelling among the given options.

Exam Tip: Always double-check common words for correct vowel and consonant placement.

Question 3.
(અ) શીખા
(બ) ઉપાધિ
(ક) સરીર
Answer: (બ) ઉપાધિ
In simple words: Find the correct spelling for 'title' or 'difficulty'.

Exam Tip: Pay attention to the correct usage of short and long vowel sounds.

Question 4.
(અ) ચોક્કસ
(બ) ચોકસ
(ક) ચૉકસ
Answer: (અ) ચોક્કસ
In simple words: Find the correct spelling for 'certain' or 'definite'.

Exam Tip: Be mindful of double letters and their impact on pronunciation and meaning.

4. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો:

Question 1. કૉલેજ, ઈશ્વર, ઉપકાર, વકરો, વિશ્વાસ, છબી
Answer: ઈશ્વર, ઉપકાર, કૉલેજ, છબી, વકરો, વિશ્વાસ
In simple words: Arrange the given words in alphabetical order, as they would appear in a dictionary.

Exam Tip: For Gujarati words, use the standard dictionary order (vowels, then consonants in their alphabetical sequence) to arrange them correctly.

5. લિંગ શબ્દ ઓળખાવો:

Question 1. પુંલ્લિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) જમાનો
(બ) ટોપી
(ક) ધોતિયું
Answer: (અ) જમાનો
In simple words: Identify the masculine word from the choices.

Exam Tip: Determining gender in Gujarati often involves knowing the customary gender assigned to each noun; practice is key.

Question 2. સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ટોપી
(બ) વિશ્વાસ
(ક) બદન
Answer: (અ) ટોપી
In simple words: Identify the feminine word from the choices.

Exam Tip: For feminine nouns, look for endings that commonly denote female gender in Gujarati, though there are exceptions.

Question 3. નપુંસકલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ધોતિયું
(બ) સાહેબ
(ક) દાંત
Answer: (અ) ધોતિયું
In simple words: Identify the neuter word from the choices.

Exam Tip: Neuter nouns often refer to inanimate objects and frequently end with specific vowel sounds.

6. વચન બદલો:

Question 1. દાંત
(અ) દાંતો
(બ) દાંત
(ક) દાંતાઓ
Answer: (બ) દાંત
In simple words: Change the number of the word 'tooth' or 'teeth'. Note that in Gujarati, 'teeth' is often used in the same form for both singular and plural when referring to a general quantity.

Exam Tip: Some nouns in Gujarati have the same form for both singular and plural; be aware of these common exceptions.

Question 2. ટોપી
(અ) ટોપિયો
(બ) ટોપીઓ
(ક) ટોપીઓ
Answer: (ક) ટોપીઓ
In simple words: Change the number of the word 'cap' to its plural form.

Exam Tip: Pay attention to the correct plural endings for feminine nouns in Gujarati.

Question 3. ધોતિયું
(અ) ધોતિયાં
(બ) ધોતિયું
(ક) ધોતીઓ
Answer: (અ) ધોતિયાં
In simple words: Change the number of the word 'dhoti' to its plural form.

Exam Tip: Learn the common rules for forming plurals of neuter nouns ending in -યું (yu) in Gujarati.

7. અનુગ શોધો:

Question 1. ઑફિસે જવાનું ને!
Answer: એ
In simple words: Identify the postposition (anug) in the sentence "It's time to go to the office, isn't it!"

Exam Tip: Anugs are suffixes or short words that come after a noun or pronoun to indicate its grammatical function; they are crucial in Gujarati sentence structure.

Question 2. હું અહીં ઑફિસમાં કામે જ આવ્યો હતો
Answer: માં
In simple words: Identify the postposition (anug) in the sentence "I had just come to the office for work."

Exam Tip: Recognize anugs like 'માં' (māṁ - in/at) that indicate location or purpose.

8. નામયોગી શોધો:

Question 1. જ્ઞાન ઉપર કોઈનો ઈજારો ન હોવો જોઈએ.
Answer: ઉપર
In simple words: Find the postposition (nāmyogī) in the sentence "No one should have a monopoly over knowledge."

Exam Tip: Nāmyogī are words that function similarly to prepositions in English, coming after the noun to show relationship (e.g., above, below, with).

Question 2. માણસ સાથે કંપનીમાં કહેવરાવો કે Mixture તૈયાર થયું છે.
Answer: સાથે
In simple words: Find the postposition (nāmyogī) in the sentence "Tell the person at the company that the Mixture is ready."

Exam Tip: Common nāmyogī like 'સાથે' (sāthe - with) indicate association or accompaniment.

9. સંધિ છૂટી પાડો:

Question 1. પરીક્ષા
(અ) પરી + ઇક્ષા
(બ) પરિ + ઇક્ષા
(ક) પરી + ક્ષા
Answer: (બ) પરિ + ઇક્ષા
In simple words: Split the word 'examination' into its two root parts.

Exam Tip: For Sandhi (compound word formation), identify the root words and how they combine, paying attention to vowel changes at the junction.

પારખું Summary in Gujarati

પારખું પાઠ-પરિચય

Jayanti Ghelabhai Dalal (Born: 18-11-1909, Died: 24-08-1970). This one-act play features many funny events. Dr. Piyush, a dentist, is unemployed. He first visits Manmohandas, whom he believes is his future father-in-law. Dr. Piyush boasts about his dental practice, but Manmohandas turns out to be a surcharge collector. This puts Dr. Piyush in a difficult situation. Later, he has a second visit with Nararatnamanirao, who comes to assess Dr. Piyush for his daughter. However, Dr. Piyush acts rudely towards him. Consequently, the play creates humor through misunderstandings and confusion.

પારખું શબ્દાર્થ (Meanings)

• વાકેફ કરવા – માહિતી આપવી; to inform.
• સભ્યતા – શિસ્ત; discipline.
• પૃષ્ઠ 36) અવતાર – મૂર્તરૂપ; incarnation.
• માખ મારવી - બેકાર હોવું; to be unemployed.
• ઉપકાર – આભાર; thanks.
• દોષ દેવો – આરોપ મૂકવો, દોષ દેવો; to blame.
• ધીરજનાં ફળ મીઠાં – ધીરજ રાખવાથી સારું પરિણામ મળે; patience brings good results.
• પરખવું – કસોટી કરવી; to test; to examine.
• ફેરા ફરવા – લગ્ન કરવા; to marry.
• પૃષ્ઠ 37) જૂના જમાનાનું – જૂનવાણી; orthodox.
• ફોક – રદબાતલ; cancelled.
• બદન-શરીર; body.
• શિખા - ચોટલી; a lock of hair in the center of the head.
• લિબાસ – પહેરવેશ, પોશાક; dress.
• ધૂળ – રજ, રેણુ; dust.
• ઉપાધિ – મુશ્કેલી; difficulty.
• છબી – તસવીર, ચિત્ર; photo.
• વકરાપાણી – વેચાણથી મળેલાં નાણાં; money from sales.
• [પૃષ્ઠ 400 બુઝુર્ગ – ઘરડો, વૃદ્ધ; old.
• પૃષ્ઠ 41] આડા ફંટાવું – વિરુદ્ધ જવું; to oppose.
• કૂવામાં નાખવું-દુઃખમાં નાખવું; to make unhappy.